1. ĐẶT VẤN ĐỀ
Tiểu học là bậc học nền tảng của hệ thống giáo dục quốc dân. Giáo dục
tiểu học nhằm “Hình thành cho học sinh những cơ sở ban đầu cho sự phát
triển đúng đắn và lâu dài về tình cảm, trí tuệ và kỹ năng cơ bản để học tiếp lên
trung học và đi sâu vào cuộc sống lao động”.
Tiếng Việt là môn học công cụ mà trong đó tập đọc đóng vai trò khởi
đầu. Đọc giúp học sinh có khả năng hiểu biết, tiếp thu được nền văn minh của
loài người. Nhờ biết đọc các em mới có điều kiện để học và tiếp thu các môn
học khác. Thông qua môn Tập đọc học sinh mới có công cụ để học tập và
giao tiếp; đọc không những giúp học sinh phát triển tư duy mà còn bồi dưỡng
những tình cảm tốt đẹp góp phần phát triển nhân cách toàn diện - nhân cách
con người mới xã hội chủ nghĩa. Trên cơ sở đọc tốt, học sinh mới có thể viết
tốt, thực hành tốt các hoạt động của các môn học khác, góp phần hình thành
và phát triển 5 mặt giáo dục. Nói cách khác để đạt được mục đích giáo dục
trong trường tiểu học, yêu cầu quan trọng đầu tiên của học sinh là đọc tốt.
Thực tế trong dạy học tập đọc hiện nay cho thấy tìm hiểu cách thức để
rèn luyện khả năng đọc là cơ bản và cần thiết. Cụ thể đối với học sinh lớp 2,
phân môn Tập đọc cần đạt hai kỹ năng cơ bản đó là :Kỹ năng đọc đúng và kỹ
năng đọc hiểu. Đọc đúng giúp cho học sinh bồi dưỡng tâm hồn, tư tưởng, tình
cảm, giúp các em có thể tự học. Nhưng đối với học sinh lớp 2 ở nơi tôi đang
dạy để dạy cho các em đọc một cách trôi chảy, rõ ràng là cả một vấn đề hết
sức khó khăn và phức tạp chứ chưa nói đến đọc diễn cảm. Mặt dù ở lớp 1 các
em được tiếp thu với 4 kỹ năng nghe - nói - đọc - viết mà chủ yếu là đọc, viết.
Song do đặc điểm tâm lý lứa tuổi và do trong hè các em chưa chú ý rèn luyện
nên dẫn đến hiệu quả khi học môn Tiếng Việt rất thấp. Học sinh còn đánh vần
ê-a, ngắc ngứ trong quá trình đọc. Đây là vấn đề mà tôi rất băn khoăn, trăn
trở. Thầy làm thế nào để trò đọc tốt đây? Xuất phát từ những yêu cầu, lý do
trên, sau khi nghiên cứu và thực hiện tôi thấy có hiệu quả nên tôi xin mạnh
dạn chọn đề tài:“Biện pháp rèn kỹ năng đọc thành tiếng cho học sinh lớp 2”
-1-


-2-


cách qua loa chiếu lệ, chưa có sự chuẩn bị bài chu đáo. Nên đến lớp nhiều em
chưa phát huy được vai trò của mình.
1.1.2 Đối với giáo viên :
- Còn ít chú ý đến tâm thế đọc của học sinh: Cách ngồi đọc, đứng đọc,
cách cầm sách, cách lấy hơi, sự bình tĩnh tự tin.
- Chưa phát hiện kịp thời số học sinh có thói quen đọc vẹt.
- Chưa chú ý đến việc đọc thầm và chưa thấy hết sự gắn bó chặt chẽ giữa
đọc thành tiếng và đọc thầm.
- Trong giờ tập đọc giáo viên thường sa vào giảng ý của bài nhiều hơn
luyện đọc.
Từ thực trạng trên, dẫn đến học sinh sẽ không hiểu nội dung bài và dần
dần các em học yếu phân môn Tập đọc.
Thực tế khảo sát chất lượng đọc của học sinh đầu năm cho thấy:
Sĩ số
28

Giỏi
0

Khá
3
10,7%

Trung bình
13 46,4%

Yếu

người đọc cần nhập vai là người tiếp nhận, sản sinh, người trung gian truyền
thông tin văn bản đến người nghe. Chính vì vậy người đọc có thể vừa đọc cho
mình vừa đọc cho người khác. Như vậy đọc và phát biểu trước lớp là hai hình
thức giao tiếp đầu tiên của trẻ nên giáo viên phải coi trọng khâu chuẩn bị để
bảo đảm sự thành công cho học sinh.
+ Khi đọc thành tiếng các em phải tính đến người nghe. Vì vậy cần
hướng dẫn các em biết nghe “Bạn đọc không chỉ cho cô nghe mà cho cả lớp
nghe, nghe để đọc tiếp, nghe để nhận xét”. Như thế không có nghĩa là đọc quá
to như là gào lên, mà là đọc đủ lớn.
2.2 Biện pháp cụ thể:
2.2.1 Các biện pháp luyện đọc thành tiếng:
a, Luyện đọc đúng:
- Đọc đúng là tái hiện âm thanh bài học cần đọc chính xác, không đọc
thừa, thiếu; sót âm, vần. Đọc đúng phải thể hiện ngữ âm chuẩn để hệ thống
ngữ âm tiếng mẹ đẻ không bị lẫn lộn.
- Đọc đúng còn có nghĩa là đọc đúng ngữ điệu, tiết tấu, ngắt nghỉ hơi đúng,
thay đổi giọng đọc phù hợp với bài đọc.
-4-


- Luyện đọc đúng phải rèn cho học sinh đọc đúng âm vị Tiếng Việt.
b, Luyện đọc đúng tiếng, từ, cụm từ:
Phần này gồm đọc mẫu của giáo viên và hướng dẫn học sinh đọc. Vì thế
giáo viên cần đọc mẫu thật chuẩn, thể hiện đúng hệ thống chính âm. Trong
quá trình chuẩn bị bài dạy giáo viên phải chuẩn bị kỹ bài dạy, chuẩn bị tốt các
bước lên lớp, có sự phối hợp nhịp nhàng giữa việc làm của giáo viên và học
sinh. Đồng thời giáo viên phải dự tính cụ thể lỗi của bài hôm đó mà học sinh
hay mắc để tìm cách khắc phục cho các em trong giờ học. Đặc biệt với học
sinh dân tộc không để hệ thống ngữ âm tiếng mẹ đẻ ảnh hưởng tiêu cực đến
phát âm tiếng việt.

đánh vần tiếng “hươu” và tiếng “hiêu”. Từ đó các em đọc đúng không đọc
nhầm nữa.
Đối với học sinh trường tôi như phần thực trạng đã nêu: các em thường
đọc sai, thiếu dấu thanh nhiều. Do vậy trong mỗi giờ học tập đọc tôi đều có
yêu cầu riêng là rèn đọc đúng các dấu thanh chủ yếu là rèn đọc cá nhân. Các
em đọc sai thiếu dấu thanh trong mỗi từ, tiếng dẫn đến các em hiểu sai nghĩa
của từ và người nghe cũng hiểu sai về nội dung.
Vd: Bàn tay diu dáng (sai)
Bàn tay dịu dàng (đúng)
Việc rèn cho học sinh dân tộc đúng dấu thanh là một việc cần sự kiên
nhẫn và thể hiện tình thương yêu đối với các em thì mới có thể thực hiện tốt
được. Trong khâu này tôi gọi một số em đọc đúng, một số em hay đọc sai;
mời em khác nhận xét xem ai là người đọc đúng nhất, sau đó yêu cầu em đọc
sai đó đọc lại từ, tiếng đó một cách chính xác.
Vd: “buôn bá” phải đọc “buồn bã”
Như vậy, để luyện cho các em đọc đúng tiếng, từ, cụm từ thì trước tiên ta
phải luyện âm. Luyện âm một cách chính xác và có hiệu quả.
Việc rèn cho học sinh đọc đúng không chỉ thực hiện ở phân môn tập đọc
mà phải tiến hành rèn đọc lồng vào các môn học khác. Đặc biệt là phân môn
chính tả, cần chú ý vào phần phân biệt âm và dấu thanh. Đối với học sinh lớp
tôi, tôi tăng cường Tiếng Việt nhiều hơn tất cả các môn học khác.
-6-


c, Luyện đọc câu:
Sau khi luyện đọc tiếng, từ, cụm từ tôi chuyển sang luyện đọc câu. Trong
quá trình học sinh đọc, tôi thấy học sinh ngắt, nghỉ hơi một cách tuỳ tiện. Để
hướng dẫn học sinh đọc đúng, tôi thực hiện như sau: Đầu tiên tôi chép câu
khó lên bảng, sau đó tôi đọc cả câu cho học sinh lắng nghe phát hiện xem cô
ngắt hơi, nghỉ hơi ở chỗ nào? Rồi tôi dùng phấn kẻ một nét xiên ( / ) ngắt hơi

Thực tế học hay đọc ngắt nhịp 3/3 ở hai câu trên.
d, Luyện đọc tốc độ:
Hướng dẫn học sinh đọc giữ tốc độ không đọc ê-a, không đọc quá nhanh
hoặc qúa nhỏ, giáo viên điều chỉnh tốc độ bằng việc giữ nhịp đọc. Ngoài ra
việc đọc nhẩm còn có sự kiểm tra của thầy và bạn. Để điều chỉnh tốc độ bằng
cách trước khi dạy, giáo viên đếm trong bài có bao nhiêu tiếng rồi dự kiến bao
nhiêu phút.
e, Đọc diễn cảm:
Đọc diễn cảm là một yêu cầu đặt ra khi đọc một tác phẩm có tính chất
văn chương. Đó là thể hiện kỹ năng làm chủ ngữ điệu để biểu đạt ý nghĩa và
tình cảm mà tác giả gửi gắm trong bài. Đọc diễn cảm trên cơ sở đọc đúng tốc
độ. Đọc diễn cảm ở lớp 2 cũng chưa phải là yêu cầu nhất thiết với tất cả học
sinh mà riêng đối với một số học sinh có trình độ khá, giáo viên nên khuyến
khích, giúp học sinh bước đầu có ý thức đọc diễn cảm.
Thực tế trong quá trình luyện đọc tôi thấy học sinh đọc đúng, to, lưu loát
nhưng để đọc diễn cảm thì chưa được, học sinh chưa biết làm chủ được ngữ
điệu, đọc chưa đúng tốc độ và chưa biết nhấn giọng ở một số từ : “chìa khóa”.
Theo tôi, đối với học sinh lớp 2 đọc diễn cảm với yêu cầu cụ thể là:
-Thể hiện giọng điệu của từng nhân vật.
- Thể hiện tình cảm của người viết. Đọc diễn cảm là biết làm chủ ngữ
điệu, đọc đúng tốc độ và nhấn giọng ở một từ “ chìa khóa ”.
Để học sinh đọc diễn cảm tôi thường thực hiện như sau:
Ví dụ: Dạy bài “Mùa xuân đến”
+ Đầu tiên tôi viết đoạn văn cần luyện đọc lên bảng.
-8-


“Hoa mận vừa tàn thì mùa xuân đến. Bầu trời ngày thêm xanh. Nắng vàng
ngày càng rực rỡ. Vườn cây lại đâm chồi nảy lộc.”
+ Hỏi học sinh: Câu văn nào cho thấy sự thay đổi khi mùa xuân về?

mới” tôi dùng hệ thống câu hỏi, hỏi các em:
Hỏi: Bài này nói về cái gì? (tả về ngôi trường mới)
Hỏi: Bài văn nhằm mục đích gì? (giáo dục tình cảm yêu mến, tự hào của
các em học sinh đối với ngôi trường mới, với cô giáo, với bạn bè)
Hỏi: Em hãy tìm đoạn văn ứng với nội dung sau (bằng cách cho các
nhóm thảo luận rồi tìm được)
+ Tả ngôi trường từ xa: (đoạn 1: từ đầu cho đến cánh hoa lấp ló trong
cây).
+ Tả lớp học: (đoạn 2: từ em bước vào lớp đến thơm tho trong nắng mùa
thu).
+ Tả cảm xúc của bạn học sinh dưới mái trường mới: (đoạn 3: Tiếng
trống rung động kéo dài, tiếng cô giáo trang nghiêm mà ấm áp đến chiếc bút
chì sao cũng đáng yêu đến thế !)
b, Chia câu hỏi thành các ý nhỏ để các em trả lời, tìm ý sau đó giáo
viên tổng hợp lại:
Vd: Khi dạy bài “Đàn gà mới nở” có câu hỏi:
? Tìm những hình ảnh đẹp và đáng yêu của đàn gà con? Thấy học sinh
khó trả lời tôi chia ra các ý nhỏ:
- Màu lông thế nào?
- Đôi mắt ra sao?
- Dáng chạy như thế nào?
Kể lại những thay đổi bầu trời và mọi vật khi mùa xuân đến? (câu hỏi 2
trong bài “Mùa xuân đến” ) tôi cũng chia ra thành các ý nhỏ như sau:
- Bầu trời thay đổi như thế nào?
- Mọi vật thay đổi như thế nào?
Như vậy học sinh vừa dễ trả lời vừa nhớ bài được lâu, sau đó tôi tóm tắt
các ý nhỏ trên thành một ý lớn trọn vẹn.

- 10 -


5 em

-

50 %
21,4%
10,7 %
17,8%

3.2 BÀI HỌC KINH NGHIỆM:
Dạy học tiểu học đem lại cho học sinh kiến thức, kỹ năng, thái độ, giá trị
làm cho sự hình thành và phát triển nhân cách một cách toàn diện. Do ý nghĩa
và tầm quan trọng như vậy nên chất lượng giáo dục của bậc học này phải
được chú trọng. Trong những năm gần đây, phong trào đổi mới phương pháp
dạy học luôn luôn được quan tâm và không ngừng đẩy mạnh nhằm phát huy
tính tích cực, tự giác, chủ động sáng tạo của học sinh để ngay từ đầu cấp tiểu
học mỗi học sinh đều cần và có thể đạt được trình độ học vấn toàn diện; đồng
thời phát huy được khả năng của mình về một môn học nào đó. Qua đó chuẩn
bị ngay từ đầu bậc tiểu học những con người chủ động sáng tạo đáp ứng được
mục tiêu chung của cấp học, phù hợp với yêu cầu phát triển của đất nước.
Để thực hiện tốt và có hiệu quả trong vệc giảng dạy trước yêu cầu đổi
mới của đất nước người giáo viên trong khi nói, đọc và viết phải thực hiện sự
chuẩn mực, đảm bảo tính chính xác, tính nêu gương cho học sinh. Muốn vậy
đòi hỏi người giáo viên trong từng tiết dạy phải linh hoạt, mềm dẻo, vận dụng
các biện pháp, hình thức sao cho tiết dạy nhẹ nhàng, tự nhiên. Vì vậy, sáng
kiến về phương pháp, cách thức trong tiết tập đọc là điều vô cùng quan trọng
và cần thiết.
- 11 -



AyunPa, ngày tháng năm 2011

Nhận xét của Hội đồng khoa học ngành:
………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………….
AyunPa, ngày tháng năm 2012

- 13 -


- 14 -


- 15 -