PHẦN I. MỞ ĐẦU
1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI

Tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh có sức mạnh cảm hóa kì lạ đối với con
người. Sự hiểu biết sâu rộng, tài trí thông minh, ý chí nghị lực phi thường và
những phẩm chất khiêm tốn, giản dị...của Người đã tác động mạnh mẽ đến tình
cảm và ý chí của bao thế hệ người dân Việt Nam nói chung và người dân Thanh
Hóa nói riêng. Riêng đối với Đông Sơn, Người lại có những tình cảm đặc biệt.
Năm 2017, cả tỉnh long trọng tổ chức kỷ niệm 72 năm lần đầu tiên Bác Hồ về
thăm Thanh Hóa, Đông Sơn vinh dự là một trong những địa điểm Bác dừng
chân thăm và làm việc. Chính sự kiện đó đã trở thành động lực to lớn giúp nhân
dân Đông Sơn không ngừng lao động và học tập để xứng đáng với tình cảm và
tâm nguyện của Bác.
Trong xu thế phát triển của xã hội hiện đại, xu thế hội nhập toàn cầu của
nền kinh tế tri thức, những phẩm chất đạo đức của Bác càng có sức ảnh hưởng to
lớn nhằm giáo dục, đào tạo thế hệ trẻ - chủ nhân tương lai của đất nước, giữ gìn
lý tưởng độc lập dân tộc và CNXH, đồng thời xây dựng và củng cố Đảng. Tiếp
tục thực hiện Chỉ thị số 05-CT/TW của Bộ Chính trị khóa XII về đẩy mạnh học
tập và làm theo tấm gương đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh, trong những năm
học vừa qua, ngành Giáo dục cả nước nói chung và huyện Đông Sơn nói riêng
đã và đang tích cực thực hiện việc tích hợp nội dung "Học tập và làm theo tấm
gương đạo đức Hồ Chí Minh” vào giảng dạy chính khóa ở một số môn học ở
trường phổ thông, trong đó có môn Ngữ văn cấp THCS.
Là chuyên viên phụ trách môn Ngữ văn và công tác giáo dục tư tưởng đạo
đức trong nhà trường, bản thân tôi nhận thấy đây là một vấn đề có ý nghĩa vừa
thực hiện nhiệm vụ chính trị của toàn ngành vừa thực hiện nhiệm vụ chuyên
môn. Với mong muốn nâng cao chất lượng giảng dạy môn Ngữ văn đồng thời
nâng cao ý thức đạo đức, lý tưởng cách mạng cho thế hệ trẻ vì vậy tôi chọn đề
tài “Một số giải pháp chỉ đạo công tác tích hợp giảng dạy tư tưởng, đạo đức
Hồ Chí Minh trong chương trình Ngữ văn lớp 8, huyện Đông Sơn”.
2. MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU

Tìm hiểu lí luận về phương pháp giảng dạy, phương pháp tích hợp và
cuộc đời, sự nghiệp của Hồ Chí Minh như: Hồ Chí Minh toàn tập, NXB Chính
trị quốc gia, Hà Nội, “Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX”, NXB
Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2001. "Hướng dẫn sử dụng tài liệu tích hợp học tập
nội dung, học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh vào giảng dạy
môn ngữ văn cấp THCS" của Bộ giáo dục và đào tạo xuất bản năm 2010, ấn
phẩm Văn học và Tuổi trẻ, chuyên đề Thơ văn Hồ Chí Minh, NXB Giáo dục,
năm 1996.
4.2. Phương pháp khảo sát, điều tra
Phương pháp khảo sát đầu năm, cuối năm; khảo sát điều tra qua phiếu học
tập, qua sinh hoạt ngoại khóa.
4.3. Phương pháp đàm thoại
Đàm thoại trực tiếp trong giờ học, ra chơi, sinh hoạt đầu giờ, giữa giờ.
4.4. Phương pháp kiểm tra đánh giá
Sau mỗi giờ học có kiểm tra đánh giá kết quả bằng những bài văn phát
biểu cảm nghĩ, bài thu hoạch. Sau tiết kiểm tra có đánh giá rút kinh nghiệm cụ
thể, động viên những em thực hiện tốt, nhắc nhở những em thực hiện chưa tốt.
Giáo viên rút kinh nghiệm cho giờ giảng, bài giảng sau được tốt hơn và hình
thức kiểm tra sát hơn, thiết thực hơn.

2


PHẦN II. NỘI DUNG
1. CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA SKKN

Đông Sơn là mảnh đất địa linh nhân kiệt, từng đóng góp nhiều nhân tài
cho đất nước trong công cuộc xây dựng và bảo vệ đất nước như các danh tướng
Nguyễn Chích, Nguyễn Mộng Tuân, Tả thị lang Bộ Lại Nguyễn Nghi, nhà sử
học Lê Hy…. Đông Sơn cũng là nơi giàu truyền thống văn hóa dân tộc như nghề

Lê-nin, tư tưởng Hồ Chí Minh. Đào tạo những con người có ham muốn đem tài trí của mình cống hiến cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Hơn nữa,
môn học có nhiều địa chỉ có thể tích hợp tư tưởng, đạo đức Hồ Chí Minh như:
3


qua các câu chuyện về Bác, các bài viết của các tác giả về Bác, các bài viết của
Bác trong chương trình. Tư tưởng Hồ Chí Minh được tích hợp trong môn học sẽ
đem đến cho học sinh tình cảm, niềm tin và sự nhận thức đúng đắn, tránh được
những biểu hiện sai lệch do tác động của xã hội trong cơ chế thị trường như hiện
nay.
Trực tiếp chỉ đạo chuyên môn Ngữ văn bậc THCS huyện Đông Sơn đã
nhiều năm thực hiện, tôi thấy nội dung giáo dục tư tưởng, đạo đức Hồ Chí Minh
có vai trò, ý nghĩa quan trọng bởi đạo đức là nền tảng của người cách mạng.
Việc tích hợp nội dung giáo dục tư tưởng, đạo đức Hồ Chí Minh góp phần rèn
luyện đạo đức, tác phong cho các em học sinh, nâng cao chất lượng giáo dục
trong nhà trường, đáp ứng nhu cầu đào tạo thế hệ trẻ cho xã hội.
2. THỰC TRẠNG VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU

Qua kinh nghiệm giảng dạy và chỉ đạo hoạt động chuyên môn, tôi nhận
thấy học sinh luôn tích cực, chủ động tìm tòi, tìm hiểu cái mới, cái hay, cái lạ.
Đặc biệt là yêu thích tìm hiểu về Chủ tịch Hồ Chí Minh. Những bài giảng về tác
phẩm của Bác luôn thu hút đặc biệt đối với các em. Tiếp nhận những giá trị tác
phẩm viết về Hồ Chí Minh và do Hồ Chí Minh sáng tác càng thấy rõ hơn tầm
vóc tư tưởng và chiều sâu tình cảm của nhà yêu nước, nhà văn hóa Hồ Chí
Minh. Đối với học sinh THCS, ở mức độ nhất định, các em nhận thức được vai
trò, công lao to lớn của Bác với dân tộc, nhân loại đối với gia đình và bản thân.
Nội dung Sách giáo khoa (SGK) với việc giáo dục đạo đức tư tưởng Hồ
Chí Minh cho học sinh THCS có rất nhiều văn bản có nhiều nội dung nói lên vẻ
đẹp tâm hồn, tình cảm và nhân cách của Người.
Tuy nhiên, với những ưu thế của một bộ môn khoa học trong việc tích hợp

đạo đức của Người đã hình thành những chuẩn mực đạo đức cho dân tộc làm
nên những giá trị mới về đạo đức và văn hóa, tư tưởng cho Việt Nam và thế giới.
- Giá trị tư tưởng, đạo đức của Người có ý nghĩa lớn lao trong việc bồi
dưỡng giáo dục thế hệ trẻ để họ trở thành những con người có phẩm chất "vừa
hồng, vừa chuyên".
- Tích hợp tư tưởng, đạo đức Hồ Chí Minh nhằm trang bị cho học sinh
những hiểu biết cần thiết, cơ bản về đạo đức Hồ Chí Minh. Trên cơ sở đó các em
có được nhận thức, thái độ và hành vi tích cực theo tấm gương đạo đức Hồ Chí
Minh. Góp phần giáo dục cho học sinh trở thành người công dân tốt, biết sống
và làm việc theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh và có trách nhiệm với đất
nước.
- Tích hợp giáo dục thông qua những tác phẩm viết về Hồ Chí Minh và do
Hồ Chí Minh sáng tác cũng giúp học sinh tìm hiểu sâu hơn về sự nghiệp văn học
của Người, càng thấy rõ hơn tầm vóc tư tưởng và chiều sâu tình cảm của nhà
yêu nước, nhà văn hóa Hồ Chí Minh, một danh nhân văn hóa thế giới
- Giáo dục ý thức quan tâm đến việc học tập, rèn luyện thân thể, làm theo
tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh, tạo thành thói quen và nếp sống của học sinh.
- Phát triển kỹ năng thực hành, kỹ năng phát hiện và ứng xử tích cực trong
việc học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh.
- Trong nhà trường với đặc trưng của môn Khoa học xã hội và nhân văn,
với tính giáo dục thẩm mỹ, môn Ngữ văn giúp học sinh bồi dưỡng tình cảm đạo
đức, xúc cảm thẩm mỹ và định hướng thị hiếu lành mạnh để hoàn thiện nhân
cách cho học sinh.
3.2. Khi tích hợp giáo dục tư tưởng, đạo đức Hồ Chí Minh cần đảo bảo các
nguyên tắc, yêu cầu
- Thứ nhất: Phải xác định việc tích hợp giáo dục tư tưởng, đạo đức Hồ
Chí Minh là một nội dung bắt buộc trong chương trình, vì vậy nhà trường cần

5


mực vì con người.
- Tấm gương cần, kiệm, liêm chính, chí công vô tư, đời riêng trong sáng,
nếp sống giản dị và đức khiêm tốn phi thường.
- Tư tưởng, đạo đức Hồ Chí Minh về tinh thần đoàn kết.
Tùy theo lứa tuổi học sinh ở các khối lớp mà nội dung giáo dục ở các mức
độ khác nhau, thông qua môn học và hoạt động giáo dục khác nhau.
3.4. Lựa chọn mức độ tích hợp phù hợp đối với từng bài giảng
Tùy theo nội dung từng bài, đặc điểm môn học để lựa chọn mức độ tích
hợp thích hợp, tránh việc biến bài dạy ngữ văn thành bài kể chuyện về Bác Hồ,
6


hoặc trở thành bài giảng giáo dục tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh mang đậm chất
chính trị. Các mức độ tích hợp giáo dục:
+ Tích hợp giáo dục toàn phần (cả bài) mức độ cao nhất
+ Tích hợp giáo dục bộ phận (một phần của bài học)
+ Tích hợp giáo dục bằng liên hệ vào nội dung bài học.
3.5. Nắm được nội dung giáo dục tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh trong
chương trình Ngữ văn THCS
Theo cuốn "Hướng dẫn sử dụng tài liệu tích hợp học tập nội dung, học tập
và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh vào giảng dạy môn ngữ văn cấp
THCS" của Bộ giáo dục và đào tạo xuất bản năm 2010, tổng số 24 bài có thể
tích hợp nội dung giáo dục tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh.
* Lớp 6 bài: Con Rồng, cháu Tiên, Thánh Gióng, Đêm nay Bác không
ngủ, Lòng yêu nước.
* Lớp 7 bài: Sông núi nước Nam, Cảnh khuya, Rằm tháng giêng, Tinh
thần yêu nước của nhân dân ta, Đức tính giản dị của Bác Hồ, Những trò lố hay
là Va-ren và Phan Bội Châu.
* Lớp 8 bài: Vào nhà ngục Quảng Đông cảm tác, Đập đá ở Côn Lôn, Tức
cảnh Pắc Bó, Ngắm trăng, Đi đường, Hịch tướng sĩ, Nước Đại Việt ta, Thuế

- Mức độ: Liên hệ
- Nội dung tích hợp: tình yêu quê hương đất nước, phong thái ung dung tự tại.
* Tiết 81: Tức cảnh Pắc Bó, tiết 85 Ngắm trăng - Đi đường (Hồ Chí
Minh)
- Chủ đề: Vẻ đẹp tâm hồn, khí phách tuyệt vời của Bác, trong hoàn cảnh
thiếu thốn, gian khổ nhưng Bác vẫn trong tư thế tự chủ, ung dung, lạc quan tin
tưởng vào cách mạng, vào chiến thắng.
- Mức độ: toàn bài
- Nội dung tích hợp: tình yêu thiên nhiên, yêu quê hương, đất nước; tinh
thần cách mạng lạc quan, chiến thắng.
* Tiết 93+94: Hịch tướng sĩ (Trần Quốc Tuấn)
- Chủ đề: Lòng yêu nước bất khuất của Trần Quốc Tuấn cũng như của
nhân dân ta trong cuộc kháng chiến chống Mông – Nguyên, lòng căm thù giặc,
tinh thần quyết chiến, quyết thắng kẻ thù xâm lược.
- Mức độ: Liên hệ
- Nội dung tích hợp: tinh thần yêu nước và độc lập dân tộc, quyết chiến,
chiến thắng. Lời khích lệ động viên tinh thần kháng chiến.
* Tiết 97: Nước Đại Việt ta (Trích: Bình Ngô Đại cáo - Nguyễn Trãi)
- Chủ đề: Tư tưởng nhân nghĩa, niềm tự hào dân tộc và niềm tin quyết
chiến quyết thắng.
- Mức độ: Liên hệ
- Nội dung tích hợp: tư tưởng nhân nghĩa, lời tuyên ngôn độc lập dân tộc
ta qua các thời kì, tinh thần yêu nước và độc lập dân tộc, quyết chiến, chiến
thắng.
* Tiết 105-106: Thuế máu (Trích: Bản án chế độ thực dân Pháp-Nguyễn
Ái Quốc)
- Chủ đề: Thái độ xót thương đau đớn của Bác trước số phận bi thảm của
người dân An Nam và lòng căm thù giặc sâu sắc.
- Mức độ: Toàn bài
- Nội dung tích hợp: Lòng yêu nước, thương dân gắn với khát vọng độc lập

Thì đâu có cảnh huy hoàng ngày xuân
Nghĩ mình trong bước gian truân
Tai ương rèn luyện tinh thần thêm hăng
(Tự khuyên mình- Nhật kí trong tù)
Bác coi những gian truân, tai ương của nhà tù Tưởng Giới Thạch là nơi để
rèn luyện thêm tinh thần chiến đấu của người cách mạng; nghe tiếng giã gạo,
Bác cũng hình dung ra hoàn cảnh của mình để tự động viên, tự khích lệ bản thân
vượt lên trên những khốc liệt của hiện thực.
Từ khí phách trên đã toát lên phẩm chất nào của hai tác giả? (tình yêu
nước mãnh liệt, bất khuất, kiên cường; trung thành với sự nghiệp cứu nước) Hai
bài thơ đã bồi đắp cho em những tình cảm nào? (Lòng tự hào dân tộc, yêu
quí truyền thống dân tộc, đoàn kết, thân ái với mọi người). Câu thơ “thân ấy
vẫn còn, còn sự nghiệp”- Vào nhà ngục Quảng Đông cảm tác toát lên ý nghĩa
gì? (còn sống, còn đấu tranh giải phóng dân tộc, niềm tin, niềm lạc quan chiến
đấu). Liên hệ với tinh thần lạc quan của Bác được thể hiện qua rất nhiều ý thơ,
9


thậm chí Bác còn coi “cuộc đời cách mạng thật là sang”, được sống và chiến đấu
cho đất nước là niềm vui, lí tưởng của Bác.
* Tiết 81: Tức cảnh Pác Bó (Hồ Chí Minh), Tiết 85: Ngắm trăng - Đi
đường (Hồ Chí Minh)
Ở ba bài thơ này để học sinh hiểu rõ tư tưởng bài thơ thì người giáo viên
trước hết cũng cần chú ý đến hoàn cảnh ra đời. Hai bài thơ Ngắm trăng - Đi
đường được Hồ Chí Minh viết trong thời gian Người bị giam cầm trong nhà tù
Tưởng Giới Thạch ở Quảng Tây, Trung Quốc (8/1942 - 9/1943), còn bài Tức
cảnh Pác Bó được Bác viết vào tháng 2- 1941 tại hang núi Pác Bó (huyện Hà
Quảng, tỉnh Cao Bằng) sau khi Bác từ nước ngoài trở về để trực tiếp lãnh đạo
phong trào cách mạng của nước ta. Ngắm trăng- Đi đường là cuộc sống tù đày,
gông cùm, xiềng xích; Tức cảnh Pắc Bó là bức tranh sinh hoạt và làm việc hết

Mà như khanh tướng vẻ ung dung. (Đi Nam Ninh - Nhật kí trong tù)
-... “Giữa dòng bàn bạc việc quân
Khuya về bát ngát trăng ngân đầy thuyền” (Rằm tháng giêng)
Cũng chính với bản lĩnh phi thường ấy của Hồ Chí Minh nên Người mới
vượt qua tất cả những gì là cùng cực nhất, tối tăm nhất để lãnh đạo nhân dân ta
dành hết thắng lợi này đến thắng lợi khác trong hai cuộc kháng chiến trường kì.
* Tiết 93+94: Hịch tướng sĩ (Trần Quốc Tuấn)
Trong giảng dạy, một lần nữa giáo viên cần cho học sinh hiểu rõ về hoàn
cảnh sáng tác của tác phẩm. “Hịch tướng sĩ” ra đời vào khoảng trước cuộc
kháng chiến chống quân Mông –Nguyên lần thứ hai (1285) của quân và dân nhà
Trần. Trần Quốc Tuấn với tư cách là tướng lĩnh thông qua việc phân tích, đánh
giá tình hình đã nêu lên tương quan lực lượng của cuộc kháng chiến vô cùng
chênh lệch, quân giặc ngày càng hung hăng tàn bạo, quân sĩ của ta có biểu hiện
an nhàn, hưởng thụ, nguy cơ nước mất nhà tan. Bài hịch ra đời vừa kích động
vừa cổ động, thuyết phục tinh thần chiến đấu, chiến thắng của các tướng sĩ. Và
lịch sử chống quân xâm lược thời Trần đã chứng minh cho kết quả của lời hiệu
triệu kêu gọi tướng sĩ học tập binh thư, trau dồi pháp của Trần Quốc Tuấn: quân
và dân nhà Trần đã liên tiếp chiến thắng các cuộc xâm lăng của giặc MôngNguyên trong thế kỉ XVIII. Qua tác phẩm học sinh thấy được tình yêu quê
hương đất nước và tinh thần quyết chiến, quyết thắng cho độc lập dân tộc của
Trần Quốc Tuấn. Liên hệ với Hồ Chủ Tịch, giáo viên làm rõ: với tư cách là vị
lãnh tụ của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, Bác Hồ đã nhiều lần làm
thơ, văn để ra lời kêu gọi thi đua ái quốc:
Đàn ông nào,
Đàn bà nào!
Kẻ có súng dùng súng,
Kẻ có dao dùng dao;
Kẻ có cuốc dùng cuốc,
Người có cào dùng cào,
Thấy Tây cứ chém phứa,
Thấy Nhật cứ chặt nhào. (Bài ca du kích)

đồng bào công bố bản tuyên ngôn độc lập thứ 3 khai sinh ra nước Việt Nam Dân
chủ Cộng hòa. Bản tuyên ngôn của Bác đã kế thừa tư tưởng nhân nghĩa, yêu
nước thương dân của Nguyễn Trãi. Trong niềm tự hào dân tộc, lời tuyên bố hùng
hồn đanh thép, khẳng định độc lập được vang lên với bạn bè năm châu quốc tế:
“dân tộc đó phải được tự do, dân tộc đó phải được độc lập”. Tích hợp nội dung
này giáo viên đã đưa học sinh đi qua cả chặng đường lịch sử hào hùng của dân
tộc.
* Tiết 105-106: Thuế máu (Trích: Bản án chế độ thực dân PhápNguyễn Ái Quốc)
“Thuế máu” là một phần trong tác phẩm Bản án chế độ thực dân Pháp
của Nguyễn Ái Quốc được xuất bản tại Pa-ri năm 1925. Bản án đã tố cáo đanh
thép nhất bộ mặt tàn độc giả nhân giả nghĩa của thực dân Pháp trên mọi lĩnh vực
chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội...đồng thời nói lên tình cảnh khôn cùng của
người dân nô lệ ở các xứ thuộc địa trên thế giới từ đó bước đầu vạch ra đường
lối đấu tranh cách mạng đúng đắn để tự giải phóng, giành quyền độc lâp. Trong
đoạn trích “Thuế máu” Bác xót thương đau đớn cho số phận bi thảm của người dân
An Nam và qua đó thể hiện lòng căm thù giặc sâu sắc và khát vọng độc lập dân tộc
một cách mãnh liệt. Ở nội dung này, giáo viên có thể tích hợp với tập thơ “Nhật
kí trong tù”. Ở nhiều bài thơ, Bác cũng đã vạch trần bản chất thâm độc, tàn nhẫn

12


của chế độ Tưởng Giới Thạch, ngay cả em bé đang còn bú sữa mẹ vẫn phải vào
ngục tù:
Oa…!Oa…!Oa…!
Cha trốn không đi lính nước nhà
Nên nỗi thân em vừa nửa tuổi
Phải theo mẹ đến ở nhà pha.
(Cháu bé trong nhà lao Tân Dương- Nhật kí trong tù)
Hay người tù bị chết cứng:

* Giáo án minh họa:
TIẾT 85:

VĂN BẢN: NGẮM TRĂNG - ĐI ĐƯỜNG
- HỒ CHÍ MINHA- MỤC TIÊU CẦN ĐẠT: Giúp HS

1. Kiến thức:
2. Kĩ năng:
3. Thái độ:
B. PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC:
C. PHƯƠNG PHÁP:
D- TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC:

GV giới thiệu bài
Chủ tịch Hồ Chí Minh không những là nhà chính trị lỗi lạc, nhà quân sự
kiệt suất mà còn là nhà thơ lớn của dân tộc Việt Nam. Một trong những sáng tác
Bác để lại và trở thành di sản tinh thần quý giá chính là tập thơ “Nhật kí trong
tù”, viết trong thời gian Bác bị giam trong nhà lao Tưởng Giới Thạch từ tháng 81942 đến 9-1943. Tập thơ có giá trị to lớn về mặt ND và NT gồm133 bài thơ.
Bài học hôm nay cô sẽ cùng các em đi tìm hiểu 2 trong số những bài thơ ấy...
14


HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS

NỘI DUNG CẦN ĐẠT

Hoạt động 1: (5 phút)
I. Tìm hiểu chung:
- GV nêu cách đọc:
1. Đọc:

?Em có nhận xét gì về giọng điệu của câu 1?

II. Phân tích:
1- Bài Ngắm trăng

a, Câu 1, 2:
- Hoàn cảnh ngắm trăng của Bác:
+ Trong tù ngục
+ Không rượu, không hoa
=> Điều kiện khó khăn, thiếu thốn.

- Giọng thơ bình thản pha lẫn chút
tiếc nuối.
? Câu thơ Đối thử lương tiêu nại nhược hà thể - Tâm trạng của Bác: bối rối, xốn
hiện tâm trạng gì của Bác?
xang, băn khoăn (nại nhược hà)
Trăng tượng trưng cái đẹp, sự lãng mạn, tự -Tâm hồn của người nghệ sĩ không
do đối lập với ngục tù tăm tối. Trăng đẹp mà vướng bận bởi vật chất, vẫn say đắm,
không được hưởng trọn vẹn khiến Bác bối rối rung động mãnh liệt trước cảnh đẹp
15


lúng túng. Chính sự lúng túng đó càng thể hiện đêm trăng.
sự rung động, đắm say mãnh liệt của Bác Bản
dịch chưa sát, khó hững hờ làm mất đi cái bối
rối lúng túng đó.
? ở 2 câu cuối Bác đã sử dụng biện pháp nghệ
thuật gì?
Cấu trúc đối rất chỉnh trong thơ Đường, 2 từ
song, khán; 2 chữ song nằm ở vị trí 3 và 5 trong

mông bát ngát tình.

b- Câu 3 - 4
- Phép đối (đối ngang, đối dọc)
- Nhân - Nguyệt
Nguyệt- Thi gia
- Nhân hoá: Nguyệt tòng
 diễn tả mối quan hệ rất đặc biệt,
sự giao hoà thắm thiết giữa trăng và
người. Người tù thả tâm hồn qua
song sắt để say ngắm trăng. Trăng
chủ động vượt qua sóng sắt để ngắm
nhà thơ -> Tình cảm tri âm mãnh
liệt.
- Bác là người có tình yêu thiên
nhiên tha thiết phong thái ung dung
tự tại.
- Bác không những là người yêu TN
mà còn là con người tinh thần thép,
yêu tự do, ngắm trăng là hành động
vượt ngục tinh thần .

16


? Như vậy qua bài thơ em cần nhớ những ý * Tổng kết: (Ghi nhớ)
chính nào về nội dung và nghệ thuật?
- Nội dung:Thể hiện tình yêu thiên
nhiên đến say mê và phong thái ung
dung của Bác ngay cả trrong cảnh

được thử thách này?
? Hình ảnh "núi cao tận cùng" có ý nghĩa gì?
Mạch thơ, ý thơ vút lên theo chiều cao của - Núi cao tận cùng:
núi cuối cùng. Người đi đường lên tới đỉnh cao + Đỉnh núi cao nhất, khó khăn nhất.
tột cùng là lúc nguy hiểm, gian lao nhất nhưng + Giành được thắng lợi vẻ vang
cũng là lúc tới được đích và mọi khó khăn vừa nhất.
kết thúc, lùi lại sau. Đó chính là quy luật của việc
đi đường.
=>Từ việc đi đường núi -> con
? Câu thơ còn có lớp nghĩa nào?
đường cách mạng, con đường đời
17


nếu ta vượt qua được khó khăn thì
cũng đạt được đỉnh cao của vinh
quang.
? Tư thế, tâm trạng của Bác lúc này ra sao?
- Tư thế: chủ động, bao quát không
gian.
- Tâm trạng: sung sướng, hân hoan
của người đi đường (trèo lên đỉnh
cao nhất để bao quát toàn cảnh
không gian cao, thoáng trong tư thế
làm chủ, tự do.
? Hình ảnh người tù đứng trên đỉnh núi cao - Đó còn là hình ảnh người chiến sĩ
còn có ý nghĩa gì?
cách mạng trên đỉnh cao của chiến
Bài thơ mang tính triết lí, chiêm nghiệm: thắng đã từng trải qua bao gian lao,
khi vượt qua khó khăn nhất thì là lúc chúng ta vất vả.

phẩm chất đạo đức gì của Bác?
Hoạt động 3: IV- Luyện tập:
? Em đã được học những bài thơ trăng nào của Bác? Hãy tìm thêm những
bài thơ khác? Cảnh khuya, Rằm tháng giêng.
- Những bài thơ khác: Đêm lạnh, Trung thu.
E- HƯỚNG DẪN HỌC Ở NHÀ:

- Học thuộc 2 bài thơ, tìm đọc Nhật kí trong tù; Chuẩn bị bài: Câu cảm thán.
4. HIỆU QUẢ CỦA SÁNG KIẾN

Khi áp dụng tích hợp giáo dục tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh cho học
sinh trong giờ Ngữ văn năm học 2015 - 2016 ở khối 6 trường THCS Đông Tiến
thì hiệu quả của công tác giảng dạy, giáo dục đã được thể hiện rõ nét, các em
tiếp cận các tác phẩm văn học được toàn diện hơn, cảm thụ sâu sắc hơn. Học
sinh hứng thú hơn với những giờ giảng văn, bài giảng trở nên thiết thực, sinh
động giàu ý nghĩa. Việc từ hứng thú học tập, những kĩ năng trong việc tiếp cận,
cảm thụ tác phẩm văn học cũng được rèn luyện, nâng lên như kĩ năng sưu tầm tư
liệu về Bác, kĩ năng phân tích các giá trị đạo đức, kĩ năng phân tích hình ảnh…
Học sinh không những nắm rõ hơn nội dung bài học mà càng hiểu rõ hơn về
những phẩm chất đạo đức cao quý của Bác, từ đó có ý thức học tập, rèn luyện.
Qua việc tích hợp, học sinh cũng nắm bắt được tình hình chính trị, ý
nghĩa của việc thực hiện Chỉ thị 05 của Bộ Chính trị trong cả nước nói chung và
tại huyện nhà nói riêng từ đó có ý thức thực hiện.
Để đánh giá kết quả đạt được của đề tài, tôi đã tiến hành khảo sát kết quả
giảng dạy môn Ngữ văn của học sinh khối 8 trường tại một số trường học trong
huyện, trong đề tại này, tôi xin đưa kết quả cụ thể tại THCS Đông Minh năm học
2016 - 2017 so với năm học 2015 - 2016 như sau:
Năm học

Tổng


41,2
69,2

57,22
30,8

1
0

1,58
0

23,8
49,2

Học lực (Ngữ văn)
TB
Yếu
SL
%
SL %
37
31

58,8
41,6

11
6

2. Kiến nghị
Tuy nhiên để thực hiện tốt việc hoạt động này, bản thân tôi cũng có một số
yêu cầu đối với giáo viên như sau:
- Mỗi giáo viên cần có tình yêu đối với môn văn, tình yêu nghề giáo và
lòng nhiệt tình, tâm huyết đối với học sinh; rèn luyện phẩm chất đạo đức cho
học sinh noi theo.
- Không ngừng học hỏi để nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ, tích
cực sử dụng công nghệ thông tin trong sưu tầm tư liệu, giảng dạy.
Trên đây là những kinh nghiệm của bản thân tôi trong quá trình chỉ đạo
chuyên môn thí điểm tại huyện Đông Sơn, có thể trong đề tài sẽ không tránh khỏi
những hạn chế nhất định. Rất mong nhận được sự góp ý chân thành của các đồng
nghiệp và quý thầy cô giáo để đề tài được hoàn thiện hơn.
Xin chân thành cảm ơn!
XÁC NHẬN CỦA
THỦ TRƯỞNG ĐƠN VỊ

Chu Quang Phúc

Đông Sơn, ngày 21 tháng 4 năm 2018
Tôi xin cam đoan đây là SKKN của mình viết,
không sao chép nội dung của người khác.

Đỗ Thị Hải

20


MỘT SỐ HÌNH ẢNH DẠY HỌC TÍCH HỢP TẤM GƯƠNG ĐẠO ĐỨC BÁC
HỒ TẠI TRƯỜNG THCS ĐÔNG MINH