ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

NGUYỄN VĂN HUÂN

QUẢN LÝ DẠY HỌC PHÂN HÓA
THEO CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG MỚI
Ở CÁC TRƯỜNG THPT HUYỆN QUẾ VÕ, TỈNH BẮC NINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

THÁI NGUYÊN - 2018


ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

NGUYỄN VĂN HUÂN

QUẢN LÝ DẠY HỌC PHÂN HÓA
THEO CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG MỚI
Ở CÁC TRƯỜNG THPT HUYỆN QUẾ VÕ, TỈNH BẮC NINH
Ngành: Quản lý giáo dục
Mã số: 8.14.01.14

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: GS.TS. Trần Quốc Thành

THÁI NGUYÊN - 2018


thầy cô, của các bạn đồng nghiệp để Luận văn này được hoàn thiện hơn.
Một lần nữa xin trân trọng cảm ơn!
Thái Nguyên, ngày 22 tháng 7 năm 2018
Tác giả

Nguyễn Văn Huân

ii


MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN ............................................................................................... i
LỜI CẢM ƠN .................................................................................................... ii
MỤC LỤC.........................................................................................................iii
DANH MỤC CÁC KÍ HIỆU VIẾT TẮT ......................................................... iv DANH
MỤC BẢNG .......................................................................................... v
MỞ ĐẦU ........................................................................................................... 1
1. Lý do chọn đề tài ......................................................................................... 1
2. Mục đích nghiên cứu của đề tài ...................................................................
2
3.
2

Khách thể và đối tượng nghiên cứu.............................................................

4.
3

Giả thuyết khoa học .....................................................................................


12

Quản lý dạy học phân hóa theo chương trình giáo dục phổ thông mới
iii


1.4.1. Đặc điểm và yêu cầu của chương trình giáo dục phổ thông mới ..........
13
1.4.2. Quản lý dạy học phân hóa theo chương trình giáo dục phổ thông mới
14
1.4.3. Các yếu tổ ảnh hưởng đến quản lý dạy học phân hóa theo chương
trình giáo dục phổ thông
mới......................................................................... 27
Kết luận Chương 1 ........................................................................................... 30

iv


Chương 2. THỰC TRẠNG QUẢN LÝ DẠY HỌC PHÂN HÓA Ở CÁC TRƯỜNG
THPT HUYỆN QUẾ VÕ, TỈNH BẮC NINH................ 31
2.1.

Khái quát đặc điểm, tình hình huyện Quế Võ, Bắc Ninh...................... 31

2.1.1. Tình hình kinh tế - xã hội ...................................................................... 31
2.1.2. Tình hình giáo dục................................................................................. 31
2.2.

Thực trạng dạy học phân hóa ở các trường THPT huyện Quế Võ, tỉnh
Bắc Ninh................................................................................................ 32

Đánh giá chung quản lý dạy học phân hóa theo chương trình giáo dục
phổ thông mới ở các trường THPT trên địa bàn huyện Quế Võ, Bắc Ninh
v


...... 56
2.5.1. Những kết quả đã đạt được ...................................................................
56
2.5.2. Những hạn chế, bất cập ......................................................................... 58
2.5.3. Nguyên nhân của hạn chế bất cập ......................................................... 59

vi


Kết luận chương 2 ............................................................................................ 60
Chương 3. BIỆN PHÁP QUẢN LÝ DẠY HỌC PHÂN HÓA THEO CHƯƠNG TRÌNH
GIÁO

PHỔ THÔNG DỤC
MỚI Ở CÁC TRƯỜNG THPT HUYỆN Q

, TỈNH BẮC NINH................ 62 UẾ VÕ
3.1.

Các nguyên tắc đề xuất biện pháp ......................................................... 62

3.1.1. Nguyên tắc đảm bảo tính pháp lí........................................................... 62
3.1.2. Nguyên tắc đảm bảo tính khoa học ....................................................... 62
3.1.3. Nguyên tắc đảm bảo tính mục đích ....................................................... 62
3.1.4. Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa ..........................................................

i


hóa trong nhà trường .............................................................................
80
3.2.7. Biện pháp 7: Đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học đáp ứng các
yêu cầu của dạy học phân hóa ...............................................................
82
3.2.8. Biện pháp 8: Thường xuyên chăm lo cải thiện đời sống vật chất, tinh
thần, môi trường làm việc cho đội ngũ cán bộ, giáo viên và học sinh..
83

vi
ii


3.3.

Mối quan hệ giữa các biện pháp............................................................ 85

3.4.

Khảo nghiệm mức độ cần thiết và tnh khả thi của các biện pháp đã
............
đề xuất ...........................................
86

.................................................

............

: Dạy học phân hóa

GD&ĐT

: Giáo dục và Đào tạo

GV

: Giáo viên

GVCN

: Giáo viên chủ nhiệm

HS

: Học sinh

PPDH

: Phương pháp dạy học

QLDH
THPT

: Quản lý dạy học
: Trung học phổ thông

iv


Bảng 2.6.

Kết quả khảo sát về nhận thức và mức độ thực hiện quản lý việc
soạn bài, chuẩn bị bài lên lớp của GV đối với cán bộ quản lý ..... 45

Bảng 2.7. Kết quả khảo sát về nhận thức và mức độ thực hiện quản lý giờ lên
lớp của GV đối với cán bộ quản lý............................................... 46
Bảng 2.8.

Kết quả khảo sát về nhận thức và mức độ thực hiện việc quản lý
sinh hoạt tổ chuyên môn và hồ sơ chuyên môn của GV đối với cán
bộ quản lý ..................................................................................... 48

Bảng 2.9.

Kết quả khảo sát về nhận thức và mức độ thực hiện việc quản lý
công tác bồi dưỡng GV về DHPH của cán bộ quản lý................. 49

Bảng 2.10. Kết quả khảo sát về nhận thức và mức độ thực hiện việc quản lý
hoạt động học tập của HS đối với cán bộ quản lý ........................
51
Bảng 2.11. Kết quả khảo sát về nhận thức và mức độ thực hiện việc quản lý
cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học của cán bộ quản
lý.................. 52
Bảng 2.12. Kết quả khảo sát về nhận thức và mức độ thực hiện việc quản lý
môi trường sư phạm trong nhà trường theo DHPH của cán bộ
v


quản

khả năng nhận thức, còn giáo viên chỉ có một với “mức độ” nhất định về khả năng
tổ chức dạy học. Do đó, rất khó có thể dạy học phù hợp với tất cả mọi học sinh do
tnh đa dạng của các em.
Do đó, một trong những vấn đề còn tồn tại của cách dạy học nhiều năm qua
là chưa giải quyết được tính đa dạng của học sinh trong lớp học. Chương trình và
cách dạy vẫn chủ trương áp dụng cho số đông. Từ đó dẫn đến hiện tượng cào bằng
trong quá trình dạy học. Những học sinh học khá thì buộc phải học ở mức độ trung
bình nên không thật hứng thú trong học tập. Những học sinh học yếu lại không
theo kịp với mặt bằng chung của lớp. Điều này đặt ra một câu hỏi: Làm thế nào để
phát huy được tối đa khả năng cá nhân của từng người học? Và một trong những
giải pháp sư phạm được đưa ra là tổ chức dạy học phân hóa.
Nghị quyết 29 Trung ương 8 khóa XI nêu rõ mục tiêu tổng quát của giáo dục
Việt Nam đó là: “Giáo dục con người Việt Nam phát triển toàn diện và phát huy tốt
nhất tiềm năng, khả năng sáng tạo của mỗi cá nhân; yêu gia đình, yêu Tổ quốc, yêu
đồng bào; sống tốt và làm việc hiệu quả” [13]. Để thực hiện tốt nội dung đó, dạy
học phân hóa phải được xem như một trong những định hướng cơ bản của đổi
mới giáo dục phổ thông Việt Nam, nhằm phát triển nền giáo dục nước nhà theo
định hướng tiếp cận năng lực người học.
1


Thực tế hiện nay ở các trường THPT trên địa bàn huyện Quế Võ, tỉnh Bắc
Ninh, nhiều giáo viên còn chưa hiểu rõ thế nào là dạy học phân hóa, làm thế nào
để thực hiện được dạy học phân hóa. Thậm chí có giáo viên còn hiểu nhầm về khái
niệm “dạy học phân hóa”. Vì trong thực tế, các giáo viên có thể còn chưa được đào
tạo một cách đầy đủ trong các trường sư phạm về các phương pháp dạy học phân
hóa. Ở các trường THPT, việc yêu cầu giáo viên phải thực hiện dạy học phân hóa
cũng chưa được quan tâm đầy đủ. Trong bối cảnh đối mới giáo dục hiện nay, việc
đổi mới nội dung và phương pháp dạy học đang được quan tâm đặc biệt. Tuy
chương trình giáo dục phổ thông mới chưa chính thức được áp dụng nhưng để

dạy học phân hóa ở các trường THPT huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh thì có thể đề
xuất được các biện pháp quản lý dạy học phân hóa theo chương trình giáo dục phổ
thông mới đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục, sẽ góp phần nâng cao chất lượng dạy
học phân hóa nói riêng và chất lượng giáo dục nói chung ở các trường THPT huyện
Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh.
5. Nhiệm vụ nghiên cứu
5.1. Xác lập cơ sở lý luận về quản lý dạy học phân hóa theo chương trình giáo
dục phổ thông mới ở các trường THPT.
5.2. Khảo sát, đánh giá thực trạng quản lý dạy học phân hóa theo chương trình
giáo dục phổ thông mới ở các trường THPT huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh.
5.3. Đề xuất các biện pháp quản lý dạy học phân hóa theo chương trình giáo
dục phổ thông mới ở các trường THPT huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh để đáp ứng yêu
cầu đổi mới giáo dục.
6. Giới hạn phạm vi nghiên cứu
Đề tài tập trung nghiên cứu một số biện pháp quản lý dạy học phân hóa theo
chương trình giáo dục phổ thông mới ở các trường THPT trên địa bàn huyện Quế
Võ, tỉnh Bắc Ninh trong giai đoạn từ năm học 2015 - 2016 đến năm học 2017 2018.
Các số liệu về các trường THPT huyện Quế Võ được sử dụng trong đề tài được
thống kế từ năm học 2014 - 2015 đến nay.
7. Phương pháp nghiên cứu
7.1. Nhóm phương pháp nghiên cứu lí luận
Thu thập các thông tin khoa học về vấn đề quản lý dạy học phân hóa trên cơ
sở nghiên cứu các văn bản, tài liệu liên quan đến vấn đề này và bằng các thao tác tư
duy logic (phân tch, so sánh, phân loại, tổng hợp, hệ thống hoá) để rút ra kết luận
3


khoa học cần thiết về vấn đề nghiên cứu.

4



học phân hóa theo chương trình giáo dục phổ thông mới ở các trường trung học
phổ thông.

6


7.3. Phương pháp xử lý số liệu bằng toán thống kê
Bằng một số thuật toán của toán học thống kê áp dụng trong nghiên cứu
giáo dục, phương pháp này được sử dụng với mục đích xử lý các kết quả điều tra,
phân tch kết quả nghiên cứu, đồng thời để đánh giá mức độ tin cậy của phương
pháp điều tra.
8. Cấu trúc luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, khuyến nghị, tài liệu tham khảo và phụ lục,
phần nội dung luận văn được trình bày gồm 3 chương:
Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý dạy học phân hóa theo chương trình giáo
dục phổ thông mới ở các trường Trung học phổ thông.
Chương 2: Thực trạng quản lý dạy học phân hóa theo chương trình giáo dục
phổ thông mới ở các trường THPT huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh.
Chương 3: Biện pháp quản lý dạy học phân hóa theo chương trình giáo dục
phổ thông mới ở các trường THPT huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh.

7


Chương 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ DẠY HỌC PHÂN HÓA
THEO CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG MỚI
1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề


luôn hướng tới (dẫn theo [17]).

9


Các lí thuyết về cách HS học, nội dung các em học và kế hoạch dạy học của GV
đã được các nhà giáo dục học tập trung thảo luận rất nhiều (Burton, 2000; Guild
năm
2001; McIlrath và Huitt, 1995). Những nghiên cứu này đã chứng minh rằng cá nhân
HS không học theo cùng một cách (Fischer và Rose, năm 2001; Green, 1999; Guild
năm 2001; Mulroy và Eddinger, 2003). Đồng thời, việc tăng cường cơ sở tri thức về
tnh đa dạng của người học đã mang lại những tác động tích cực đối với GV trong
việc xem xét các hoạt động dạy học, thay đổi chương trình giảng dạy và các kỹ
thuật đánh giá (Brooks, 2004; Cohen, McLaughlin, và Talbert, 1993; Davis và cộng
sự,
2000; Fischer và Rose, năm 2001; Green, 1999; McIlrath và Huit năm 1995; Mulroy
và Eddinger, 2003) (dẫn theo [16]).
Giáo viên ngày nay cần phải biết làm thế nào để đáp ứng với sự đa dạng luôn
được nảy sinh trong quá trình dạy học. Việc sử dụng một chương trình duy nhất và
cách dạy chung cho tất cả HS sẽ không còn đáp ứng được nhu cầu của đại đa số HS
nữa (Forsten, Grant và Hollas, 2002; McBride, 2004; McCoy và Keterlin Geller,
2004; Tomlinson, 2000; Tomlinson và Kalbfleisch, 1998) (dẫn theo [16]).
Theo Jerome Bruner (được trích bởi Tomlinson, 2000), khi nhu cầu học tập và
hứng thú học tập của HS được khai thác, khả năng tự học và tnh chủ động của HS
sẽ phát triển. Trong một lớp, HS thường có sự khác biệt nhất định “về nền văn hóa,
giai cấp, giới tnh, trình độ nhận thức, khả năng linh hoạt và phong cách học tập”
(Tomlinson và Imbeau, 2010). Vì thế, để quá trình dạy học đạt hiệu quả cao hơn và
phát huy được tnh tch cực học tập của HS, các nhà nghiên cứu đều cho rằng GV
phải “tìm ra các giải pháp thiết thực trong hình thức tổ chức và quản lý lớp học để