1. Mở đầu
1.1. Lí do chọn vấn đề nghiên cứu
Sinh thời, Bác Hồ đã dạy: “Vì lợi ích mười năm thì phải trồng cây
Vì lợi ích trăm năm thì phải trồng người”.
Mong muốn của Bác là giáo dục nước nhà phải “ươm trồng” nên những thế
hệ con người vừa có tài và có đức, đủ sức lực và trí tuệ để bảo vệ và xây dựng
đất nước Việt Nam ngày càng giàu mạnh; có thể đưa dân tộc Việt Nam “bước tới
đài vinh quang để sánh vai với các cường quốc năm châu”[ Trích thư Bác Hồ
gửi các cháu Thiếu niên, Nhi đồng ]
Để thực hiện mong ước của Bác, nhiệm vụ của giáo dục nhà trường, việc
dạy dỗ của thầy cô được đề cao hơn bao giờ hết. Bởi vậy, ngành giáo dục đã
không ngừng có những đổi mới, những sách lược cải thiện chất lượng Dạy –
Học nhằm đáp ứng yêu cầu đào tạo, bồi dưỡng nhân tài cho đất nước. Đặc biệt,
từ năm học 2008 – 2009, ngành giáo dục phát động phong trào thi đua “Xây
dựng trường học thân thiện học sinh tích cực ở Tiểu học” theo Chỉ thị số
40/2008/CT-BGDĐT. Đây là bước chuyển biến khá rõ nét trong giáo dục, không
chỉ riêng ngành giáo dục mà được toàn xã hội quan tâm.
Cùng với các trường phổ thông trong cả nước, Trường Tiểu học Xuân Lâm,
huyện Tĩnh Gia đang là một trong số các trường thực hiện thí điểm mô hình
trường học mới Việt Nam (VNEN) vì vậy, vấn đề xây dựng trường học thân
thiện càng được quan tâm hơn. Nhà trường đã và đang tích cực thực hiện tốt
phong trào “Xây dựng trường học thân thiện học sinh tích cực”.
Muốn có “trường học thân thiện, học sinh tích cực” thì phải bắt đầu từ
những “lớp học thân thiện, học sinh tích cực”. Mỗi lớp học là một phần tử của
trường học. Tất cả lớp học đều thân thiện thì việc có trường học thân thiện quả
là một lợi thế rất lớn. Vì thế xây dựng các lớp học thân thiện để góp phần xây
dựng trường học thân thiện là một trong các mục tiêu của nhà trường đề ra.
Xây dựng lớp học thân thiện để học sinh có được môi trường học tập tốt
giúp các em phát triển một cách toàn diện, phát triển hết tiềm năng của mình về
cả thể chất lẫn tinh thần và góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy ngày một
đạt kết quả tốt hơn.



2. Nội dung
2.1. Cơ sở lí luận
Môi trường học tập tốt là yếu tố quan trọng giúp học sinh thoải mái, có
hứng thú để học tập. Vì vậy xây dựng “ Lớp học thân thiện” có ý nghĩa rất thiết
thực.
Trước hết, chúng ta cần hiểu Thế nào là “trường học thân thiện”?
“Thân thiện” là có tình cảm tốt, đối xử tử tế, và thân thiết với nhau. Bản thân
khái niệm “thân thiện” đã hàm chứa sự bình đẳng, dân chủ về pháp lý và sự đùm
bọc, cưu mang đầy tình người về đạo lý. Bởi nếu bất bình đẳng, mất dân chủ, vô
cảm trong quan hệ giữa người với người thì đâu còn gì mà “thân” với “thiện”.
“Thân thiện” bắt nguồn từ sứ mệnh của nhà trường và thiên chức của nhà giáo đối
với thế hệ trẻ và xã hội, chứ không dừng ở thái độ bề ngoài trong quan hệ ứng xử.
“Trường học thân thiện” đương nhiên phải “thân thiện” với địa phương - địa
bàn hoạt động của nhà trường; phải “thân thiện” trong tập thể sư phạm với nhau;
giữa tập thể sư phạm với học sinh; “Trường học thân thiện” phải đảm bảo cơ sở vật
chất phù hợp với yêu cầu giáo dục và thỏa mãn tâm lý người thụ hưởng.
Trường học thân thiện không thể tách rời Lớp học thân thiện.
* Lớp học thân thiện : là lớp học có không gian thân thiện, con người thân
thiện, tích cực, có kĩ năng sống, ứng xử, giao tiếp tốt, có hiệu quả cao trong công
tác dạy và học, giáo dục đạo đức, nhân cách cho học sinh. “Lớp học thân thiện,
học sinh tích cực” là nền tảng vững chắc cho “trường học thân thiện – Học sinh
tích cực”, là khơi nguồn cho mọi hoạt động của lớp, là sức mạnh của sự đoàn kết,
nhất trí. Ở nơi đó như là ngôi nhà thứ hai của các em, hằng ngày, các em sống, học
tập và làm việc với nhau như người một nhà. Tình cảm thầy trò, tình cảm giữa các
bạn trong lớp thật sự gắn kết, thương yêu, đùm bọc, giúp đỡ lẫn nhau cùng học tập,
rèn luyện và cùng tiến bộ.
Lớp học thân thiện là lớp học không có khoảng cách quá lớn giữa thầy và trò.
Người thầy thật sự thương yêu đùm bọc, hiểu và gần gũi, động viên, quan tâm đúng

cho rằng: việc lên lớp là để cung cấp đủ kiến thức, đảm bảo chương trình, đảm bảo sĩ
số cuối năm, học sinh lên lớp 100% là hoàn thành nhiệm vụ mà quên đi việc cung
cấp những hiểu biết đời thường, những kỹ năng sống có ích cho các em; thiếu theo
dõi các hoạt động xung quanh các em để kịp thời nhắc nhở, sửa chữa, hướng các em
vào những hoạt động đúng đắn và ít để ý đến việc tạo không gian lớp học, thái độ
gần gũi với học sinh. Vì vậy ảnh hưởng không ít đến chất lượng học tập.
Những năm gần đây, nhờ phong trào “Xây dựng trường học thân thiệnHọc sinh tích cực”, giáo viên đã quan tâm, giúp học sinh nắm vững kiến thức
cũng như giáo dục các kĩ năng sống cho các em, tạo cho các em có môi trường
học tập tốt, nhằm đảm bảo các em có nền tảng tri thức vững chắc. Kết quả khảo
sát đầu năm về các mặt hoạt động giáo dục của lớp như sau:
Các môn học và hoạt động giáo dục.
Tổng số
HS
33

Hoàn thành tốt
SL
TL
7
21.2

Về Năng lực, phẩm chất.
Năng lực
Tổng
Tốt
Đạt
số HS
33

Hoàn thành

Chưa hoàn thành
SL
TL
6
18.2
Phẩm chất
Đạt

C. C.G

TL

SL

TL

SL

TL

SL

TL

18.2

10

30.
3

Do đặc điểm tâm lí lứa tuổi thích sự mới lạ; thích cái đẹp, cái trực quan và
sinh động, giàu hình ảnh, màu sắc. Việc lớp học chỉ được trang trí sơ sài, như
tranh vẽ của các em hay tranh, ảnh sưu tầm… sẽ làm không khí học tập của các
em trở nên trầm mặc, không thu hút, khơi gợi được lòng hứng khởi của học sinh.
Chính vì vậy, việc trang trí lớp học một cách sáng tạo phù hợp với đặc điểm tâm
lí học sinh sẽ giúp cho các em biết yêu và tạo ra cái đẹp, giúp các em có ý thức
giữ gìn trường lớp của mình. Để làm được như vậy, tôi huy động học sinh cùng
tham gia trang trí lớp, học sinh cùng làm việc và sưu tầm nguyên vật liệu để tạo
ra sản phẩm. Như vậy, các em như được nhìn thấy hình ảnh, công sức của mình
cùng các bạn trong lớp, các em có cảm giác mình được sống trong tập thể tràn
đầy tình yêu thương. Qua đó giáo dục học sinh tinh thần trách nhiệm đối với tập
thể lớp cũng như giáo dục các em tinh thần đoàn kết trong tập thể. Ngoài những
quy định trang trí của ngành, tôi còn sáng tạo một số biểu, bảng để trưng bày sản
phẩm của các em. Cụ thể:
- Các khẩu hiệu: Các khẩu hiệu trong lớp mang mang tính giáo dục cao
như: “Thi đua dạy tốt, học tốt”; “Mỗi ngày đến trường là một ngày vui”; “Năm
điều Bác Hồ dạy”; “Non sông Việt Nam có trở nên tươi đẹp hay không, dân tộc
Việt Nam có bước tới đài vinh quang đế sánh vai với các cường quốc năm châu
được hay không. Đó chính là nhờ một phần lớn công học tập của các em”; Cờ
Tổ quốc, ảnh bác. v.v.. Vì thế giáo viên phải giải thích để học sinh hiểu ý nghĩa
của các khẩu hiệu này. Cờ Việt Nam, di ảnh Bác Hồ được treo nơi trang trọng
nhất, dễ thấy, giáo dục lòng kính yêu Bác Hồ, yêu đất nước, nhớ ơn các anh
hùng, liệt sĩ đã hi sinh vì nền độc lập của dân tộc.
- Góc học tập: Trong tổ chức lớp học theo mô hình trường học mới Việt
Nam (VNEN), các góc học tập có vai trò vô cùng quan trọng. Đây là một trong
những công cụ vô cùng cần thiết hỗ trợ giáo viên và học sinh trong quá trình học
tập. Đó là các góc học tập của các môn: Toán, Tiếng Việt, Tự nhiên xã hội (với
các lớp 2,3), góc Khoa – Sử - Địa (với các lớp 4,5). Ngoài ra, còn có một số góc
như: góc sinh nhật, góc cộng đồng, thư viện… Ngay từ đầu năm học tôi tìm
những tài liệu Sách tham khảo một phần do nhà trường hỗ trợ, phần còn lại do

kiến thức ở lớp vào thực tiễn cuộc sống ở gia đình và cộng đồng.
Để cho góc cộng đồng đa dạng phong phú, ngay từ hội nghị phụ huynh
đầu năm, tôi trao đổi với đại diện Hội cha mẹ học sinh trong lớp, sưu tầm thiết
kế làm những vật dụng cần thiết như: rổ, giỏ, mẹt, các sản phẩm thủ công… Học
sinh sưu tầm, thu, góp các sản phẩm nông nghiệp ở địa phương. Được phụ
huynh, học sinh hưởng ứng, góc cộng đồng của lớp thêm đa dạng, phong phú.
- Bảng thi đua: Mỗi học sinh đựợc các bạn và cô giáo bình xét thi đua
hàng tháng dựa trên các kết quả về học tập, rèn luyện và tham gia các hoạt động
trong trường, trong lớp. Khi được ghi kết quả hàng tháng như vậy, mỗi em sẽ
biết mình học tập, rèn luyện như thế nào; tổ nhóm và cô giáo cũng nắm được để
có hướng giúp đỡ các em phấn đấu tốt hơn. Cuối kì, cuối năm sẽ tổng kết số lần
được bình xét, làm cơ sở giúp cho việc đánh giá sự tiến bộ cũng như nhận xét,
đánh giá mỗi em một cách công bằng, chính xác.
- Góc sáng tạo: Ở đây, các em thỏa sức thể hiện việc khéo tay hay bằng
những vật liệu đơn giản, dễ tìm để tạo ra các sản phẩm trưng bày, vừa phát huy
khả năng sáng tạo của các em mà còn rèn luyện các kĩ năng sống có trách nhiệm
trong công việc, sự cần mẫn, kiên trì và giáo dục lòng yêo lao động, biết ơn
những con người đang làm ra các sản phẩm giúp cho đời sống con người và cho
đất nước.

8


Góc cộng đồng – nơi các em áp
dụng kiến thức ở lớp vào thực tiễn
cuộc sống ở gia đình và cộng đồng

Góc sáng tạo – nơi các em thỏa
sức thể hiện việc khéo tay


viên cần làm tốt một số nội dung sau:
- Sử dụng lời nói, cử chỉ thân thiện:
Lời nói là phương tiện giao tiếp quan trọng nhất của thầy cô giáo đối với
học sinh. Bởi vậy, giáo viên cần sử dụng lời nói sao cho đạt hiệu quả cao nhất,
khi giao tiếp với học sinh, cần sử dụng ngôn ngữ sao cho các em dễ hiểu nhất,
giàu hình ảnh và thể hiện được tình cảm đối với học sinh. Ngoài giá trị nội dung
của ngôn ngữ, giáo viên còn phải diễn đạt bằng âm điệu phù hợp. Lời nói của
giáo viên cần phải nhẹ nhàng, ấm áp sao cho học sinh cảm thấy thân thiết, gần
gũi như người mẹ, người chị của các em. Tránh gay gắt ầm ĩ, kể cả khi các em
mắc lỗi.
Ví dụ: Khi giáo viên bước vào lớp học sinh đứng dậy chào, câu nói để các
em ngồi vào vị trí có thể là “ngồi xuống”, cũng có thể là “Tất cả ngồi xuống”
hoặc “cô mời các em ngồi xuống” nhưng cách nói đầy đủ là “Cô chào các em,
cô mời các em ngồi xuống!”. Câu nói ấy cùng với nụ cười trên môi hiền hậu và
ánh mắt thân thiện lướt qua toàn lớp học sẽ tạo ra những tình cảm, giúp các em
thoải mái tự tin để bắt đầu tiết học.
Hoặc có học sinh muốn hỏi lại những điều trong bài giảng, tôi luôn tận tình
giảng lại cho các em nghe. Tôi còn khuyến khích các em cứ hỏi vì tục ngữ có
câu “Muốn biết phải hỏi, muốn giỏi phải học”. Tôi nghĩ, khi các em hỏi tức là
các em đang nhập tâm vào bài, các em đang có nhu cầu cần làm sáng tỏ những
thắc mắc của bản thân, mình cần tôn trọng và gần gũi thì chắc chắn các em sẽ tin
tưởng cởi mở, tự tin mà trao đổi với mình nhiều hơn.
- Hãy khen ngợi ngay khi có thể, đừng chê bai học sinh:
Khen ngợi là việc làm không thể thiếu trong giáo dục, đặc biệt là giáo dục
Tiểu học khi học sinh làm được việc tốt thì tôi khen ngợi ngay để khích lệ, động
viên. Một lời khen có hiệu quả giáo dục gấp nhiều lần so với những lời chì trích,
chê bai. Đặc biệt đối với học sinh cá biệt, khen ngợi như liều thuốc tinh thần
giúp các em thay đổi hành vi theo hướng tích cực. Khen ngợi kịp thời không
những làm thay đổi hành vi của học sinh theo hướng tích cực mà còn là động cơ
thúc đẩy qua trình học tập của các em, giúp các em ham thích và chăm chỉ học

sẻ, động viên thăm hỏi lẫn nhau trong học tâp cũng như trong cuộc sống cuộc
sống. Giáo viên là người rất gần gũi với học trò vì vậy tôi luôn cởi mở làm sao
các em luôn tin tưởng ở cô, tôi xác định mình vừa là cô vừa là bạn của các em
để các em có thể tâm sự những điều mà các em cần chia sẻ vì vậy tôi luôn rút
ngắn khoảng cách giữa thầy và trò, được lắng nghe những chia sẻ, mong muốn
của các em từ đó có những điều chỉnh kịp thời, hợp lí. Bản thân luôn cố gắng
thấy những ưu điểm trong mỗi học sinh, chính các em cũng không biết mình có
ưu điểm đó vì vậy tôi làm cho các em nhận ra ưu điểm của mình và phát triển
chúng thêm. Tôi luôn sống hết mình với các em, trong quá trình giảng dạy tôi ít
khi nói nặng tới các em, nhìn nhận, đánh giá các em với tình thương yêu, công
bằng, kiên trì và độ lượng.
2.3.3. Xây dựng mối quan hệ bạn bè thân thiện
Khi nhận lớp tôi bắt đầu tìm hiểu lý lịch, kiến thức-kĩ năng; năng lực, phẩm
chất của từng học sinh. Nhận xét mối quan hệ giữa các em trong lớp với nhau.
Từ đó có những chuẩn bị cho kế hoạch phân chia các đối tượng vào các nhóm,
tổ với nhau (có học sinh Hoàn thành tốt, có em chưa hoàn thành; có em có hoàn
cảnh khó khăn, có em hoàn cảnh tốt …). Từ chỗ chia tổ nhóm với nhau sẽ tạo
mối ràng buộc lẫn nhau. Vì vậy mà các em sẽ quan tâm và giúp đỡ lẫn nhau hơn
và thực hiện tốt các yêu cầu mà giáo viên chủ nhiệm đề ra.
- Xây dựng nội quy lớp hoc: Đầu năm học, tôi cho họp bầu Hội đồng tự
quản của lớp và tổ chức họp cán sự lớp để phổ biến kế hoạch, thông báo cho học
sinh nội dung chính của năm học, nhắc lại nhiệm vụ của học sinh trong Điều lệ
trường Tiểu học. Sau đó cho Chủ tịch hội đồng tự quản họp lớp, cho các nhóm
thảo luận, chia sẻ ý kiến. Giáo viên và cả lớp xem xét tìm ra những ý kiến chung
của tất cả học sinh, thống nhất và xây dựng thành nội quy lớp như sau:
13


Bảng nội quy tôi chọn đặt ở nơi mọi người dễ dàng nhìn thấy, không quá cao
vì học sinh không đọc được, cũng không quá thấp vì dễ bị hư hỏng do va chạm.

đấy!
Bạn
Nguyễn Quỳnh Anh
- Góc sinh nhật: Tôi trao đổi với các em trong Hội đồng tự quản của lớp
để xây dựng cây sinh nhật gồm 12 bông hoa ứng với 12 tháng trong năm, Từ đó
gắn tên các bạn sinh cùng tháng vào các bông hoa. Góc sinh nhật tạo sự vui tươi
15


trong lớp. Giúp cho các em biết cách quan tâm đến bạn bè, biết cách tổ chức
những buổi kỉ niệm nho nhỏ, tạo sự gắn kết của các thành viên trong lớp.
Hàng tháng tôi thường tổ chức sinh nhật cho các em vào cuối tháng, chuẩn
bị của giáo viên là bánh kẹo, những món quà nhỏ, đối với địa bàn xã Xuân Lâm,
huyện Tĩnh Gia là một xã thuần nông, phần lớn các em là con em gia đình nông
nghiệp, vì vậy vào những tháng rét tôi thường mua tất, găng tay, khi thì những
quyển truyện tranh… để động viên các em trong học tập. Điều này giúp các em
thấy được sự quan tâm của cô giáo và các bạn trong lớp. Từ đó giúp các em tự
tin hơn trong học tập.

Một buổi sinh nhật chung của lớp
Bạn bè trong lớp tặng sinh nhật bạn mình là những bưu thiếp mà các em tự
làm, những cây bút bi, quyển vở có khi tôi còn thấy cả hộp sữa tươi được gói rất
cẩn thận để tặng các bạn.
Việc tổ chức sinh nhật hàng tháng cho học sinh cũng gây tốn kém cho giáo
viên ít nhiều, nhưng tôi hoàn toàn vui vẻ vì qua việc làm này tôi giáo dục được
kĩ năng sống cho các em rất nhiều từ giao tiếp với người lớn, bạn bè, thầy cô hay
biểu diễn các tiết mục văn nghệ cũng như ăn uống nơi đông người… Các em rất
hồn nhiên thể hiện tình cảm với bạn trong ngày sinh nhật. Học sinh được mừng
sinh nhật nói về bản thân, về những thay đổi khi một tuổi đến với em.
- Đôi bạn cùng tiến: Trong lớp bao giờ cũng có nhiều đối tượng học sinh,

biết phòng những việc làm có thể không an toàn và tránh nơi nguy hiểm.
- Đi đầu trong các phong trào thi đua của trường. Trang trí lớp học lớp đạt
giải Nhất.
- Đi đầu trong các phong trào vận động quyên góp như: Giúp đỡ đồng bào
bị lũ lụt, thiên tai; giúp bạn vượt khó…
- Hầu hết các em đều biết tham gia các hoạt động sinh hoạt vui chơi, biết
một số trò chơi dân gian như: trò chơi “Rồng rắn lên mây”; “Bịt mắt bắt dê”;
“Trốn tìm”;....mà lâu nay các em còn bỡ ngỡ.
- Tất cả học sinh ở lớp đều hiểu được cách ứng xử với bạn bè, với thầy cô,
với người lớn. Biết chào lễ phép mỗi khi có thầy cô giáo ở Sở hay Phòng Giáo
dục và Đào tạo đến thăm hoặc thầy cô nơi khác đến. Trong lớp, các em tự làm
cho mình góc trưng bày và chia sẽ đồ chơi với nhau. Góc thư viện hoạt động hiệu
quả, mỗi học sinh có 8 đầu sách thiếu nhi, các em rất tích cực mỗi khi tham gia đọc
sách tại đây.

17


- Lớp học luôn sạch sẽ, không bám bụi, không vẽ bẩn. Tài sản của lớp quản
lí luôn nguyên vẹn và an toàn.
- Cuối tháng 4, năm học 2017 – 2018, kết quả các môn học và hoạt động giáo
dục cùng năng lực, phẩm chất của lớp 5A do tôi phụ trách đạt kết quả như sau:
Các môn học và hoạt động giáo dục
Tổng số
HS
33

Hoàn thành tốt
SL
TL


17 51.5 16 48.5

C. C.G
SL

TL

0

0

Tốt
SL

TL

20 60.6

Phẩm chất
Đạt

C. C.G

SL

TL

SL


các hoạt động của lớp. Tạo cơ hội cho học sinh cảm nhận được mình là một
phần của tập thể và có trách nhiệm để tập thể đó hoạt động và phát triển tốt .
Phát huy sự sáng tạo và để các em có điều kiện hỗ trợ lẫn nhau trong học tập
cũng như trong đời sống hằng ngày.
Vậy: Việc tổ chức “Xây dựng lớp học thân thiện”, không phải xây dựng
trường lớp cho to, cho đẹp mà là xây dựng một mối quan hệ tốt đẹp, gần gũi
thầy với trò, trò với trò. Khi thầy cô gần gũi, tôn trọng và am hiểu tâm lí học
sinh thì chắc chắn các em sẽ tin tưởng, tâm sự về những khó khăn của mình với
thầy cô, từ đó, thầy cô có cách giáo dục phù hợp hơn đối với từng em, các em
học tập sẽ một ngày tiến bộ hơn.
Trên đây là một số kinh nghiệm được rút ra từ quá trình thực hiện biện
pháp xây dựng “lớp học thân thiện” tạo môi trường học tập tốt cho học sinh
thông qua các hoạt động ở lớp 5A do tôi chủ nhiệm. Tuy nhiên sự suy nghĩ và
khả năng tìm hiểu cũng như trình bày tôi còn hạn chế, vì vậy tôi rất mong được
sự góp ý của những nhà sư phạm, của bạn đồng nghiệp để đề tài này được áo
dụng vào các nhà trường được tốt hơn.
3.2. Kiến nghị: Không

19


THỦ TRƯỞNG ĐƠN VỊ
XÁC NHẬN

Thanh Hóa, ngày16 tháng 4 năm 2018

Tôi xin cam đoan đây là SKKN của mình,
không sao chép nội dung của người khác.
Người viết


1

MỞ ĐẦU

1

1.1.
1.2
1.3
1.4
2

Lí do chọn vấn đề nghiên cứu
Mục đích nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu
Phương pháp nghiên cứu
NỘI DUNG

1
2
2
2
3

2.1
2.2
2.3

Cơ sở lí luận
Thực trạng

3
3.1
3.2

Kết luận
Kiến nghị

16
19
19
19

Tài liệu tham khảo

21


22