BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ TP.HCM
---------------------------

HOÀNG THỊ LIÊN PHƯƠNG

CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CHẤT
LƯỢNG THÔNG TIN KẾ TOÁN CỦA CÁC
TRƯỜNG ĐẠI HỌC TỰ CHỦ TÀI CHÍNH TẠI
KHU VỰC TP.HCM
LUẬN VĂN THẠC SĨ
Chuyên ngành: Kế toán
Mã số ngành: 60340301

TP. HỒ CHÍ MINH, tháng 10 năm 2017


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ TP.HCM
---------------------------

HOÀNG THỊ LIÊN PHƯƠNG

CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CHẤT
LƯỢNG THÔNG TIN KẾ TOÁN CỦA CÁC
TRƯỜNG ĐẠI HỌC TỰ CHỦ TÀI CHÍNH TẠI
KHU VỰC TP.HCM
LUẬN VĂN THẠC SĨ
Chuyên ngành: Kế toán
Mã số ngành: 60340301
HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS TRẦN PHƯỚC

TS. Phạm Ngọc Toàn

Phản biện 2

4

PGS.TS. Võ Văn Nhị

Ủy viên

5

TS. Nguyễn Quyết Thắng

Chủ tịch

Ủy viên, Thư ký

Xác nhận của Chủ tịch Hội đồng đánh giá Luận văn sau khi Luận văn đã
được sửa chữa (nếu có)
Chủ tịch Hội đồng đánh giá Luận văn


CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT

TRƯỜNG ĐH CÔNG NGHỆ TP. HCM

NAM

PHÒNG QLKH –ĐTSĐH

VỰC TP.HCM
II- Nhiệm vụ và nội dung:
Đề tài nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng và đo lường mức độ ảnh hưởng của
các nhân tố này đến chất lượng thông tin kế toán của các trường Đại học tự chủ tài
chính tại khu vực TP.HCM. Xây dựng mô hình nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng
đến chất lượng thông tin kế toán. Từ đó đề xuất một số ý kiến nhằm nâng cao chất
lượng thông tin kế toán của các trường Đại học tự chủ tài chính tại khu vực TP.
HCM.
III- Ngày giao nhiệm vụ

: 15/02/2017

IV- Ngày hoàn thành nhiệm vụ : 22/7/2017
V- Cán bộ hướng dẫn
CÁN BỘ HƯỚNG DẪN

: PGS.TS TRẦN PHƯỚC
KHOA QUẢN LÝ CHUYÊN NGÀNH


i
LỜI CAM ĐOAN
Tôi cam đoan luận văn “Các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng thông tin kế
toán của các Trường Đại học tự chủ tài chính tại khu vực TP. HCM” là công
trình nghiên cứu của riêng tôi.
Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực và chưa từng được ai
công bố trong bất kỳ công trình nào khác.
Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện Luận văn này đã
được cảm ơn và các thông tin trích dẫn trong Luận văn đã được chỉ rõ nguồn gốc.



iii
TÓM TẮT
Mục tiêu nâng cao chất lượng thông tin nói chung và chất lượng thông tin kế
toán trong các cơ sở giáo dục nhà nước nói riêng đang ngày càng trở thành mối
quan tâm chung của toàn xã hội. Do đó, đã có khá nhiều nghiên cứu về vấn đề này
cả Việt Nam và trên thế giới. Tuy nhiên, các chủ đề chính trước đây xoay quanh các
vấn đề nghiên cứu về thông tin kế toán có chất lượng bên ngoài các doanh nghiệp
trong nước, trong khi các cơ quan nhà nước nói chung và các cơ sở giáo dục nhà
nước nói riêng rất hạn chế.
Trong nghiên cứu này, mục tiêu của tác giả là tìm hiểu và tìm hiểu mối quan hệ
giữa các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng thông tin kế toán tại các trường Đại học
tự chủ tài chính tại TP. HCM. Nghiên cứu này sẽ trả lời các câu hỏi: "Tiêu chí nào
là quy mô của chất lượng thông tin kế toán?" "Những yếu tố nào ảnh hưởng đến
chất lượng thông tin kế toán?" Và "Ảnh hưởng của yếu tố này đến chất lượng thông
tin kế toán trong các tại các trường Đại học tự chủ tài chính tại TP. HCM?"
Thu thập lý luận, và thu được các kết quả từ các nghiên cứu trước đây trực tiếp
và gián tiếp liên quan đến chủ đề, tác giả đã hình thành quy mô ban đầu về chất
lượng thông tin kế toán; 06 yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng thông tin kế toán bao
gồm các môi trường pháp lý, chính trị, kinh tế, văn hoá và giáo dục, kiểm soát; Giải
quyết, các mẫu giả thuyết nghiên cứu với các bảng câu hỏi điều tra. Kể từ đó, tác
giả đã tiến hành điều tra khảo sát thực tế, tổng hợp các kết quả và điều tra dữ liệu
điều tra từ tháng 1 đến tháng 6 sử dụng Excel và SPSS.
Thông qua quá trình đánh giá quy mô; Kiểm tra độ tin cậy (Cronbach alpha
coefficient); Giá trị của quy mô (phân tích yếu tố phát hiện EFA), và các giả thuyết
nghiên cứu (mô hình hồi quy tuyến tính), trình bày các kết quả nghiên cứu bao gồm
06 yếu tố mà tất cả đều có ảnh hưởng tích cực (+) đến chất lượng thông tin kế toán
tại các trường Đại học tự chủ tài chính tại TP. HCM. Trong số đó, 02 yếu tố gây ảnh
hưởng mạnh mẽ là môi trường pháp lý (β= 0,378) và môi trường chính trị (β =
0.249) các yếu tố còn lại cũng có tác động nhưng không ở mức cao: môi trường

"What criteria is the scale of quality accounting information?" "What factors affect
the quality of accounting information?" And "What is the effect of this factor on the
quality of accounting information in the financial institutions in Ho Chi Minh City?
Collecting theories, and deriving results from previous, direct and indirect
studies related to the topic, the author has formed the initial scale of the quality of
accounting information; 06 factors affecting the quality of accounting information
including legal, political, economic, cultural, educational and control contexts;
Solve, sample hypothesis research with questionnaires. Since then, the author has
conducted fieldwork, aggregated results and investigated survey data from January
to June using Excel and SPSS
Through the scale assessment process; Cronbach alpha coefficient; The value
of scale (analysis of EFA detection factors), and study hypotheses (linear
regression models), etc. Thesis presents research results including six elements that
all have pictures Positive (+) on the quality of accounting information at the
University of financial autonomy in HCMC. HCM. Of these, the two most
influential factors were the legal context (β = 0.378) and the political context (β =
0.249). The other factors also had an impact but not a high level: (Β = 0.221),
context of control (β = 0.151), educational context (β = 0.146) and cultural context
(β = 0.106).


vi
From the results of the study, the authors have proposed some solutions that
directly affect factors to improve the quality of accounting information in the
University of financial autonomy in HCMC. HCM.
However, these recommendations are generally non-specific and go into all
aspects of the contributing factors. And this is one of the limitations of the topic.
Another limitation is that the scope of the research is not diversified, concentrating
only on universities with financial autonomy in HCMC. HCM, the sample size is
not high, and the results are not many. Therefore, in the next study, the author will

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY .............5
1.1. Nghiên cứu nước ngoài. .....................................................................................5
1.1.1. Nghiên cứu của Choi và Mueller (1984) về Các nhân tố ảnh hưởng đến sự phát
triển của kế toán và sự liên hệ với chất lượng thông tin BCTC. .......................................5
1.1.2. Nghiên cứu Xu & ctg (2003) qua bài viết “Key Issues Accounting
Information Quality Management: Australian Case Studies”. ...................................6
1.1.3. Nghiên cứu của Komala (2012) qua bài viết “The Influence of The
Accounting Managers Knowledge and The Top Managements Support On The


viii
Accounting Information System and Its Impact On The Quality Of Accounting
Information” ...............................................................................................................6
1.1.4. Nghiên cứu của Komala (2012), Rapina (2014) “Factors Influencing The
Quality Of Accounting Information System And Its Implications On The Quality Of
Accounting Information” ............................................................................................6
1.1.5. Nghiên cứu của Syaifulla (2014) “Influence Organizational Commitment on
The Quality of Accounting Information System” ........................................................7
1.1.6. Nghiên cứu của Eppler và Wittig (Eppler and Wittig, 2000) Conceptualizing
Information Quality: A review of information quality frameworks from the last ten
years (2000 ..................................................................................................................7
1.2. Nghiên cứu trong nước.........................................................................................9
1.2.1.Nghiên cứu của Phan Minh Nguyệt (2014) “Xác định và đo lường mức độ
ảnh hưởng của các nhân tố đến chất lượng TTKT trình bày trên BCTC của các
công ty niêm yết ở Việt Nam” ...................................................................................10
1.2.2. Nghiên cứu của Nguyễn Thị Thu Hiền (2014) “Hoàn thiện báo cáo tài chính
khu vực công – nghiên cứu cho các đơn vị hành chính sự nghiệp tại Việt Nam ......10
1.2.3.Nghiên cứu của Trần Thị Tùng (2015) “ Các nhân tố ảnh hưởng đến chất
lượng TTKT tại các đơn vị sự nghiệp giáo dục trên địa bàn tỉnh Bình Dương ........11
1.3. Khoảng trống nghiên cứu. ..................................................................................12

2.2.1.4. Chất lượng thông tin kế toán trong công nghệ thông tin .........................26
2.2.1.5. Kiểm soát nội bộ ......................................................................................27
2.2.1.6. Áp lực về giải trình...................................................................................27
2.2.2. Đánh giá khái quát các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng TTKT .............27
2.3. Lý thuyết có liên quan đến đề tài nghiên cứu ....................................................30
2.3.1. Lý thuyết thông tin bất cân xứng (Asymmetric Information) .....................30
2.3.2. Lý thuyết hành vi quản lý ............................................................................32
2.3.3. Lý thuyết thông tin hữu ích .........................................................................32
2.4. Mô hình nghiên cứu đề xuất và các giả thuyết. .................................................33
2.4.1. Xây dựng giả thuyết. ....................................................................................33
2.4.2. Mô hình nghiên cứu đề xuất. .......................................................................34
CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ..................................................38
3.1. Thiết kế nghiên cứu. ...........................................................................................38
3.1.1. Phương pháp nghiên cứu. ............................................................................38
3.1.2. Quy trình nghiên cứu. ..................................................................................39
3.1.3. Thiết kế bảng câu hỏi. ..................................................................................42


x
3.2. Phương pháp phân tích dữ liệu. .........................................................................42
3.2.1. Phương pháp chọn mẫu. ..............................................................................42
3.2.2. Thu thập dữ liệu. ..........................................................................................42
3.2.3. Xử lý và phân tích bảng dữ liệu. ..................................................................43
3.3. Kết quả nghiên cứu và hiệu chỉnh thang đo. ......................................................44
3.4. Các giả thuyết nghiên cứu ..................................................................................45
CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU..............................................................47
4.1. Thực trạng về chất lượng TTKT của các trường Đại học Tự chủ tại khu vực Tp.
HCM. .........................................................................................................................47
4.1.1. Thông tin trên BCTC ...................................................................................53
4.1.2. Đánh giá về Ý thức tuân thủ các chuẩn mực kế toán ..................................53

5.2.2. Hoàn thiện nhân tố môi trường pháp lý: ......................................................83
5.2.3. Hoàn thiện nhân tố môi trường chính trị: ....................................................84
5.2.4. Hoàn thiện nhân tố môi trường kinh tế: .......................................................85
5.2.5. Hoàn thiện nhân tố môi trường kiểm soát ...................................................86
5.2.6. Hoàn thiện nhân tố môi trường giáo dục: ....................................................87
5.2.7. Hoàn thiện nhân tố môi trường văn hóa: .....................................................88
5.3. Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp theo: ............................................................89
5.3.1. Hạn chế của luận văn ...................................................................................89
5.3.2. Hướng nghiên cứu tiếp theo ........................................................................90
TÀI LIỆU THAM KHẢO ......................................................................................91
PHỤ LỤC


xii
DANH MỤC BẢNG BIỂU
Bảng 1.1. Tóm tắt các nghiên cứu ở nước ngoài liên quan đến đề tài ........................8
Bảng 1.2. Tóm tắt các nghiên cứu trong nước liên quan đến đề tài..........................12
Bảng 2.1. Tổng hợp đặc tính chất lượng thông tin của Knight và Burn (2005) .......20
Bảng 2.2. Đặc tính chất lượng của BCTC theo quan điểm hội tụ IASB - FASB ...22
Bảng 2.3. Bảng tổng hợp các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng ttkt của các trường
đại học tự chủ tài chính tại khu vực TP. HCM . .......................................................35
Bảng 4.1. Kết quả khảo sát thực trạng chất lượng thông tin kế toán trên BCTC .....52
Bảng 4.2. Kết quả khảo sát thực trạng chất lượng ý thức tuân thủ các chuẩn mực kế
toán ............................................................................................................................57
Bảng 4.3. Kết quả khảo sát thực trạng chất lượng sự giám sát chặt chẽ của cơ quan
quản lý nhà nước .......................................................................................................58
Bảng 4.4. Kết quả khảo sát thực trạng chất lượng trình độ tin học hóa trong công tác
kế toán. ......................................................................................................................59
Bảng 4.5. Kết quả khảo sát thực trạng chất lượng kiểm soát nội bộ trong đơn vị ....49
Bảng 4.6. Kết quả khảo sát thực trạng chất lượng áp lực giải trình. .........................61

HTTTKT: Hệ thống thông tin kế toán
CL: Chất lượng
BCTC: Báo cáo tài chính
HCSN: Hành chính sự nghiệp
NSNN: Ngân sách Nhà nước
TNHH: Trách nhiệm hữu hạn
CBVC: Cán bộ viên chức
GDĐT: Giáo dục Đào tạo
SNGD: Sự nghiệp giáo dục
ĐHCL: Đại học công lập


xv
DANH MỤC CÁC HÌNH
Hình 3.1. Quy trình nghiên cứu đề xuất ...................................................................35
Hình 3.1. Quy trình nghiên cứu ...............................................................................41
Hình 4.1. Đồ thị phân tán giữa giá trị dự đoán và phần dư từ hồi quy .....................75
Hình 4.2. Đồ thị P-plot của phần dư .........................................................................76
Hình 4.3. Đồ thị Histogram của phần dư đã chuẩn hóa ............................................77


1

PHẦN MỞ ĐẦU
1. VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
1.1. Đặt vấn đề
Cùng với sự phát triển về quy mô và yêu cầu nâng cao chất lượng đào tạo
đối với trường Đại học thì áp lực về tài chính ngày càng tăng và đòi hỏi cao hơn về
hiệu quả quản lý tài chính. Trong những năm gần đây, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã
tiến hành giao quyền tự chủ cho một số Trường đại học trọng điểm. Trong tương

Đông Nam Bộ và Tây Nam Bộ, Thành phố Hồ Chí Minh ngày nay bao gồm 19
quận và 5 huyện với các lĩnh vực giáo dục, truyền thông, thể thao và giải trí, Thành
phố Hồ Chí Minh đều giữ vai trò quan trọng bậc nhất.
Theo xu thế tất yếu trong tương lai, sẽ có rất nhiều các trường Đại học được
quyền tự chủ tài chính, kèm theo đó là trách nhiệm tự chủ nặng nề trong quản lý tài
chính, nhằm phát huy tốt chat lượng TTKT thì chất lượng thông tin kế toán phải
phù hợp và đáng tin cậy để lãnh đạo ra quyết định hiệu quả.
Do vậy, nghiên cứu về các nhân tố liên quan đến môi trường hoạt động ảnh
hưởng như thế nào đến chất lượng thông tin kế toán trong điều kiện tự chủ tài chính
là cấp thiết hiện nay. Câu hỏi được đặt ra là chất lượng TTKT tại các Trường khi
được giao quyền tự chủ sẽ như thế nào và các nhân tố nào sẽ ảnh hưởng đến chất
lượng thông tin kế toán đó?
Xuất phát từ thực tiễn trên, đề tài “ Các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng
thông tin kế toán của các Trường Đại học tự chủ tài chính tại khu vực TP.
HCM ” được lựa chọn làm đề tài nghiên cứu.
2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
2.1 Mục tiêu chung
Đề tài nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng và đo lường mức độ ảnh hưởng của
các nhân tố này đến chất lượng TTKT của các trường Đại học tự chủ tài chính tại
khu vực TP. HCM. Từ đó đề xuất một số ý kiến nhằm nâng cao chất lượng TTKT
của các trường Đại học tự chủ tài chính tại khu vực TP. HCM.
2.2 Mục tiêu cụ thể:
- Tìm hiểu và đánh giá thực trạng chất lượng TTKT của các trường Đại học tự
chủ tài chính tại khu vực TP.HCM.
- Nhận diện và xác định các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng TTKT của các
trường Đại học tự chủ tài chính tại khu vực TP. HCM.
- Khám phá thêm nhân tố mới tác động đến chất lượng TTKT của các trường
Đại học tự chủ tài chính tại khu vực TP. HCM



nhằm nâng cao chất lượng TTKT của các Trường Đại học tự chủ tài chính tại khu
vực TP. HCM.


4

5. NỘI DUNG VÀ KẾT CẤU CỦA LUẬN VĂN
Ngoài phần mở đầu và kết luận, luận văn có kết cấu 5 chương:
CHƯƠNG 1:TỔNG QUAN VỀ CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY
Tóm tắt các công trình nghiên cứu có liên quan đến đề tài.
CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT
Hệ thống hóa các cơ sở lý luận liên quan đến thông tin kế toán, cơ sở xây
dựng mô hình và lý thuyết nền
CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
Trình bày thiết kế nghiên cứu, khung và phương pháp nghiên cứu.
CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ BÀN LUẬN
Sử dụng SPSS 20.0 đề kiểm định giả thuyết và phân tích hồi quy. Bàn luận
kết quả mô hình.
CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
Tóm tắt kết quả nghiên cứu của đề tài và hàm ý chính sách
6. ĐÓNG GÓP CỦA LUẬN VĂN
- Xây dựng mô hình các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng TTKT của các
Trường Đại học Tự chủ Tài chính tại khu vực TP.HCM;
- Kết quả mô hình hồi quy cho thấy có 6 nhân tố là Môi trường pháp lý
(MTPL), Môi trường chính trị (MTCT), Môi trường kinh tế (MTKT), Môi trường
giáo dục (MTGD), Môi trường văn hóa (MTVH), Môi trường kiểm soát (MTKS) có
ảnh hưởng tỷ lệ thuận đến chất lượng TTKT của các Trường Đại học Tự chủ Tài
chính tại khu vực TP.HCM, chi tiết mức độ tác động thông qua phương trình sau:
CLTTKT = 0,378 * MTPL + 0,249* MTCT + 0.221 * MTKT + 0,149 * MTGD
+ 0.106 * MTVH + 0,151 * MTKS

- Môi trường giáo dục, nghề nghiệp, phát triển nghề nghiệp (Zhang, 2005).
Mặc dù các nghiên cứu của Choi và Mueller (1984) giải quyết các vấn đề liên quan
đến sự phát triển của hệ thống kế toán nhưng suy cho cùng sự phát triển hệ thống kế
toán bao giờ cũng hướng đến việc tạo ra hệ thống thông tin đầu ra có tính hữu ích
cao, đáp ứng nhu cầu của người sử dụng và được sự thừa nhận rộng rãi của các
quốc gia, tổ chức kinh tế lớn trên thế giới.


6

1.1.2. Nghiên cứu Xu & ctg (2003) qua bài viết “Key Issues Accounting
Information Quality Management: Australian Case Studies”.
Ngoài việc cung cấp nền tảng cơ sở lý thuyết về khái niệm và thang đo đo
lường chất lượng TTKT, qua phương pháp nghiên cứu định tính tác giả đã khám
phá ra một số nhân tố tác động đến chất lượng TTKT, bao gồm:
+ Các nhân tố bên trong như yếu tố con người và hệ thống (sự tương tác giữa
con người với hệ thống máy tính, giáo dục và nâng cao trình độ nhân viên, nâng cấp
hệ thống)
+ Các vấn đề liên quan đến tổ chức (cơ cấu tổ chức, văn hóa tổ chức, các
chính sách và chuẩn mực); và yếu tố bên ngoài (kinh tế toàn cầu, mối quan hệ giữa
các tổ chức và giữa các quốc gia, sự phát triển công nghệ, thay đổi các quy định
pháp lý).
+ Thêm vào đó, các nghiên cứu tình huống trong nghiên cứu chủ yếu được
thực hiện ở cả đơn vị thuộc khu vực tư và khu vực công.
Do đó kết quả của nghiên cứu này đã đóng góp vào hệ thống cơ sở lý luận rất
hữu ích trong việc nghiên cứu vấn đề có liên quan trong khu vực công, cũng như có
thể sử dụng các nhân tố khám phá này để kiểm định lại tại các quốc gia khác.
1.1.3. Nghiên cứu của Komala (2012) qua bài viết “The Influence of The
Accounting Managers Knowledge and The Top Managements Support On The
Accounting Information System and Its Impact On The Quality Of Accounting