LỜI CAM ĐOAN
Luận văn sử dụng những thông tin từ nhiều nguồn khác nhau, các thông tin
đã được chọn lọc, phân tích, tổng hợp, xử lý và đưa vào luận văn theo đúng quy định.
Số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn này hoàn toàn trung thực và
chưa được sử dụng để bảo vệ một học vị nào.
Thái Nguyên, ngày

tháng

năm 2015

Tác giả

Lý Thị Anh Thư

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu –
ĐHTN

i

http://www.lrc.tnu.edu.vn


LỜI CẢM ƠN
Tôi xin bày tỏ lòng cảm ơn sâu sắc nhất đến TS. Trần Thị Minh Huế đã tận
tình hướng dẫn tôi hoàn thành luận văn này.
Tôi xin trân trọng cảm ơn Ban giám hiệu; Khoa Sau đại học; Ban chủ nhiệm
khoa Tâm lí - Giáo dục Trường Đại học Sư phạm - Đại học Thái Nguyên đã giúp đỡ tôi
trong quá trình thực hiện và hoàn thành luận văn.
Tôi xin trân trọng cảm ơn Ban giám đốc và cán bộ nhân viên Trung tâm Phục
hồi chức năng Hương Sen - thành phố Tuyên Quang - tỉnh Tuyên Quang, Ban Giám

4. Giả thuyết khoa học .................................................................................................. 2
5. Nhiệm vụ nghiên cứu................................................................................................ 2
6. Phạm vi nghiên cứu .................................................................................................. 2
7. Phương pháp nghiên cứu .......................................................................................... 3
8. Cấu trúc luận văn ...................................................................................................... 3
Chương 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ GIÁO DỤC HÒA NHẬP CHO TRẺ TỰ
KỶ LỨA TUỔI MẦM NON THEO MÔ HÌNH KẾT HỢP GIỮA TRUNG
TÂM GIÁO DỤC TRẺ KHUYẾT TẬT VÀ TRƯỜNG MẦM NON ........................ 4
1.1. Sơ lược về lịch sử nghiên cứu vấn đề .................................................................... 4
1.1.1. Trên thế giới ................................................................................................ 4
.................................................................................................. 6
1.2. Khái niệm công cụ ................................................................................................. 9
1.2.1. Tự kỷ và hội chứng tự kỷ ............................................................................ 9
1.2.2. Phát hiện sớm trẻ tự kỷ .............................................................................. 11
1.2.3. Can thiệp sớm trẻ tự kỷ.............................................................................. 12
1.2.4. Giáo dục hòa nhập ..................................................................................... 14
1.2.5. Giáo dục hòa nhập cho trẻ tự kỷ lứa tuổi mầm non .................................. 14
1.2.6. Biện pháp giáo dục hòa nhập cho trẻ tự kỷ lứa tuổi mầm non ..................
http://www.lrc.tnu.edu.vn
iii

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu –
ĐHTN


15

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu –
ĐHTN


mầm non .............................................................................................................. 31
1.4.7. Đánh giá kết quả giáo dục hòa nhập cho trẻ tự kỷ lứa tuổi mầm non
................32
1.4.8. Điều kiện giáo dục hòa nhập cho trẻ tự kỷ lứa tuổi mầm non theo mô
hình kết hợp giữa trung tâm giáo dục trẻ khuyết tật và trường mầm
non.....................33
1.5. Kết luận chương 1................................................................................................ 35
Chương 2. THỰC TRẠNG GIÁO DỤC HÒA NHẬP CHO TRẺ TỰ KỈ THEO MÔ HÌNH
KẾT HỢP GIỮA TRUNG TÂM GIÁO DỤC TRẺ KHUYẾT TẬT VÀ TRƯỜNG MẦM NON
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu –
ĐHTN

http://www.lrc.tnu.edu.vn


(TẠI THÀNH PHỐ TUYÊN QUANG - TỈNH TUYÊN
QUANG)........................................................................ 36
2.1. Khái quát về khảo sát thực trạng ......................................................................... 36
2.1.1. Khái quát về Trung tâm giáo dục trẻ khuyết tật thành phố Tuyên
Quang - Trung tâm phục hồi chức năng Hương Sen ........................................... 36
2.1.2. Khái quát về công tác giáo dục trẻ mầm non nói chung tại
thành phố Tuyên Quang .................................................................................... 37
iv

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu –
ĐHTN

http://www.lrc.tnu.edu.vn



hòa nhập cho trẻ tự kỷ theo mô hình kết hợp giữa trung tâm giáo dục
trẻ

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu –
ĐHTN

http://www.lrc.tnu.edu.vn


khuyết tật và trường mầm non ............................................................................. 58
2.3.4. Thực trạng thực hiện quy trình giáo dục hòa nhập cho trẻ tự kỷ
theo mô hình kết hợp giữa trung tâm giáo dục trẻ khuyết tật và trường
mầm non .............................................................................................................. 63
2.3.5. Kết quả giáo dục hòa nhập cho trẻ tự kỷ theo mô hình kết hợp
giữa trung tâm giáo dục trẻ khuyết tật và trường mầm non ................................
66
2.3.6. Thực trạng trình độ chuyên môn và nhu cầu khi tham gia giáo dục
hòa nhập trẻ tự kỷ của giáo viên .......................................................................... 67
v

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu –
ĐHTN

http://www.lrc.tnu.edu.vn


2.4. Đánh giá chung về khảo sát thực trạng................................................................ 69
2.4.1. Thuận lợi .................................................................................................... 69
2.4.2. Hạn chế ...................................................................................................... 69
2.4.3. Nguyên nhân dẫn đến hạn chế ...................................................................

ĐHTN

http://www.lrc.tnu.edu.vn


3.2.5. Xây dựng quy trình giáo dục hòa nhập trẻ tự kỷ tại trường mầm
non theo mô hình kết hợp .................................................................................... 79
3.2.6. Tăng cường kiểm tra - đánh giá giáo dục hòa nhập và đánh giá trẻ
tự kỷ trong giáo dục hòa nhập theo mô hình kết hợp giữa trung tâm giáo
dục trẻ khuyết tật và trường mầm non .................................................................
81
vi

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu –
ĐHTN

http://www.lrc.tnu.edu.vn


3.3. Khảo nghiệm ........................................................................................................ 82
3.3.1. Mục đích khảo nghiệm .............................................................................. 82
3.3.2. Nội dung khảo nghiệm .............................................................................. 83
3.3.3. Đối tượng tiến hành khảo nghiệm ............................................................. 83
3.3.4. Phương pháp khảo nghiệm ........................................................................ 83
3.3.5. Kết quả khảo nghiệm ................................................................................. 83
3.4. Kết luận chương 3................................................................................................ 88
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ........................................................................... 89
TÀI LIỆU THAM KHẢO ........................................................................................ 93
PHỤ LỤC



Nhân viên SL

Số lượng TB
Trung bình
TX

Thường xuyên

ĐK

Đôi khi

CBG

Chưa bao giờ

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu –
ĐHTN

iv

http://www.lrc.tnu.edu.vn


DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 2.1.

Thống kê khách thể khảo sát tại Trung tâm Phục hồi chức năng
Hương Sen và 04 trường mầm non trên địa bàn thành phố

Bảng 2.7.

Đánh giá việc kết hợp giữa trường mầm non và trung tâm giáo dục trẻ
khuyết tật trong lập kế hoạch giáo dục trẻ tự kỷ .........................................
51

Bảng 2.8.

Đánh giá khả năng lập kế hoạch và thực hiện kế hoạch giáo dục cá
nhân cho trẻ tự kỷ ................................................................................... 54

Bảng 2.9.

Thực trạng nội dung giáo dục hòa nhập cho trẻ tự kỷ theo mô hình
kết hợp giữa trung tâm giáo dục trẻ khuyết tật và trường mầm non ......
55

Bảng 2.10. Thực trạng phương pháp giáo dục hòa nhập cho trẻ tự kỷ theo mô
hình kết hợp giữa trung tâm giáo dục trẻ khuyết tật và trường mầm non
......58
Bảng 2.11. Thực trạng thực hiện quy trình giáo dục hòa nhập cho trẻ tự kỷ theo
mô hình kết hợp giữa trung tâm giáo dục trẻ khuyết tật và trường
mầm non...................................................................................... 63
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu –
ĐHTN

v

http://www.lrc.tnu.edu.vn


Biểu đồ 2.2.

Thực trạng công tác bồi dưỡng giáo viên về kiến thức, kỹ năng
giáo dục hòa nhập cho trẻ tự kỷ theo mô hình kết hợp giữa trung
tâm giáo dục trẻ khuyết tật và trường mầm
non...........................................68

Sơ đồ 3.1.

Quy trình giáo dục hòa nhập trẻ tự kỷ ................................................ 80

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu –
ĐHTN

vi
i

http://www.lrc.tnu.edu.vn


MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Xã hội ngày càng phát triển với những thành quả khoa học to lớn, đời sống
con người ngày càng được nâng cao, nhiều loại hình chăm sóc sức khỏe mới phù hợp
với nhu cầu, lợi ích của con người xuất hiện song con người cũng đang phải đối mặt
với nhiều thách thức mới đe dọa trực tiếp đến sức khỏe cộng đồng. Trong đó, tự kỷ
là một dạng hội chứng lan tỏa ngày càng phát triển và ảnh hưởng đến con người
trong xã hội hiện đại mà khoa học chưa tìm ra nguyên nhân cụ thể cũng như hạn
chế về phương pháp điều trị hữu hiệu. Đồng thời hội chứng này có ảnh hưởng
nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống cá nhân và cộng đồng.


Số hóa bởi Trung tâm Học liệu –
ĐHTN

2

http://www.lrc.tnu.edu.vn


2. Mục đích nghiên cứu
Nghiên cứu thực trạng và đề xuất biện pháp nâng cao chất lượng giáo dục hòa
nhập cho trẻ tự kỷ theo mô hình kết hợp giữa trung tâm giáo dục trẻ khuyết tật và
trường mầm non tại thành phố Tuyên Quang - tỉnh Tuyên Quang.
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu
3.1. Khách thể nghiên cứu: Công tác giáo dục hòa nhập cho trẻ tự kỷ tuổi
mầm non tại thành phố Tuyên Quang.
3.2. Đối tượng nghiên cứu: Thực trạng và biện pháp giáo dục hòa nhập cho
trẻ tự kỷ theo mô hình kết hợp giữa trung tâm giáo dục trẻ khuyết tật và trường
mầm non tại thành phố Tuyên Quang - tỉnh Tuyên Quang.
4. Giả thuyết khoa học
Nếu đánh giá đúng thực trạng và đề xuất được các biện pháp giáo dục
hòa nhập cho trẻ tự kỷ theo mô hình kết hợp giữa trung tâm giáo dục trẻ khuyết tật
và trường mầm non phù hợp với điều kiện, chức năng của trung tâm giáo dục trẻ
khuyết tật, trường mầm non để vận dụng trong tổ chức giáo dục hòa nhập sẽ nâng
cao được chất lượng giáo dục hòa nhập cho trẻ tự kỷ ở thành phố Tuyên Quang hiện
nay.
5. Nhiệm vụ nghiên cứu
5.1. Xây dựng cơ sở lý luận về giáo dục hòa nhập cho trẻ tự kỷ theo mô hình
kết hợp giữa trung tâm giáo dục trẻ khuyết tật và trường mầm non.
5.2. Nghiên cứu thực trạng giáo dục hòa nhập cho trẻ tự kỷ theo mô hình kết

7. Phương pháp nghiên cứu
7.1. Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận
Đề tài sử dụng phương pháp nghiên cứu tổng hợp, hệ thống hóa, phân tích và
đánh giá những chuyên đề, bài viết, công trình của các tác giả trong và ngoài nước,
được đăng trên các sách báo, tạp chí, mạng internet… về tình trạng tự kỷ ở trẻ em,
về giáo dục và giáo dục hòa nhập cho trẻ tự kỷ lứa tuổi mầm non để xây dựng cơ sở
lý luận cho đề tài.
7.2. Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tễn
Đề tài sử dụng phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi; Phương pháp quan
sát; Phương pháp trò chuyện; Phương pháp chuyên gia; Phương pháp nghiên cứu
trường hợp; Phương pháp trắc nghiệm tâm lý; Phương pháp thực nghiệm; Phương
pháp tổng kết kinh nghiệm để nghiên cứu, đánh giá thực trạng giáo dục hòa
nhập cho trẻ tự kỷ lứa tuổi mầm non theo mô hình kết hợp giữa trung tâm giáo
dục trẻ khuyết tật và trường mầm non tại thành phố Tuyên Quang, tỉnh Tuyên
Quang.
7.3. Phương pháp thống kê toán học
Đề tài sử dụng phương pháp thống kê toán học để tính các số liệu nghiên cứu
thực trạng; xác định thông số định lượng và định tính về kết quả nghiên cứu.
8. Cấu trúc luận văn
Luận văn gồm 3 chương:
Chương 1: Cơ sở lý luận về giáo dục hòa nhập cho trẻ tự kỷ theo mô hình kết
hợp giữa trung tâm giáo dục trẻ khuyết tật và trường mầm non.
Chương 2: Thực trạng giáo dục hòa nhập cho trẻ tự kỷ theo mô hình kết hợp
giữa trung tâm giáo dục trẻ khuyết tật và trường mầm non tại thành phố Tuyên
Quang
- tỉnh Tuyên Quang.

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu –
ĐHTN


nhà tâm thần học Bleuler đã là người đầu tiên nói đến các rối loạn này dưới khái niệm
“tự kỷ”. Theo ông đó là một trong những triệu chứng tiên phát cơ bản của tâm thần
phân liệt người lớn và tính tự kỷ là thể hiện một sự tập trung toàn bộ đời sống tâm lý
của một con người vào thế giới bên trong của mình cùng với sự mất đi tiếp xúc, sự
cắt rời với thế giới bên ngoài.
Năm 1943, bác sĩ Leo Kanner (người Mỹ gốc Áo) đã công bố nghiên cứu của
mình về trẻ tự kỷ, nghiên cứu này đã làm cho mọi người biết đến sự hiện diện
của dạng tật này trong xã hội. Sau phát hiện của bác sĩ Kanner, sự quan tâm của giới
khoa học về hội chứng tự kỷ ngày càng gia tăng. Đã có nhiều nghiên cứu giải thích về
căn nguyên của tự kỷ và mô tả chi tiết những hành vi thực sự của những trẻ này.
Sau đó, nhiều phương pháp trị liệu và giáo dục đã ra đời góp phần cải thiện chất
lượng cuộc sống của những trẻ tự kỷ. Các nghiên cứu như: cách tiếp cận D.I.R
(Developmental, Individual-Diference, Relationship-based) của tiến sĩ Greenspan và
tiến sĩ Wieder, phương pháp ABA, phương pháp Teach,... Những phương pháp này
chủ yếu được áp
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu –
ĐHTN

7

http://www.lrc.tnu.edu.vn


dụng đối với môi trường chuyên biệt hoặc chăm sóc, giáo dục tại gia đình. Chúng rất
khó áp dụng để dạy học tại các lớp hòa nhập.
Trong công trình nghiên cứu của mình Bruno Bettlheim cho rằng trẻ bị tự kỷ
là do người mẹ bỏ mặc, vì người mẹ có học cao nên thiên về ứng xử lý trí hơn là tình
cảm, sống lạnh lùng, không yêu con. Do cách sống thờ ơ đó nên những đứa con
phản ứng lại bằng cách không muốn gần mẹ, không muốn ôm, hôn mẹ, không muốn
nhìn vào mắt mẹ và không nói, đồng thời trẻ cũng ứng xử như vậy với người khác.

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu –
ĐHTN

9

http://www.lrc.tnu.edu.vn


sự lặp lại mà nó không thể hiểu; trẻ tự kỷ tách biệt với người khác, không có nhu cầu
giao tiếp với người khác và luôn cảm thấy mình như bị nuốt chửng trong ham muốn
của mọi người.
Một số tác giả đã dày công nghiên cứu về vấn đề giáo dục hòa nhập:
M. Soder đã nghiên cứu thực hiện hòa nhập cho trẻ chậm phát triển trí
tuệ. Ông cho rằng: Cần phải tập trung nghiên cứu để giúp trẻ tự tìm ra hoàn
cảnh của mình thay thế cho việc đo đạc hiệu quả của công việc hòa nhập.
Cũng cùng quan điểm này, Irene Lospez đã nghiên cứu thành công “hòa nhập
từ viễn cảnh học sinh”, ông xác định trong mục tiêu hòa nhập đấy là cộng đồng tinh
thần đoàn kết, sự hiểu biết lẫn nhau, tham gia và giao tiếp.
Đề tài “Ưu và nhược điểm của giáo dục hòa nhập trẻ em rối loạn phổ tự kỷ”
của Lindsay J. Vander WIELE đã phân tích và chỉ rõ: Trẻ rối loạn phổ tự kỷ phải có cơ
hội được giáo dục cùng với trẻ bình thường ở mức độ tối đa, phù hợp và cần thiết.
[41]
Nghiên cứu về vấn đề đào tạo đội ngũ giáo viên

giáo viên

(Teacher for New Era Project - TNE)
)

giáo viên