Số hóa bởi Trung tâm Học liệu

1

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM

TRẦN ĐỨC PHƢỚC QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG BỔI DƢỠNG ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN
THEO CHUẨN NGHỀ NGHIỆP Ở CÁC TRƢỜNG THCS
HUYỆN LỤC NGẠN, TỈNH BẮC GIANG

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC


LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC
Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: PGS.TS. PHẠM HỒNG QUANG THÁI NGUYÊN - 2014
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu

i
LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan luận văn này là công trình nghiên cứu thực sự của cá nhân,
được thực hiện dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS.TS. Phạm Hồng Quang.
Các số liệu và kết quả nghiên cứu nêu trong luận văn là trung thực và
chưa từng được công bố trong bất kỳ một công trình nào khác.
Tôi xin chịu trách nhiệm về nghiên cứu của mình.
Học viên Trần Đức Phước



Trần Đức PhướcSố hóa bởi Trung tâm Học liệu

iii
MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN i
LỜI CẢM ƠN ii
MỤC LỤC iii
NHỮNG KÝ HIỆU VIẾT TẮT TRONG LUẬN VĂN iv
DANH MỤC BẢNG v
DANH MỤC BIỂU ĐỒ vi
DANH MỤC SƠ ĐỒ vi
MỞ ĐẦU 1
1. Lý do chọn đề tài 1
2. Mục đích nghiên cứu 3
3. Đối tượng và khách thể nghiên cứu 3
3.1. Khách thể nghiên cứu 3
3.2. Đối tượng nghiên cứu 3
3.3. Khách thể điều tra 4
4. Giả thuyết nghiên cứu 4
5. Phạm vi nghiên cứu 4
6. Nhiệm vụ nghiên cứu 4
7. Phương pháp nghiên cứu 5
8. Dự kiến cấu trúc luận văn 5
Chƣơng 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG BỒI DƢỠNG
ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN TRƢỜNG THCS THEO CHUẨN
NGHỀ NGHIỆP 6

Chƣơng 2. THỰC TRẠNG ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN VÀ CÔNG TÁC
QUẢN LÝ BỒI DƯỠNG ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN THEO CHUẨN
NGHỀ NGHIỆP Ở CÁC TRƯỜNG THCS HUYỆN LỤC NGẠN,
TỈNH BẮC GIANG 42
2.1. Vài nét về điều kiện tự nhiên, tình hình kinh tế - xã hội huyện Lục Ngạn,
tỉnh Bắc Giang 42
2.1.1. Đặc điểm tự nhiên huyện Lục Ngạn, tỉnh Bắc Giang 42 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu

v
2.1.2. Đặc điểm kinh tế huyện Lục Ngạn, tỉnh Bắc Giang 43
2.1.3. Đặc điểm văn hoá - xã hội huyện Lục Ngạn, tỉnh Bắc Giang 43
2.2. Tình hình phát triển giáo dục THCS huyện Lục Ngạn 44
2.2.1. Tình hình hình chung về giáo dục Lục Ngạn 44
2.2.2. Tình hình phát triển giáo dục THCS huyện Lục Ngạn 46
2.2.3. Thực trạng đội ngũ giáo viên các trường THCS huyện Lục Ngạn so
với quy định chuẩn giáo viên 49
2.3. Thực trạng hoạt động bồi dưỡng và quản lý hoạt động bồi dưỡng của
đội ngũ giáo viên các trường THCS huyện Lục Ngạn - tỉnh Bắc Giang 55
2.3.1. Thực trạng hoạt động bồi dưỡng giáo viên các trường THCS huyện
Lục Ngạn - tỉnh Bắc Giang 55
2.3.2. Thực trạng công tác quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên các
trường THCS huyện Lục Ngạn - tỉnh Bắc Giang 57
Tiểu kết chương 2 63
Chƣơng 3. BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG BỒI DƢỠNG ĐỘI
NGŨ GIÁO VIÊN THEO CHUẨN NGHỀ NGHIỆP Ở CÁC
TRƢỜNG THCS HUYỆN LỤC NGẠN, TỈNH BẮC GIANG 64
3.1. Phương hướng và nguyên tắc đề xuất biện pháp 64


iv
NHỮNG KÝ HIỆU VIẾT TẮT TRONG LUẬN VĂN
CB
Cán bộ
CT
Chỉ thị
TW
Trung ương
CBQL, QLGD
Cán bộ quản lý, Quản lý giáo dục
CNH-HĐH
Công nghiệp hoá - Hiện đại hoá
QL
Quản lý
NXB
Nhà xuất bản
THCS
Trung học cơ sở
TT
Thông tư
BGD&ĐT
Bộ Giáo dục và Đào tạo
CSVC
Cơ sở vật chất
KT-XH
Kinh tế - Xã hội
KH-CN
Khoa học – Công nghệ
CB, GV, NV

Xã hội chủ nghĩa
THCN
Trung học chuyên nghiệp
NQ
Nghị quyết
CHXHCN
Cộng hoà xã hội chủ nghĩa
PTDTNT
Phổ thông dân tộc nội trú
TTGDTX&DN
Trung tâm giáo dục thường xuyên và
dạy nghề
KH
Kế hoạch
TB
Trung bình

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu

v
DANH MỤC BẢNG

Bảng 2.1. Số trường học của các cấp học giai đoạn 2010 - 2014 45
Bảng 2.2. Số lớp và số học sinh của các cấp học giai đoạn 2010-2014 45
Bảng 2.3. Thống kê số lớp, số học sinh THCS huyện Lục Ngạn trong 4 năm 46
Bảng 2.4. Số liệu thống kê qua một số tiêu chí về dội ngũ GV THCS
huyện Lục Ngạn 49
Bảng 2.5. Tự đánh giá của GV ở các trường THCS theo 6 tiêu chuẩn quy
định theo 4 mức độ đạt được 51
Bảng 2.6. Kết quả đánh giá của tổ chuyên môn và hiệu trưởng về GV 53

nhiều tiến bộ, chất lượng giáo dục có nhiều chuyển biến tích cực.
Điều 9- Luật Giáo dục qui định: Phát triển giáo dục là quốc sách hàng
đầu nhằm nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài [18].
Chỉ thị số 40-CT/TW ngày 15 tháng 6 năm 2004 của Ban Bí thư Trung
ương Đảng cộng sản Việt Nam nêu rõ: Mục tiêu là xây dựng đội ngũ nhà giáo và
cán bộ quản lý giáo dục được chuẩn hoá, đảm bảo chất lượng, đủ về số lượng,
đồng bộ về cơ cấu, đặc biệt chú trọng nâng cao bản lĩnh chính trị, phẩm chất, lối
sống, lương tâm, tay nghề nhà giáo, đáp ứng đòi hỏi ngày càng cao của sự nghiệp
công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước [1].
Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI đã khẳng định: Đổi mới
căn bản, toàn diện nền giáo dục Việt Nam theo hướng chuẩn hoá, hiện đại hoá,
xã hội hóa, dân chủ hóa và hội nhập quốc tế, trong đó, đổi mới cơ chế quản lý
giáo dục, phát triển đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục là khâu then
chốt; Giáo dục và đào tạo có sứ mệnh nâng cao dân trí, phát triển nguồn nhân
lực, bồi dưỡng nhân tài, góp phần quan trọng xây dựng đất nước, xây dựng nền
văn hóa và con người Việt Nam [7].
Trong nhiều năm qua chúng ta đã có nhiều cố gắng trong công tác xây
dựng phát triển đội ngũ GV kể cả trong lĩnh vực nghiên cứu lý luận cũng như
trong chỉ đạo thực tiễn. Tuy nhiên, cho đến nay chất lượng đội ngũ GV vẫn
chưa đồng đều, còn nhiều hạn chế không chỉ về mặt trình độ, chuyên môn mà
còn cả về tinh thần, thái độ, về trình độ dạy học và giáo dục. Có nhiều nguyên
nhân dẫn đến thực trạng trên, trong đó phải kể đến chất lượng và hiệu quả quản 2
lý giáo dục nói chung và quản lý công tác bồi dưỡng GV nói riêng còn hạn chế
và bất cập, đặc biệt là ở các vùng nông thôn, miền núi và hải đảo. Thực trạng
này đang đặt ra yêu cầu cấp thiết phải tìm tòi những biện pháp quản lý giáo
dục, quản lý nhà trường và công tác bồi dưỡng GV phù hợp, khả thi và có tính
hiệu quả.

được mức độ yêu cầu của chuẩn nghề nghiệp. Cơ cấu độ ngũ GV ở một số
trường chưa hợp lý, có bộ môn thừa, có bộ môn còn thiếu. Nhìn chung chất
lượng đội ngũ giáo viên của nhà trường còn hạn chế nên đã ảnh hưởng đến chất
lượng dạy học và giáo dục, chưa đáp ứng với nhu cầu phát triển ngày càng cao
của xã hội. Có thể nói việc đổi mới công tác bồi dưỡng nhằm nâng cao chất
lượng đội ngũ giáo viên ở các trường THCS huyện Lục Ngạn đang trở thành
một nhu cầu cấp thiết. Với lý do trên chúng tôi chọn đề tài: “Quản lý hoạt động
bồi dưỡng đội ngũ giáo viên theo chuẩn nghề nghiệp ở các trường THCS huyện
Lục Ngạn - Bắc Giang” làm đề tài luận văn thạc sỹ theo chuyên ngành quản
lý giáo dục với mong muốn đóng góp công sức nhỏ bé của mình đối với
việc nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên trường THCS trên địa bàn
huyện Lục Ngạn góp phần đưa giáo dục tỉnh Bắc Giang xứng tầm với tốc
độ phát triển của một tỉnh miền núi.
2. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực trạng quản lý hoạt động bồi dưỡng
đội ngũ giáo viên của các trường THCS huyện Lục Ngạn - Bắc Giang, luận văn
đề xuất một số biện pháp quản lý công tác này nhằm nâng cao chất lượng công
tác bồi dưỡng đội ngũ GV và chất lượng giáo dục của các nhà trường THCS
trong huyện.
3. Đối tƣợng và khách thể nghiên cứu
3.1. Khách thể nghiên cứu
Hoạt động quản lý bồi dưỡng đội ngũ GV của hiệu trưởng các trường THCS.
3.2. Đối tượng nghiên cứu
Một số biện pháp quản lý hoạt động bồi dưỡng đội ngũ GV ở các trường
THCS huyện Lục Ngạn - Bắc Giang. 4
3.3. Khách thể điều tra
Các nội dung nghiên cứu được điều tra qua đội ngũ GV và cán bộ quản

7.1. Nghiên cứu lý luận
- Thu thập, hồi cứu các tư liệu, các văn bản chỉ đạo của Đảng và Nhà
nước và của Bộ Giáo dục và Đào tạo, các công trình khoa học liên quan.
7.2. Nghiên cứu thực tiễn
- Tiến hành khảo sát thực trạng quản lý hoạt động bồi dưỡng đội ngũ
giáo viên của hiệu trưởng và chất lượng đội ngũ ở trường THCS trên địa bàn
huyện Lục Ngạn tỉnh Bắc Giang;
- Nghiên cứu kinh nghiệm quản lý của một số hiệu trưởng có năng lực;
- Khảo sát lấy ý kiến của một số cán bộ, giáo viên các trường THCS về
biện pháp đề xuất của tác giả luận văn.
7.3. Các phương pháp bổ trợ
- Tham khảo chuyên gia;
- Sử dụng thống kê toán học xử lý kết quả nghiên cứu.
8. Dự kiến cấu trúc luận văn
Ngoài phần mở đầu, luận văn có cấu trúc:
Chương 1: Cơ sở lý luận của quản lý hoạt động bồi dưỡng đội ngũ giáo
viên trường THCS theo Chuẩn nghề nghiệp.
Chương 2: Thực trạng đội ngũ giáo viên và hoạt động bồi dưỡng đội ngũ
giáo viên ở trường THCS huyện Lục Ngạn, tỉnh Bắc Giang.
Chương 3: Đề xuất biện pháp quản lý hoạt động bồi dưỡng đội ngũ giáo
viên trường THCS huyện Lục Ngạn, tỉnh Bắc Giang theo Chuẩn nghề nghiệp.
Kết luận và khuyến nghị
Danh mục tài liệu tham khảo.
Phụ lục 6


7
Trong những trang viết của mình V.A.Xukhom linxki cũng như các
tác giả V.P xtrezicodin, Gigoocscaia, Zakhanôp đều cho rằng một trong
những chức năng của Hiệu trưởng nhà trường là phải xây dựng và bồi
dưỡng đội ngũ giáo viên, phát huy được tính chủ động, sáng tạo trong lao
động và tạo ra khả năng ngày càng hoàn thiện vì tay nghề sư phạm của
mình. Muốn xây dựng được đội ngũ giáo viên có trình độ chuyên môn tâm
huyết với nghề, người Hiệu trưởng phải có quyền lựa chọn đội ngũ giáo
viên cho trường mình đó là những người mà nói theo V.A.Xukhom linxki
thì "Người giáo viên tốt nhất phải là người yêu trẻ, phải biết giao tiếp với
trẻ, nắm vững chuyên môn giảng dạy, nắm vững các khoa học có liên quan
đến các môn trong nhà trường, vận dụng linh hoạt lý luận dạy học, lý luận
giao tiếp, tâm lý học trong thực tiễn công tác của mình, đồng thời phải
thành thạo kỹ năng trong lĩnh vực đó".
Tác giả V.A.Xukhom linxki đã nêu lên rất cụ thể cách tiến hành dự giờ
và phân tích bài học. Theo ông trước hết phải giúp giáo viên chuẩn bị bài dạy
bằng việc phân tích sư phạm của sách giáo khoa, nội dung dạy trong chương
trình. Sau đó giáo viên và Hiệu trưởng dự giờ lẫn nhau và cùng nhau dự giờ
giáo viên giỏi, cứ như vậy, giáo viên đã được Hiệu trưởng dạy cho rất nhiều về
phương pháp dạy học, về cách thức tổ chức dạy học để nâng cao trình độ học
vấn của học sinh.
Đối với giáo dục Âu- Mỹ, xuất phát từ quan điểm giáo dục liên tục, xã
hội hóa giáo dục và coi trong giáo dục nền tảng, nên trong công tác đào tạo
giáo viên cũng có nhiều thay đổi. Xu hướng đào tạo một lần ngày càng giảm
thay thế cho hướng đào tạo lại, đào tạo liên tục. Xuất phát từ mô hình đào tạo
giáo viên từ các trường khoa học hoặc theo mô hình 2 + 2, việc bồi dưỡng đào
tạo lại giáo viên được xem trọng. Công tác tự bồi dưỡng được coi như bổn
phận của người giáo viên và việc quản lí hoạt động này hoàn toàn tự giác; chất
lượng và kết quả của hoạt động này phụ thuộc vào hoạt động trong thực tiễn

- “Đủ về số lượng: Số lượng giáo viên nhìn trên sự điều hành vĩ mô phải
cân đối với lao động xã hội trong nền kinh tế. 9
- Đồng bộ về cơ cấu: Được xét trên các sự tương thích, tương thích về
giới nam nữ; tương thích về giảng dạy theo bộ môn; tương thích về tuổi đời;
tương thích về trình độ nghiệp vụ sư phạm”.
Trong công tác quản lý và lãnh đạo nhà trường, tác giả Trần Kiểm đã
bày tỏ quan điểm của mình: “Người hiệu trưởng quản lý và lãnh đạo nhà
trường là quản lý và lãnh đạo toàn diện: các hoạt động giáo dục trong nhà
trường; phát triển đội ngũ giáo viên, nhân viên giáo dục; tổ chức bộ máy; tổ
chức, chỉ đạo hoạt động học tập, rèn luyện của học sinh; phát triển, sử dụng,
bảo quản, nâng cấp cơ sở vật chất, thiết bị giáo dục của nhà trường; quản lý
sử dụng ngân sách giáo dục, tổ chức nghiên cứu khoa học giáo dục; v.v…”
trong cuốn “Những vấn đề cơ bản của khoa học quản lý giáo dục, Nxb Đại
học Sư phạm, 2008” [13;269].
Các nhà nghiên cứ quản lý giáo dục đã nêu lên biện pháp quản lý của
Hiệu trưởng, song mới chỉ đề cập đến những biện pháp chung trong nhà
trường phổ thông. Một số tác giả của các luận văn thạc sỹ chuyên ngành
khoa học Quản lý Giáo dục đã đề cập đến các giải pháp bồi dưỡng giáo viên
THCS. Luận văn đã nghiên cứu hoạt động quản lý của Hiệu trưởng trong
việc bồi dưỡng giáo viên nhưng cũng chưa đề cập đến việc bồi dưỡng và
phát triển đội đội ngũ giáo viên THCS để đạt được các yêu cầu như trong
Chuẩn nghề nghiệp giáo viên trung học.
Việc bồi dưỡng, phát triển đội ngũ giáo viên THCS là một việc làm
cần thiết trong giai đoạn hiện nay để từ đó giúp cho giáo viên thực hiện có
hiệu quả trong việc cải tiến nội dung, phương pháp dạy học, nâng cao chất
lượng giáo dục ở cấp trung học phổ thông. Do vậy, đòi hỏi cần phải phát
triển đội ngũ giáo viên một cách toàn diện theo Chuẩn nghề nghiệp, đây vừa

và các biện pháp cụ thể nhằm tạo ra môi trường và điều kiện cho sự phát triển
của đối tượng”.
Theo tác giả Trần Kiểm: Quản lý là những tác động của chủ thể QL
trong việc huy động, phát huy, kết hợp, sử dụng, điều chỉnh, điều phối các
nguồn lực trong và ngoài tổ chức một cách tối ưu nhằm đạt mục đích của tổ
chức với hiệu quả cao nhất [12]. 11
Xét quản lý dưới góc độ là một hành động, tác giả Vũ Ngọc Hải cho
rằng: “Quản lý là sự tác động có tổ chức, có hướng đích của chủ thể quản lý
tới đối tượng quản lý nhằm đạt được mục tiêu đề ra” [9, tr.1].
Tuy có nhiều định nghĩa khác nhau, song có thể khái quát: Quản lý là
những tác động có tổ chức, có định hướng của chủ thể QL đến đối tượng QL
nhằm bảo đảm cho sự vận động, phát triển của hệ thống phù hợp với quy luật
khách quan, trong đó sử dụng và khai thác có hiệu quả nhất các tiềm năng, các
cơ hội để đạt được mục tiêu đã xác định theo ý chí của chủ thể QL.
Quản lí có các chức năng sau đây:
Theo tác giả Trần Kiểm thì: “Để thực hiện một chủ trương, chương trình,
dự án… kế hoạch hóa là hành động đầu tiên của người quản lý, là việc làm cho
tổ chức phát triển theo kế hoạch. Trong quản lý, đây là căn cứ pháp lý quy định
hành động của cả tổ chức. Kế đó là chức năng tổ chức (nhân sự, bộ máy). Thực
hiện chức năng này, người quản lý phải hình thành bộ máy, cơ cấu các bộ phận
(tuỳ theo tính chất công việc, có thể tiến hành phân công, phân nhiệm cho các
cá nhân), quy định chức năng nhiệm vụ từng bộ phận, mối quan hệ giữa chúng.
Lãnh đạo (chỉ đạo, tổ chức, thực hiện) là nhiệm vụ tiếp theo của người quản lý.
Đây là khâu quan trọng tạo nên thành công của kế hoạch dự kiến. Chính ở khâu
này đòi hỏi người quản lý phải thực hiện chức năng kiểm tra nhằm đánh giá
việc thực hiện các mục tiêu đề ra. Điều cần lưu ý rằng khi kiểm tra phải tuân
theo chuẩn. Chuẩn phải xuất phát từ mục tiêu, là đòi hỏi bắt buộc đối với thành

quá trình ngược lại là quá trình tách những thuộc tính của sự vật, của thực tế
quay trở về với chủ thể, biến thành vốn liếng tinh thần của chủ thể.
Chúng ta có thể hiểu hoạt động là quá trình tác động qua lại giữa con
người với thế giới xung quanh để tạo ra sản phẩm về phía thế giới và sản phẩm
về phía con người.
Trong quá trình tác động qua lại đó, có hai chiều tác động diễn ra đồng
thời, thống nhất và bổ sung cho nhau:
Chiều thứ nhất: là quá trình tác động của con người với tư cách là chủ
thể vào thế giới (thế giới đồ vật). Quá trình này tạo ra sản phẩm mà trong đó
chứa đựng các đặc điểm tâm lý của người tạo ra nó. Hay nói khác đi, con người
Chức năng
kế hoạch
hoá
Chức năng
tổ chức
(nhân sự)
Chức năng
lãnh đạo
(chỉ đạo)

Chức năng
kiểm tra
Thông tin phục vụ quản lý 13
đã chuyển những đặc điểm tâm lý của mình vào trong sản phẩm. Sản phẩm là
nơi tâm lý của con người được bộc lộ. Quá trình này được gọi là quá trình xuất
tâm hay quá trình đối tượng hóa.
Chiều thứ hai: là quá trình con người chuyển những cái chứa đựng trong

mỗi con người. Công cụ lao động và công cụ tâm lý đều giữ chức năng trung
gian trong hoạt động và tạo ra tính chất gián tiếp của hoạt động.
- Hoạt động bao giờ cũng có mục đích nhất định. Trong mọi hành động
của con người tính mục đích nổi lên rất rõ rệt. Lao động sản xuất ra của cải vật
chất, sản phẩm tinh thần, để đảm bảo sự tồn tại của xã hội và bản thân, đáp ứng
nhu cầu về ăn, mặc, ở,… Học tập để có tri thức, kỹ năng, kỹ xảo, thỏa mãn nhu
cầu nhận thức và chuẩn bị hành trang bước vào cuộc sống. Mục đích của hoạt
động thường là tạo ra sản phẩm có liên quan trực tiếp hay gián tiếp với việc
thỏa mãn nhu cầu của chủ thể.
1.2.3. Bồi dưỡng đội ngũ giáo viên
1.2.3.1. Bồi dưỡng
Có nhiều cách định nghĩa khác nhau về bồi dưỡng:
UNESCO định nghĩa: "Bồi dưỡng với ý nghĩa là nâng cao nghề
nghiệp, quá trình này chỉ diễn ra khi cá nhân và tổ chức có nhu cầu nâng cao
kiến thức hoặc kỹ năng chuyên môn nghiệp vụ của bản thân nhằm đáp ứng
nhu cầu lao động nghề nghiệp".
"Bồi dưỡng có thể coi là quá trình cập nhật kiến thức và kỹ năng còn
thiếu hoặc đã lạc hậu trong một cấp học, bậc học và thường được xác nhận
bằng một chứng chỉ".
Qua 2 quan niệm trên cho chúng ta khẳng định các vấn đề sau:
* Chủ thể bồi dưỡng đã được đào tạo, có trình độ chuyên môn nhất định.
* Bồi dưỡng thực chất là quá trình bổ sung tri thức, kỹ năng để nâng
cao trình độ trên lĩnh vực hoạt động chuyên môn nào đó.
* Mục đích bồi dưỡng nhằm nâng cao phẩm chất và năng lực chuyên
môn để người lao động có cơ hội củng cố, mở mang hoặc nâng cao hệ thống tri
thức, kỹ năng, kỹ xảo chuyên môn nghiệp vụ có sẵn nhằm nâng cao chất lượng
và hiệu quả công việc đang làm.