GI O Ụ V
TRƢỜN

OT O

ỌC C N

N

Ệ TP

N UYỄN T Ị T ƢƠN

CM

UYỀN

PHÂN TÍCH CÁC YẾU TỐ TÁC ỘN
ỆU QUẢ
N

O T ỘN

ẾN

CỦA DOAN

ỆP N Ỏ VÀ VỪA

TRÊN ỊA BÀN T ÀN


CM

UYỀN

PHÂN TÍCH CÁC YẾU TỐ TÁC ỘN
ỆU QUẢ
N

O T ỘN

CỦA DOAN

ỆP N Ỏ VÀ VỪA

TRÊN ỊA BÀN T ÀN

P Ố

LUẬN VĂN T

Ồ C Í MINH

C SĨ

huyên Ngành: Kế toán

Mã số ngành: 60340301

CÁN BỘ


Thành phần Hội đồng đánh giá Luận văn Thạc sĩ gồm:
ọ và tên

TT

Chức danh

ội đồng

1

PGS.TS Huỳnh ức Lộng

hủ tịch

2

TS. Phạm Ngọc Toàn

Phản biện 1

3

TS. Nguyễn Quyết Thắng

Phản biện 2

4

PGS.TS Võ Văn Nhị

ỆM VỤ LUẬN VĂN T

Họ tên học viên: Nguyễn Thị Thƣơng uyền
Ngày, tháng, năm sinh: 22/11/1992

C SĨ
Giới tính : Nữ
Nơi sinh : Nghệ An

huyên ngành: Kế toán

MSHV

: 1541850073

I- Tên đề tài:
Các yếu tố tác động đến hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp nhỏ và vừa trên
địa bàn TP.HCM
II- Nhiệm vụ và nội dung:
1. Thực hiện nghiên cứu các yếu tố tác động đến hiệu quả hoạt động của doanh
nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn TP.H M.
2. Nghiên cứu lý luận, đo lƣờng, đƣa ra giả thuyết và xây dựng mô hình các yếu tố
tác động đến hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn TP.H M.
3. ề xuất một số giải pháp và hƣờng nghiên cứu tiếp theo cho luận văn
III- Ngày giao nhiệm vụ: 15/02/2017
IV- Ngày hoàn thành nhiệm vụ: 31/08/2017
V- Cán bộ hƣớng dẫn: TS

CÁN BỘ ƢỚN DẪN
(Họ tên và chữ ký)


Nguyễn Thị Thƣơng

uyền


ii

LỜ CÁM ƠN
Lời đầu tiên, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến các thành viên trong gia
đình và các Anh chị đồng nghiệp đã tạo điều kiện tốt nhất để tôi có thể thực hiện và
hoàn tất Luận văn này.
Tôi xin gửi lời tri ân sâu sắc đến TS. Hà Văn ũng ngƣời đã tận tình chỉ bảo
và hƣớng dẫn cho tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài này. Thầy đã bổ sung và
bồi đắp các kiến thức bổ ích để đề tài này đƣợc thực hiện thành công.
Tôi xin chân thành cảm ơn quý Thầy/ ô Trƣờng

ại học

ông nghệ TP.

H M đã nhiệt tình giảng dạy, cung cấp những kiến thức quý báu trong suốt thời
gian tôi theo học tại trƣờng và thực hiện Luận văn này.
Và cuối cùng tôi xin gửi đến những ngƣời bạn thân thiết lời cám ơn chân
thành đã có những hỗ trợ và đóng góp ý kiến thật bổ ích để luận văn đƣợc hoàn
chỉnh hơn.
ù đã có nhiều cố gắng, nhƣng do hạn chế về mặt thời gian cùng với việc
thiếu kinh nghiệm trong nghiên cứu nên đề tài luận văn chắc chắn còn nhiều hạn
chế và thiếu sót. Tôi rất mong nhận đƣợc những ý kiến đóng góp quý báu của quý
Thầy/ ô để luận văn của tôi đƣợc hoàn thiện hơn nữa.

của các Doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn TP.HCM” để nghiên cứu. Mục
tiêu của tác giả trong nghiên cứu này là xem xét các yếu tố tác động đến hiệu quả
hoạt động của các doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn TP.H M. Luận văn của tác
giả sẽ trả lời các câu hỏi: Yếu tố nào tác động? Mức độ tác động của từng yếu tố?
Kết quả nghiên cứu ở Việt Nam có giống với kết quả nghiên cứu ở các nứớc trên
thế giới không? Mô hình và giả thuyết nghiên cứu đƣợc xây dựng dựa trên cơ sở lý
luận về hoạt động, các chỉ số đánh giá hiệu quả hoạt động, các yếu tố tác động đến
hiệu quả kinh doanh và một số nghiên cứu có liên quan trên thế giới. Nghiên cứu sử
dụng số liệu của 40 doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn TP.H M hoạt động liên
tục từ năm 2005 đến 2015. ác số liệu đựợc truy xuất từ bản khảo sát của Viện
Nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ƣơng về các doanh nghiệp nhỏ và vừa qua các
năm 2005, 2007, 2009, 2011, 2013, 2015, trong kỳ nghiên cứu 10 năm từ năm 2005
– 2015. Tác giả sử dụng phần mềm SPSS 20 để xử lý dữ liệu. Kết quả nghiên cứu
cho thấy, trong các biến xem xét tỷ lệ nợ, quy mô


iv

doanh nghiệp, tốc độ tăng trƣởng, tỷ trọng tài sản cố định, thời gian hoạt động của
doanh nghiệp thì có 3 biến tác động đến hiệu quả đƣợc đo lƣờng bởi chỉ số ROA là
biến: Tốc độ tăng trƣởng của tổng tài sản (GROW), Quy mô doanh nghiệp (SIZE),
Thời gian hoạt động của doanh nghiệp (AGE). Trong đó biến: Quy mô doanh
nghiệp (SIZE) có tác động mạnh nhất đến hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp.
ác biến không có ý nghĩa thống kê là biến quy mô doanh nghiệp (SIZE), biến tỷ lệ
nợ trên
tổng vốn (TLNT ).
Kết quả nghiên cứu của tác giả cũng phù hợp với một số kết quả nghiên cứu
có liên quan trên thế giới và phù hợp với đặc điểm hoạt động kinh doanh của các
doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn TP.H M trong giai đoạn 2005 – 2015.


small and medium enterprises in Ho Chi Minh City. The author's thesis will answer
the questions: What factors influence? What is the impact of each factor? Did the
research results in Vietnam resemble the results of research in countries around the
world? Research models and hypotheses are constructed on the basis of operational
theories, performance indicators, business impact factors, and a number of related
studies. great. The study used data from 213 small and medium-sized enterprises in
HCM City from 2005 to 2015. The data were derived from the survey of the Central
Institute for Economic Research of Enterprises In the 2005, 2007, 2009, 2011, 2013
and 2015 periods, the 10-year study period is from 2005 to 2015. The author uses
SPSS 20 software to process the data. The results of the study show that in the
variables considering the debt ratio, enterprise size, growth rate, fixed asset ratio
and operating time of the business, there are 6 variables affecting the economic
efficiency Businesses measured by the ROA are the variables: Debt-to-equity ratio,


vi

TLNB, Total Assets (GROW), Total Asset Value (TSCD), Operating Time (AGE).
In which the ratio of fixed assets to total assets (TSCD) is negative and has the
highest impact on the business performance of enterprises. The variables were not
statistically significant as the enterprise size variable (SIZE), the short-term debt-tototal ratio (TLNC).
The research results of the author are also consistent with some relevant
research results in the world and in accordance with the characteristics of business
activities of small and medium enterprises in the area of Ho Chi Minh City in the
period 2005 Based on the results of the study, the author proposes suitable
recommendations for small and medium enterprises to improve the capital structure
and improve the efficiency of business operations of enterprises.
The author proposes the following approach for research: Research on the factors
affecting business performance measured in the market perspective, or study the
impact of non-financial factors. To the business performance of the business.

1.5 Phƣơng pháp nghiên cứu .................................................................................... 2
1.6 Ý nghĩa của đề tài ............................................................................................... 3
1.7 Kết cấu của đề tài ................................................................................................ 3
HƢƠNG 2: Ơ SỞ LÝ THUYẾT ........................................................................... 5
2.1 ác khái niệm ..................................................................................................... 5
2.1.1 Khái niệm hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp .......................................... 5
2.1.2 ản chất của hiệu quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp ................... 6
2.1.3 Vai trò của hiệu quả hoạt động đối với các doanh nghiệp............................. 6
2.1.4 Phân loại hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp ........................................... 8
2.1.4.1 ăn cứ theo phạm vi tính toán ..................................................................8
2.1.4.2 ăn cứ theo nội dung tính toán .................................................................8
2.1.5 Quy mô doanh nghiệp .................................................................................... 9
2.2 Khái niệm doanh nghiệp nhỏ và vừa .................................................................. 9
2.2.1 Quan điểm xác định doanh nghiệp nhỏ và vừa trên thế giới ......................... 9
2.2.2 Quan điểm xác định doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Việt Nam ...................... 12
2.3 Thuận lợi và khó khăn của doanh nghiệp nhỏ và vừa ...................................... 14
2.3.1 Thuận lợi ...................................................................................................... 14


viii

2.3.2 Khó khăn ...................................................................................................... 14
2.4 Tổng quan nghiên cứu có liên quan .................................................................. 15
2.4.1 Nghiên cứu nƣớc ngoài ................................................................................ 15
2.4.2 Nghiên cứu trong nƣớc ................................................................................ 20
2.5 ác chỉ số đo lƣờng đánh giá hiệu quả hoạt động kinh doanh ......................... 23
2.5.1 Lợi nhuận sau thuế thu nhập doanh nghiệp ................................................. 23
2.5.2 Tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE) ................................................ 24
2.5.3 Tỷ suất lợi nhuận trên doanh thu (ROS) ...................................................... 25
2.5.4 Tỷ số lợi nhuận ròng trên tài sản (ROA) ..................................................... 25

4.3.4 Thông số mô hình lần 2 ............................................................................... 48
4.3.5 Kết quả hồi quy lần 2: .................................................................................. 49
4.4 Kết quả hồi quy mô hình cuối cùng .................................................................. 50
4.4.1 Ma trận tƣơng quan giữa các biến trong mô hình cuối cùng ....................... 50
4.4.2 Thông số mô hình lần cuối .......................................................................... 51
4.4.3 Kiểm định giả định của phƣơng sai sai số không đổi: ................................. 52
4.4.4 Kiểm định các phần dƣ có phân phối chuẩn: ............................................... 53
4.4.5 Kết quả hồi quy mô hình cuối...................................................................... 54
4.5 Kết quả nghiên cứu ........................................................................................... 56
KẾT LUẬN CHƢƠNG 4 ........................................................................................... 58
HƢƠNG 5: KẾT LUẬN V KIẾN NGHỊ ............................................................ 59
5.1 Kết luận ............................................................................................................. 59
5.2 Kiến nghị ........................................................................................................... 60
5.2.1 Kiến nghị từ phía nhà nƣớc ......................................................................... 60
5.2.1.1 Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa tiếp cận tối hơn các nguồn lực tài chính
.......................................................................................................................... 61
5.2.1.2 Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa xây dựng các mạng lƣới, liên kết kinh
doanh ................................................................................................................ 65
5.2.2 Nâng cao uy tín của doanh nghiệp ............................................................... 66
5.2.3 Nâng cao năng lực cạnh tranh...................................................................... 67
5.2.4 Quy mô doanh nghiệp .................................................................................. 69
5.2.5 Tăng trƣởng doanh nghiệp ........................................................................... 70
KẾT LUẬN HƢƠNG 5.......................................................................................... 71
KẾT LUẬN HUNG V ......................................................................................... 72
Ề XUẤT PHƢƠNG HƢỚNG NGHIÊN ỨU TIẾP THEO ................................ 72
T I LIỆU THAM KHẢO ......................................................................................... 73
PHỤ LỤ .................................................................................................................... 1


x

: Significance level – Mức ý nghĩa.

SIZE

: Quy mô doanh nghiệp.

SPSS

: Statistical Package for Social Sciences –
Phần mềm xử lý thống kê dùng trong các ngành khoa học xã hội.

TLNA

: Tỷ lệ nợ trên tổng vốn.

TLNB

: Tỷ lệ nợ trên vốn chủ sở hữu.

TLNC

: Tỷ lệ nợ ngắn hạn trên tổng vốn.

TLND

: Tỷ lệ nợ dài hạn trên tổng vốn.

TSCD

: Tỷ trọng của tài sản cố định.

ÌN

ẢN

Hình 3.1: Quy trình nghiên cứu ............................................................................30
Hình 3.2: Mô hình nghiên cứu..............................................................................36
Hình 4.1: iểu đồ phân tán giữa giá trị dự đoán và phần dƣ từ hồi quy ..............52
Hình 4.2: iểu đồ P – P Plot của phần dƣ ............................................................53
Hình 4.3: ồ thị Histogram của phần dƣ ..............................................................54


1

C ƢƠN

1:

Ớ T

ỆU TỔN

QUAN

1.1 Lý do chọn đề tài
ối với doanh nghiệp hiệu quả hoạt động không chỉ là thƣớc đo chất lƣợng
phản ánh trình độ tổ chức quản lý kinh doanh mà còn là vấn đề sống còn của
doanh nghiệp. Trong điều kiện kinh tế thị trƣờng ngày càng mở rộng, doanh nghiệp
muốn tồn tại và phát triển thì đòi hỏi doanh nghiệp kinh doanh phải có hiệu quả.
Hiệu quả hoạt động càng cao, doanh nghiệp càng có điều kiện mở rộng và phát triển
kinh tế, đối với doanh nghiệp hiệu quả kinh tế chính là lợi nhuận thu đƣợc trên cơ


2

- Mục tiêu cụ thể:
Xây dựng mô hình nghiên cứu các yếu tố tác động đến hiệu quả hoạt động
của các doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn TP.H M.
Kiểm định mô hình và các giả thuyết nghiên cứu, từ đó xác định các yếu tố
tác động đến hiệu quả hoạt động của các doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Thông qua nghiên cứu thực tiễn, đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao
hiệu quả hoạt động của các doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn TP.H M.

1.3 ối tƣợng và phạm vi nghiên cứu
-

ối tƣợng nghiên cứu:

ác yếu tố tác động đến hiệu quả hoạt động của

doanh nghiệp.
- Phạm vị nghiên cứu:
+ Không gian: 40 oanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn TP. Hồ hí Minh.
+ Thời gian: Từ năm 2005 đến 2015.

1.4 Câu hỏi nghiên cứu
Nghiên cứu đƣợc thực hiện nhằm trả lời các câu hỏi chính:
-

âu hỏi 1: Tác động của của các yếu tố đến hiệu quả hoạt động của doanh

nghiệp nhỏ và vừa nhƣ thế nào?

Về mặt thực tiễn: Kết quả nghiên cứu sẽ cung cấp một lƣợng thông tin nhất
định cần thiết để các đơn vị đang công tác có thể làm thông tin tham khảo trƣớc khi
quyết định đầu tƣ.

1.7 Kết cấu của đề tài
Luận văn đƣợc chia thành 5 chƣơng:
hƣơng 1: Giới thiệu tổng quan. Trình bày lý do chọn đề tài, mục tiêu
nghiên cứu, đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu, phƣơng pháp nghiên cứu và ý nghĩa
của đề tài.
hƣơng 2: ơ sở lý thuyết. hƣơng này trình bày về các định nghĩa, Trình
bày tổng quan về các nghiên cứu trong nƣớc và ngoài nƣớc liên quan đến đề tài
nghiên cứu. Xây dựng mô hình nghiên cứu và các giả thuyết nghiên cứu.
hƣơng 3: Phƣơng pháp nghiên cứu. Trình bày phƣơng pháp nghiên cứu để
kiểm định mô hình, lý thuyết cùng các giả thuyết đề ra của đề tài.


4

hƣơng 4: Kết quả nghiên cứu. Mô tả, phân tích, thống kê dữ liệu, kết quả
nghiên cứu, xác định các yếu tố ảnh hƣởng đến hiệu quả hoạt động của doanh
nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn TP.HCM.
hƣơng 5: Kết luận và kiến nghị. Trình bày kết luận dựa trên kết quả
nghiên cứu, từ đó đƣa ra kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của doanh
nghiệp.


5

C ƢƠN


hỏi các doanh nghiệp phải xác định cho mình phƣơng thức hoạt động riêng, xây
dựng các chiến lƣợc, các phƣơng án kinh doanh phù hợp và có hiệu quả.
Nhƣ vậy, hoạt động SXK

có hiệu quả ảnh hƣởng vô cùng quan trọng đến

doanh nghiệp, đƣợc thể hiện thông qua các vai trò sau:
iệu quả hoạt động là điều kiện hết sức quan trọng trong việc đảm bảo sự
tồn tại và phát triển của doanh nghiệp: sự tồn tại của doanh nghiệp đƣợc xác định
bởi sự tạo ra hàng hóa, của cải vật chất và dịch vụ phục vụ cho nhu cầu của xã hội.
o đó doanh nghiệp phải đảm bảo thu nhập đủ bù đắp chi phí bỏ ra và có sự tích
lũy cho quá trình tái sản xuất mở rộng. Nhƣng trong điều kiện các yếu tố của quá
trình sản xuất chỉ thay đổi trong khuôn khổ nhất định thì để tăng lợi nhuận đòi hỏi
hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp phải đạt hiệu quả. Hiệu quả SXK

càng

cao, doanh nghiệp càng có điều kiện tái sản xuất mở rộng, đổi mới công nghệ tiên
tiến hiện đại… sản xuất kinh doanh có hiệu quả cũng là tiền đề để nâng cao phúc lơi
cho ngƣời lao động từ đó kích thích ngƣời lao động tăng năng xuất lao động.
iệu quả hoạt động là nhân tố thúc đẩy sự cạnh tranh và tiến bộ trong sản
xuất kinh doanh: cạnh tranh là yếu tố làm doanh nghiệp mạnh lên nhƣng cũng có
thể khiến doanh nghiệp không thể tồn tại đƣợc trên thị trƣờng. Thị trƣờng ngày
càng phát triển thì sự cạnh tranh giữa các doanh nghiệp ngày càng gay gắt và khốc
liệt hơn. Sự cạnh tranh lúc này không còn là cạnh tranh về số lƣợng mà cạnh tranh
cả về chất lƣợng hàng hóa, giá cả và các yếu tố khác.

o đó, doanh nghiệp phải

cung cấp đƣợc hàng hóa dịch vụ với chất lƣợng tốt, giá cả hợp lý. Mặt khác, hiệu

lao động, đảm bảo mức sống cho các tầng lớp nhân dân.
- Hiệu quả an ninh quốc phòng: phản ánh trình độ sử dụng các nguồn lực vào
SXK với mục tiêu lợi nhuận nhƣng phải đảm bảo an ninh chính trị, trật tự an toàn
xã hội trong và ngoài nƣớc.
- Hiệu quả đầu tƣ: phản ánh trình độ sử dụng các nguồn lực ở hiện tại để tiến
hành các hoạt động SXK nhằm đem lại cho nhà đầu tƣ các kết quả nhất định trong
tƣơng lai lớn hơn nguồn lực đã bỏ ra.
- Hiệu quả môi trƣờng: phản ánh việc khai thác và sử dụng các nguồn lực
trong kinh doanh với mục tiêu tối đa hóa lợi nhuận nhƣng phải xem xét mức tƣơng
quan giữa kết quả đạt đƣợc về kinh tế với việc đảm bảo vệ sinh. Môi trƣờng, điều
kiện làm việc của ngƣời lao động và khu vực dân cƣ.

2.1.4.2 Căn cứ theo nội dung tính toán
- Hiệu quả dƣới dạng thuận: hiệu quả sản xuất kinh doanh đƣợc đo lƣờng bằng
chỉ tiêu tƣơng đối, biểu hiện quan hệ so sánh giữa chi phí đầu vào với kết quả đầu
ra. hỉ tiêu này cho biết cứ mỗi đơn vị đầu vào có khả năng tạo đƣợc bao nhiêu đơn
vị đầu ra.


9

- Hiệu quả dƣới dạng nghịch: là chỉ tiêu biểu hiện quan hệ so sánh nhƣng chỉ
tiêu này cho biết để có đƣợc một đơn vị đầu ra cần bao nhiêu đơn vị chi phí đầu
vào.

2.1.5 Quy mô doanh nghiệp
Cơ cấu vốn:

ơ cấu vốn là một thuật ngữ dùng để chỉ một doanh nghiệp