Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM

GIÁP THỊ KHUYÊN

BIỆN PHÁP QUẢN LÍ THỰC HIỆN CHƢƠNG TRÌNH
GIÁO DỤC ĐỊA PHƢƠNG CỦA HIỆU TRƢỞNG
TRƢỜNG THCS HUYỆN LỤC NAM, TỈNH BẮC GIANG

Chuyên ngành: Quản lí giáo dục
Mã số: 60.14.05
LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC
Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: PGS.TS PHẠM HỒNG QUANG

Tác giả Giáp Thị Khuyên Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn

i
MỤC LỤC
Lời cam đoan
Lời cảm ơn
Mục lục i
Danh mục các chữ viết tắt v
Danh mục các bảng biểu vi
MỞ ĐẦU 1
1. Lí do chọn đề tài 1
2. Mục đích nghiên cứu 3
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu 3
4. Giả thuyết khoa học 3
5. Nhiệm vụ nghiên cứu 3
5.1. Nghiên cứu cơ sở lí luận về quản lí chương trình giáo dục địa phương 3
5.2. Khảo sát, đánh giá thực trạng quản lí thực hiện chương trình giáo dục địa
phương của Hiệu trưởng trường THCS huyện Lục Nam, tỉnh Bắc Giang 3
5.3. Đề xuất và thực nghiệm một số biện pháp quản lí thực hiện chương
trình giáo dục địa phương 3
6. Giới hạn, phạm vi nghiên cứu của đề tài 3
6.1. Về địa bàn và thời gian nghiên cứu 3
6.2. Giới hạn về nội dung nghiên cứu 4
7. Phương pháp nghiên cứu 4

1.5.2. Quản lí chương trình giáo dục địa phương ở trường THCS 27
Tiểu kết chương 1 31
Chƣơng 2. THỰC TRẠNG QUẢN LÍ CHƢƠNG TRÌNH GIÁO
DỤC ĐỊA PHƢƠNG CỦA HIỆU TRƢỞNG TRƢỜNG
THCS HUYỆN LỤC NAM, TỈNH BẮC GIANG 32
2.1. Đối tượng, phạm vi, mục tiêu, nội dung khảo sát 32
2.1.1. Đối tượng khảo sát 32

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn

iii
2.1.2. Phạm vi khảo sát 32
2.1.3. Mục tiêu 33
2.1.4. Nội dung khảo sát 33
2.2. Thực trạng công tác quản lí chương trình giáo dục địa phương ở
trường THCS huyện Lục Nam, tỉnh Bắc Giang 34
2.2.1. Nhận thức về tầm quan trọng của chương trình giáo dục địa
phương và quản lí chương trình giáo dục địa phương 34
2.2.2. Kết quả khảo sát các biện pháp quản lí chương trình giáo dục địa
phương của hiệu trưởng trường THCS huyện Lục Nam, tỉnh Bắc Giang 41
2.3. Một số nhận xét về thực trạng quản lí việc thực hiện chương trình
GDĐP của hiệu trưởng trường THCS huyện Lục Nam, tỉnh Bắc Giang 56
Tiểu kết chương 2 57
Chƣơng 3. BIỆN PHÁP TĂNG CƢỜNG QUẢN LÍ THỰC HIỆN 58
3.1. Các nguyên tắc của việc đề xuất các biện pháp 58
3.1.1. Đảm bảo tính mục đích 58
3.1.2. Đảm bảo tính thực tiễn và phù hợp với lí luận 58
3.1.3. Đảm bảo tính hiệu quả 58
3.2. Các biện pháp quản lý 59
3.2.1. Biện pháp 1. Bồi dưỡng năng lực quản lý chương trình giáo dục

CBQL
Cán bộ quản lí
2
CNH-HĐH
Công nghiệp hóa, hiện đại hóa
3
CNTT
Công nghệ thông tin
4
CTGDĐP
Chương trình giáo dục địa phương
5
CTGDPT
Chương trình giáo dục phổ thông
6
GDĐP
Giáo dục địa phương
7
GD&ĐT
Giáo dục và đào tạo
8
GV
Giáo viên
9
HS
Học sinh
10
HT
Hiệu trưởng
11

THCS đã dự và kết quả xếp loại 54
Bảng 3.1. Kết quả trưng cầu ý kiến khảo nghiệm các biện pháp quản
lí chương trình giáo dục địa phương của hiệu trưởng
trường THCS 67 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn

1
MỞ ĐẦU
1. Lí do chọn đề tài
Trong thời kì đổi mới, ngành giáo dục đang đứng trước những triển vọng
và thách thức lớn lao. Đại hội Đảng lần thứ VIII đã khẳng định: “GD&ĐT
thực sự trở thành quốc sách hàng đầu, là động lực phát triển kinh tế - xã hội,
là nền tảng và nhân tố quyết định thắng lợi sự nghiệp CNH-HĐH đất nước”.
Mục tiêu của giáo dục là đào tạo con người năng động, sáng tạo có tri thức và
tư duy.
Bước vào thế kỉ XXI, giáo dục có một vai trò cực kì quan trọng và để có
thể phục vụ tích cực, có hiệu quả cho sự nghiệp CNH-HĐH đất nước, ngành
giáo dục đang có những nỗ lực cao nhất để thực hiện sự đổi mới toàn diện nền
giáo dục quốc dân Việt Nam như đổi mới về nội dung, chương trình SGK, đổi
mới phương pháp quản lí, đổi mới về phương pháp dạy học. Đặc biệt, tăng
tính thực tiễn của chương trình giáo dục.
Một trong những điểm mới của chương trình dạy học ỏ trường THCS là
tăng cường chương trình giáo dục địa phương. Nội dung chương trình giáo
dục địa phương (GDĐP) được phân bố lồng ghép ở các môn: Ngữ văn, lịch
sử, địa lí và giáo dục công dân Giúp HS không chỉ nắm bắt được những
kiến thức mang tầm rộng lớn, bao quát của Việt Nam của thế giới mà còn có
cái nhìn thực tế và có những kiến thức cần thiết về địa phương như những sự
kiện, hiện tượng, con người cụ thể hiện hữu ngay trên quê hương của các em.

Từ những lí do nêu trên tôi đã chọn đề tài: "Biện pháp quản lí thực hiện
chương trình giáo dục địa phương của Hiệu trưởng trường THCS ". Nghiên
cứu làm luận văn thạc sĩ với mong muốn góp một phần nhỏ bé của mình trong
việc quản lí thực hiện chương trình GDĐP ở trường THCS nói chung và các

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn

3
trường THCS huyện Lục Nam nói riêng, hướng tới làm tốt công tác quản lí
thực hiện chương trình GDĐP ở trường THCS, nhằm nâng cao chất lượng
giáo dục toàn diện trong nhà trường.
2. Mục đích nghiên cứu
- Nghiên cứu, đề xuất các biện pháp quản lí chương trình GDĐP ở
trường THCS nhằm nâng cao chất lượng giáo dục.
3. Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu
- Khách thể nghiên cứu: Quá trình quản lí chương trình GDĐP ở trường
THCS huyện Lục Nam, tỉnh Bắc Giang.
- Đối tượng nghiên cứu: Các biện pháp quản lí thực hiện chương trình
GDĐP của hiệu trưởng trường THCS huyện Lục Nam, tỉnh Bắc Giang.
4. Giả thuyết khoa học
Nếu có biện pháp quản lí chương trình giáo dục địa phương phù hợp thì
chất lượng giảng dạy chương trình GDĐP sẽ được nâng lên góp phần nâng
cao chất lượng giáo dục trong nhà trường.
5. Nhiệm vụ nghiên cứu
5.1. Nghiên cứu cơ sở lí luận về quản lí chương trình giáo dục địa phương
5.2. Khảo sát, đánh giá thực trạng quản lí thực hiện chương trình giáo dục
địa phương của Hiệu trưởng trường THCS huyện Lục Nam, tỉnh Bắc Giang
5.3. Đề xuất và thực nghiệm một số biện pháp quản lí thực hiện chương
trình giáo dục địa phương
6. Giới hạn, phạm vi nghiên cứu của đề tài

quản lí, thực hiện chương trình GDĐP của Hiệu trưởng trường THCS huyện
Lục Nam, tỉnh Bắc Giang.

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn

5
7.2.4. Phương pháp quan sát sư phạm
- Quan sát hoạt động quản lí thực hiện chương trình GDĐP của Hiệu
trưởng, hoạt động giảng dạy chương trình việc thực hiện chương trình GDĐP
trường THCS huyện Lục Nam,tỉnh Bắc Giang.
7.2.5. Phương pháp lấy ý kiến chuyên gia: Phương pháp này dùng khi xin ý
kiến của các chuyên gia quản lí, chuyên gia giáo dục, các hiệu trưởng và giáo
viên có kinh nghiệm về việc quản lí, thực hiện chương trình GDĐP của Hiệu
trưởng trường THCS.
7.2.6. Phương pháp khảo nghiệm nhận thức của khách thể (Cán bộ quản lí và
giáo viên)
7.3. Phương pháp xử lí số liệu bằng thống kê toán học: Sử dụng các phương
pháp thống kê toán học đẻ phân tích dữ liệu cần nghiên cứu như: Sử dụng
công thức tính điểm trung bình, tính xác suất độ lệch chuẩn, xếp thứ bậc, công
thức tính các hệ số tương quan.
8. Đóng góp của đề tài
- Góp phần làm sáng tỏ về cơ sở lí luận và thực trạng của công tác quản
lí thực hiện chương GDĐP của hiệu trưởng ở trường THCS.
9. Cấu trúc luận văn
Luận văn gồm 3 phần chính: Ngoài phần mở đầu, phần kết luận, tài liệu
tham khảo, phụ lục. Phần nội dung gồm 3 chương:
Chƣơng 1. Cơ sở lí luận về quản lí chương trình giáo dục địa phương
của hiệu trưởng trường THCS.
Chƣơng 2. Thực trạng quản lí, thực hiện chương trình giáo dục địa
phương của Hiệu trưởng trường THCS huyện Lục Nam, tỉnh Bắc Giang.

La mã cổ đại).

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn

7
Ngày nay, curriculum được sử dụng trong giáo dục nhà trường có nhiều
cách hiểu:
- Curriculum là những gì được giảng dạy trong nhà trường.
- Curriculum là những gì xảy ra trong nhà trường bao gồm cả các hoạt
động ngoại khóa, sự giảng dạy và các mối quan hệ giữa cá nhân với nhau.)
[8, tr.17].
- Chương trình là văn bản do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành, trong đó
ghi rõ: "Vị trí môn học; yêu cầu; nội dung chi tiết - thời gian thực hiện; hướng
dẫn thực hiện chương trình". [8, tr.19].
1.2.1.2. Khái niệm chương trình giáo dục
Chương trình giáo dục là sự trình bày có hệ thống một kế hoạch tổng thể
các hoạt động giáo dục trong một thời gian xác định trong đó nêu lên các mục
tiêu học tập mà người học cần đạt được, đồng thời xác định rõ phạm vi, mức
độ, nội dung học tập, các phương pháp, phương tiện, cách thức tổ chức học
tập, cách thức đánh giá kết quả học tập, nhằm đạt được mục tiêu học tập đã
đề ra (Nguyễn Hữu Chí - Viện khoa học giáo dục, 2002) [ 7, tr.5].
1.2.1.3. Chương trình giáo dục địa phương
Từ năm học 2008 - 2009, Bộ GD&ĐT đã đưa chương trình GDĐP vào
chương trình THCS đan xen, lồng ghép, trong các môn học như: Ngữ văn,
lịch sử, địa lí, giáo dục công dân, mĩ thuật, âm nhạc từ lớp 6 đến lớp 9.
* Môn Ngữ văn: GV cho HS sưu tầm các tác phẩm Văn học ở địa
phương, tác giả người địa phương, củng cố cho HS hiểu biết về văn hóa, khoa
học về ngôn ngữ vùng miền.

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn

Theo tác giả nổi tiếng M.I.Kônđacốp: "Quản lý giáo dục là tập hợp
những biện pháp kế hoạch hóa nhằm đảm bảo sự vận hành bình thường của
cơ quan trong hệ thống giáo dục để tiếp tục phát triển và mở rộng hệ thống cả
về số lượng cũng như chất lượng" [16, tr.93].
Tác giả Đỗ Hoàng Toàn viết: " QLGD là tập hợp những biện pháp tổ
chức, phương pháp giáo dục, kế hoạch hóa, tài chính cung tiêu nhằm đảm
bảo sự tiếp tục phát triển và mở rộng hệ thống cả về mặt số lượng cũng như
chất lượng" [10, tr.15].
Tác giả Nguyễn Ngọc Quang đã định nghĩa: QLGD, quản lý trường học
có thể hiểu là một chuỗi tác động quản lý (có mục đích, có hệ thống, có kế
hoạch) mang tính tổ chức sư phạm của hệ thống quản lý đến toàn thể giáo
viên và học sinh, đến những lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường
nhằm huy động họ cùng hợp tác, phối hợp tham gia vào mọi hoạt động của
nhà trường làm cho quá trình này vận hành một cách tối ưu với việc hình
thành các mục tiêu dự kiến. QLGD là một bộ phận của quản lý xã hội,
QLGD bao gồm toàn bộ các bộ phận, là hệ thống giáo dục Trung ương đến
địa phương, gồm tất cả các ngành học, cấp học, các phân hệ giáo dục đặc
biệt là các trường học với mục đích "Thày dạy tốt, trò học tốt, cán bộ phục
vụ tốt". [ 9, tr.89].
Theo tác giả Trần Kiểm có thể hiểu quản lí giáo dục ở hai cấp độ:
Thứ nhất: Ở cấp độ vĩ mô: QLGD (quản lí giáo dục) được hiểu là những
tác động tự giác (có mục đích, có ý thức, có kế hoạch, có hệ thống, hợp quy
luật) của chủ thể quản lí đến tất cả các mắt xích của hệ thống (từ cấp cao nhất
đến các cơ sở giáo dục là nhà trường) nhằm thực hiện có chất lượng và hiệu
quả mục tiêu phát triển giáo dục, đào tạo thế hệ trẻ mà xã hội đặt ra cho ngành
giáo dục.

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn

10

trong các hoạt động của nhà trường giúp quá trình dạy học tối ưu tới mục
tiêu dự kiến [14].
- Quản lí hoạt động dạy học phải được tiến hành ở tất cả các khâu: Chuẩn
bị hồ sơ môn học, tiến hành dạy học, kiểm tra đánh giá hoạt động dạy học.
1.3. Các văn bản chỉ đạo thực hiện chƣơng trình giáo dục địa phƣơng ở
trƣờng THCS
1.3.1. Các văn bản chỉ đạo thực hiện chương trình giáo dục địa phương
của Bộ GD&ĐT
Luật Giáo dục được Quốc hội nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa
Việt Nam thông qua năm 2005 xác định: “Mục tiêu giáo dục là đào tạo con
người Việt Nam phát triển toàn diện, có đạo đức, tri thức, sức khoẻ, thẩm mỹ
và nghề nghiệp, trung thành với lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội;
hình thành và bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất và năng lực của công dân, đáp
ứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc". "Hoạt động giáo
dục phải được thực hiện theo nguyên lý học đi đôi với hành, giáo dục kết hợp
với lao động sản xuất, lý luận gắn liền với thực tiễn, giáo dục nhà trường kết
hợp với giáo dục gia đình và giáo dục xã hội" [1].
Mục tiêu giáo dục theo quan điểm của Đảng và Tư tưởng Hồ Chí Minh
là giáo dục toàn diện cho người học để đào tạo lớp người có đạo đức, tri thức,
sức khỏe, thẩm mỹ, “vừa hồng, vừa chuyên”. Nghị quyết Trung ương V (khóa
VIII) và các Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ IX và X tiếp tục khẳng định:
“Văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là mục tiêu, vừa là động lực
thúc đẩy sự phát triển kinh tế, xã hội” [6].
Cách đây hơn 20 năm, Bộ Giáo dục (nay là Bộ Giáo dục và Đào tạo) đã
có chủ trương đưa các nội dung giáo dục địa phương như Lịch sử, Địa lý,
Ngữ văn vào giảng dạy trong các nhà trường phổ thông các cấp. Việc đưa nội

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn

12

Nội dung chỉ đạo cụ thể:
+ Chương trình giáo dục phổ thông do Bộ GD&ĐT ban hành đã quy
định một số nội dung giáo dục địa phương ở một số môn học. Để thực hiện
nội dung đó, các sở GD& ĐT phải chuẩn bị tài liệu, hướng dẫn tổ chức dạy
học, kiểm tra, đánh giá, sử dụng kết quả đánh giá để xếp loại học sinh cuối
học kỳ và cuối năm học.
- Nội dung giáo dục địa phương phải góp phần thực hiện mục tiêu môn
học, gắn lý luận với thực tiễn. Khi giảng dạy, ngoài việc liên hệ với thực tiễn
hoạt động kinh tế - xã hội, văn hoá, lịch sử địa phương trong các bài dạy còn
phải thực hiện nội dung giáo dục địa phương ở các phần sau đây:
a) Giảng dạy các tiết học (bài, môđun, chủ đề ) đã quy định dành cho
giáo dục địa phương;
b) Đưa nội dung giáo dục địa phương thành một phần của tiết học (bài mô
đun, chủ đề ) được Bộ GD&ĐT hướng dẫn dành cho giáo dục địa phương.
+ Về tổ chức thực hiện nội dung giáo dục địa phương
- Chuẩn bị tài liệu dạy học: Sở GD&ĐT trình UBND tỉnh, thành phố kế
hoạch thực hiện nội dung giáo dục địa phương; chủ trì phối hợp với các cơ
quan, ban, ngành liên quan tổ chức biên soạn, thẩm định để ban hành tài liệu.
Cần tập hợp các chuyên gia, cán bộ khoa học công nghệ, các nhà hoạt động
văn hoá, nghệ sỹ và nghệ nhân tiêu biểu am hiểu về địa phương tham gia biên
soạn, thẩm định tài liệu giáo dục địa phương thuộc các môn học.
- Về tổ chức dạy học: Hướng dẫn giáo viên căn cứ tài liệu đã được phê
duyệt để soạn giáo án và tiến hành giảng dạy.
- Về phương pháp giảng dạy: Kết hợp dạy học trên lớp với tổ chức tham
quan thực tế, sưu tầm tư liệu, ngoại khoá nhằm tạo hứng thú học tập, nâng cao
hiểu biết về văn hoá, lịch sử, kinh tế - xã hội địa phương cho học sinh.

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn

14

Số
tiết
Ngữ
Văn
6
69
80
137
Chương trình Ngữ văn địa phương.
Chương trình địa phương phần tiếng việt.
Chương trình Ngữ văn địa phương.
1
1
1
7
69
74
135
136
139
Chương trình địa phương phần tiếng việt.
Chương trình địa phương phần tập làm văn.
Chương trình địa phương phần văn và tập làm văn.
Chương trình địa phương phần văn và tập làm văn.
Chương trình địa phương phần tiếng việt.
1
1
1
1
1

1
1

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn

16
Môn
học
Lớp
Tiết
Nội dung tiết dạy
Số
tiết
Lịch
Sử
6
32
Lịch sử địa phương.
1
7
31
65
Lịch sử địa phương.
Lịch sử địa phương.
1
1
8
43
Lịch sử địa phương.
1

16
33
Giáo dục phòng chống ma túy, tệ nạn xã hội.
Ngoại khóa: Bảo vệ môi trường.
1
1
8
8

11

19
27
Ngoại khóa: Tích cực tham gia các hoạt động
chính trị - xã hội.
Góp phần xây dựng nếp sống văn hóa ở cộng đồng
dân cư.
Phòng chống các tệ nạn xã hội.
Thực hành ngoại khóa chống các tệ nạn xã hội.
1

1

1
1
9
15
Hoạt động ngoại khóa: Lý tưởng sống của thanh niên.
1