1. ĐẶT VẤN ĐỀ
Tiểu học là bậc học nền tảng của hệ thống giáo dục quốc dân. Giáo dục
tiểu học nhằm “Hình thành cho học sinh những cơ sở ban đầu cho sự phát
triển đúng đắn và lâu dài về tình cảm, trí tuệ và kỹ năng cơ bản để học tiếp lên
trung học và đi sâu vào cuộc sống lao động”.
Tiếng Việt là môn học công cụ mà trong đó tập đọc đóng vai trò khởi
đầu. Đọc giúp học sinh có khả năng hiểu biết, tiếp thu được nền văn minh của
loài người. Nhờ biết đọc các em mới có điều kiện để học và tiếp thu các môn
học khác. Thông qua môn Tập đọc học sinh mới có công cụ để học tập và
giao tiếp; đọc không những giúp học sinh phát triển tư duy mà còn bồi dưỡng
những tình cảm tốt đẹp góp phần phát triển nhân cách toàn diện - nhân cách
con người mới xã hội chủ nghĩa. Trên cơ sở đọc tốt, học sinh mới có thể viết
tốt, thực hành tốt các hoạt động của các môn học khác, góp phần hình thành
và phát triển 5 mặt giáo dục. Nói cách khác để đạt được mục đích giáo dục
trong trường tiểu học, yêu cầu quan trọng đầu tiên của học sinh là đọc tốt.
Thực tế trong dạy học tập đọc hiện nay cho thấy tìm hiểu cách thức để
rèn luyện khả năng đọc là cơ bản và cần thiết. Cụ thể đối với học sinh lớp 2,
phân môn Tập đọc cần đạt hai kỹ năng cơ bản đó là :Kỹ năng đọc đúng và kỹ
năng đọc hiểu. Đọc đúng giúp cho học sinh bồi dưỡng tâm hồn, tư tưởng, tình
cảm, giúp các em có thể tự học. Nhưng đối với học sinh lớp 2 ở nơi tôi đang
dạy để dạy cho các em đọc một cách trôi chảy, rõ ràng là cả một vấn đề hết
sức khó khăn và phức tạp chứ chưa nói đến đọc diễn cảm. Mặt dù ở lớp 1 các
em được tiếp thu với 4 kỹ năng nghe - nói - đọc - viết mà chủ yếu là đọc, viết.
Song do đặc điểm tâm lý lứa tuổi và do trong hè các em chưa chú ý rèn luyện
nên dẫn đến hiệu quả khi học môn Tiếng Việt rất thấp. Học sinh còn đánh vần
ê-a, ngắc ngứ trong quá trình đọc. Đây là vấn đề mà tôi rất băn khoăn, trăn
trở. Thầy làm thế nào để trò đọc tốt đây? Xuất phát từ những yêu cầu, lý do
trên, sau khi nghiên cứu và thực hiện tôi thấy có hiệu quả nên tôi xin mạnh
dạn chọn đề tài:“Biện pháp rèn kỹ năng đọc thành tiếng cho học sinh lớp 2”
1.1 THỰC TRẠNG:
Qua thực tế giảng dạy ở trường nhiều năm, tôi nhận thấy đa số các em ở

cách qua loa chiếu lệ, chưa có sự chuẩn bị bài chu đáo. Nên đến lớp nhiều em
chưa phát huy được vai trò của mình.
1.1.2 Đối với giáo viên :
- Còn ít chú ý đến tâm thế đọc của học sinh: Cách ngồi đọc, đứng đọc,
cách cầm sách, cách lấy hơi, sự bình tĩnh tự tin.
- Chưa phát hiện kịp thời số học sinh có thói quen đọc vẹt.
- Chưa chú ý đến việc đọc thầm và chưa thấy hết sự gắn bó chặt chẽ giữa
đọc thành tiếng và đọc thầm.
- Trong giờ tập đọc giáo viên thường sa vào giảng ý của bài nhiều hơn
luyện đọc.
Từ thực trạng trên, dẫn đến học sinh sẽ không hiểu nội dung bài và dần
dần các em học yếu phân môn Tập đọc.
Thực tế khảo sát chất lượng đọc của học sinh đầu năm cho thấy:
Sĩ số
Giỏi
Khá
Trung bình
Yếu
28
0
3
10,7% 13 46,4% 12 42,9%
Sau đợt khảo sát, tôi đã chú ý đến chất lượng của từng em trong mỗi tiết
học, tôi đã ghi lại những học sinh đọc sai ở phương diện nào một cách cụ thể
ra giấy rồi tổng hợp lại; sau đó phân theo nhóm để rèn luyện học sinh được
sâu sát hơn.
- Đọc đúng rõ ràng từng từ, từng câu: 4 em
- Đọc ê - a, đọc lệch chuẩn: 9 em
- Đọc ngắt nghỉ tuỳ tiện:
5 em

- Đọc đúng là tái hiện âm thanh bài học cần đọc chính xác, không đọc
thừa, thiếu; sót âm, vần. Đọc đúng phải thể hiện ngữ âm chuẩn để hệ thống
ngữ âm tiếng mẹ đẻ không bị lẫn lộn.
- Đọc đúng còn có nghĩa là đọc đúng ngữ điệu, tiết tấu, ngắt nghỉ hơi đúng,
thay đổi giọng đọc phù hợp với bài đọc.
- Luyện đọc đúng phải rèn cho học sinh đọc đúng âm vị Tiếng Việt.
b, Luyện đọc đúng tiếng, từ, cụm từ:
Phần này gồm đọc mẫu của giáo viên và hướng dẫn học sinh đọc. Vì thế
giáo viên cần đọc mẫu thật chuẩn, thể hiện đúng hệ thống chính âm. Trong
quá trình chuẩn bị bài dạy giáo viên phải chuẩn bị kỹ bài dạy, chuẩn bị tốt các
bước lên lớp, có sự phối hợp nhịp nhàng giữa việc làm của giáo viên và học
sinh. Đồng thời giáo viên phải dự tính cụ thể lỗi của bài hôm đó mà học sinh
hay mắc để tìm cách khắc phục cho các em trong giờ học. Đặc biệt với học
sinh dân tộc không để hệ thống ngữ âm tiếng mẹ đẻ ảnh hưởng tiêu cực đến
phát âm tiếng việt.
Phần luyện đọc tiếng, từ, cụm từ tôi luyện đọc cho học sinh sau phần
giáo viên đọc mẫu lần một - học sinh đọc nối tiếp từng câu, sau đó giáo viên
rút ra từ khó mà học sinh dễ sai để luyện đọc.
-3-


- Rèn đọc phụ âm đầu:
Vd: “ sung sướng” đọc là “ xung xướng”; “ trí” đọc là “t - rí”.
Khi đọc các lỗi này tôi cho học sinh dừng lại, giáo viên đọc thật chuẩn
các tiếng, từ đó rồi gọi một số em đọc tốt đọc lại, sau đó gọi từng em đọc sai
đọc lại từ đó.
Vd: Khi dạy bài “ Bà cháu ” trong bài có câu: “ Khi bà mất, gieo hạt đào
này bên mộ, các cháu sẽ giàu sang, sung sướng”
Học sinh đọc, tôi ghi ngay từ học sinh đọc sai lên bảng.
Vd:

Như vậy, để luyện cho các em đọc đúng tiếng, từ, cụm từ thì trước tiên ta
phải luyện âm. Luyện âm một cách chính xác và có hiệu quả.
Việc rèn cho học sinh đọc đúng không chỉ thực hiện ở phân môn tập đọc
mà phải tiến hành rèn đọc lồng vào các môn học khác. Đặc biệt là phân môn
-4-


chính tả, cần chú ý vào phần phân biệt âm và dấu thanh. Đối với học sinh lớp
tôi, tôi tăng cường Tiếng Việt nhiều hơn tất cả các môn học khác.
c, Luyện đọc câu:
Sau khi luyện đọc tiếng, từ, cụm từ tôi chuyển sang luyện đọc câu. Trong
quá trình học sinh đọc, tôi thấy học sinh ngắt, nghỉ hơi một cách tuỳ tiện. Để
hướng dẫn học sinh đọc đúng, tôi thực hiện như sau: Đầu tiên tôi chép câu
khó lên bảng, sau đó tôi đọc cả câu cho học sinh lắng nghe phát hiện xem cô
ngắt hơi, nghỉ hơi ở chỗ nào? Rồi tôi dùng phấn kẻ một nét xiên ( / ) ngắt hơi
và 2 nét xiên ( // ) nghỉ hơi, “  ” lên giọng, “  ” xuống giọng, “…” đọc
chậm lại, kéo dài, dấu gạch chân biểu thị sự nhấn giọng; khoanh tròn vào các
tiếng có vần khó cần luyện đọc, tiếp đến tôi cho học sinh dùng bút chì ghi ký
hiệu để ghi lại ngữ điệu của bài. Tiếp theo tôi sẽ đọc mẫu lại và cho 2 học sinh
đọc tốt đọc cho cả lớp nghe. Cho học sinh luyện đọc cá nhân.
Vd: Khi dạy bài “ Một trí khôn hơn trăm trí khôn” câu: Gà rừng và
Chồn là đôi bạn thân nhưng Chồn vẫn ngầm coi thường bạn. Tôi tiến hành
hướng dẫn đọc như sau:
- Giáo viên đọc cho học sinh phát hiện cô ngắt nghỉ ở chỗ nào? ( Ngắt
ở từ “thân”, nghỉ ở từ “bạn”).
Hỏi: Vì sao cô ngắt ở từ “thân”? (vì đọc đến đó ta thấy nó diễn đạt một ý
tương đối trọn vẹn).
Sau đó tôi dùng phấn gạch một nét xiên ( / ) sau từ “thân” để trong quá
trình đọc học sinh đọc đúng.
Hỏi: Vì sao cô nghỉ hơi ở từ “bạn”- học sinh nêu cách nhận biết: (vì đã

điệu, đọc chưa đúng tốc độ và chưa biết nhấn giọng ở một số từ : “chìa khóa”.
Theo tôi, đối với học sinh lớp 2 đọc diễn cảm với yêu cầu cụ thể là:
-Thể hiện giọng điệu của từng nhân vật.
- Thể hiện tình cảm của người viết. Đọc diễn cảm là biết làm chủ ngữ
điệu, đọc đúng tốc độ và nhấn giọng ở một từ “ chìa khóa ”.
Để học sinh đọc diễn cảm tôi thường thực hiện như sau:
Ví dụ: Dạy bài “Mùa xuân đến”
+ Đầu tiên tôi viết đoạn văn cần luyện đọc lên bảng.
“Hoa mận vừa tàn thì mùa xuân đến. Bầu trời ngày thêm xanh. Nắng vàng
ngày càng rực rỡ. Vườn cây lại đâm chồi nảy lộc.”
+ Hỏi học sinh: Câu văn nào cho thấy sự thay đổi khi mùa xuân về?
(Bầu trời ngày thêm xanh. Nắng vàng ngày càng rực rỡ. Vườn cây lại đâm
chồi nảy lộc.)
Hỏi: Từ nào cho biết điều đó? (Ngày thêm xanh, ngày càng rực rỡ, đâm
chồi nảy lộc).
Hỏi: Để đọc hay, diễn cảm trong đoạn văn này ta cần nhấn giọng ở
những từ ngữ nào? (ngày thêm xanh, ngày càng rực rỡ, đâm chồi nảy lộc).
Vậy khi nào ta cần nhấn giọng các từ trên?
Giáo viên đọc mẫu một lần, luyện đọc cá nhân cho học sinh. Giáo viên
chú ý sửa chữa kịp thời cho học sinh.
2.2.2 Luyện đọc hiểu:
Trong thực tế giảng dạy tôi cũng như nhiều giáo viên chưa chú ý đúng
mức luyện đọc thầm cho học sinh. Đọc thầm thực sự có ưu thế hơn hẳn đọc
thành tiếng. Dạy đọc thầm chính là dạy cho học sinh đọc có ý thức, đọc hiểu.
Kết quả của việc đọc thầm là giúp cho học sinh hiểu được ý nghĩa của từ, cụm
từ, câu, đoạn, cả bài nghĩa là toàn bộ những gì các em được đọc.
Vd: Khi dạy bài “ Cây xoài của ông em”, các em đọc bài, các em hiểu
được thực tế có rất nhiều loài xoài ngon như: Xoài thanh ca, xoài tượng
nhưng xoài cát là xoài em thích nhất vì nó có mùi thơm dịu dàng, vị ngọt đậm
đà, màu sắc đẹp, quả lại to. Thông qua đọc các em hiểu được “tại sao mẹ lại

- Dáng chạy như thế nào?
Kể lại những thay đổi bầu trời và mọi vật khi mùa xuân đến? (câu hỏi 2
trong bài “Mùa xuân đến” ) tôi cũng chia ra thành các ý nhỏ như sau:
- Bầu trời thay đổi như thế nào?
- Mọi vật thay đổi như thế nào?
Như vậy học sinh vừa dễ trả lời vừa nhớ bài được lâu, sau đó tôi tóm tắt
các ý nhỏ trên thành một ý lớn trọn vẹn.
3. KẾT QUẢ VÀ BÀI HỌC KINH NGHIỆM
3.1 KẾT QUẢ:
Tôi đã thực hiện các biện pháp luyện đọc nêu trên trong quá trình thực
hiện bản thân tôi tự nhận xét và rút kinh nghiệm về cách tiến hành cho đến
nay tôi thấy học sinh có phần tiến bộ hơn, sự tiến bộ của các em như sau:
Thời điểm.
Mức độ đúng
Đọc đúng, rõ ràng
Đọc chậm
Đọc ngắt nghỉ hơi tùy tiện
Đọc đánh vần từng tiếng

Đầu năm học
4em
9em
5em
10em

-

14,3%
32,1%
17,9%

chuẩn mực, đảm bảo tính chính xác, tính nêu gương cho học sinh. Muốn vậy
đòi hỏi người giáo viên trong từng tiết dạy phải linh hoạt, mềm dẻo, vận dụng
các biện pháp, hình thức sao cho tiết dạy nhẹ nhàng, tự nhiên. Vì vậy, sáng
kiến về phương pháp, cách thức trong tiết tập đọc là điều vô cùng quan trọng
và cần thiết.
Người giáo viên phải nắm vững phương pháp, thường xuyên trau dồi
giọng đọc của mình. Nghiên cứu kỹ để soạn giảng có chất lượng trong từng
tiết dạy. Tìm ra được những sai sót của học sinh thường mắc phải để có biện
pháp cụ thể rèn đọc cho học sinh.
Cần phát huy nhiều hình thức tổ chức dạy học trong tiết tập đọc để gây
hứng thú cho học sinh. Gần gũi, động viên, tôn trọng học sinh, kiên trì nhẫn
nại, quyết tâm rèn luyện học sinh, có lòng yêu nghề mến trẻ.
Trên đây là một số kinh nghiệm về rèn kỹ năng đọc thành tiếng cho học
sinh lớp 2 mà tôi đã áp dụngđã có hiệu quả. Trong phạm vi đề tài chưa nêu
hết được những ý tưởng của vấn đề này. Vì vậy không tránh được những
khiếm khuyết. Rất mong được sự góp ý của Hội đồng khoa học và bạn bè
đồng nghiệp.
Xin chân thành cảm ơn!
AyunPa, ngày 10 tháng 11 năm 2011
Người viết

Trần Thị Hưởng

-8-


Nhận xét của Hội đồng khoa học trường:
………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………