ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

NGUYỄN NGỌC PHƯƠNG

QUẢN LÝ THỰC HIỆN CHƯƠNG TRÌNH
"GIÁO DỤC ĐỊA PHƯƠNG" Ở CÁC TRƯỜNG
TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN HIỆP HÒA,
TỈNH BẮC GIANG

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO
DỤC

THÁI NGUYÊN - 2015
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN

http://www.lrc.tnu.edu.vn


ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

NGUYỄN NGỌC PHƯƠNG

QUẢN LÝ THỰC HIỆN CHƯƠNG TRÌNH
"GIÁO DỤC ĐỊA PHƯƠNG" Ở CÁC TRƯỜNG
TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN HIỆP HÒA,
TỈNH BẮC GIANG
Chuyên ngành: Quản lý Giáo dục
Mã số: 60.14.01.14




LỜI CẢM ƠN
Trước hết, Tác giả bản Luận văn này xin chân thành cảm ơn Phòng Đào
tạo Sau đại học, Trường Đại học sư phạm - Đại học Thái Nguyên đã tạo điều
kiện thuận lợi cho chúng tôi học tập, nghiên cứu và hoàn thành Luận văn.
Em xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến TS. TRẦN ANH TUẤN, người
thầy hướng dẫn khoa học đã tận tình chỉ dẫn, giúp đỡ trong suốt quá trình thực
hiện Luận văn này.
Tác giả bản Luận văn này xin chân thành cảm ơn Phòng Giáo dục &
Đào tạo huyện Hiệp Hòa, Hiệu trưởng các trường THCS, giáo viên và học sinh
các trường THCS trên địa bàn huyện Hiệp Hòa đã quan tâm, động viên và cung
cấp tư liệu trong quá trình tác giả học tập và thực hiện nghiên cứu luận văn.
Mặc dù đã có nhiều cố gắng nhưng Luận văn không tránh khỏi những
thiếu sót. Rất mong nhận được sự chỉ bảo, đóng góp ý kiến của các thày, cô
giáo để Luận văn được hoàn chỉnh hơn./.
Xin chân thành cảm ơn!

Học viên

Nguyễn Ngọc Phương

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu –ĐHTN

http://www.lrc.tnu.edu.vn


MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN ................................................................................................. i
LỜI CẢM ƠN ......................................................................................................ii

1.1.1. Nước ngoài............................................................................................... 5
1.1.2. Trong nước............................................................................................... 6
1.2. Một số khái niệm cơ bản .............................................................................. 9
1.2.1. Quản lý ................................................................................................... 9
1.2.2. Quản lý giáo dục và Quản lý nhà trường ............................................... 9
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu –ĐHTN

http://www.lrc.tnu.edu.vn


1.2.3. Những vấn đề cơ bản về chương trình, chương trình giáo dục địa
phương........ 11

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu –ĐHTN

http://www.lrc.tnu.edu.vn


1.3. Những vấn đề cơ bản về quản lý thực hiện chương trình Giáo dục
địa phương ở trường THCS ............................................................................... 15
1.3.1. Vị trí, vai trò của chương trình Giáo dục địa phương ở trường THCS
........... 15
1.3.2. Đặc điểm của chương trình Giáo dục địa phương ở trường THCS ............
16
1.3.3. Quản lý thực hiện chương trình Giáo dục địa phương ở trường THCS
......... 20
1.4. Các nhân tố ảnh hưởng tới quá trình quản lý thực hiện chương trình
Giáo dục địa phương.......................................................................................... 25
1.4.1. Khách quan ........................................................................................... 25
1.4.2. Chủ quan............................................................................................... 26

các trường THCS huyện Hiệp Hòa.................................................................... 41
2.3.1. Phòng Giáo dục & Đào tạo chỉ đạo triển khai ..................................... 41
2.3.2. Hiệu trưởng t chức thực hiện.............................................................. 42
2.3.3. Công tác chỉ đạo xây dựng kế hoạch bài giảng Giáo dục địa
phương......... 44
2.3.4. Thực trạng việc xây dựng lịch trình dạy học ....................................... 47
2.3.5. Thực trạng công tác quản lý các giờ dạy.............................................. 51
2.3.6. Yếu tố đảm bảo cho việc quản lý thực hiện chương trình GDĐP ....... 53
2.3.7. Thực trạng kiểm tra, đánh giá việc thực hiện....................................... 54
2.4. Thực trạng công tác chỉ đạo của Phòng GD&ĐT huyện Hiệp Hòa trong
quản lý thực hiện chương trình Giáo dục địa phương tại các trường THCS
.............. 58
2.4.1. Công tác lập kế hoạch triển khai chương trình Giáo dục địa
phương tại các trường THCS ........................................................................... 58
2.4.2. T chức triển khai và chỉ đạo Hiệu trưởng trường THCS thực hiện
........... 59
2.4.3. Chỉ đạo quá trình thực hiện chương trình Giáo dục địa phương
tại các trường THCS theo kế hoạch, giải quyết các vướng mắc .................... 60
2.4.4. Kiểm tra, đánh giá quá trình thực hiện và chỉ đạo các điều chỉnh
cần thiết ........................................................................................................... 60
2.5. Đánh giá chung về thực trạng quản lý việc thực hiện chương trình
Giáo dục địa phương ở các trường THCS huyện Hiệp Hòa.............................. 61
2.5.1. Công tác quản lý của Hiệu trưởng các trường THCS trong huyện .........
61
2.5.2. Công tác quản lý, chỉ đạo của Phòng Giáo dục & Đào tạo Hiệp
Hòa............ 61
Kết luận Chương 2............................................................................................. 62
Chương 3. BIỆN PHÁP QUẢN LÝ THỰC HIỆN CHƯƠNG TRÌNH
GIÁO DỤC ĐỊA PHƯƠNG Ở CÁC TRƯỜNG THCS HUYỆN
HIỆP HÒA, TỈNH BẮC GIANG .................................................................... 63

3.3.3. Phát triển chương trình giáo dục địa phương theo hướng mở
gắn với lịch sử, văn hóa, kinh tế địa phương ................................................. 68
3.3.4. Phòng GD&ĐT t chức biên soạn các bộ tài liệu tham khảo
phục vụ các hoạt động giáo dục địa phương của huyện................................. 69
3.3.5. Đ i mới phương pháp, hình thức dạy học nâng cao chất lượng
thực hiện chương trình.................................................................................... 70
3.3.6. Huy động nguồn lực để thực hiện chương trình Giáo dục địa
phương........... 71
3.4. Mối quan hệ giữa các biện pháp đề xuất .................................................... 73
3.5. Khảo nghiệm về tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp đề
xuất............ 74
3.5.1. Mục đích khảo nghiệm ......................................................................... 74
3.5.2. Đối tượng khảo nghiệm ........................................................................ 74
3.5.3. Cách tiến hành khảo nghiệm và các tiêu chí ........................................ 74
3.5.4. Đánh giá kết quả khảo nghiệm ............................................................. 75
Kết luận Chương 3............................................................................................. 77
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ ................................................................. 78
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu –ĐHTN

http://www.lrc.tnu.edu.vn


DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO ....................................................... 82
PHỤ LỤC

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu –ĐHTN

http://www.lrc.tnu.edu.vn




5

QLGD

Quản lý giáo dục

6

SGK

Sách giáo khoa

7

SGV

Sách giáo viên

8

TH

Tiểu học

9

THCS

Trung học cơ sở


Số hóa bởi Trung tâm Học liệu –ĐHTN

http://www.lrc.tnu.edu.vn


DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ
Trang
Biểu đồ 2.1.

Tầm quan trọng của việc xây dựng kế hoạch bài giảng............ 47

Biểu đồ 2.2.
50

Sự phù hợp của các hình thức xây dựng lịch trình dạy học...........

Biểu đồ 2.3.

Sự quan trọng của công tác quản lý đối với chương
trình GDĐP............................................................................... 52


MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Sự nghiệp đ i mới giáo dục nước ta đang đặt ra yêu cầu cấp thiết. Văn
kiện Đại hội XI của Đảng xác định "Phát triển giáo dục là quốc sách hàng
đầu. Đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục Việt Nam theo hướng chuẩn
hóa, hiện đại hóa, xã hội hóa, dân chủ hóa và hội nhập quốc tế, trong đó,
đổi mới cơ chế quản lý giáo dục, phát triển đội ngũ giáo viên và cán bộ quản

giáo dục với chất lượng cao hơn hiện nay.
5. Nhiệm vụ nghiên cứu
5.1. Nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lý thực hiện chương trình GDĐP ở
các trường THCS.
5.2. Khảo sát, đánh giá thực trạng quản lý thực hiện chương trình GDĐP
tại huyện Hiệp Hòa, tỉnh Bắc Giang.
5.3. Đề xuất và thử nghiệm một số biện pháp quản lý đối với việc thực
hiện chương trình GDĐP ở các trường THCS huyện Hiệp Hòa, tỉnh Bắc Giang.
6. Giới hạn, phạm vi nghiên cứu của Đề tài
6.1. Về địa bàn, nội dung và thời gian nghiên cứu
- Đề tài tập trung nghiên cứu thực tiễn quản lý thực hiện hoạt động
GDĐP ở các trường THCS thuộc huyện Hiệp Hòa, tỉnh Bắc Giang trong năm
học 2013 - 2014.
- Khảo sát thực trạng quản lý thực hiện chương trình GDĐP ở các trường
THCS huyện Hiệp Hòa, tỉnh Bắc Giang.
- Đề xuất biện pháp quản lý, chỉ đạo của Phòng GD&ĐT huyện Hiệp
Hòa, tỉnh Bắc Giang đối với việc thực hiện chương trình GDĐP ở các trường
THCS trong huyện.
6.2. Giới hạn về khách thể nghiên cứu
- Cán bộ quản lý giáo dục (Phòng GD&ĐT huyện, Ban giám hiệu, T
trưởng chuyên môn);
- Một số giáo viên và học sinh các trường THCS trên địa bàn huyện.


7. Phương pháp nghiên cứu
7.1. Các phương pháp lý luận
Sử dụng phương pháp nghiên cứu tài liệu, phân tích, t ng hợp, khái quát
hóa, hệ thống hóa, các văn bản để xây dựng cơ sở lý luận của Đề tài.
7.2. Các phương pháp nghiên cứu thực tiễn
- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm: T ng kết kinh nghiệm của các cấp

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ THỰC HIỆN CHƯƠNG
TRÌNH GIÁO DỤC ĐỊA PHƯƠNG TẠI CÁC TRƯỜNG
THCS HUYỆN HIỆP HÒA, TỈNH BẮC GIANG
1.1. Lịch sử nghiên cứu vấn đề
1.1.1. Nước ngoài
Nhà tương lai học người Mỹ là Alvin Toffer khẳng định tại Hội nghị
Liên Hợp Quốc khoá 15 (năm 1990): "Một dân tộc không được giáo dục - dân
tộc đó sẽ bị loài người đào thải, một cá nhân không được giáo dục - cá nhân
đó sẽ bị xã hội loại bỏ"; "Tương lai của con người phụ thuộc hoàn toàn vào
giáo dục". (Dẫn theo [10])
Năm 1992, UNESCO đã chỉ rõ: "Không có một sự tiến bộ và thành đạt
nào có thể tách khỏi sự tiến bộ và thành đạt trong lĩnh vực giáo dục của mỗi
quốc gia đó. Và những nước nào coi nhẹ giáo dục hoặc không đủ tri thức và
khả năng cần thiết để làm giáo dục một cách có hiệu quả thì số phận của quốc
gia đó xem như đã an bài và điều đó còn tồi tệ hơn cả sự phá sản"[10]
Quản lý chương trình giáo dục địa phương là một trong những dạng cụ
thể của quản lý phát triển chương trình nhà trường.
Thuật ngữ “chương trình giáo dục” xuất hiện từ năm 1820, tuy nhiên
phải đến giữa thế kỉ 20, thuật ngữ này mới được sử dụng một cách chuyên
nghiệp ở Hoa Kỳ và một số nước có nền giáo dục phát triển. Đã có rất nhiều
công trình nghiên cứu trên thế giới về phát triển chương trình nhà trường và các
vấn đề liên quan, bao gồm các đề tài khoa học, bài báo, sách chuyên khảo, các
bài phê bình, các văn bản pháp quy về chính sách giáo dục nói chung và về
phát triển chương trình GDĐP nói riêng.
Năm 1994, Terengini và Pascarella đã nêu 12 điều làm cơ sở cho việc
thiết kế một chương trình giáo dục và đặc biệt nhấn mạnh chất lượng giáo dục
khởi đầu bằng việc thiết kế một chương trình giáo dục. (Dẫn theo [6])


GD&ĐT đã xây dựng và ban hành các kế hoạch triển khai t ng thể, t chức
thực hiện trong toàn ngành; kiện toàn Hội đồng chỉ đạo biên soạn chương trình
giáo dục ph thông và lập ban chỉ đạo cho mỗi cấp, bậc học, chọn lựa và quyết
định danh sách các tác giả biên soạn, các hội đồng thẩm định chương trình,
SGK, danh mục thiết bị dạy học.
Tháng 4/2005, Dự án Dạy và học t ch cực của Việt-

được triển khai

tại 14 tỉnh phía Bắc nhằm nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng giáo viên
tiểu học và THCS. Sau gần hai năm triển khai, hoạt động biên soạn tài liệu
phần dành cho địa phương trong khuôn kh Dự án Việt - Bỉ đã góp phần nâng
cao năng lực biên soạn cho giảng viên, giáo viên 14 tỉnh miền núi phía Bắc và
cung cấp giáo trình/tài liệu cho chương trình GDĐP ở cấp tiểu học, THCS và
các trường Cao đẳng Sư phạm đào tạo giáo viên tiểu học, THCS.
Tính đến tháng 2/2009, 81 bản thảo giáo trình/tài liệu phần dành cho địa
phương triển khai biên soạn tại 13 tỉnh với 5 môn học (Lịch sử, Địa lý, Ngữ
văn, Âm nhạc, Đạo đức) đã được Hội đồng thẩm định Trung ương và Ban quản
lý Dự án phê duyệt.
Từ năm học 2008 - 2009, Bộ GD&ĐT đã đưa chương trình GDĐP vào
đan xen, lồng ghép, trong các môn học như: Ngữ văn, Lịch sử, Địa lí, Giáo dục
công dân, Mĩ thuật, Âm nhạc... từ lớp 6 đến lớp 12.
Ngày 01/11/2012, Bộ trưởng Bộ GD&ĐT đã ban hành Quyết định số
4763/QĐ-BGDĐT phê duyệt Đề án "Xây dựng mô hình trường ph thông đ i
mới đồng bộ phương pháp dạy học và kiểm tra đánh giá kết quả giáo dục giai
đoạn 2012-2015". [4] Hướng dẫn 791 Bộ GD&ĐT về thí điểm phát triển
“chương trình giáo dục nhà trường” theo định hướng phát triển năng lực học
sinh góp phần cho đ i mới chương trình và SGK ph thông sau năm 2015. Đây
chính là cơ sở để đẩy mạnh thực hiện chương trình GDĐP.