I. MỞ ĐẦU

1. Lí do chọn đề tài:
Hiện nay, đổi mới căn bản nền giáo dục quốc dân trong đó có đổi mới
phương pháp dạy học, nhất là chú trọng tích hợp kiến thức liên môn trong dạy
học là một trong những định hướng của Đảng và Nhà nước. Đây là yếu tố quan
trọng để đổi mới toàn diện và căn bản giáo dục nước nhà như Nghị quyết Đại hội
Đảng toàn quốc lần thứ XI đã đề ra.
Tích hợp là một trong những quan điểm giáo dục nhằm nâng cao năng lực
của người học, giúp đào tạo ra những con người có đầy đủ phẩm chất và năng lực
để giải quyết các vấn đề của cuộc sống hiện đại. Tích hợp là tư tưởng, là nguyên
tắc và là quan điểm hiện đại trong giáo dục. Đối với nền giáo dục Việt Nam hiện
nay việc hiểu đúng và vận dụng phù hợp quá trình tích hợp có thể đem lại những
hiệu quả cụ thể đối với từng phân môn trong nhà trường phổ thông nói chung và
bộ môn Giáo dục công dân ở trường THCS nói riêng. Hơn nữa, trong hệ thống
giáo dục quốc dân, môn Giáo dục công dân ở trường THCS là môn học có một vị
trí vô cùng quan trọng trong việc giáo dục cho học sinh ý thức và hành vi của
người công dân, góp phần hình thành và phát triển ở các em những phẩm chất và
năng lực cần thiết của công dân trong một xã hội công bằng, dân chủ, văn minh.
Chương trình môn học GDCD đảm bảo cân đối, hài hòa giữa yêu cầu trang bị
kiến thức với việc rèn luyện kĩ năng và phát triển thái độ tích cực của học sinh.
Để đạt được mục tiêu môn học thì việc vận dụng tích hợp liên môn vào giảng dạy
là vô cùng cần thiết. Xong hiện nay mặc dù quan niệm dạy học tích hợp đã được
vận dụng vào giảng dạy ở tất cả các bộ môn nói chung và môn Giáo dục công dân
nói riêng nhưng hiệu quả đạt được chưa cao.
Là một giáo viên trực tiếp dạy môn Giáo dục công dân tôi thiết nghĩ để
thực hiện tốt được mục tiêu môn học thì người giáo viên ngoài tự học tập trau dồi
nâng cao trình độ chuyên môn, trong quá trình giảng dạy cần phải tìm tòi, sáng
tạo để tìm ra cách thức, biện pháp dạy học tích cực, linh hoạt vận dụng phương
pháp đổi mới vào giảng dạy trong đó có vận dụng tích hợp liên môn vào giảng
dạy để phát huy tính tích cực chủ động, khơi gợi hứng thú, sự yêu thích của các

công dân. Vì thế, dạy học tích hợp liên môn vừa giúp cho giờ dạy trở nên sinh
động hơn, vừa góp phần phát triển tư duy liên hệ, liên tưởng ở học sinh. Tạo cho
học sinh một thói quen tư duy, lập luận tức là khi xem xét một vấn đề phải đặt
chúng trong một hệ quy chiếu, từ đó mới có thể nhận thức vấn đề một cách thấu
đáo.
Đặc biệt, môn Giáo dục công dân là môn được tích hợp nhiều nội dung
giáo dục cần thiết đối với công dân. Ngoài hai chuẩn mực chính là đạo đức và
pháp luật, môn học còn cung cấp cho học sinh những phương thức ứng xử có đạo
đức, có văn hóa đối với những vấn đề mà cuộc sống đặt ra như: quyền trẻ em, dân
số - sức khỏe sinh sản, môi trường, giáo dục quốc tế, văn hóa hòa bình, bảo tồn di
sản văn hóa .v.v.. Việc tích hợp các nội dung giáo dục được thực hiện cả trong
chương trình môn học và cả trong từng bài. Để dạy tốt môn Giáo dục công dân,
giáo viên cần có kiến thức tổng hợp nhiều lĩnh vực và phải luôn có ý thức vận
dụng quan điểm tích hợp trong giảng dạy.
2. Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm.
Hiện nay, trong bậc THCS môn GDCD được đưa vào chương trình với vai
trò là một môn văn hóa. Tuy nhiên, môn học vẫn chưa được hầu hết các nhà
trường, các bậc phụ huynh thực sự coi trọng. Cho rằng là môn học phụ, một số
học sinh không muốn tham gia thi HSG, học sinh có tham gia thì phụ huynh can
thiệp không cho con thi…. Một số bậc phụ huynh quan tâm nhiều đến các môn
khoa học nhằm nâng cao trí tuệ mà chưa chú ý đến môn học nâng cao phẩm chất
nhân cách cho học sinh như môn GDCD… Không chỉ thế, ngay trong các đơn vị
trường, do thiếu giáo viên kết hợp với quan niệm môn học này “ai chẳng dạy
được” nên mới phân công giáo viên dạy trái ban, thậm chí còn phân công giáo
viên tự nhiên giảng dạy. Việc làm này ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng giảng
dạy bộ môn…
Song, ở trường THCS thị trấn Yên Cát bộ môn GDCD luôn được BGH
nhà trường, tổ chuyên môn quan tâm. Từ việc phân công giáo viên giảng dạy đến
ôn luyện đội tuyển học sinh giỏi đều được lựa chọn, nhìn người đặt việc một cách
rõ ràng, hiệu quả; không có trường hợp giáo viên giảng dạy trái ban. Mặc dù vẫn

%
34,37

Trung bình

SL
17

%
53,13

Yếu

SL
4

%
12,5

Từ thực trạng trên, để việc dạy học môn Giáo dục công dân ở trường
THCS đạt kết quả cao hơn, tôi đã nghiên cứu, vận dụng tích hợp liên môn vào
thực tiễn giảng dạy bộ môn .
3. Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề .
Cũng như bất kỳ giờ dạy của môn học nào, môn GDCD nói riêng cũng đặt
ra mục tiêu nhất định. Qua bài học, giúp học sinh nắm được kiến thức cơ bản, rèn
luyện kĩ năng, giáo dục thái độ tình cảm tương ứng với kiến thức bài học. Đặc
biệt, trong giờ dạy tạo được hứng thú học tập, khơi gợi được lòng yêu thích, say
mê môn học luôn là mơ ước, là mục tiêu mà người giáo viên hướng đến. Bản thân
tôi cũng vậy, trăn trở với chuyên môn, mỗi một bài dạy luôn cố gắng vận dụng
vốn hiểu biết, kĩ năng của mình, vận dụng những kiến thức chuyên môn, kiến

Xác lập mối quan hệ giữa các khái niệm đã học. Trong quá trình học tập,
học sinh có thể lần lượt học những môn học khác nhau, những phần khác nhau
trong mỗi môn học nhưng học sinh phải biết đặt các khái niệm đã học trong
những mối quan hệ hệ thống trong phạm vi từng môn học cũng như giữa các môn
học khác nhau. Thông tin càng đa dạng, phong phú thì tính hệ thống phải càng
cao, có như vậy thì các em mới thực sự làm chủ được kiến thức và mới vận dụng
được kiến thức đã học khi phải đương đầu với một tình huống thách thức, bất
ngờ, chưa từng gặp.
Phân biệt cái cốt yếu với cái ít quan trọng hơn. Cái cốt yếu là những năng
lực cơ bản cần cho học sinh vận dụng vào xử lí những tình huống có ý nghĩa
trong cuộc sống, hoặc đặt cơ sở không thể thiếu cho quá trình học tập tiếp theo.
3.2. Nắm vững các phương pháp dạy học tích hợp liên môn:
Phương pháp dạy học theo hướng tích hợp là lồng ghép nội dung tích hợp
vào các bài dạy, tùy theo từng môn học mà lồng ghép tích hợp ở các mức độ như
liên hệ, lồng ghép bộ phận hay là toàn phần,( phần nội dung bài học, phần bài tập
hay là tổng kết toàn bài...). Khi tích hợp giáo viên cần sử dụng ngôn từ kết nối
sao cho lô gic và hài hòa....từ đó giáo dục và rèn kĩ năng sống, giá trị sống cho
5


học sinh. Để nâng cao hiệu quả của bài dạy học tích hợp liên môn, giáo viên có
thể sử dụng một số phương pháp để dạy học tích hợp như sau:
Dạy học theo dự án.
Phương pháp trực quan.
Phương pháp thực địa.
Phương pháp thảo luận nhóm.
Phương pháp dạy học đặt và giải quyết vấn đề.
Và các kĩ thuât dạy học khác.
Trong các phương pháp trên, chúng ta thường sử dụng phương pháp thứ tư
đó là: Phương pháp dạy học đặt và giải quyết vấn đề. Đây là phương pháp mà

Giáo án giờ học vận dụng kiến thức liên môn theo quan điểm tích hợp phải
chú trọng thiết kế các tình huống tích hợp và tương ứng là các hoạt động phức
hợp để học sinh vận dụng phối hợp các tri thức và kĩ năng của các phân môn vào
xử lí các tình huống đặt ra, qua đó chẳng những lĩnh hội được những tri thức và
kĩ năng riêng rẽ của từng phân môn mà còn chiếm lĩnh tri thức và phát triển năng
lực tích hợp.
3.4. Tổ chức giờ dạy dạy học tích hợp kiến thức liên môn.
Tổ chức giờ học trên lớp là tiến trình thực thi bản kế hoạch phối hợp hữu
cơ hoạt động của giáo viên và học sinh theo một cơ cấu sư phạm hợp lí, khoa học,
trong đó giáo viên giữ vai trò, chức năng tổ chức, hướng dẫn, định hướng chứ
không phải truyền thụ áp đặt một chiều. Học sinh được đặt vào vị trí trung tâm
của quá trình tiếp nhận, đóng vai trò chủ thể cảm thụ, nhận thức thẩm mĩ, trực
tiếp tiến hành hoạt động tiếp cận, khám phá, chiếm lĩnh kiến thức.
Tổ chức hoạt động đọc hiểu vận dụng kiến thức liên môn trên lớp, giáo
viên phải chú trọng mối quan hệ giữa học sinh và nội dung dạy học, phải coi đây
là mối quan hệ cơ bản, quan trọng nhất trong cơ chế giờ học. Muốn vậy, giáo
viên phải từ bỏ vai trò, chức năng truyền thống là truyền đạt kiến thức có sẵn cho
học sinh, còn học sinh không thể duy trì thói quen nghe giảng, ghi chép, học
thuộc, rồi “làm bài” theo lối tái hiện, sao chép, làm thui chột dần năng lực tư duy
sáng tạo, khả năng tự đọc, tự tìm tòi, xử lí thông tin, tổ chức các kiến thức một
cách sáng tạo.
Tổ chức chủ đề tích hợp liên môn tuyệt đối không cho học sinh biết trước
hệ thống câu hỏi và nội dung kiến thức mà chúng ta chỉ thông báo chủ đề dạy học
để các em tự tìm tòi, khám phá nội dung liên quan.
CÁCH THỨC TỔ CHỨC THỰC HIỆN
Sau đây tôi xin giới thiệu các biện pháp tổ chức thực hiện "Vận dụng kiến
thức liên môn vào dạy bài “ Yêu thiên nhiên, sống hòa hợp với thiên nhiên” –
Giáo dục công dân 6 nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy môn Giáo dục công
dân” mà bản thân tôi đã thực hiện tại trường THCS thị trấn Yên Cát, huyện Như
Xuân và thu được kết quả cao.

trường sống của thủ lính Xi-át-tơn trong văn bản “Bức thư của Thủ lĩnh da đỏ”
giúp các em thấy được ý nghĩa của việc bảo vệ môi trường .
* Môn Âm nhạc: Học sinh nghe, hiểu được nội dung bài hát nói về thiên
nhiên, bảo vệ thiên nhiên.
* Môn Mĩ thuật: Quan sát tranh ảnh về thiên nhiên và bảo vệ thiên nhiên,
đánh giá nhận xét hành vi trong tranh ảnh sau khi quan sát, biết vẽ cảnh đẹp thiên
nhiên, hành vi bảo vệ thiên nhiên …
II-PHƯƠNG TIỆN VÀ PHƯƠNG PHÁP:
- Phương tiện, đồ dùng: SGK,SGV GDCD 6, máy chiếu, hình ảnh về cảnh đẹp
của thiên nhiên và sinh hoạt của con người giữa thiên nhiên.
Một số thông tin mới nhất về môi trường. Những tấm gương, câu chuyện
về bảo vệ thiên nhiên.
- Phương pháp + Kĩ thuật: Thảo luận nhóm, phương pháp kích thích tư duy,
phương pháp kế hoạch, phương pháp dự án, phương pháp trực quan, phương
pháp dạy học đặt và giải quyết vấn đề, phương pháp tổ chức trò chơi + kĩ thuật 1
phút …
III- HOẠT ĐỘNG DẠY- HỌC
1.Ổn định lớp:
2.Kiểm tra bài cũ:
? Biết ơn là gì ? Kể một số việc là thể hiện sự biết ơn ?
3.Bài mới:
* Giới thiệu bài mới: GV cho học sinh nghe bài hát Trồng cây - Nhạc sĩ:
Phạm Tuyên- (Tích hợp kiến thức Âm nhạc)
8


GV: ? Em hãy giới thiệu nội dung và ý nghĩa bài hát vừa được nghe ?
HS: Bài hát ca ngợi thiên nhiên đối với cuộc sống của con người. Giá trị
của việc làm bảo vệ thiên nhiên. Qua bài hát để nhắn nhủ mọi người phải biết bảo
vệ thiên nhiên.

? Những chi tiết nào ở trong truyện nói lên cảnh đẹp
của thiên nhiên Tam Đảo?
+ HS tìm hiểu, trả lời câu hỏi.
-> GV đưa thông tin phản hồi:(Chiếu Slide 3,4,5phần phụ lục) – HS quan sát và tìm hiểu bài qua thông tin
phản hồi.
GV (Chiếu Slide 6- phần phụ lục)
? Em có suy nghĩ và cảm xúc gì trước cảnh đẹp
của thiên nhiên Tam Đảo?
=> HS: Cảnh đẹp của thiên nhiên Tam Đảo thật trù
phú, tươi đẹp, em rất yêu thích và luôn muốn đến đây để
được ngắm cảnh.
* GV tổ chức cho HS chơi trò chơi “dán hoa”.
GV: Chọn 3 đội, mỗi đội 2 người. Đội 1,2 chơi và đội
9


3 làm giám sát.
GV đưa cho mỗi đội 7 bông hoa có nội dung khác
nhau. GV yêu cầu mỗi đội chơi chọn và dán thành một
bông boa có 5 cánh, có nhụy nói lên một nội dung hoàn
chỉnh về yêu thiên nhiên và sống hòa hợp với thiên nhiên.
Hình thức chơi: 2 phút.
HS: Thực hiện, GV yêu cầu HS khác nhận xét, GV kết
luận tuyên dương đội hoàn thành yêu cầu trong thời gian
ngắn nhất.
GV đưa thông tin phản hồi về yêu cầu sản phẩm của
trò chơi cần đạt được (Chiếu Slide 7, 8-phần phụ lục)
? Qua tìm hiểu truyện đọc, trò chơi dán hoa hãy cho
biết thế nào là yêu và sống hòa hợp với thiên nhiên ? Nêu
những biểu hiện hành vi cụ thể ?

trồng và chăm sóc
cây xanh; lợi dụng
sức nước của các
dòng sông để làm
thủy điện; khai thác
thủy hải sản, khai
thác rừng có kế
hoạch…

?. Em biết những cảnh đẹp thiên nhiên nào khác ?
HS : Nêu một số cảnh đẹp thiên nhiên ở địa phương,
trong nước và thế giới mà các em biết.
GV trình chiếu (Chiếu Slide 9,10,11,12,13,14- phần
phụ lục) và giới thiệu cho các em biết một số hình ảnh về
cảnh đẹp thiên nhiên ở huyện Như Xuân, trong tỉnh Thanh
Hóa, trong nước và thế giới.
Hoạt động 2: Hướng dẫn tìm hiểu sự cần thiết phải yêu
và sống hòa hợp với thiên nhiên.
2. Vì sao phải yêu
và sống hòa hợp
* Mục tiêu:
với thiên nhiên.
HS hiểu được tầm quan trọng của thiên nhiên đối
10


với con người và lợi ích của việc bảo vệ thiên nhiên, yêu và
sống hòa hợp với thiên nhiên.
* Cách tiến hành:
GV chia lớp thành 4 nhóm và nội dung thảo luận cho

- Thiên nhiên bị tàn phá sẽ làm ô nhiễm môi trường, mất
cân bằng sinh thái, gây ra những hậu quả nặng nề mà con
người phải gánh chịu (làm cho cuộc sống gặp rất nhiều
khó khăn, ảnh hưởng xấu đến sức khỏe, thiệt hại về tài sản,
tính mạng con người…)

Chúng ta phải yêu
và sống hòa hợp
với thiên nhiên vì:
- Thiên nhiên có
vai trò quan trọng
đối với chất lượng
cuộc sống của con
người: thiên nhiên
cung cấp cho con
người những thứ
cần thiết cho cuộc
sống, đáp ứng nhu
cầu tinh thần của
con người; thiên
nhiên chính là môi
trường sống của
con người, không
có thiên nhiên, con
người không thể
tồm tại được.
11


- Thiên nhiên bị

* Kết luận:
Một số biện pháp bảo vệ thiên nhiên : Trồng và chăm
sóc cây xanh, khai thác rừng có kế hoạch, kết hợp giữa
khai thác và trồng rừng; bảo vệ các loài động thực vật,
không đánh bắt hải sản bằng phương pháp hủy diệt (nổ
mìn, xung điện) ; …
Việc làm thể hiện yêu và sống hòa hợp với thiên nhiên,
bảo vệ thiên nhiên: đi tham quan để thưởng thức vẻ đẹp
của thiên nhiên; chăm sóc hao cây cảnh vườn trường;
không ngắt lá, bẻ cành cây xanh; sử dụng tiết kiệm và giữ
sạch các nguồn nước …
Hoạt động 4: Luyện tập củng cố:

3. Một số biện
pháp cần làm để
bảo
vệ
thiên
nhiên:
Một số biện
pháp bảo vệ thiên
nhiên : Trồng và
chăm sóc cây xanh,
khai thác rừng có
kế hoạch, kết hợp
giữa khai thác và
trồng rừng; bảo vệ
các loài động thực
vật, không đánh bắt
hải

giờ làm nhằm đánh giá kết quả tiếp thu bài của học sinh.
Họ và tên:……………………….
Lớp:…………………………….
PHIẾU HỌC TẬP
* Đánh dấu x vào ô trống để thể hiện câu trả lời đồng ý của mình?
- Học theo hình thức vận dụng kiến thức liên môn vào bài dạy học như
trên em có hứng thú học tập hơn, hiểu bài hơn
Câu 1: Kể tên các bài thơ, bài văn, bài hát nói về thiên nhiên, yêu và sống
hòa hợp với thiên nhiên mà em biết ?
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
Câu 2: Tại sao nói thực vật đa dạng phong phú ?
……………………………………………………………………………………
Câu 3: Hãy khoanh tròn chữ cái đứng trước câu trả lời đúng ?
A. Về thôn quê nghỉ ngơi vào ngày cuối tuần.
B. Chạy ra ngoài trời tắm nước mưa.
C. Đi thăm Vườn quốc gia Cúc Phương.
D. Trồng và chăm sóc cây xanh
E Một nhóm HS lớp 6 tập bơi trên sông.
G. Ngăn chặn hành vi đốt rừng ( hoặc đổ rác ra đường)
13


H. Mặc quần áo ấm, quàng khăn những ngày trời lạnh.
I. Đội mũ, nón khi ra ngoài đường.
K. Tụ tập chơi trên thảm cỏ trồng trong sân trường hoặc công viên.
Đáp án:
Câu 1: Nêu được tên bài thơ, bài văn, bài hát có nội dung ca ngợi thiên
nhiên, ca ngợi việc làm bảo vệ thiên nhiên.

lượng giờ dạy ngày được nâng lên rõ rệt, chất lượng năm sau cao hơn năm trước,
thể hiện qua kết quả xếp loại học lực theo môn như sau:
Lớp 6B (năm học 2016-2017), 7B ( học kỳ I năm học 2017-2018)
Kết quả xếp loại học lực theo môn
Năm học
Sĩ số
Giỏi
Khá
TB
Yếu
SL

%

SL

%

SL

%

SL

%

2016-2017
32
2
6,25

III. KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ.

1. Kết luận:
Với nội dung nghiên cứu và đưa vào áp dụng cụ thể sáng kiến kinh
nghiệm trên bản thân rút ra được những bài học kinh nghiệm nhất định. Trước
hết, đối với học sinh nói chung các bài học vận dụng kiến thức liên môn có tính
thực tiễn nên sinh động, hấp dẫn đối với học sinh, có ưu thế trong việc tạo ra
động cơ, hứng thú học tập cho học sinh. Tổ chức dạy học theo hình thức này học
sinh được tăng cường vận dụng kiến thức tổng hợp vào giải quyết các tình huống
thực tiễn, ít phải ghi nhớ kiến thức một cách máy móc. Trong giờ học hạn chế tối
đa thời gian “chết” đối với học sinh, không để cho các em có cơ hội tham gia vào
các hoạt động vô bổ ngoài xã hội. Bên cạnh đó đối với giáo viên, dạy học tích
hợp liên môn có tác dụng bồi dưỡng, nâng cao kiến thức và kĩ năng sư phạm cho
15


giáo viên. Những giải pháp trong sáng kiến rất phù hợp với những gì mà giáo
viên đã được tiếp thu qua các lớp chuyên đề nên không hề khó thực hiện. Vì vậy,
khi áp dụng nội dung sáng kiến sẽ phần nào thực hiện được mục tiêu phát triển
đội ngũ giáo viên bộ môn hiện nay thành đội ngũ giáo viên có đủ năng lực dạy
học tích hợp kiến thức liên môn.
2. Kiến nghị
Để thực hiện đạt kết quả cao quan điểm dạy học tích hợp kiến thức liên
môn theo tôi nhà trường cần tăng cường đưa chủ đề dạy học liên môn vào các dịp
hội giảng, chuyên đề đổi mới phương pháp. Cần phải có biện pháp hữu hiệu để
đưa hoạt động trên trường học kết nối vào hoạt động bắt buộc với các tổ bộ môn
và giáo viên hằng năm. Tạo điều kiện thuận lợi để giáo viên được giao lưu với
các đơn vị trên địa bàn thông qua các cuộc hội thảo chuyên đề. Mỗi giáo viên cần
chủ động trong việc tiếp cận chủ đề dạy học tích hợp liên môn. Đồng thời tuyên
truyền, vận động, hướng dẫn học sinh tham gia các cuộc thi liên quan đến chủ đề

6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21

NỘI DUNG
MỤC LỤC

TRANG

I. MỞ ĐẦU
1. Lí do chọn đề tài
2. Mục đích nghiên cứu
3. Đối tượng nghiên cứu
4. Phương pháp nghiên cứu
II. NỘI DUNG SÁNG KIẾN
1. Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm
2. Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm

16

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
17


TT

TÊN TÀI LIỆU THAM KHẢO

1

Bài viết của Phó vụ trưởng vụ Giáo dục trung học (Bộ GD-ĐT) Nguyễn
Xuân Thành trên VietNamNet.
Một số vấn đề về đổi mới phương pháp dạy học ở trường trung học cơ sở
của nhóm tác giả: Đặng Thúy Anh-Nguyễn Thị Thanh Mai-TS Lưu Thu
Thủy - NXB Bộ Giáo dục &Đào tạo.
Những vấn đề chung về đổi mới giáo dục Trung học cơ sở của Nguyễn Hải
Châu, Nguyễn Hữu Khải, Nguyễn Thị Thanh Mai, Lưu Thu Thủy biên
soạn. NXB Giáo dục.
Một số tài liệu tập huấn chuyên đề hàng năm.
Sách giáo khoa.

2

3

4
5


C

2013-2014

Cấp Huyện

19