ĐẠI HỌC HUẾ
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

----****----

NGUYỄN BÁ HÀO

XÂY DỰNG VÀ SỬ DỤNG HỆ THỐNG BÀI TẬP PHẦN PHI KIM
LỚP 11 NHẰM PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC TƯ DUY
CHO HọC SINH TRUNG HọC PHổ THÔNG
Chuyên ngành: Lý luận và Phương pháp dạy học bộ môn hóa học
Demo Version - Mã
Select.Pdf
SDK
số: 8140111

LUẬN VĂN THẠC SĨ GIÁO DỤC HỌC
THEO ĐỊNH HƯỚNG ỨNG DỤNG
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC
PGS. TS. NGUYỄN XUÂN TRƯỜNG

Thừa Thiên Huế, năm 2018

i


LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan Luận văn này là công trình nghiên cứu của cá nhân tôi, các
số liệu và kết quả nghiên cứu nêu trong Luận văn là trung thực và chưa từng công
bố trong bất kỳ một công trình nghiên cứu nào khác.



iii


MỤC LỤC
Trang phụ bìa ............................................................................................................. i
Lời cam đoan ............................................................................................................. ii
Lời cảm ơn ............................................................................................................... iii
PHẦN MỞ ĐẦU ...................................................................................................... 7
1. Lí do chọn đề tài ............................................................................................. 7
2. Mục đích nghiên cứu ...................................................................................... 8
3. Nhiệm vụ nghiên cứu ..................................................................................... 8
4. Khách thể và đối tượng nghiên cứu ................................................................ 8
5. Phương pháp nghiên cứu ................................................................................ 8
6. Giả thuyết khoa học ........................................................................................ 9
7. Những đóng góp của đề tài ............................................................................. 9
PHẦN NỘI DUNG ................................................................................................ 10
CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỂN CỦA ĐỀ TÀI ................... 10
1.1. Hoạt động nhận thức.................................................................................. 10
1.2. Tư duy
và việc
phát triển
năng lực tư SDK
duy trong giảng dạy bộ môn hoá học
Demo
Version
- Select.Pdf
ở trường phổ thông ........................................................................................... 10
1.2.1. Tư duy và tư duy hóa học ................................................................... 11
1.2.2. Tầm quan trọng của phát triển tư duy ................................................ 11


Version
- Select.Pdf SDK
2.2.6.Demo
Hoàn thiện
bài tập...............................................................................
33
2.3. Hệ thống câu hỏi và bài tập phi kim lớp 11 nhằm phát triển năng lực tư duy
cho HS THPT ................................................................................................... 33
2.3.1. Hệ thống bài tập chương nitơ-photpho .............................................. 33
2.3.2. Hệ thống bài tập nhóm cacbon- silic .................................................. 50
2.4. Các hình thức sử dụng BTHH để hình thành và phát triển năng lực tư duy
cho HS .............................................................................................................. 60
2.4.1. Sử dụng bài tập khi nghiên cứu bài mới ............................................ 60
2.4.2. Sử dụng bài tập khi hoàn thiện kiến thức kĩ năng .............................. 61
2.4.3. Sử dụng bài tập khi KTĐG................................................................. 61
TIỂU KẾT CHƯƠNG 2 ....................................................................................... 62
CHƯƠNG 3: THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM ....................................................... 63
3.1. Mục đích và nhiệm vụ của thực nghiệm sư phạm ..................................... 63
3.1.1. Mục đích của thực nghiệm sư phạm .................................................. 63
3.1.2. Nhiệm vụ của thực nghiệm sư phạm .................................................. 63
2


3.2. Kế hoạch thực nghiệm sư phạm ................................................................ 63
3.2.1. Lựa chọn địa bàn, đối tượng và thời gian thực nghiệm sư phạm ....... 63
3.2.2. Chuẩn bị cho thực nghiệm sư phạm ................................................... 64
3.2.3. Tiến hành thực nghiệm sư phạm ........................................................ 64
3.3. Kết quả thực nghiệm sư phạm ................................................................... 65
3.3.1. Kết quả các bài dạy thực nghiệm sư phạm......................................... 65

dd

3

Điều kiện tiêu chuẩn

đktc

4

Giáo viên

GV

5

Học sinh

HS

6

Kiểm tra đánh giá

KTĐG

7

Lớp đối chứng


Bảng 1.1. Các thầy cô sử dụng bài tập trong các giờ dạy học ................................ 27
Bảng 1.2. Mức độ sử dụng các dạng bài tập hh trong dạy học của các thầy cô ..... 27
Bảng 3.1. Thống kê số hs tham gia thực hiện đề tài ............................................... 64
Bảng 3.2. Phân phối tần suất số hs theo điểm bài kiểm tra trước thực nghiệm ...... 65
Bảng 3.3. Kết quả HS đạt điểm xi của 2 bài kiểm tra của trường THPT Lộc Thanh..... 66
Bảng 3.4. Bảng phân phối tần số, tần suất và tần suất lũy tích bài kiểm tra lần 1 của
trường THPT Lộc Thanh......................................................................................... 66
Bảng 3.5. Bảng phân phối tần số, tần suất và tần suất lũy tích bài kiểm tra lần 2 của
trường THPT Lộc Thanh......................................................................................... 67
Bảng 3.6. Bảng phân loại kết quả học tập của hs trường THPT Lộc Thanh .......... 68
Bảng 3.7. Kết quả HS đạt điểm xi của 2 bài kiểm tra của trường THPT Nguyễn Du 69
Bảng 3.8. Bảng phân phối tần số, tần suất và tần suất lũy tích bài kiểm tra ........... 69
lần 1 của trường THPT Nguyễn Du ........................................................................ 69
Bảng 3.9. Bảng phân phối tần số, tần suất và tần suất lũy tích bài kiểm tra lần 2 của
trường THPTDemo
Nguyễn
Du .......................................................................................
70
Version
- Select.Pdf SDK
Bảng 3.10. Bảng phân phối kết quả học tập của trường THPT Nguyễn Du ........... 71
Bảng 3.11. Tổng hợp các tham số đặc trưng ........................................................... 74

5


DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ, HÌNH VẼ
Sơ đồ 1.1. Các giai đoạn của tư duy.......................................................................... 17
Hình 3.1. Đường lũy tích bài kiểm tra lần 1 của trường THPT Lộc Thanh.............. 67
Hình 3.2. Đường lũy tích bài kiểm tra lần 2 của trường THPT Lộc Thanh.............. 68


Ở trường phổ thông, đổi mới về phương pháp dạy học nghĩa là tạo mọi điều
kiện để HS có thể tiếp thu kiến thức một cách tích cực, tự lực và biết vận dụng sáng
tạo tri thức để giải quyết các vấn đề trong học tập và cuộc sống.
Trong dạy học hóa học, có thể nâng cao chất lượng dạy học và phát triển tư
duy của HS bằng nhiều biện pháp và phương pháp khác nhau. Trong đó, giải bài tập
hóa học (BTHH) với tư cách là một phương pháp dạy học, có tác dụng rất tích cực
đến việc giáo dục, rèn luyện và phát triển HS. Mặt khác, cũng là thước đo thực chất
sự nắm vững kiến thức và kĩ năng hóa học của HS.
Trong hóa học, giải đáp các câu hỏi lý thuyết và giải BTHH là phương tiện cơ
bản để giúp HS gợi nhớ kiến thức, rèn luyện năng lực tư duy một cách sâu sắc và
vận dụng linh hoạt, có hiệu quả các kiến thức của mình.
Trong chương trình hóa học phổ thông việc phát triển năng lực tư duy thông
qua hệ thống BTHH cho HS là vấn đề cực kỳ quan trọng để giúp cho các em hoàn
thiện hơn.
7


Xuất phát từ những vấn đề trên, với mong muốn góp phần nâng cao chất
lượng dạy học nên tôi chọn đề tài: “Xây dựng và sử dụng hệ thống bài tập phần
phi kim lớp 11 nhằm phát triển năng lực tư duy cho HS THPT”
2. Mục đích nghiên cứu
Nghiên cứu sử dụng hệ thống câu hỏi và BTHH phần phi kim trong chương
trình lớp 11 THPT nhằm mục đích phát triển tư duy cho HS thông qua 3 mức độ
của quá trình tư duy là biết, hiểu và vận dụng để tìm kiếm lời giải cho mỗi bài, mỗi
dạng câu hỏi và BTHH.
Ðề tài này cũng là cơ hội tốt giúp cho bản thân tôi bồi dưỡng thêm về kiến
thức và kinh nghiệm trong đổi mới phương pháp dạy học đáp ứng yêu cầu đổi mới
giáo dục trong giai đoạn hiện nay.
3. Nhiệm vụ nghiên cứu


5.2. Nghiên cứu thực tiễn
- Quan sát sư phạm trực tiếp.
- Điều tra.
- Chuyên gia.
- Thực nghiệm sư phạm.
- Phân tích.
5.3. Xử lý số liệu bằng phương pháp thống kê toán học
6. Giả thuyết khoa học
Trong quá trình dạy học hoá học, NẾU:
Giáo viên (GV) xây dựng và sử dụng được hệ thống bài tập phần phi kim lớp
11 nhằm phát triển năng lực tư duy cho HS THPT
THÌ sẽ giúp HS:
- Có phương pháp tự học tốt
- Phát triển năng lực giải quyết vấn đề.
- Phát triển năng lực tư duy.
- Rèn luyện tính độc lập hành động và trí thông minh cho HS là tiền đề quan

Demo
Version
- Select.Pdf SDK
trọng cho việc
phát triển
tích cực.
- Nâng cao hứng thú và niềm say mê học tập bộ môn.
7. Những đóng góp của đề tài
- Lựa chọn, sưu tập được một hệ thống câu hỏi và BTHH cả tự luận và trắc
nghiệm khách quan với mục đích phát triển năng lực tư duy cho HS.
- Vai trò, tác dụng, cách phân loại và cách xây dựng hệ thống BTHH, đặc biệt
là phân loại các mức độ nhận thức (biết, hiểu, vận dụng, vận dụng cao) khi xây