ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

NGUYỄN ĐỨC HẬU

QUẢN LÍ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC THỂ CHẤT
CHO HỌC SINH THEO TIẾP CẬN NĂNG LỰC
Ở CÁC TRƯỜNG THPT TỈNH PHÚ THỌ

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

THÁI NGUYÊN - 2018


ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

NGUYỄN ĐỨC HẬU

QUẢN LÍ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC THỂ CHẤT
CHO HỌC SINH THEO TIẾP CẬN NĂNG LỰC
Ở CÁC TRƯỜNG THPT TỈNH PHÚ THỌ
Ngành: Quản lí giáo dục
Mã ngành: 8.14.01.14

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: TS. VŨ ĐÌNH CHUẨN

THÁI NGUYÊN - 2018


kiện thuận lợi giúp đỡ tôi trong quá trình học tập và nghiên cứu.
Dù đã có nhiều cố gắng trong học tập và nghiên cứu để hoàn thành luận
văn, song không thể tránh khỏi những thiếu sót và hạn chế, kính mong các Thầy
giáo, Cô giáo, bạn bè đồng nghiệp và những ai quan tâm tới vấn đề nghiên cứu,
đóng góp ý kiến để bản luận văn được hoàn thiện hơn.
Xin trân trọng cảm ơn!
Thái Nguyên, ngày tháng 4 năm 2018
Tác giả

Nguyễn Đức Hậu

ii


MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN ................................................................................................. i
LỜI CẢM ƠN ...................................................................................................... ii
MỤC LỤC ..........................................................................................................iii
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT .................................................................... iv
DANH MỤC CÁC BẢNG .................................................................................. v
DANH MỤC CÁC HÌNH .................................................................................. vi
MỞ ĐẦU ............................................................................................................. 1
1. Lý do chọn đề tài ............................................................................................. 1
2. Mục đích nghiên cứu ....................................................................................... 2
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu................................................................. 2
4. Giới hạn phạm vi nghiên cứu đề tài ................................................................ 2
5. Giả thuyết khoa học ......................................................................................... 2
6. Nhiệm vụ nghiên cứu ...................................................................................... 3
7. Phương pháp nghiên cứu ................................................................................. 3
8. Cấu trúc của luận văn ...................................................................................... 4

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1 .................................................................................. 28
Chương 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC
THỂ CHẤT CHO HỌC SINH THEO TIẾP CẬN NĂNG LỰC Ở CÁC
TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG HUYỆN LÂM THAO, TỈNH
PHÚ THỌ ......................................................................................................... 29
2.1. Khái quát về giáo dục trung học phổ thông tỉnh Phú Thọ.......................... 29
2.1.1. Khái quát chung ....................................................................................... 29
2.1.2. Vài nét về khách thể khảo sát .................................................................. 30
2.2. Tổ chức khảo sát thực trạng ....................................................................... 32
2.2.1. Mục đích khảo sát .................................................................................... 32
2.2.2. Nội dung khảo sát .................................................................................... 32
2.2.3. Đối tượng khảo sát: ................................................................................. 33
2.2.4 Phương pháp khảo sát và xử lý các kết quả ............................................. 33

iv


2.2.5. Tiến trình khảo sát ................................................................................... 33
Thực hiện được theo các bước sau .................................................................... 33
2.3.1. Thực trạng nhận thức của cán bộ quản lý, giáo viên về khái niệm, ý
nghĩa hoạt động giáo dục thể chất ở trường trung học phổ thông huyện Lâm
Thao, tỉnh Phú Thọ ............................................................................................ 34
2.3.2. Thực trạng tổ chức hoạt động giáo dục thể chất cho học sinh trung
học phổ thông huyện Lâm Thao, tỉnh Phú Thọ ................................................. 38
2.3.3. Thực trạng quản lý hoạt động giáo dục thể chất theo tiếp cận năng
lực ở các trường THPT huyện Lâm Thao, tỉnh Phú Thọ ................................. 41
2.3.4. Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động GDTC theo
tiếp cận năng lực ở các trường trung học phổ thông huyện Lâm Thao, tỉnh
Phú Thọ .............................................................................................................. 49
2.3.5. Đánh giá chung về thực trạng .................................................................. 52

3.4.1. Mục đích khảo nghiệm ............................................................................ 73
3.4.2. Địa bàn khảo nghiệm và Đối tượng khảo nghiệm ................................... 73
3.4.3. Tiến trình khảo nghiệm và Phân tích kết quả khảo nghiệm .................... 74
KẾT LUẬN CHƯƠNG 3 .................................................................................. 77
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ ......................................................................... 78
1. Kết luận .......................................................................................................... 78
2. Kiến nghị ....................................................................................................... 80
2.1. Đối với Sở GD&ĐT tỉnh Phú Thọ ............................................................. 80
2.2. Đối với các trường THPT huyện Lâm Thao, tỉnh Phú Thọ ....................... 81
2.3. Đối với giáo viên ........................................................................................ 81
TÀI LIỆU THAM KHẢO............................................................................... 82
PHỤ LỤC

vi


DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
CBQL

:

Cán bộ quản lý

CNH, HĐT

:

Công nghiệp hóa, hiện đại hóa

CNTT


:

Giáo dục và đào tạo

GDNGLL

:

Giáo dục ngoài giờ lên lớp

GDTC

:

Giáo dục thể chất

GV

:

Giáo viên

GVCN

:

Giáo viên chủ nhiệm

GVTD


:

Hoạt động ngoài giờ

HĐNK

:

Hoạt động ngoại khóa

HS

:

Học sinh

KH

:

Kế hoạch

KHGD

:

Kế hoạch giáo dục

KTĐG


:

Phương pháp

PPDH

:

Phương pháp dạy học
iv


DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 2.1. Sơ lược về các trường THPT Huyện Lâm Thao - tỉnh Phú Thọ năm
học 2017 -2018 .................................................................................. 31
Bảng 2.2. Cơ cấu trình độ chuyên môn được đào tạo của đội ngũ giáo viên
các trường THPT huyện Lâm Thao - tỉnh Phú Thọ .......................... 32
Bảng 2.3. Bảng quy điểm số của các biến ......................................................... 34
Bảng 2.4. Thực trạng nhận thức của cán bộ quản lý, giáo viên về khái niệm,
ý nghĩa hoạt động giáo dục thể chất ở trường trung học phổ thông
huyện Lâm Thao, tỉnh Phú Thọ ......................................................... 34
Bảng 2.5. Thực trạng về mức độ tổ chức hoạt động giáo dục thể chất cho học
sinh trung học phổ thông huyện Lâm Thao, tỉnh Phú Thọ ............... 39
Bảng 2.6. Thực trạng về mức độ thực hiện các nội dung quản lý hoạt động
giáo dục thể chất thông qua dạy học môn thể dục ở trường trung
học phổ thông huyện Lâm Thao, tỉnh Phú Thọ................................. 42
Bảng 2.7. Thực trạng mức độ thực hiện các nội dung quản lý hoạt động giáo
dục ngoài giờ lên lớp chú trong phát triển năng lực thể chất cho
học sinh ở trường THPT huyện Lâm Thao, tỉnh Phú Thọ ................ 44



MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Trước những yêu cầu mới của công cuộc đổi mới căn bản toàn diện của
giáo dục Việt Nam, đội ngũ nhà giáo còn nhiều bất cập, những đánh giá của Nghị
quyết số 29-NQ/TW ngày 4/11/2013 Hội nghị Trung ương 8 khóa XI “Quản lý
giáo dục và đào tạo còn nhiều yếu kém. Đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo
dục bất cập về chất lượng, số lượng và cơ cấu một bộ phận chưa theo kịp yêu
cầu đổi mới và phát triển giáo dục, thiếu tâm huyết, thậm chí vi phạm đạo đức
nghề nghiệp”. Nghị quyết trên cũng yêu cầu phải đổi mới mạnh mẽ phương pháp
dạy học theo hướng hiện đại, coi trọng dạy cách học; phát huy tính tích cực, chủ
động sáng tạo và vận dụng kiến thức, kĩ năng của người học; khắc phục lối truyền
đạt áp đặt một chiều, ghi nhớ máy móc. Chuyển từ học chủ yếu trên lớp sang tổ
chức hình thức học tập đa dạng, chú ý các hoạt động xã hội, ngoại khóa, nghiên
cứu khoa học.
Nhiều công trình khoa học cho thấy giáo dục thể chất góp phần tạo dựng
cơ sở cho sự phát triển cơ thể toàn diện, hoàn thiện hình thể, sức khỏe và hình
thành các kỹ năng vận động cho học sinh; Góp phần rèn luyện và hình thành
nhân cách cho học sinh - nguồn nhân lực tương lai của đất nước. Đây chính là
vấn đề khoa học mà hoạt động giáo dục thể chất trong các trường học nói chung,
trường THPT nói riêng phải hướng đến để học sinh phát triển toàn diện. Tuy
nhiên trong thực tế, chúng ta chưa làm được nhiệm vụ đó.
Xuất phát từ đòi hỏi thực tiễn cần phải xây dựng nguồn nhân lực cho xã
hội cũng như từ những hạn chế, còn thiếu và yếu trong quản lý về hoạt động giáo
dục thể chất ở các trường THPT tỉnh Phú Thọ, tác giả lựa chọn đề tài: “Quản lý
hoạt động giáo dục thể chất cho học sinh theo tiếp cận năng lực ở các trường
THPT tỉnh Phú Thọ" làm đề tài nghiên cứu cho luận văn Thạc sỹ quản lý giáo
dục của mình.



2


6. Nhiệm vụ nghiên cứu
6.1. Xây dựng cơ sở lí luận về quản lý hoạt động giáo dục thể chất cho học
sinh THPT theo tiếp cận năng lực.
6.2. Khảo sát đánh giá thực trạng quản lý hoạt động giáo dục thể chất cho
học sinh THPT tỉnh Phú Thọ theo tiếp cận năng lực.
6.3. Đề xuất biện pháp quản lý hoạt động giáo dục thể chất cho học sinh
THPT tỉnh Phú Thọ theo tiếp cận năng lực.
7. Phương pháp nghiên cứu
7.1. Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận
Phân tích, tổng hợp, hệ thống hóa, khái quát hóa những vấn đề liên quan
từ các tài liệu lí luận, văn kiện, chính sách của Đảng, Nhà nước; Bộ GD&ĐT, Sở
GD&ĐT, công trình khoa học có liên quan đến vấn đề nghiên cứu để xây dựng
cơ sở lí luận cho đề tài luận văn.
7.2. Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn
- Phương pháp quan sát:
Quan sát những hoạt động giáo dục thể chất của học sinh, giáo viên trong
nhà trường THPT tỉnh Phú Thọ để thu thập thông tin phục vụ quá trình nghiên
cứu đề tài.
- Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi:
Chúng tôi xây dựng bảng hỏi xin ý kiến của cán bộ quản lý cấp trường và
tổ chuyên môn, của giáo viên bộ môn thể dục, giáo viên chủ nhiệm lớp nhằm thu
thông thông tin về thực trạng hoạt động giáo dục thể chất và quản lý hoạt động
giáo dục thể chất trong nhà trường THPT.
- Phương pháp chuyên gia:
Xin ý kiến của chuyên gia, những người có trình độ cao, nhiều kinh
nghiệm về chuyên ngành, phương pháp sư phạm, năng lực quản lý để tìm kiếm

Nghiên cứu về giáo dục thể chất và quản lý giáo dục thể chất cho học sinh
theo định hướng phát triển năng lực đã được nhiều tác giả, nhà khoa học quan
tâm nghiên cứu.
1.2. Một số khái niệm cơ bản của đề tài
1.2.1. Quản lí giáo dục, Quản lí nhà trường
1.2.1.1. Quản lý giáo dục
Theo tác giả Nguyễn Thị Tính quản lý giáo dục được tiếp cận dưới hai góc
độ là góc độ vĩ mô và góc độ vi mô [19]:
Từ những khái niệm đó ở góc độ vĩ mô: chủ thể quản lý giáo dục là hệ
thống các cơ quan quản lý giáo dục trong hệ thống giáo dục quốc dân, đối tượng
của quản lý là hệ thống giáo dục quốc dân và hệ thống quản lý, mục tiêu của
quản lý là nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài cho đất nước,
vì vậy khái niệm quản lý có thể hiểu như sau: Quản lý giáo dục là những tác động
có hệ thống, có mục đích, hợp quy luật của chủ thể quản lý ở các cấp khác nhau
đến tất cả các mắt xích của hệ thống giáo dục, nhằm đảm bảo cho hệ thống giáo
dục vận hành, phát triển, thực hiện mục tiêu của nền giáo dục.
Tác giả Hồ Văn Liên cho rằng QLGD là sự tác động có ý thức của chủ thể
quản lý đến khách thể quản lý nhằm đưa hoạt động sư phạm của hệ thống giáo dục
đạt kết quả mong muốn một cách có hiệu quả nhất. Tùy theo việc xác định đối tượng
quản lý mà QLGD được hiểu dưới nhiều góc độ khác nhau [dẫn theo 3].
Tác giả Đặng Quốc Bảo quan niệm rằng: QLGD theo nghĩa tổng quan là
hoạt động điều hành, phối hợp các lực lượng xã hội nhằm đẩy mạnh công tác đào
tạo thế hệ trẻ theo yêu cầu phát triển xã hội [dẫn theo 3].

7


Ngày nay, với sứ mệnh phát triển giáo dục thường xuyên, công tác giáo
dục không chỉ giới hạn ở thế hệ trẻ mà cho mọi người; Tuy nhiên vẫn là giáo dục
thế hệ trẻ cho nên quản lý giáo dục được hiểu là sự điều hành hệ thống giáo dục

đồng và xã hội. Nhà trường được hình thành và hoạt động dưới sự điều chỉnh với
các quy định của các chế định xã hội, có tính chất và nguyên lý hoạt động, có mục
đích hoạt động rõ ràng và nhiệm vụ cụ thể; có nội dung và chương trình giáo dục
được chọn lọc một cách khoa học, có tổ chức bộ máy quản lý và đội ngũ được đào
tạo; có phương thức và phương pháp giáo dục luôn luôn đổi mới, được cung ứng
các nguồn lực vật chất cần thiết; có kế hoạch hoạt động và được hoạt động trong
một môi trường (tự nhiên và xã hội) nhất định, có sự đầu tư của người học, cộng
đồng, nhà nước và xã hội. “Quản lý nhà trường là tập hợp những tác động tối ưu
(cộng tác, tham gia, hỗ trợ, phối hợp, huy động, can thiệp) của chủ thể quản lý
đến tập thể cán bộ, GV và HS. Nhằm tận dụng nguồn lực dự trữ do nhà nước đầu
tư, các lực lượng xã hội đóng góp và do lao động xây dựng vốn tự có, hướng vào
việc đẩy mạnh mọi hoạt động của nhà trường và tiêu điểm hội tụ là đào tạo thế hệ
trẻ, thực hiện có chất lượng mục tiêu và kế hoạch đào tạo đưa nhà trường tiến lên
một trạng thái mới”.
1.2.2. Hoạt động Giáo dục thể chất
Có nhiều quan niệm hoạt động giáo dục thể chất là một hoạt động giáo
dục mà nội dung chuyên biệt là dạy học vận động và phát triển có chủ đích
các tố chất vận động của con người. Như vậy hoạt động giáo dục thể chất trong
THPT đóng vai trò rất quan trọng trong việc hình thành và phát triển về: Đức
- Trí - Thể - Mỹ cho các em. Nó góp phần giúp các em phát triển cân bằng và
toàn diện.
Theo từ điển thể thao Nga Việt của Nguyễn Văn Hiếu chủ biên (1979) thì
“HĐGDTC được hiểu là một loại hình giáo dục lấy nhiệm vụ chủ yếu là phát
triển thể lực tăng cường thể chất làm chính, thông qua tham gia các môn thể thao
để thực hiện” [7].

9


Nôvicốp và Mátvêep thì cho rằng “HĐGDTC là hoạt động cơ bản có định


dục thể thao thành tích cao và rèn luyện thân thể. Thể dục thể thao là những hoạt
động phụ vụ cho một nền kinh tế, chính trị, xã hội nhất định đồng thời cũng chịu
sự ảnh hưởng và hạn chế của nền kinh tế, chính trị, xã hội đó.
1.2.3. Giáo dục thể chất cho học sinh theo tiếp cận năng lực
GDTC cho học sinh theo theo tiếp cận năng lực là cách tiếp cận theo chuẩn
về sản phẩm đầu ra,... nhưng sản phẩm đó không chỉ là kiến thức, kĩ năng mà
chủ yếu là khả năng vận dụng kiến thức, kĩ năng và thái độ cần có để thực hiện
nhiệm vụ học tập đạt tới một chuẩn nào đó. GDTC cho học sinh theo theo tiếp
cận năng lực theo cách hiểu này đòi hỏi phải đáp ứng hai điều kiện chính là phải
có sản phẩm đầu ra và sản phẩm đó phải đạt được một chuẩn nào đó theo yêu
cầu.
Nhìn chung, chúng ta có thể hiểu:
Một là, GDTC cho học sinh theo theo tiếp cận năng lực không chỉ chú
trọng việc thực hiện nhiệm vụ học tập của học sinh mà phải hướng tới khả năng
vận dụng kiến thức, kĩ năng và thái độ của học sinh để thực hiện nhiệm vụ học
tập theo một chuẩn nhất định.
Hai là, GDTC cho học sinh theo theo tiếp cận năng lực phải dựa trên việc
miêu tả rõ một yêu cầu về đầu ra cụ thể, chuẩn đầu ra được cả giáo viên và học
sinh nhận thức được một cách đầy đủ, giáo viên và học sinh có thể đánh giá được
sự tiến bộ đạt được của học sinh dựa vào mức độ hoàn thiện sản phẩm đầu ra ở
học sinh.
Từ những yêu cầu cơ bản vừa nêu GDTC theo theo tiếp cận năng lực, bên
cạnh việc miêu tả rõ ràng cho học sinh biết về sản phẩm đầu ra, điều hết sức quan
trọng mà giáo viên cần làm là xác lập một tiêu chuẩn nhất định để đánh giá năng
lực học sinh thông qua việc thực hiện sản phẩm đó. Trong lĩnh vực giáo dục thái
độ tư duy được xem là nền tảng để xây dựng nên các mục tiêu giáo dục, xây dựng
chương trình, hệ thống hóa hệ thống bài tập, bài kiểm tra cũng như đánh giá quá
trình học tập của học sinh.


Với cách tiếp cận nghiên cứu của đề tài luận văn, chúng tôi chọn khái niệm
sau đây làm khái niệm công cụ: “Quản lý HĐGDTC cho học theo tiếp cận năng

12


lực là sự tác động liên tục mang tính mục đích, tính kế hoạch của người quản lý
(chủ thể quản lý) lên khách thể quản lý (chương trình, kế hoạch giảng dạy, quá
trình dạy học của giáo viên, học sinh, cơ sở vật chất phục vụ giảng dạy) nhằm
phát triển năng lực học sinh đáp ứng mục tiêu giáo dục nhà trường, mục tiêu bậc
học và cấp học.
1.3. Một số vấn đề cơ bản về giáo dục thể chất theo tiếp cận năng lực học
sinh ở trường trung học phổ thông
1.3.1 Cấu trúc của năng lực thể chất của học sinh THPT
Cấu trúc năng lực của học sinh THPT theo chương trình giáo dục phổ
thông mới.
Theo chương trình giáo dục phổ thông mới, cấu trúc năng lực của học sinh
sau hoàn thành chương trình gồm:
Nhóm năng lực chung: Năng lực tự chủ và tự học, Năng lực giao tiếp và
hợp tác, Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo.
Năng lực chuyên môn: Năng lực ngôn ngữ, Năng lực tính toán, Năng lực
tìm hiểu tự nhiên và xã hội, Năng lực công nghệ, Năng lực tin học, Năng lực
thẩm mỹ, Năng lực thể chất.
Năng lực giáo dục thê chât

Bậc THPT
Nêu được cơ sở khoa học của các biện pháp
bảo vệ môi trường.

Sống thích ứng và hài hòa với - Điều chỉnh chế độ sinh hoạt, học tập và tập

và năng khiếu của thể thao;

Nhận biết và tham gia hoạt
động TDTT

- Hiểu được các yếu tố cơ bản của môn thể thao
lựa chọn; có thói quen và biết lựa chọn các hình
thức tập luyện thể thao phù hợp để cải thiện và
nâng cao thành tích tập luyện thể thao; có nhu
cầu hưởng thụ và tập luyện TDTT.
Biết đánh giá và xử lý các tình huống cụ thể
trong cuộc sống một cách hợp lý, có trách

Đánh giá hoạt động vận động nhiệm và hòa đồng môi trường sống xung
quanh; yêu thích và đánh giá đúng vai trò của
TDTT với cuộc sống xã hội.
(Theo Chương trình Giáo dục phổ thông tổng thể tháng 4 năm 2017)
1.3.2. Mục tiêu giáo dục thể chất theo tiếp cận năng lực
Giáo dục thể chất là một trong mục tiêu giáo dục toàn diện của Đảng và
Nhà nước ta, và nằm trong hệ thống giáo dục quốc dân. Giáo dục thể chất
được hiểu là: “Quá trình sư phạm nhằm giáo dục và đào tạo thế hệ trẻ, hoàn
thiện về thể chất và nhân cách, nâng cao khả năng làm việc, và kéo dài tuổi
thọ của con người”.
Tổ chức các hoạt động giáo dục thể chất nhằm giúp học sinh có kiến thức
về kỹ năng vận động, kỹ năng và trải nghiệm kỹ năng vận động, bởi chính bản
thân các em được áp dụng vào thực tế cuộc sống.

14