1. Mở đầu
1.1. Lý do chọn đề tài
Nghành giáo dục - với trọng trách đào tạo cho đất nước những công dân
tương lai, những con người phát triển một cách toàn diện đáp ứng cho sự nghiệp
công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước thì mọi trẻ em trong độ tuổi phải được
đến trường, được học đầy đủ các môn học, trong đó có môn Âm nhạc ngay từ
bậc Tiểu học.Việc đưa môn Âm nhạc vào bậc Tiểu học nhất là ngay từ lớp 1 là
rất quan trọng. Nó còn “tạo dựng cho học sinh có một trình độ văn hóa Âm nhạc
phù hợp với lứa tuổi, góp phần xây dựng một lớp học toàn diện theo cấp học để
hình thành nhân cách của người lao động mới đầy đủ các mặt: Đức - Trí - Thể Mỹ - Lao động”
Giáo dục âm nhạc là một hình thức giáo dục nghệ thuật mang tính đặc
thù. Nó có khả năng liên kết, sử dụng cũng như hỗ trợ xen lồng vào tất cả các
hình thức, nội dung giáo dục khác làm cho chúng đạt đến hiệu quả cao trong
việc thực hiện những yêu cầu mục tiêu giáo dục Tiểu học. Nhưng với nhiệm vụ,
chức năng chủ yếu của mình giáo dục âm nhạc trước hết thể hiện cho được mục
tiêu, yêu cầu giáo dục “trội bật” của mình là giáo dục thẩm mĩ. Giúp các em
phát triển toàn diện về mọi mặt “Đức - trí - văn - thể - mỹ”, giúp các em có thể
trang bị cho mình một vốn liếng mang tính “văn hoá phổ thông”, góp phần hình
thành nhân cách các em, tạo cho các em một phong cách mạnh dạn, tự nhiên, tự
tin hơn trong cuộc sống. Nhà sư phạm Xu-khôm-lin-ki đã tổng kết: “Tuổi thơ
ấu không thể thiếu âm nhạc, trò chơi và chuyện cổ tích. Thiếu những cái đó,
trẻ em chỉ là những bông hoa khô héo. Âm nhạc dẫn dắt trẻ đi vào thế giới
của những điều thiện, tạo được sự đồng cảm và là một phương tiện bồi
dưỡng năng lực trí tuệ mà không một phương tiện nào có thể sánh kịp. Thiếu
giáo dục âm nhạc thì không thể phát triển trí tuệ của trẻ em một cách đầy đủ
được”.
Nghệ thuật Âm nhạc không giống các loại hình nghệ thuật khác là hình
tượng âm thanh của âm nhạc không mang ý nghĩa cụ thể, rõ rệt như từ ngữ trong
2





1.2. Mục địch nghiên cứu
Mục đích của sáng kiến nhằm nghiên cứu những biện pháp nâng cao khả
năng hát đúng giai điệu bài hát cho học sinh tiểu học để giúp cho các em có khả
năng cảm nhận đường nét, giai điệu, cảm nhận sự tinh tế trong âm nhạc một
cách tự nhiên giúp học sinh thêm yêu thích môn học và học tập nghiêm túc.
1.3. Đối tượng nghiên cứu
Nghiên cứu nội dung chương trình và phương pháp dạy học nhằm giúp
học sinh trường Tiểu học Quảng Phú hát đúng giai điệu bài hát trong Bộ môn
Âm nhạc Tiểu học
1.4. Phương pháp nghiên cứu
* Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận: Nghiên cứu phương pháp dạy
học môn âm nhạc, phân loại đối tượng học sinh phù hợp với từng địa phương...
nhằm xây dựng cơ sở lý luận của vấn đề nghiên cứu.
* Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn: Kiểm tra, quan sát sư phạm,
tổng kết kinh nghiệm..., đánh giá thực trạng học sinh để đưa ra phương pháp
giáo dục trong môn âm nhạc cho phù hợp.
2. Nội dung sáng kiến kinh nghiệm
2.1. Cơ sở lý luận
Âm nhạc trong nhà trường Tiểu học có nét đặc thù riêng, nó không chỉ
mang tính giải trí đơn thuần mà nhằm giúp các em phát triển toàn diện, tác động
vào thế giới tinh thần của các em những cái hay, cái đẹp, cái tích cực và có ý
nghĩa to lớn của nghệ thuật Âm nhạc. Dạy - học Âm nhạc ở trường Tiểu học là
nhằm hình thành ở các em năng lực cảm thụ, hiểu biết, đánh giá, yêu thích và
thưởng thức nghệ thuật, nhu cầu hoạt động và tạo ra giá trị thẩm mỹ. Ngoài việc
tạo ra giá trị thẩm mỹ, Âm nhạc còn là một trong những phương tiện hiệu quả
nhất trong việc giáo dục thẩm mỹ cho học sinh, tạo cơ sở hình thành nhân cách
con người. Phương pháp giảng dạy để học sinh hát đúng giai điệu khi học hát ở
trường Tiểu học được dựa trên những cơ sở lý luận sau:

- Câu hát Vì nhân dân chiến đấu không ngừng trong bài hát Quốc ca
Việt Nam- Nhạc và lời: Văn Cao (Bài hát lớp 3), hát đúng là:

5


nhưng học sinh thường hát là:

- Câu hát Nghe tiếng chiêng reo vui rộn ràng trong bài hát Xoè hoa- Dân
ca Thái (Bài hát lớp 2), khi hát lời ca, học sinh thường bị ảnh hưởng bởi cảm
giác của dấu thanh làm cho sai cao độ. Hát đúng phải là:

thì học sinh hát thành:

- Hai câu hát Hoà tiếng hát véo von, hoà tiếng hát véo von trong bài hát
Con chim non- Dân ca Pháp (Bài hát lớp 3), giống nhau về lời ca nhưng khác
nhau về cao độ, hát đúng là:

nhưng học sinh thường hát là:

6


- Câu hát Vui liên hoan thiếu nhi thế giới trong bài hát Thiếu nhi thế
giới liên hoan - Nhạc và lời: Lưu Hữu Phước (Bài hát lớp 4) tiếng thế hát đúng
là:

nhưng học sinh thường hát không có luyến nên hát thành:

* Thuộc bài hát nhưng có những chỗ hát không đúng trường độ, tiết tấu:

4

Tổng
số

142
131
128

Số HS hát đúng giai điệu
những bài hát đã thuộc lời ca

Số HS hát
chưa đúng giai điệu

Số lượng

Tỷ lệ

Số lượng

Tỷ lệ

78
77
80

55%
59%
63%

Với các thiết bị dạy học được cấp, tôi khai thác triệt đế tính năng của đàn
phím điện tử trong giảng dạy bởi cao độ của đàn rất chính xác, hệ thống âm sắc
và tiết tấu của đàn phong phú tạo cho học sinh sự hứng thú say mê khi học tập,
âm nhạc thấm vào các em một cách tự nhiên hơn.
Kết hợp với sự dụng đàn tôi còn hướng dẫn học sinh hát đúng giai điệu,
thể hiện được sắc thái tình cảm của bài hát thông qua giọng hát mẫu của cô, đặc
biệt là những bài có sử dụng dấu luyến và có những ca từ khó phát âm.
Ngoài ra tôi còn ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy học để gây hứng
thú cho học sinh, download các tranh, hình ảnh minh họa nội dung bài hát giúp
các em quan sát và hiểu thêm nội dung bài.
2.3.3. Biện pháp khắc phục lỗi sai ở các trường hợp cụ thể
* Trường hợp 1: Hát sai cao độ do cảm giác bị ảnh hưởng bởi dấu thanh
Với trường hợp này, khi hát học sinh hay nhầm thanh........ và tôi đã khắc
phục bằng cách sử dụng phương pháp đổi dấu tạm thời.
9


Ví dụ:
Câu hát Nghe tiếng chiêng reo vui rộn ràng trong bài hát Xoè hoa-Dân
ca Thái (Bài hát lớp 2), khi học sinh hát tiếng vui, tôi tạm cho các em thêm dấu
huyền thành tiếng vùi, các em đã nhanh chóng làm chủ được cao độ để hát đúng
câu hát này.

(Ảnh minh họa)
Câu hát Giúp đỡ nhau xứng đáng trò ngoan trong bài hát Lớp chúng ta
đoàn kết- Nhạc và lời: Mộng Lân (Bài hát lớp 3), tiếng xứng đáng cao độ là nốt
la nhưng khi tập hát do cảm giác của dấu sắc nên các em thường hát cao lên nốt
đố. Tôi đã cho học sinh tạm bỏ dấu sắc của tiếng xứng đáng để hát thành tiếng
xưng đang. Với cách này, các em đã hát đúng được giai điệu câu hát.


Trước hết tôi đàn cho học sinh nghe giai điệu của từng câu, nhấn mạnh tiếng
von của câu 1 có cùng cao độ với tiếng hòa của câu 2 (nốt la). Tôi hướng dẫn
học sinh hát tiếng von ngân đủ 2 phách và giữ nguyên cao độ để bắt sang tiếng
hòa. Sau khi hướng dẫn và hát mẫu, học sinh đã hát đúng được câu hát trên.
* Trường hợp 4: Học sinh hát sai trường độ
12


Trường hợp học sinh thuộc bài hát trước nhưng hát không chính xác
trường độ, tiết tấu, tôi đã cho học sinh đọc lời ca kết hợp gõ theo tiết tấu nhiều
lần.
Ví dụ:
- Câu hát Đường vinh quang xây xác quân thù trong bài hát Quốc ca Việt
Nam- Nhạc và lời: Văn Cao (Bài hát lớp 3), tôi chép tiết tấu của câu hát lên
bảng:

- Câu hát Như yêu quê hương cắp sách đến trường trong bài hát Em yêu
trường em - Nhạc và lời: Hoàng Vân (Bài hát lớp 3), tôi chép tiết tấu của câu
hát lên bảng:

- Câu hát Làm mật ong nuôi đời trong bài hát Chị Ong nâu và em bé Nhạc và lời: Tân Huyền (Bài hát lớp 3), tôi chép tiết tấu của câu hát lên bảng:

È \È È q \ qE
Làm

mật

ong

nuôi

- Nhạc cụ gõ: Thanh phách, song loan, mõ, trống.
- Tranh minh hoạ.
- Nắm được tiếng Thái: Xoè là múa
Xoè hoa: Là múa hoa.
III. Các hoạt động dạy- học:
Hoạt động của GV
Hoạt động 1: (20’) Dạy hát

Hoạt động của HS

- Giới thiệu bài hát “Xoè hoa” là một - Ngồi ngay ngắn, lắng nghe.
trong những bài hát hay của đồng bào
Thái. Theo tiếng Thái: xoè là múa, xoè - HS nhắc lại tên bài hát.
hoa: múa hoa.
- GV hát mẫu.

- Nghe hát mẫu.

- Hỏi HS nhận xét về nhịp điệu bài hát: - Trả lời câu hỏi: Vui tươi, rộn
14


nhanh, chậm, vui tươi, sôi nổi hay nhẹ ràng.
nhàng.
- Chia bài hát thành 4 câu:
Câu 1: Bùng boong bính boong ngân
nga tiếng cồng vang vang.
Câu 2: Nghe tiếng chiêng reo vui rộn
ràng.
Câu 3: Theo tiếng khèn tiếng sáo vang

- Hướng dẫn HS hát và gõ đệm theo - Các tổ sử dụng nhạc cụ gõ:
nhịp, phách, tiết tấu lời ca.

Thanh phách, song loan, trống,
mõ.

- Cho mỗi tổ sử dung 1 loại nhạc cụ gõ - Các tổ thi đua.
và thực hiện cả 3 cách nhịp phách tiết
tấu lời ca.
15


- GV nhận xét.
- Cho HS lên bảng tập biễu diễn một tổ - Lên bảng biễu diễn.
hát, một tổ làm nhạc công ( nhạc cụ gõ )
đệm theo tiết tấu lời ca.
* Hoạt động nối tiếp: (5’)
- Cho cả lớp hát theo đàn cô giáo đệm.

- Đứng dậy hát theo nhạc đệm

- Nhận xét, nhắc nhở, dặn dò.

và nhún chân theo nhạc.
- Học sinh lắng nghe và ghi
nhớ.

2.4. Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm
2.4.1. Đối với hoạt động giáo dục học sinh
Trong quá trình giảng dạy, trước đây tôi rất lúng túng khi học sinh hát tự

chưa đúng giai điệu
Số lượng
Tỷ lệ
21
15%
16
12%
10
8%

2.4.2. Đối với bản thân, đồng nghiệp
Kết quả trên đã đem lại cho tôi sự say mê với nghề nghiệp, thêm yêu quý các
em. Học sinh thêm yêu thích môn âm nhạc, từ đó tích cực tham gia các hoạt
động ngoại khoá, tự tin, không còn rụt rè như trước.
3. Kết luận, kiến nghị
3.1. Kết luận

16


Là một người giáo viên dạy môn âm nhạc, tôi luôn luôn mong muốn
mang lại cho các em - thế hệ tương lai của đất nước một tâm hồn tươi đẹp bằng
những giai điệu đẹp, giúp các em phát triển toàn diện, đặc biệt là khả năng cảm
thụ âm nhạc và kỹ năng ca hát, hình thành trong các em thẩm mỹ nghệ thuật
đúng đắn.
Để học sinh hát đúng giai điệu mỗi câu hát và cảm nhận được cái hay, cái
đẹp của mỗi lời ca, người giáo viên cần có lòng nhiệt huyết, có sự chuẩn bị chu
đáo, hướng dẫn học sinh học tập có hệ thống sẽ đem lại kết quả tốt đẹp. Qua quá
trình dạy học theo phương pháp đổi mới, người giáo viên biết vận dụng sáng tạo
và trau dồi, đúc rút kinh nghiệm một cách nghiêm túc sẽ đem lại một vốn kinh

+ Thường xuyên tổ chức các cuộc thảo luận chuyên đề về giảng dạy môn
âm nhạc cho giáo viên.
Trên đây là những suy nghĩ và những phương pháp dạy học mà tôi đã thực
hiện qua các giờ lên lớp. Tôi rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến chân tình
của bạn bè đồng nghiệp để tôi có được những kinh nghiệm giảng dạy tốt hơn,
góp phần vào sự nghiệp giáo dục môn Âm nhạc trong trường phổ thông những
năm tới có kết quả cao hơn nữa.
Xin chân thành cảm ơn!
XÁC NHẬN CỦA THỦ
TRƯỞNG ĐƠN VỊ

Thanh Hóa, ngày 09 tháng 4 năm 2018
Tôi xin cam đoan đây là SKKN của mình viết,
không sao chép nội dung của người khác.
Người viết
/

Nguyễn Thị Hoài

TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Sách Âm nhạc lớp 1-NXB Giao dục 2009- Tác giả Hoàng Long
18


2. Sách Âm nhạc lớp 2-NXB Giáo dục 2009- Tác giả Hoàng Long.
3. Sách Âm nhạc lớp 3- NXB giáo dục 2009- Tác giả Hoàng Long,Hoàng
lân,Hoàng Ngọc Bích và Lê Đức Sang.
4. Sách Âm nhạc lớp 4-NXB Giáo dục 2008- Tác giả Hoàng Long- Hoàng Lân.
5. Sách Âm nhạc lớp 5 – NXB Giáo dục 2009- Tác giả Hoàng Long- Hoàng
Lân- Lê Minh Châu-Lê Đức Sang-Lê Anh Tuấn.


xếp loại

huyện/tỉnh;

(A, B,

Tỉnh...)

hoặc C)

Cấp tỉnh

Loại B

Năm học đánh
giá xếp loại

Kinh nghiệm về thực hành,
lồng ghép trò chơi để nâng
cao hiệu quả tiết dạy môn

2014-2015

Âm nhạc

20