Kinh nghiệm: Một số biện pháp rèn kĩ năng đọc thành tiếng cho học sinh lớp Một

A - PHẦN MỞ ĐẦU
I – ĐẶT VẤN ĐỀ
Như chúng ta đã biết khi x©y mét toµ nhµ cao tÇng hiƯn ®¹i th× viƯc xư
lý mãng lµ hÕt søc quan träng, mµ nỊn mãng ng«i nhµ l¹i lµ phÇn n»m s©u trong
lßng ®Êt, nªn ngêi ta thêng chØ nh×n thÊy nh÷ng tÇng cao ë trªn; chØ cã nh÷ng ng-
êi x©y dùng, nh÷ng ngêi cã chuyªn m«n míi thÊy râ tÇm quan träng, gi¸ trÞ ®Ých
thùc cđa nã. BËc TiĨu häc còng ®ỵc coi nh c¸i nỊn mãng cđa ng«i nhµ tri thøc
kia. BËc tiĨu häc ®· t¹o nh÷ng c¬ së ban ®Çu rÊt c¬ b¶n vµ bỊn v÷ng cho c¸c em
tiÕp tơc häc c¸c bËc häc trªn. Néi dung gi¶ng dạy cđa tiĨu häc lu«n g¾n liỊn víi
thùc tiƠn, phơc vơ thiÕt thùc cho cc sèng, kh«ng chØ cã thÕ mµ mçi m«n häc ë
tiĨu häc ®Ịu gãp phÇn vµo viƯc h×nh thµnh vµ ph¸t triĨn nh©n c¸ch häc sinh, cung
cấp cho các em những tri thức cần thiết để phục vụ cho cuộc sống, học tập và
sinh hoạt sao cho tốt nhất và có hiệu quả cao.
Ngµy nay, sù ph¸t triĨn m¹nh mÏ cđa khoa häc kü tht vµ c«ng nghƯ
th«ng tin ®· lµm cho kh¶ n¨ng nhËn thøc cđa trỴ còng vỵt tréi. §iỊu ®ã ®· ®ßi hái
nh÷ng nhµ nghiªn cøu gi¸o dơc lu«n lu«n ph¶i ®iỊu chØnh néi dung, ph¬ng ph¸p
gi¶ng d¹y phï hỵp víi nhËn thøc cđa tõng ®èi tỵng häc sinh nh»m kh«ng ngõng
n©ng cao chÊt lỵng gi¸o dơc toµn diƯn gãp phÇn ®µo t¹o nh©n lùc, båi dìng nh©n
tµi cho quª h¬ng, ®Êt níc.
Xuất phát từ mục đích, yêu cầu nhằm thực hiện tốt mục tiêu, nhiệm vụ
cung cấp những tri thức ban đầu về kó năng đọc cho học sinh, rèn luyện cho
học sinh thành những thói quen, kó năng, kó xảo. Trong cuộc sống xã hội con
người ln ln phải giao tiếp với nhau. Có nhiều cách để giao tiếp, song phổ
biến chủ yếu là sử dụng ngơn ngữ. Nhờ ngơn ngữ con người có thể trò chuyện,
trao đổi tin tức, bày tỏ tư tưởng tình cảm, học tập tri thức khoa học… Mọi sinh
hoạt đều sử dụng ngơn ngữ làm phương tiện thơng tin. Chính vì thế, việc giúp
học sinh học thành thạo tiếng Việt là việc làm cần thiết đối với mỗi giáo viên
chúng ta. Trên cơ sở biết, hiểu tiếng Việt, học sinh học tập các mơn học khác.
Trong q trình học tập, học sinh được củng cố và khắc sâu thêm những tri thức

thích trẻ có những hành vi ngôn ngữ ứng xử tự nhiên, phù hợp. Tiếng Việt ở Tiểu
học được dạy theo các kiểu bài rèn luyện kĩ năng. Kĩ năng trở thành tiêu chí để
xây dựng các bài dạy. Ở lớp 1 chủ yếu tập trung vào học vần với yêu cầu cần đạt:
Đọc đúng các âm, vần, tiếng của Tiếng Việt, đọc trơn các câu ngắn, đoạn văn
khoảng 20 tiếng có nội dung phù hợp và cụ thể với lứa tuổi, hiểu được nghĩa các
từ ngữ thông thường và ý của câu.Việc rèn luyện kĩ năng đọc thành tiếng ở lớp 1
được thể hiện ở phân môn học vần và tập đọc.
2
Kinh nghiệm: Một số biện pháp rèn kĩ năng đọc thành tiếng cho học sinh lớp Một

Nhiệm vụ của người giáo viên tiểu học là cung cấp kiến thức một cách
toàn diện cho học sinh. Thấy được tầm quan trọng của việc rèn kĩ năng đọc, tôi
đã quyết định chọn đề tài: "Rèn kĩ năng đọc thành tiếng cho học sinh lớp Một”.
II. THỰC TRẠNG VIỆC RÈN KĨ NĂNG ĐỌC THÀNH TIẾNG CHO HỌC
SINH LỚP 1 Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC SỐ I QUẢNG SƠN
1/. Thuận lợi:
Bản thân tôi được phân công giảng dạy lớp Một và được dự giờ, học hỏi
đồng nghiệp nên tôi cũng đúc rút cho mình được nhiều kinh nghiệm trong rèn
luyện đọc thành tiếng cho học sinh. Đặc biệt trong năm học này, ngay từ những
ngày đầu nhận lớp tôi rất chú ý đến các đối tượng học sinh và hình thành cho các
em những kĩ năng cơ bản ban đầu phục vụ cho việc học như kĩ năng nghe,
nói,đọc,viết, tính toán. Một trong những kĩ năng mà tôi quan tâm nhất là kĩ năng
đọc.
Đa số học sinh lớp 1 đã được học qua trường lớp Mầm non nên nhanh nhẹn
hơn trong học tập.
Cơ sở vật chất nhà trường khang trang, mát mẻ, thuận lợi cho việc giảng dạy
của thầy và hoạt động học tập của trò. Ban Giám hiệu luôn tạo mọi điều kiện,
quan tâm, giúp đỡ giáo viên trong công tác.
Hầu hết giáo viên đã vận dụng được việc tổ chức cho học sinh được luyện
đọc nhiều, luyện đọc cá nhân, luyện đọc nhóm, tổ… Qua hoạt động luyện đọc,

đúng.
Ví dụ:
Qua bài tập đọc “Trường em” giáo viên cần đọc mẫu bài văn với giọng
chậm rãi, nhẹ nhàng, tình cảm để giúp học sinh hiểu được sự thân thiết của ngơi
trường với bạn học sinh, từ đó giúp các em luyện đọc được tốt.
2/. Người giáo viên phải biết hướng dẫn cho học sinh tập đọc:
Hiện nay có nhiều cách phân chia các hình thức đọc. Nếu dựa trên cơ sở âm
thanh phát ra khi đọc, người ta chia ra đọc thành tiếng và đọc thầm. Nếu dựa vào
số lượng học sinh tham gia đọc cùng lúc phát ra âm thanh, người ta chia ra đọc
đồng thanh và đọc cá nhân. Luyện kỹ năng đọc cho học sinh, giáo viên thường
phải quan tâm đến cả hai hình thức (đặc biệt là các lớp đầu của cấp tiểu học)
nhằm giúp từng cá nhân đạt được u cầu đề ra trong từng giai đoạn học tập.
a). Luyện đọc tiếng, từ ngữ:
Giáo viên cần hướng dẫn cho học sinh luyện đọc các tiếng, từ ngữ có âm
vần khó. Vậy cần dựa vào đâu để tìm ra các tiếng, từ cần luyện đọc ?
- Dựa vào các từ ngữ được gợi ý trong sách giáo khoa.
4
Kinh nghiệm: Một số biện pháp rèn kĩ năng đọc thành tiếng cho học sinh lớp Một

- Căn cứ vào trình độ đọc của lớp để tìm thêm ở trong bài một số từ ngữ cần
luyện đọc
- Cho học sinh tự phát hiện các từ ngữ khó đọc để giáo viên cho luyện đọc.
Ở trường, chúng tôi thường dựa vào trình độ đọc của lớp để tìm các từ khó
đọc. Khi tìm các tiếng có âm, vần khó mà các em hay đọc sai, nhầm lẫn giáo viên
thường qui ước:
+ Tìm những tiếng có âm đầu khó đọc: v - ; qu - ; nh ; tr…
+ Tìm những tiếng có âm cuối đọc hay bị sai: -t ; -n ; c; …
+ Tìm những tiếng có thanh hỏi hoặc thanh ngã…
Như vậy, giáo viên chỉ cần đưa ra kí hiệu các em sẽ biết nhiệm vụ mình cần
làm là gì.

hàng dọc, hàng ngang, theo tổ, theo nhóm…
Nên chú ý luyện đọc nhiều lần các câu dài có nhiều dấu phẩy hoặc các câu
có những chỗ cần ngắt giọng theo yêu cầu của nội dung. Trước khi luyện đọc
từng câu, giáo viên cần hướng dẫn trước cho học sinh những chỗ cần nghỉ hơi
( khi gặp dấu phẩy, khi gặp những chỗ ngắt giọng theo yêu cầu của nội dung).
Ví dụ: Khi học sinh luyện đọc các câu trong bài “Đầm sen” nên chỉ rõ các chỗ
cần nghỉ hơi.
“Hoa sen /đua nhau vươn cao.//Khi nở /cánh hoa đỏ nhạt/ xòe ra,/ phô đài sen
và nhị vàng //.”
“Suốt mùa sen / sáng sáng / lại có những người / ngồi trên thuyền nan /rẽ lá
hái hoa //.”
Trong các câu trên, câu nào cũng có chỗ cần ngắt giọng theo yêu cầu của
nội dung, đòi hỏi giáo viên cần chỉ rõ cho học sinh. Thực tế cho thấy, nếu được
hướng dẫn cụ thể học sinh sẽ biết ngắt nghỉ hơi đúng chỗ, nhờ vậy giọng đọc trở
nên có yếu tố diễn cảm.
Ở hoạt động này giáo viên nên tổ chức cho học sinh tiếp nối nhau đọc trơn
từng câu cho đến hết bài. Thông qua hình thức luyện đọc này vừa giúp học sinh
có điều kiện rèn kỹ năng đọc, vừa tạo hứng thú học tập, phát huy tính tích cực
chủ động của học sinh trong tiết học.
c). Luyện đọc đoạn, bài:
Trong nhiều trường hợp, giáo viên có thể chép lại văn bản lên bảng song
không nên quên sử dụng sách giáo khoa ngay từ tiết 1, giúp học sinh quen làm
việc với sách, cá thể hóa việc đọc khi yêu cầu các em đọc nhẩm, đọc thầm, đọc
thành tiếng.
Giáo viên tổ chức cho học sinh cùng tham gia các trò chơi luyện đọc dưới
nhiều hình thức trò chơi: thi đọc cá nhân, thi đọc giữa các nhóm, các tổ hoặc trò
6
Kinh nghiệm: Một số biện pháp rèn kĩ năng đọc thành tiếng cho học sinh lớp Một

chơi tiếp sức, truyền điện… nhằm rèn luyện kỹ năng đọc và phát triển khả năng

7
Kinh nghiệm: Một số biện pháp rèn kĩ năng đọc thành tiếng cho học sinh lớp Một

- Gạch chân (hoặc viết) các tiếng, từ khó để các em được nhìn (bằng mắt), được
tập phát âm (bằng miệng), được nghe (bằng tai), tập viết (bằng tay) sẽ giúp các
em nhớ lâu và đọc đúng.
- Tranh ảnh minh hoạ.
Ví dụ: Khi dạy bài “Đầm sen” nên có vật thật hoặc có tranh ảnh chụp để các em
nhìn tận mắt, học sinh sẽ hiểu cách so sánh và miêu tả của tác giả là đúng và hay,
từ đó các em sẽ cảm nhận tốt bài học.
2/ Phương pháp đàm thoại:
Là phương pháp mà giáo viên đưa ra một hệ thống câu hỏi tìm hiểu bài.
Muốn đọc diễn cảm trước hết phải cảm thụ tốt bài văn, phải tái hiện được các
hình tượng đẹp trong tác phẩm. Giáo viên cần hướng dẫn các em những câu hỏi
đàm thoại dễ hiểu.
Ví dụ: Khi dạy bài “Đầm sen” giáo viên có thể đưa ra một số câu hỏi giúp học
sinh tìm hiểu về đặc điểm của đầm sen:
Tìm những từ ngữ miêu tả lá sen?
Khi nở, hoa sen trông như thế nào?
Tìm câu văn tả hương sen?
3/ Phương pháp luyện tập:
Là luyện đọc khi dạy Tập đọc, luyện trí nhớ khi dạy học thuộc lòng, là
phương pháp chủ yếu thường xuyên khi dạy Tập đọc, học thuộc lòng. Dưới sự
chỉ đạo của giáo viên, học sinh rèn luyện kĩ năng, kĩ xảo. Kĩ năng đọc, học thuộc
lòng cần hướng dẫn học sinh luyện tập có ý thức và kiểm tra ngay kết quả luyện
tập tại lớp, nhận xét và ghi điểm.
Cần chú ý luyện đọc từ dễ đến khó:
+ Luyện phát âm tiếng khó, học sinh hay nhầm lẫn.
+ Luyện phát âm các cụm từ.
+ Luyện đọc đúng tiến tới luyện đọc nhanh, đọc diễn cảm

THÀNH TIẾNG CHO HỌC SINH LỚP 1:
Qua quá trình nghiên cứu, thực hiện bản thân tôi rút ra được một số kinh
nghiệm sau:
-Kịp thời nắm bắt tình hình thực tế của học sinh, tiếp cận đến từng đối tượng
học sinh.
- Nhận thức đúng vai trò trách nhiệm của mình.
- Không ngừng đổi mới phương pháp soạn giảng, tự bồi dưỡng và bồi dưỡng,
trau dồi kiến thức.
- Tăng cường kiểm tra học sinh đọc
9
Kinh nghiệm: Một số biện pháp rèn kĩ năng đọc thành tiếng cho học sinh lớp Một

- Kiểm tra đánh giá chất lượng học sinh khi hết bài, hết chương xem học sinh
nắm bắt kiến thức đến đâu, hổng chỗ nào để còn bổ sung. Có như vậy, các em
mới nhớ kỹ, nhớ lâu những kiến thức mới khám phá.
- Để thực hiện có chuyển biến kết quả trên cần phải nắm vững được nguyên
nhân học sinh còn đọc yếu ở lớp mình, nắm vững mục tiêu bài dạy, nội dung cần
truyền đạt đến học sinh.
- Xây dựng kế hoạch bài dạy cụ thể, định hướng, phân bố thời gian cho từng
hoạt động hợp lí.
- Giáo viên cần đọc đúng, đọc diễn cảm bài văn, bài thơ. Giáo viên đọc mẫu
phải chuẩn , đọc đúng âm, dấu thanh, giáo viên đọc tốt lúc đó mới rèn luyện cho
học sinh đọc đúng, đọc hay.
- Giúp học sinh ôn tập, củng cố, nắm chắc cấu trúc âm vần Tiếng Việt.
- Tạo điều kiện để học sinh rèn đọc nhiều, kết hợp với việc vận dụng một số
phương pháp và hình thức tổ chức lớp phù hợp với nội dung bài và trình độ học
sinh trong lớp.
- Tổ chức trên lớp, tiến trình tiết dạy, phối hợp hợp lí giữa thầy và trò:
- Muốn tổ chức tốt trên lớp thông qua tiến trình một tiết dạy điều quan trọng
nhất là hình thành năng lực đọc cho học sinh: Đọc đúng và đọc trơn tiếng; đọc

Bản thân tôi đã cố gắng áp dụng các biện pháp, các phương pháp , hình
thức tổ chức dạy học để học sinh được hình thành năng lực tự học, tự phát triển.
Nhưng với kinh nghiệm chưa phải là nhiều tôi chỉ xin trình bày những điều mà
mình đã thực hiện trong quá trình giảng dạy về rèn kĩ năng đọc thành tiếng cho
học sinh. Vì trình lí luận và thời gian giành cho nghiên cứu có hạn không thể
tránh khỏi những thiếu sót nhất định. Kính mong nhận được sự quan tâm, đóng
góp của hội đồng khoa học các cấp đề tài này được hoàn chỉnh hơn và vận dụng
vào thực tế giảng dạy đạt được hiệu quả cao hơn.
Xin chân thành cảm ơn !
11