MỤC LỤC
MỞ ĐẦU
Chương 1: THỰC CHẤT VÀ NHÂN TỐ CƠ BẢN TÁC

Trang
3

ĐỘNG ĐẾN PHÁT TRIỂN LỐI SỐNG VĂN
HÓA CỦA THANH NIÊN CÁC KHU CÔNG
1.1.

NGHIỆP Ở TỈNH BẮC NINH
Quan niệm về lối sống và thực chất phát triển lối

11

sống văn hóa của thanh niên các khu công nghiệp ở
1.2.

tỉnh Bắc Ninh
Một số nhân tố cơ bản tác động đến phát triển lối

11

sống văn hóa của thanh niên các khu công nghiệp ở
tỉnh Bắc Ninh
Chương 2: THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP CƠ BẢN

33

PHÁT TRIỂN LỐI SỐNG VĂN HÓA CỦA

MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Trong sự nghiệp đổi mới hiện nay, chiến lược phát triển văn hóa, con
người với tư cách là nguồn lực nội sinh cho sự phát triển xã hội ngày càng trở
nên quan trọng. Như trong Văn kiện Đại hội lần thứ XII, Đảng ta đã nhất quán
khẳng định: “Xây dựng nền văn hóa và con người Việt Nam phát triển toàn
diện, hướng đến chân - thiện - mỹ, thấm nhuần tinh thần dân tộc, nhân văn,
dân chủ và khoa học. Văn hóa thực sự trở thành nền tảng tinh thần vững chắc
của xã hội, là sức mạnh nội sinh quan trọng bảo đảm sự phát triển bền vững
và bảo vệ vững chắc Tổ quốc vì mục tiêu “dân giàu, nước mạnh, dân chủ,
công bằng, văn minh” [18, tr.126].
Thanh niên là một bộ phận quan trọng của xã hội, là lực lượng đông đảo
góp phần to lớn trong phát triển kinh tế - xã hội. Đây là lứa tuổi đang hoàn
thiện và phát triển toàn diện về mọi mặt. Thanh niên là chủ nhân tương lai của
đất nước, là lực lượng xung kích trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Thanh
niên được đặt ở vị trí trung tâm trong chiến lược bồi dưỡng, phát huy nhân tố
và nguồn lực con người - một trong những nhân tố quyết định sự thành bại
của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, hội nhập quốc tế và
xây dựng chủ nghĩa xã hội ở nước ta hiện nay. Do vậy, cần quan tâm, bồi
dưỡng mọi mặt cho thanh niên; trong đó xây dựng và phát triển lối sống văn
hóa của thanh niên là một trong những nhiệm vụ quan trọng trong xây dựng
xã hội xã hội chủ nghĩa ở nước ta hiện nay.
Hiện nay, Bắc Ninh cơ bản là tỉnh công nghiệp theo hướng hiện đại, các
chỉ tiêu kinh tế - văn hóa - xã hội đạt được nhiều thành tựu quan trọng, trong
đó có sự phát triển về lĩnh vực văn hóa, tinh thần của nhân dân. Đặc biệt là
tốc độ phát triển công nghiệp hóa, đô thị hóa trong tỉnh ngày càng nhanh tạo
ra sự biến đổi và chuyển dịch cơ cấu dân số lớn, tỷ lệ thanh niên công nhân
ngày càng cao và có xu hướng tăng mạnh đặt ra vấn đề xây dựng và phát triển
lối sống văn hóa cho thanh niên các khu công nghiệp trên địa bản tỉnh. Hơn


sống mới. Dưới bút hiệu Tân Sinh, Cuốn sách Đời sống mới của Người được
Ủy ban Trung ương vận động Đời sống mới xuất bản vào tháng 3 năm 1947.

4


Sau đó, Bác viết quyển Sửa đổi lề lối làm việc, dưới bút hiệu XYZ, nhà xuất
bản Sự thật in vào năm 1950. Cả hai quyển sách này đều đề cập đến những
tinh thần cơ bản của lối sống mới có văn hóa. Đây là những chỉ dẫn quan
trọng để tác giả nghiên cứu, luận giải những nội dung liên quan đến vấn đề
xây dựng lối sống tiên tiến, lành mạnh, văn minh cho thanh niên các khu công
nghiệp tỉnh Bắc Ninh hiện nay.
Xây dựng và phát triển lối sống mới là yêu cầu mà thực tiễn cuộc sống
đặt ra, dù trong bất kì hoàn cảnh nào của quá trình cách mạng nước ta, ngay
cả trong chiến tranh. Một số tác phẩm tiêu biểu của Liên Xô viết về lối sống
đã được dịch sang tiếng Việt như: N.I. Be-lô-va: Bàn về vấn đề khái niệm lối
sống [9], Viện Xã hội học thuộc Ủy ban Khoa học xã hội xuất bản, Hà Nội,
1977; Nhiều tác giả: Lối sống xã hội chủ nghĩa[49], Nhà xuất bản Sự thật, Hà
Nội, 1982; V.I. Đô-brư-ni-na: Lối sống Xô Viết, hôm nay và ngày mai[22],
Nhà xuất bản Tiến bộ, Mátxcơva, 1984...
Trong đó, cuốn “Lối sống xã hội chủ nghĩa” [49] của tập thể tác giả là
tiến sĩ triết học, kinh tế học, viện sĩ thông tấn Viện Hàn Lâm khoa học Liên Xô
(cũ) đã bàn những vấn đề cơ bản của lối sống xã hội chủ nghĩa và đề xuất những
phương hướng chủ yếu để tiếp tục hoàn thiện lối sống xã hội chủ nghĩa.
Xuất phát từ quan điểm duy vật biện chứng, những công trình trên đây đã
phân tích bản chất, các giá trị và biện pháp để xây dựng lối sống xã hội chủ nghĩa.
Tác giả Huỳnh Khái Vinh khi nghiên cứu công trình “Một số vấn đề về
lối sống, đạo đức, chuẩn giá trị xã hội” [69], đã trình bày những vấn đề cơ
bản của lối sống, đạo đức, chuẩn giá trị xã hội và mối quan hệ giữa lối sống,
đạo đức với phát triển văn hóa và con người. Đồng thời, tác giả cũng đưa ra

của thanh niên Thành phố Hồ Chí Minh. Từ đó, luận án đã đề ra những gải
pháp chủ yếu nâng cao hiệu quả việc xây dựng lối sống có văn hóa cho thanh
niên Thành phố Hồ Chí minh nhăm đáp ứng yêu cầu đổi mới của đất nước.
Tác giả Phạm Hồng Tung (chủ biên) với công trình “Thanh niên và lối
sống của thanh niên Việt Nam trong quá trình đổi mới và hội nhập quốc tế”
[62], đã tập trung làm sáng tỏ một số nội dung cơ bản như: Những vấn đề lý luận
và cách tiếp cận khi nghiên cứu về thanh niên và lối sống của thanh niên; khảo
sát và phân tích tình hình thanh niên Việt Nam và lối sống của thanh niên trong
hơn hai thập kỷ đổi mới đất nước, thông qua đó chỉ ra những đặc trưng cơ bản
của thanh niên và đặc trưng lối sống của thanh niên hiện nay; làm rõ những xu

6


hướng biến đổi lối sống của thanh niên trong quá trình đổi mới đất nước và hội
nhập quốc tế, chỉ ra những yếu tố cơ bản tác động đến lối sống của thanh niên.
Từ đó, công trình đã đề xuất các giải pháp nhằm xây dựng lối sống của thanh
niên Việt Nam phù hợp với sự nghiệp đổi mới của đất nước.
Nhìn chung, những công trình trên đây đã phần nào đi sâu lý giải bản
chất của "lối sống", chỉ ra những lĩnh vực biểu hiện của nó, những đặc điểm
của lối sống mới. Tuy chưa bàn đến nội dung phát triển lối sống văn hóa của
thanh niên các khu công nghiệp ở tỉnh Bắc Ninh hiện nay, nhưng những công
trình này đã có nhiều gợi ý cho tác giả thực hiện đề tài.
Hai là, nhóm các công trình khoa học tiêu biểu nghiên cứu về thanh
niên tỉnh Bắc Ninh
Tác giả Trần Thị Thu Hiền với Luận văn Thạc sỹ Triết học, Đại học Sư
phạm Hà Nội, “Nâng cao ý thức pháp luật cho thanh niên tỉnh Bắc Ninh hiện
nay”[25], đã làm rõ những vấn đề lý luận chung và qua khảo sát thực trạng ý
thức pháp luật của thanh niên tỉnh Bắc Ninh, luận văn đề xuất những giải
pháp chủ yếu nhằm nâng cao ý thức pháp luật cho thanh niên Bắc Ninh trong

văn hóa, thanh niên dưới nhiều góc độ khác nhau. Tuy nhiên, cho đến nay
chưa có công trình khoa học nào đi sâu nghiên cứu cụ thể, cơ bản và hệ thống
dưới góc độ triết học về “Phát triển lối sống văn hóa của thanh niên các khu
công nghiệp tỉnh Bắc Ninh hiện nay”.
3. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu
* Mục đích nghiên cứu
Luận giải một số vấn đề lý luận và thực tiễn, trên cơ sở đó đề xuất một
số giải pháp cơ bản phát triển lối sống văn hóa của thanh niên các khu công
nghiệp ở tỉnh Bắc Ninh hiện nay.
* Nhiệm vụ nghiên cứu
- Làm rõ thực chất và những nhân tố cơ bản tác động đến phát triển lối
sống văn hóa của thanh niên các khu công nghiệp ở tỉnh Bắc Ninh.
- Đánh giá thực trạng phát triển lối sống văn hóa của thanh niên các
khu công nghiệp ở tỉnh Bắc Ninh hiện nay.
- Đề xuất một số giải pháp cơ bản phát triển lối sống văn hóa của thanh
niên các khu công nghiệp ở tỉnh Bắc Ninh hiện nay.

8


4. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu
* Đối tượng nghiên cứu
Phát triển lối sống văn hóa của thanh niên các khu công nghiệp ở tỉnh
Bắc Ninh
* Phạm vi nghiên cứu
- Phạm vi về nội dung: hoạt động phát triển lối sống văn hóa của công
nhân ở độ tuổi từ 18 đến 30 tuổi đang sinh sống và làm việc ở các khu công
nghiệp tỉnh Bắc Ninh.
- Phạm vi về không gian: Tiến hành khảo sát thực tế ở một số Công ty
thuộc khu công nghiệp Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh.

quản lý khu công nghiệp, tổ chức Đoàn Thanh niên cơ sở và trong công tác
xây dựng và phát triển lối sống văn hóa ở địa phương.
7. Kết cấu của luận văn
Luận văn gồm: Mở đầu, 2 chương (4 tiết), kết luận, danh mục tài liệu
tham khảo và phụ lục.

10


Chương 1
THỰC CHẤT VÀ NHÂN TỐ CƠ BẢN TÁC ĐỘNG ĐẾN PHÁT TRIỂN
LỐI SỐNG VĂN HÓA CỦA THANH NIÊN CÁC KHU CÔNG NGHIỆP
Ở TỈNH BẮC NINH
1.1. Quan niệm về lối sống và thực chất phát triển lối sống văn hóa
của thanh niên các khu công nghiệp ở tỉnh Bắc Ninh
1.1.1. Quan niệm về lối sống văn hóa và lối sống văn hóa của thanh
niên các khu công nghiệp ở tỉnh Bắc Ninh
* Quan niệm về lối sống văn hóa
Từ lâu “lối sống” là đối tượng nghiên cứu của nhiều ngành khoa học
khác nhau như xã hội học, tâm lý học, đạo đức học, triết học… Tuy nhiên, tuỳ
theo góc độ tiếp cận vấn đề mà có những quan niệm khác nhau về lối sống.
Trong Tiếng Việt, thông thường thuật ngữ lối sống được sử dụng để mô tả và
kèm theo đó là một sự đánh giá về một hoạt động sống nào đó. Tuy nhiên,
trong nhiều ngữ cảnh với sắc thái ngữ nghĩa khác nhau, thuật ngữ lối sống
được sử dụng khác nhau. Ví dụ: lối sống lành mạnh, lối sống giản dị, lối sống
xa hoa, lối sống thành thị, lối sống nông thôn…
Đặc biệt, ở những góc độ nghiên cứu khác nhau có nhiều công trình
nghiên cứu đã đưa ra những định nghĩa khác nhau về lối sống. Theo quan
điểm của chủ nghĩa Mác, lối sống là một trong những khái niệm cơ bản của
chủ nghĩa duy vật lịch sử, nó liên quan chặt chẽ với một khái niệm có ý nghĩa

kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IV của Đảng và tiếp tục được đề
cập ở các kỳ đại hội tiếp theo. Trải qua các kỳ Đại hội, Đảng ta ngày càng
luôn quan tâm sâu sắc đến vấn đề lối sống. Việc xây dựng và phát triển lối
sống văn hóa, phát huy nguồn lực con người luôn được coi là nhiệm vụ
trọng tâm trong quá trình xây dựng và phát triển đất nước. Tại Đại hội lần
thứ XII, Đảng ta đã đề ra sáu nhiệm vụ trọng tâm, trong đó nhiệm vụ thứ
sáu chính là phát huy nguồn nhân lực và xây dựng lối sống văn hóa lành
mạnh. Nghị quyết Đại hội lần thứ XII khẳng định: “phát huy nhân tố con
người trong mọi lĩnh vực đời sống xã hội; tập trung xây dựng con người về

12


đạo đức, nhân cách, lối sống, trí tuệ và năng lực làm việc, xây dựng môi
trường văn hóa lành mạnh” [18, tr.53].
Bên cạnh đó, một số nhà khoa học tiếp cận vấn đề lối sống dưới nhiều
khía cạnh khác nhau. Tác giả Thanh Lê đã tiếp cận lối sống với hoạt động
sống của con người và gắn với một hình thái kinh tế-xã hội nhất định; từ đó
đưa ra định nghĩa: “Lối sống là một hệ thống những nét căn bản nói lên các
hoạt động của các dân tộc, các giai cấp, các tập đoàn xã hội, các cá nhân trong
những điều kiện của một hình thái kinh tế - xã hội nhất định” [36, tr.24].
Dưới góc độ xem xét tổng hòa các mặt cơ bản, khắc họa những đặc
điểm cá nhân, tập thể, giai cấp cộng đồng, tác giả Nguyễn Văn Huyên đã viết:
“Lối sống là tổ hợp toàn bộ các mô tỉ hình, cách thức và phong thái sống của
con người thể hiện trong mọi phương thức cũng như lĩnh vực hoạt động, từ
sản xuất, tiêu dùng, sinh hoạt đến thái độ, hành vi, cách tư duy, lối ứng xử
giữa con người với con người, giữa chủ thể với đối tượng, giữa điều kiện với
phương tiện và mục đích sống” [30, tr.29].
Trong tác phẩm “Văn hóa Việt Nam, xã hội và con người”, trên cơ sở
tiếp cận quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin về lối sống, tác giả Vũ Khiêu

hiện bên ngoài của lối sống. Trong sự biểu hiện của đời sống con người, cái
cơ bản được biểu hiện trong lối sống là hoạt động sản xuất gắn với hai mối
quan hệ: quan hệ vật chất, thực tiễn với tự nhiên được xác định bởi trình độ
của lực lượng sản xuất; quan hệ xã hội mà cơ sở là tính chất của quan hệ sản
xuất. Do đó, xét đến cùng, lối sống là do phương thức sản xuất quyết định.
Tuy nhiên, ngoài việc chịu sự quy định của kinh tế thì lối sống còn phụ thuộc
vào sự ảnh hưởng của các yếu tố khác như: văn hóa, điều kiện tự nhiên (địa
lý, khí hậu,...). Vì vậy, lối sống có sự phụ thuộc chặt chẽ vào phương thức sản
xuất, song sự phụ thuộc này cũng chỉ mang tính tương đối.
Ba là, lối sống mang tính giai cấp. Nghĩa là, lối sống do phương thức
sản xuất qui định nhưng trong cùng một phương thức sản xuất, các giai cấp
đối lập nhau có lối sống khác nhau. Lối sống khác nhau giữa giai cấp chủ nô

14


và giai cấp nô lệ, giữa giai cấp phong kiến và giai cấp nông dân, giữa giai cấp
tư sản và giai cấp vô sản…
Từ những luận giải trên đây, bước đầu có thể đưa ra quan niệm về lối
sống như sau: Lối sống là một dạng hoạt động sống (phương thức sống) căn
bản của một dân tộc, giai cấp, tầng lớp xã hội, cá nhân gắn với điều kiện kinh
tế - xã hội nhất định, mang tính ổn định và chịu sự quy định chặt chẽ của
phương thức sản xuất.
Phân biệt lối sống với một số khái niệm gần như:
Mức sống là khái niệm nói lên khía cạnh số lượng của đời sống, khía
cạnh kinh tế, phúc lợi của con người; mức sống là một chỉ báo về lối sống, nói
lên trình độ sinh hoạt vật chất của con người, còn lối sống bao hàm cả đặc
trưng chất lượng của hoạt động sống của con người. Trên cả hai cấp độ lý
luận và thực tiễn không thể đồng nhất mức sống với lối sống. Thực tiễn cho
thấy, con người trong cùng một mức sống như nhau có thể có những lối sống

lẫn lộn cả hai từ nếp sống và lối sống, không phân biệt được nghĩa, nhưng
nhìn chung đều hiểu theo nghĩa lối sống. Nếp sống hình thành trên cơ sở lối
sống, là chiều sâu của lối sống. Phân biệt giữa lối sống và nếp sống, tức là
phân biệt giữa hai mặt “tĩnh” và “động” trong cấu trúc của lối sống. Thông
qua hoạt động thực tiễn, lối sống của con người được định hình.
Phân loại lối sống
Xét dưới nhiều khía cạnh, có nhiều cách khác nhau để phân loại lối sống.
Dưới góc độ phân loại theo hình thái kinh tế - xã hội, bao gồm có lối sống
phong kiến, lối sống tư sản, lối sống xã hội chủ nghĩa. Phân theo tính giai cấp:
có lối sống nông dân, lối sống tri thức, lối sống thương gia. Phân theo đặc trưng
lao động, nghề nghiệp có lối sống nghệ sỹ, lối sống quân nhân, lối sống sinh
viên, v.v... Phân theo đặc điểm vùng lãnh thổ có lối sống đô thị, lối sống nông
thôn, lối sống miền núi,…Đặc biệt, dựa trên tiêu chí văn hoá của lối sống: có
lối sống văn hoá, lối sống vô văn hoá hay lối sống thiếu văn hoá,...
Lối sống văn hoá
Trên cơ sở lối sống phản ánh trình độ văn hoá của một cá nhân, cộng
đồng trong điều kiện xác định thì lối sống không thể tách rời văn hoá. Tuy
nhiên, không phải mọi lối sống đều là văn hóa, mà chỉ những lối sống phù

16


hợp với những chuẩn mực giá trị đạo đức của cộng đồng, của dân tộc có tác
dụng thúc đẩy sự phát triển của xã hội thì mới là văn hóa. Theo đó, có thể
khẳng định, lối sống có liên quan mật thiết với văn hóa. Dù được định nghĩa
theo cách nào thì lối sống cũng dùng để chỉ những quá trình hiện thực hóa các
giá trị và hệ giá trị văn hóa trong thực tiễn cuộc sống hàng ngày.
Trong khi đó, dưới góc độ triết học, “Văn hoá là sự phát triển năng lực
bản chất người theo tiêu chí chân - thiện - mỹ và sự hiện thực hoá nó thông
qua hoạt động sống của con người trong tiến trình lịch sử” [23, tr.33].

sắc, đòi hỏi con người cần phải có nhận thức cao, sự hiểu biết sâu rộng, năng
lực tiếp thu có chọn lọc những giá trị văn hóa vật chất và tinh thần để hình
thành lối sống văn hóa tốt đẹp, tiến bộ, phù hợp với thời đại.
Lối sống văn hóa mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc. Lối sống được
coi là một trong những yếu tố thể hiện bản sắc văn hóa dân tộc. Lối sống văn
hóa mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc là yêu cầu tất yếu của quá trình hội
nhập và phát triển. Bởi lẽ, bản sắc dân tộc là yếu tố cốt lõi giúp cho lối sống
giữ vững những giá trị truyền thống, không bị lai căng mất gốc. Bản sắc dân
tộc trong lối sống của con người là những giá trị vốn có trong quá trình cộng
đồng các dân tộc xây dựng, gìn giữ và phát triển đất nước của mình, được thể
hiện thông qua các lĩnh vực sản xuất và chiến đấu, lao động và học tập, giao
tiếp và ứng xử.
Một lối sống văn hóa phải có đầy đủ các yếu tố dân tộc - hiện đại nhân văn. Do vậy, cần phải quán triệt quan điểm lịch sử - cụ thể trong việc
phát triển lối sốn văn hóa hiện nay; phải đảm bảo tính thống nhất biện chứng
giữa yếu tố truyền thống và hiện đại. Nếu tuyệt đối hóa yếu tố truyền thống
thì sẽ không tiếp nhận được cái mới, tinh hoa của nhân loại và sẽ trở nên bất
lực trước thực tiễn và thời đại. Ngược lại, nếu tuyệt đối hóa yếu tố hiện đại
mà coi nhẹ yếu tố truyền thống thì giá trị văn hóa sẽ bị lai căng, mất gốc và
trở thành của người khác, dân tộc khác.
* Lối sống văn hóa của thanh niên các khu công nghiệp ở tỉnh Bắc
Ninh (huyện Yên Phong)
Khái quát về các khu công nghiệp ở tỉnh Bắc Ninh hiện nay:

18


Bắc Ninh là một tỉnh thuộc miền Bắc nước ta, là cửa ngõ phía Bắc của
Thủ đô Hà Nội, gần sân bay Quốc tế Nội Bài, nằm trong vùng kinh tế trọng
điểm phía Bắc. Kể từ khi tái lập tỉnh năm 1997, Bắc Ninh đã có chủ trương
đẩy mạnh công nghiệp hóa nhằm thúc đẩy kinh tế phát triển và vươn tới một

tướng Chính phủ phê duyệt điều chỉnh, bổ sung theo văn bản số 1511/TTgKTN ngày 20/8/2014 và văn bản số 2007/TTg-KTN ngày 06/11/2015, với
tổng diện tích 6.397,68 ha. Trong đó, 13 khu công nghiệp được cấp Giấy
Chứng nhận đầu tư cho 16 dự án hạ tầng khu công nghiệp với tổng diện tích
QH 5.111,5ha và diện tích đất công nghiệp cho thuê là 3.476,41ha. Hiện nay
đã có 9 khu công nghiệp đã đi vào hoạt động với diện tích QH 2.872,98ha,
diện tích đất công nghiệp cho thuê là 2.017,61ha, đã cho thuê 1.415,87ha đất
công nghiệp; Tỷ lệ lấp đầy trên diện tích đất QH đạt 70,18%, trên diện tích
đất thu hồi 82,73% [4]
Theo báo cáo của Cục Đầu tư nước ngoài, Bộ Kế hoạch và Đầu tư, tính
đến ngày 20/4/2017, Bắc Ninh là địa phương thu hút nhiều vốn đầu tư nước
ngoài nhất với tổng số vốn đăng ký là 2,7 tỷ USD, chiếm 25,51% tổng vốn
đầu tư: Trong đó, quốc gia có vốn đầu tư chủ yếu ở các khu công nghiệp Bắc
Ninh là Hàn Quốc, Trung Quốc, Nhật Bản, Singapore,…
Các khu công nghiệp tại Bắc Ninh chủ yếu là các khu công nghiệp đa
ngành. Lĩnh vực hoạt động là điện tử, lắp ráp điện tử, cơ khí, chế biến thực
phẩm, dệt may,… nhưng cơ bản là khu công nghiệp hoạt động trong lĩnh vực
điện tử. Hiện nay, Bắc Ninh trở thành trung tâm công nghiệp điện tử đứng đầu
cả nước.
Các khu công nghiệp tỉnh Bắc Ninh hiện nay sử dụng nguồn lao động
đông đảo. Trong vòng nhiều năm trở lại đây, số lao động làm việc trong các
khu công nghiệp tăng lên không ngừng, cụ thể: năm 2010 có 56.874 lao động,
năm 2011 có 87.053 lao động, năm 2012 có 117.455 lao động, năm 2013 tăng
lên 129.423 lao động [phụ lục 3]

20


Cơ quan quản lý các khu công nghiệp ở tỉnh Bắc Ninh chính là Ban
quản lý các Khu công nghiệp Bắc Ninh được thành lập ngày 25/8/1998 tại
Quyết định số 152/98/QĐ -TTg của Thủ tướng Chính phủ Nước Cộng Hòa

Trung Quốc) 130Km; cách Cảng Hải Phòng khoảng 130Km, cùng với đường
295, đường 286 mạng lưới giao thông đường bộ của Yên Phong có nhiều điều
kiện thuận lợi trong giao lưu và hội nhập kinh tế, văn hóa, xã hội với các vùng
trong, ngoài tỉnh và quốc tế. Hạ tầng kỹ thuật trong khu công nghiệp này được
đầu tư đồng bộ, hiện đại theo tiêu chuẩn quốc tế, bao gồm: Hệ thống chiếu
sáng, cây xanh, hệ thống cấp nước sạch, hệ thống thoát nước mưa, hệ thống
thoát nước thải, v.v.. Đây là khu công nghiệp tập trung đa ngành, nhưng chủ
yếu là hoạt động trong lĩnh vực điện tử, được xây dựng hiện đại, đồng bộ,
đảm bảo điều kiện về phát triển công nghiệp và bảo vệ môi trường, đẩy mạnh
xúc tiến đầu tư, sản xuất công nghiệp và kinh tế- xã hội của tỉnh Bắc Ninh
phù hợp với chủ trương công nghiệp, hiện đại hóa của Đảng và Nhà nước.
Đồng thời, tạo tiền đề cho sự phát triển các khu đô thị mới, góp phần đẩy
nhanh tiến tình đô thị hóa của tỉnh Bắc Ninh.
Đặc điểm của thanh niên các khu công nghiệp ở tỉnh Bắc Ninh
Một là, lực lượng lao động các khu công nghiệp ở tỉnh Bắc Ninh phần
lớn chủ yếu là thanh niên công nhân chiếm 80% tổng số lao động trong các
khu công nghiệp ở tỉnh Bắc Ninh. Hiện nay, các khu công nghiệp Bắc Ninh sử
dụng trên 231.341 lao động; trong đó: lao động địa phương là 69.633 lao
động (chiếm 30,1%); lao động nữ là 153.232 người (chiếm 66,24%), lao động
nước ngoài đang làm việc tại khu công nghiệp 2.848 người. So với năm 2015,
số lao động năm 2016 tăng lên 26.468 lao động, đạt 176,45% so với kế hoạch
năm 2016. Trong đó, độ tuổi lao động trong các doanh nghiệp trên địa bàn các
khu công nghiệp Bắc Ninh bao gồm: Độ tuổi trên 45: khoảng 5%; Độ tuổi từ
31 đến 45 khoảng 15%; Độ tuổi từ 18 đến 30 khoảng 80% (các doanh nghiệp
trong các khu công nghiệp thường chỉ tuyển lao động ở độ tuổi từ 18 tuổi đến
30 tuổi), lao động trên mức tuổi này phần lớn là lao động thời vụ. Điều đó có
nghĩa, lực lượng thanh niên công nhân các khu công nghiệp ở tỉnh Bắc Ninh
rất đông đảo, là nguồn lao động dồi dào.

22


23


Limited – SEV thuộc khu công nghiệp Yên Phong), số thanh niên công nhân
ngoại tỉnh chiếm đa số và có xu hướng ngày càng tăng. Năm 2016, tỷ lệ thanh
niên công nhân ngoại tỉnh chiếm 66,3% và có xu hướng tăng mạnh lên 75,7%
trong năm 2017 ( tăng 9,4%). Trong khi đó, tỷ lệ thanh niên công nhân tỉnh
Bắc Ninh năm 2016 chỉ chiếm 33,7% và có xu hướng giảm dần chỉ còn
24,3% (năm 2017) [phụ lục 5].
Bốn là, thanh niên công nhân các khu công nghiệp ở tỉnh Bắc Ninh với
trình độ chuyên môn cao, bậc thợ cao, tay nghề cao rất ít, chủ yếu là lao động
phổ thông, xuất thân từ nông thôn (kể cả lao động nội tỉnh và lao động ngoại
tỉnh). Do vậy, thanh niên công nhân các khu công nghiệp tỉnh Bắc Ninh có
trình độ học vấn hạn chế, khả năng nhận thức thấp, chuyển đổi từ tác phong
nông nghiệp chậm chạp, tùy tiện sang tác phong công nghiệp linh hoạt, khẩn
trương, tinh thần tự học, tự rèn, ý thức phấn đấu vươn lên còn yếu.
Về phẩm chất chính trị, đa số thanh niên công nhân các khu công
nghiệp tỉnh Bắc Ninh tích cực tham gia học tập nâng cao trình độ lý luận
chính trị, bồi đắp lý tưởng cách mạng trong sáng, có lập trường tư tưởng vững
vàng, có lòng yêu nước, có niềm tin vào sự lãnh đạo của Đảng và sự nghiệp
xây dựng chủ nghĩa xã hội, có đạo đức trong sáng và lối sống lành mạnh.
Từ sự phân tích trên, có thể đưa ra quan niệm lối sống văn hóa của
thanh niên các khu công nghiệp ở tỉnh Bắc Ninh như sau:
Lối sống văn hoá của thanh niên các khu công nghiệp ở tỉnh Bắc Ninh
là toàn bộ phương thức sống căn bản của họ, gắn liền với quy định của các
doanh nghiệp và địa phương, được biểu hiện trong định hướng giá trị, các
quan hệ xã hội và phẩm chất nhân cách, hành vi của mỗi người thanh niên
trên các lĩnh vực của đời sống xã hội theo tiêu chí chân - thiện - mỹ.
Biểu hiện lối sống văn hóa của thanh niên các khu công nghiệp ở tỉnh

nghiêm pháp luật nhà nước, quy định của địa phương nơi cư trú và các chế độ,
nền nếp của doanh nghiệp. Đây không chỉ là vấn đề đạo đức mà còn là những
mục tiêu mà sự phát triển lối sống văn hóa cần phải đạt tới.

25


Thứ ba, lối sống văn hóa của thanh niên các khu công nghiệp ở tỉnh
Bắc Ninh được biểu hiện tập trung ở thái độ, phương pháp, phong cách lao
động sản xuất tại các công ty, doanh nghiệp và cách sống trong quá trình cư
trú tại địa phương. Thanh niên các khu công nghiệp ở tỉnh Bắc Ninh có lối
sống văn hóa tức là phải sống lành mạnh, tiên tiến, phù hợp với thời đại và
giữ được bản sắc văn hóa tộc, luôn chăm chỉ, cần cù lao động, chủ động sáng
tạo trong việc làm, có tác phong công nghiệp; tránh xa các tệ nạn xã hội, nói
không với việc sống thử, sống vội.
1.1.2. Phát triển lối sống văn hóa của thanh niên các khu công
nghiệp ở tỉnh Bắc Ninh - Quan niệm và tiêu chí đánh giá
* Quan niệm về phát triển lối sống văn hóa của thanh niên các khu
công nghiệp ở tỉnh Bắc Ninh
Tiếp cận phát triển dưới góc độ phương pháp luận mácxít, Phát triển
được hiểu theo nghĩa chung nhất đó là quá trình vận động đi lên từ thấp đến
cao, từ kém hoàn thiện đến hoàn thiện hơn. Quá trình đó vừa diễn ra dần dần,
vừa nhảy vọt làm cho sự vật, hiện tượng cũ mất đi, sự vật, hiện tượng mới về
chất ra đời. Trong lĩnh vực xã hội, xét đến cùng đó là sự vận động, phát triển
của các hình thái kinh tế - xã hội từ thấp đến cao tuân theo những quy luật
khách quan vốn có của nó. Ngày nay, mọi chế độ xã hội dù là ở trình độ phát
triển nào thì văn hoá và phát triển vẫn là hai mặt gắn bó với nhau. Đó là cơ sở
đi tới quan niệm phát triển lối sống văn hoá là quá trình tự thân; tuân theo
những quy luật khách quan của sự phát triển văn hoá, lối sống; biểu hiện tập
trung ở trình độ của các chủ thể trong việc nắm bắt, vận dụng các quy luật