ĐẠI HỌC HUẾ
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM

NGUYỄN NGỌC THÚY

XÂY DỰNG VÀ SỬ DỤNG
HỆ THỐNG BÀI TẬP PHẦN PHI KIM LỚP 11
NHẰM PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC THỰC HÀNH HÓA HỌC
CHO HỌC SINH TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
Demo Version - Select.Pdf SDK

Chuyên ngành: Lí luận và phƣơng pháp dạy học môn Hóa học
Mã số: 60140111

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC
THEO ĐỊNH HƢỚNG ỨNG DỤNG
NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC
TS. NGUYỄN THỊ KIM ÁNH

Thừa Thiên Huế, năm 2018

i


LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các số liệu và kết
quả nghiên cứu ghi nhận trong luận văn là trung thực, đƣợc các đồng tác giả cho
phép sử dụng và chƣa từng đƣợc công bố trong bất kì một công trình nào khác.
Nguyễn Ngọc Thúy



Nguyễn Ngọc Thúy

iii


MỤC LỤC
Trang
Trang phụ bìa .............................................................................................................. i
Lời cam đoan ...............................................................................................................ii
Lời cảm ơn ................................................................................................................ iii
MỤC LỤC ................................................................................................................... 1
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT ......................................................................... 4
DANH MỤC CÁC BIỂU BẢNG ............................................................................... 5
DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ..................................................................................... 6
MỞ ĐẦU .................................................................................................................... 7
1. Lý do chọn đề tài ..................................................................................................... 7
2. Mục đích nghiên cứu ............................................................................................... 8
3. Nhiệm vụ nghiên cứu .............................................................................................. 8
4. Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu ........................................................................ 8
5. Phạm vi nghiên cứu ................................................................................................. 9
6. Phƣơng pháp nghiên cứu ......................................................................................... 9

Version
- Select.Pdf SDK
7. Giả thuyếtDemo
khoa học
................................................................................................
9
8. Những đóng góp mới của đề tài .............................................................................. 9

2.2. NGUYÊN TẮC VÀ QUY TRÌNH TUYỂN CHỌN, XÂY DỰNG HỆ THỐNG
BÀI TẬP THỰC HÀNH THÍ NGHIỆM ................................................................. 33

Version
Select.Pdf
SDK
2.2.1.NguyênDemo
tắc tuyển
chọn và -xây
dựng hệ thống
bài tập thực hành thí nghiệm .... 33
2.2.2. Quy trình xây dựng hệ thống bài tập thực hành thí nghiệm ........................... 34
2.3. THIẾT KẾ BỘ CÔNG CỤ ĐÁNH GIÁ NĂNG LỰC THỰC HÀNH HÓA
HỌC THÔNG QUA HỆ THỐNG BÀI TẬP THỰC HÀNH THÍ NGHIỆM PHẦN
PHI KIM LỚP 11 ...................................................................................................... 35
2.3.1. Xây dựng các mức độ phát triển năng lực thực hành hóa học cho học sinh
trung học phổ thông .................................................................................................. 35
2.3.2. Xây dựng thang đánh giá năng lực thực hành hóa học ................................... 38
2.4. TUYỂN CHỌN, XÂY DỰNG VÀ SỬ DỤNG HỆ THỐNG BÀI TẬP THỰC
HÀNH PHẦN PHI KIM LỚP 11 ............................................................................. 42
2.4.1. Bài tập về lập kế hoạch thí nghiệm ................................................................. 42
2.4.2. Bài tập về năng lực tiến hành thí nghiệm ........................................................ 44
2.4.3. Bài tập về quan sát, mô tả, giải thích hiện tƣợng thí nghiệm .......................... 47
2.4.4. Bài tập về xử lý thông tin liên quan đến thí nghiệm ....................................... 48

2


2.5. MỘT SỐ BIỆN PHÁP SỬ DỤNG HỆ THỐNG BÀI TẬP THỰC HÀNH THÍ
NGHIỆM NHẰM PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC THỰC HÀNH HÓA HỌC CHO

3


DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
STT

Ký hiệu và chữ

Viết tắt

1

Bàn tay nặn bột

BTNB

2

Bài tập thực hành thí nghiệm

BTTHThN

3

Bài tập về nhà

BTVN

4


Giáo dục học

GDH

10

Giáo viên

GV

11

Học sinh

HS

12

Năng lực

NL

13

Năng lực thực hành hóa học

NLTHHH

14



19

Phiếu học tập

PHT

20

Phƣơng trình hóa học

pthh

21

Sách giáo khoa

sgk

22

Sách bài tập

sbt

23

Sách tham khảo

stk

Bảng 1.1. Các năng lực chuyên biệt của môn hóa học ............................................. 16
Bảng 1.2. Cấu trúc năng lực thực hành hóa học ....................................................... 18
Bảng 1.3. Kết quả điều tra về sử dụng BTTHThN và phát triển NLTHHH ............. 25
Bảng 2.1. Cấu trúc phần phi kim lớp 11 (theo chƣơng trình chuẩn) ........................ 29
Bảng 2.2. Các mức độ của NLTHHH đối với HS THPT ......................................... 36
Bảng 2.3. Thang đánh giá NLTHHH cho HS THPT ................................................ 40
Bảng 2.4. Đánh giá mức độ phát triển của NLTHHH tƣơng ứng tổng số điểm HS
đạt đƣợc ................................................................................................... 41
Bảng 3.1. Bảng liệt kê phân bố TNSP ...................................................................... 71
Bảng 3.2. Bảng tiêu chí Cohen.................................................................................. 74
Bảng 3.3. Bảng so sánh giá trị kiểm chứng t-test..................................................... 74
Bảng 3.4. Bảng kiểm quan sát đánh giá mức độ phát triển NLTHHH của HS ........ 76
Bảng 3.5. Kết quả kiểm tra bài 45 phút .................................................................... 77
Bảng 3.6. Bảng
phânVersion
phối tần số,
tần suất và tần
suất tích lũy bài 45 phút .............. 77
Demo
- Select.Pdf
SDK
Bảng 3.7. Bảng phân phối tần số, tần suất theo phân loại học lực bài 45 phút ........ 78
Bảng 3.8. Tổng hợp các tham số đặc trƣng bài 45 phút ............................................ 79
Bảng 3.9. Kết quả bài kiểm tra 15 phút .................................................................... 79
Bảng 3.10. Bảng phân phối tần số, tần suất và tần suất tích lũy bài 15 phút ............ 80
Bảng 3.11. Bảng phân phối tần số, tần suất theo phân loại học lực bài 15 phút ...... 80
Bảng 3.12. Bảng tổng hợp các tham số đặc trƣng bài 15 phút ................................. 81
Bảng 3.13. Bảng tổng hợp các tham số thống kê đặc trƣng thực nghiệm ................ 81

5

Hình 3.1. Đồ thị đƣờng lũy tích bài 45 phút (% HS đạt điểm Xi trở xuống) ............ 78
Hình 3.2. Biểu đồ phân loại học lực kết quả bài 45 phút .......................................... 79
Hình 3.3. Đồ thị đƣờng lũy tích bài 15 phút (% HS đạt điểm Xi trở xuống) ............ 80
Hình 3.4. Biểu đồ phân loại học lực kết quả bài 15 phút .......................................... 81

6


MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài [1],[2],[3]
Bƣớc vào thế kỉ XXI, nền giáo dục quốc tế hiện đại đã định hƣớng phát triển
theo bốn trụ cột chính, đó là: “Học để biết, học để làm, học để chung sống và học để
làm người” với mục tiêu đào tạo đội ngũ nhân lực trẻ, khỏe không ngừng vƣơn lên
học hỏi để phát triển và khẳng định vị trí cá nhân của họ trong xã hội.
Trong xu thế hội nhập quốc tế, nƣớc ta đã đƣa ra những chiến lƣợc mới để
phát triển nền giáo dục theo định hƣớng năng lực và giáo dục nhân cách thế hệ trẻ
nhằm đào tạo ra nguồn nhân lực mới có tri thức, có năng lực, có tƣ duy, có khả năng
thích ứng tốt, có khả năng vận dụng sáng tạo tri thức nhân loại vào thực tiễn, sẵn
sàng làm chủ nền khoa học kĩ thuật và công nghệ thông tin đang phát triển mạnh
mẽ, vƣợt bậc làm chủ đất nƣớc. Quyết tâm đổi mới nền giáo dục của Đảng và nhà
nƣớc đã thể hiện rõ trong Nghị quyết số 44/NQ-CP, ngày 09/6/2014 Ban hành
Chƣơng trình hành động của Chính phủ thực hiện theo Nghị quyết số 29-NQ/TW
ngày 04 tháng 11 năm 2013 của Hội nghị lần thứ VIII Ban Chấp hành Trung ƣơng

Demo
- Select.Pdf
khóa XI nhấn
mạnh:Version
...“ Đổi mới
căn bản, toànSDK

Lựa chọn, xây dựng và sử dụng hệ thống BTTHThN gồm các bài tập về lập
kế hoạch ThN; kĩ năng tiến hành ThN; quan sát mô tả hiện tƣợng ThN; xử lý thông
tin liên quan đến ThN nhằm phát triển NLTHHH cho HS ở trƣờng phổ thông phần
phi kim lớp 11.

- Select.Pdf SDK
3. Nhiệm vụDemo
nghiênVersion
cứu
- Nghiên cứu cơ sở lý luận về NLTHHH; BTTHThN phần phi kim lớp 11 và
vấn đề phát triển năng lực thực hành của HS.
- Nghiên cứu thực trạng sử dụng BTTHThN trong dạy học hóa học phần phi
kim ở trƣờng THPT hiện nay.
- Xây dựng và đề xuất những biện pháp sử dụng hiệu quả hệ thống
BTTHThN phần phi kim lớp 11 nhằm phát triển NLTHHH của HS.
- Thiết kế một số kế hoạch dạy học mẫu có sử dụng BTTHThN phần phi kim
lớp 11 nhằm nâng cao NLTHHH cho HS.
- Xây dựng bộ công cụ đánh giá sự phát triển NLTHHH thông qua BTTThN.
- Thực nghiệm sƣ phạm nhằm đánh giá hiệu quả việc thực hiện đề tài.
4. Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu
4.1. Khách thể nghiên cứu
Quá trình dạy và học môn Hóa học ở trƣờng THPT

8


4.2. Đối tượng nghiên cứu
Hệ thống BTTHThN phần phi kim hóa học lớp 11.
NLTHHH cho HS THPT
5. Phạm vi nghiên cứu

hóa học của HS. Đó cũng là PPDH tích cực, góp phần nâng cao hiệu quả dạy học và
nâng cao chất lƣợng dạy học môn Hóa học.
8. Những đóng góp mới của đề tài
8.1. Lựa chọn, xây dựng hệ thống BTTHThN đa dạng về hình thức, phong

9


phú về nội dung thể hiện đầy đủ các tiêu chí đánh giá của NLTHHH đƣợc phân chia
theo từng dạng bài tập, từng chƣơng kiến thức .
8.2. Đề xuất các biện pháp sử dụng hiệu quả BTTHThN qua giờ dạy bài mới,
giờ ôn tập, giờ thực hành giúp HS nắm vững và củng cố kiến thức thực hành thí
nghiệm (THThN), giúp các em tự tin khi tiến hành các ThN và có khả năng suy
luận, giải tốt các BTTHThN trong các đề thi, kiểm tra nhằm phát triển NLTHHH
của HS.
8.3. Thiết kế đƣợc bộ công cụ đánh giá NLTHHH cho HS thông qua
BTTHThN giúp GV và HS có định hƣớng hoạt động trong quá trình dạy và học.
9. Cấu trúc luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận và kiến nghị, tài liệu tham khảo và phụ lục,
luận văn đƣợc trình bày theo 3 chƣơng:
Chƣơng 1. Cơ sở lí luận và thực tiễn của đề tài
Chƣơng 2. Xây dựng và sử dụng hệ thống bài tập phần phi kim hóa học 11
nhằm phát triển năng lực thực hành cho học sinh phổ thông.
Chƣơng 3. Thực nghiệm sƣ phạm

Demo Version - Select.Pdf SDK

10