BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
ĐẠI HỌC HUẾ
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

LÊ THỊ HIỀN

ĐÁNH GIÁ TỔNG HỢP ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN
PHỤC VỤ QUY HOẠCH NÔNG - LÂM NGHIỆP
HUYỆN XUÂN LỘC, TỈNH ĐỒNG NAI
Demo Version - Select.Pdf SDK

LUẬN VĂN THẠC SĨ ĐỊA LÝ

Huế, 2014


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
ĐẠI HỌC HUẾ
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

LÊ THỊ HIỀN

ĐÁNH GIÁ TỔNG HỢP ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN PHỤC
VỤ QUY HOẠCH NÔNG - LÂM NGHIỆP HUYỆN
XUÂN LỘC, TỈNH ĐỒNG NAI

Chuyên ngành: ĐỊA LÝ TỰ NHIÊN
Mã số: 60 44 02 17

Demo Version - Select.Pdf SDK


phòng Tài nguyên và Môi trường, phòng Thống kê, UBND huyện Xuân Lộc,
Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Đồng Nai, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo điều
kiện, giúp đỡ, cung cấp tài liệu và nhiều ý kiến đóng góp quý báu để hoàn
thành luận văn này.
Huế, 5/2014
Tác giả luận văn
Demo Version - Select.Pdf SDK

iii

Lê Thị Hiền


MỤC LỤC
Trang phụ bìa ............................................................................................................... i
Lời cam đoan ................................................................................................................ ii
Lời cảm ơn .................................................................................................................. iii
Mục lục ..........................................................................................................................1
Danh mục các chữ viết tắt .............................................................................................6
Danh mục các bảng biểu ...............................................................................................7
Danh mục các hình ........................................................................................................8
MỞ ĐẦU ......................................................................................................................9
1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI ............................................................................9
2. MỤC TIÊU VÀ NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU ........................................................10
2.1. Mục tiêu ...............................................................................................................10
2.2. Nhiệm vụ ..............................................................................................................10
3. GIỚI HẠN PHẠM VI NGHIÊN CỨU ...................................................................10
4. PHƯƠNGDemo
PHÁP Version
NGHIÊN CỨU

1.2.4.1. Điều kiện tự nhiên ..........................................................................................23
1.2.4.2. Tài nguyên thiên nhiên ...................................................................................23
1.2.5. Mối liên hệ giữa điều kiện tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên với cấu trúc
cảnh quan.....................................................................................................................24
1.2.6. Mối liên
hệ giữa
cảnh quan
và hoạt độngSDK
nông - lâm nghiệp ...........................25
Demo
Version
- Select.Pdf
1.2.7. Phát triển và phát triển bền vững ......................................................................27
1.2.7.1. Phát triển ........................................................................................................27
1.2.7.2. Phát triển bền vững ........................................................................................27
1.3. QUAN ĐIỂM VÀ PHƯƠNG PHÁP ĐÁNH GIÁ TỔNG HỢP ĐIỀU KIỆN TỰ
NHIÊN PHỤC VỤ QUY HOẠCH NÔNG - LÂM NGHIỆP HUYỆN XUÂN LỘC,
TỈNH ĐỒNG NAI .......................................................................................................27
1.3.1. Quan điểm tiếp cận............................................................................................27
1.3.1.1. Quan điểm lịch sử ..........................................................................................27
1.3.1.2. Quan điểm tổng hợp .......................................................................................28
1.3.1.3. Quan điểm lãnh thổ ........................................................................................28
1.3.1.4. Quan điểm hệ thống .......................................................................................29
1.3.1.5. Quan điểm phát triển bền vững ......................................................................29
1.3.2. Phương pháp đánh giá và phân hạng thích nghi ...............................................29

2


1.4. QUY TRÌNH ĐÁNH GIÁ TỔNG HỢP ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN PHỤC VỤ

2.3.1. Những nhân tố ảnh hưởng đến sự phân hoá lãnh thổ........................................49
2.3.2. Các đơn vị cảnh quan lãnh thổ huyện Xuân Lộc ..............................................50
2.3.2.1. Hệ thống và chỉ tiêu phân loại cảnh quan ......................................................50
2.3.2.2. Bản đồ sinh thái cảnh quan và bảng chú giải ma trận ....................................53
2.3.3. Phân vùng sinh thái cảnh quan lãnh thổ nghiên cứu .........................................56
3


CHƯƠNG 3 ĐÁNH GIÁ TỔNG HỢP ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN PHỤC VỤ
QUY HOẠCH NÔNG - LÂM NGHIỆP HUYỆN XUÂN LỘC, TỈNH ĐỒNG NAI..59
3.1. XÂY DỰNG HỆ THỐNG CHỈ TIÊU ĐÁNH GIÁ TỔNG HỢP ĐIỀU KIỆN
TỰ NHIÊN CHO CÁC LOẠI HÌNH SỬ DỤNG NÔNG - LÂM NGHIỆP ..............59
3.1.1. Lựa chọn loại hình sử dụng nông - lâm nghiệp phục vụ mục tiêu đánh giá .....59
3.1.2. Lựa chọn đơn vị đánh giá ..................................................................................59
3.1.3. Nguyên tắc và phương pháp lựa chọn chỉ tiêu đánh giá ...................................60
3.2. ĐÁNH GIÁ, PHÂN HẠNG THÍCH NGHI CÁC LOẠI SINH THÁI CẢNH
QUAN PHỤC VỤ QUY HOẠCH NÔNG - LÂM NGHIỆP HUYỆN XUÂN LỘC.63
3.2.1. Xác định nhu cầu sinh thái của một số loại hình sử dụng nông - lâm nghiệp
chủ yếu ở huyện Xuân Lộc .........................................................................................63
3.2.2. Kết quả đánh giá và phân hạng thích nghi ........................................................67
3.2.2.1. Đánh giá và phân hạng cho loại hình lúa nước 2 vụ ......................................68
3.2.2.2. Đánh giá và phân hạng cho cây trồng cạn ngắn ngày ....................................68
3.2.2.3. Đánh giá và phân hạng cho loại hình cây CNDN ..........................................69
3.2.2.4. ĐánhDemo
giá và Version
phân hạng -cho
loại hình trồng
Select.Pdf
SDKrừng ...........................................69
3.2.2.5. Đánh giá và phân hạng cho loại hình Nông - lâm kết hợp.............................70


5


DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

Chữ viết tắt

Chữ viết đầy đủ

ĐKTN

Điều kiện tự nhiên

TNTN

Tài nguyên thiên nhiên

PTBV

Phát triển bền vững

CQ

Cảnh quan

STCQ

Sinh thái cảnh quan


huyện Xuân Lộc ..........................................................................................................61
Bảng 3.2. Nhu cầu sinh thái của một số loại hình sử dụng nông – lâm nghiệp chủ
yếu ở huyện Xuân Lộc ................................................................................................65
Bảng 3.3. Tổng hợp diện tích các hạng thích nghi theo loại hình sử dụng .................71
Bảng 3.4. Kết quả phân hạng tiềm năng tự nhiên lãnh thổ huyện Xuân Lộc .............73

Demo
Select.Pdf
SDKhuyện Xuân Lộc (2012) ...........75
Bảng 4.1. Diện
tích, Version
năng suất, -sản
lượng cây trồng
Bảng 4.2. Kết quả sản xuất lâm nghiệp năm 2012 của huyện Xuân Lộc ...................76
Bảng 4.3. Phân cấp các chỉ tiêu đánh giá về kinh tế huyện Xuân Lộc .......................82
Bảng 4.4. Giá cả phân bón và mặt hàng nông sản huyện Xuân Lộc (8/2012) ............82
Bảng 4.5. Chi phí đầu tư cây lúa 2 vụ có tưới, tính cho 1 sào (500 m2) / vụ ở xã
Xuân Hiệp, tỉnh Đồng Nai (loại sinh thái cảnh quan thích nghi) .........................83
Bảng 4.6. Hiệu quả kinh tế của một số loại cây trồng ở huyện Xuân Lộc ...............84
Bảng 4.7. Đề xuất quy hoạch sử dụng hợp lý lãnh thổ theo loại sinh thái cảnh quan88

7


DANH MỤC CÁC HÌNH
Hình 1.1. Sơ đồ hệ địa – sinh thái [21] ......................................................................23
Hình 1.2. Các bước đánh giá tổng hợp điều kiện tự nhiên ở huyện Xuân Lộc ...........34

DANH MỤC CÁC BẢN ĐỒ
Hình 2.1. Bản đồ hành chính huyện Xuân Lộc, tỉnh Đồng Nai

theo hướng bền vững, giúp cho các nhà quản lý và hoạch định chính sách đưa ra
những định hướng khai thác tài nguyên hợp lý là một vấn đề đang được quan tâm.
Xuân Lộc là một huyện của tỉnh Đồng Nai, có tổng diện tích đất tự nhiên
725,84 km², phía Bắc giáp huyện Định Quán và huyện Đức Linh - Hàm Thuận Nam
tỉnh Bình Thuận, phía Nam giáp huyện Cẩm Mỹ - tỉnh Đồng Nai và tỉnh Bà Rịa –
Vũng Tàu, phía Đông giáp tỉnh Bình Thuận, phía Tây giáp thị xã Long Khánh - tỉnh
Đồng Nai, đây là một huyện trọng điểm phát triển nông - lâm nghiệp của tỉnh Đồng
Nai.
Đây là vùng có nhiều tiềm năng cho phát triển nông - lâm nghiệp. Tuy nhiên,
điều kiện tự nhiên của lãnh thổ có sự phân hoá đa dạng và phức tạp. Việc đánh giá
tiềm năng sinh thái tự nhiên theo lãnh thổ phục vụ quy hoạch nông - lâm nghiệp

Demo Version - Select.Pdf SDK

hợp lý, đảm bảo sự phát triển bền vững là vấn đề mang tính cấp thiết.
Do quá trình khai thác lâu dài và ảnh hưởng của hậu quả khai thác điều kiện tự
nhiên không hợp lí, diện tích đất trống đồi trọc tăng lên. Đây là biểu hiện của sự mất
cân bằng sinh thái. Việc tổ chức sản xuất nông - lâm nghiệp cần được định hướng
có cơ sở khoa học nhằm đảm bảo các yêu cầu về phòng hộ, bảo tồn và sản xuất cho
toàn khu vực.
Huyện Xuân Lộc còn là địa bàn cư trú của đồng bào dân tộc ít người (Châu
Ro, Châu Mạ, Chăm, Thái, Hoa, Tày, ÊĐê, Sán Dìu, Khmer). Hơn 80% cư dân của
vùng hoạt động trong lĩnh vực sản xuất nông - lâm nghiệp. Tuy nhiên, hiệu quả kinh
tế của hoạt động này chưa tương xứng với tiềm năng của lãnh thổ, việc chuyển đổi
cơ cấu kinh tế còn nhiều vướng mắc. Địa bàn này vẫn còn trong tình trạng nghèo
khó và chậm phát triển, đòi hỏi cần có hình thức tổ chức sản xuất nông - lâm nghiệp
phù hợp nhằm thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao đời sống cho người
dân.
9



10


- Đánh giá tổng hợp điều kiện tự nhiên có nhiều cách tiếp cận khác nhau, việc
nghiên cứu của đề tài được tiếp cận theo quan điểm cảnh quan.
- Nội dung đánh giá phục vụ mục tiêu quy hoạch nông - lâm nghiệp của đề tài
được xét trên quan điểm địa lý ứng dụng.
- Trong đánh giá và đề xuất quy hoạch phát triển nông - lâm nghiệp khu vực, vấn
đề kinh tế - xã hội và kỹ thuật canh tác chỉ được đề cập một cách khái quát. Các loại
hình đánh giá: lúa nước 2 vụ có tưới, cây trồng cạn ngắn ngày, cây công nghiệp dài
ngày và cây ăn quả, rừng trồng và nông lâm kết hợp.
- Trên cơ sở khảo sát các mô hình nông - lâm nghiệp có hiệu quả về kinh tế, xã
hội và môi trường, đề tài đề xuất một số mô hình đặc trưng cho từng vùng nhằm
góp phần sử dụng hợp lý lãnh thổ.
4. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
4.1. Phương pháp thu thập, phân tích và xử lý số liệu
Áp dụng phương pháp này, đề tài tiến hành thu thập các tư liệu và bản đồ về
các điều kiện tự nhiên như: địa chất, địa hình, khí hậu, thủy văn, thổ nhưỡng, sinh

Demo Version - Select.Pdf SDK

vật. Các thông tin về dân sinh, kinh tế - xã hội huyện Xuân Lộc, tỉnh Đồng Nai như:
dân cư, dân tộc, tập quán sử dụng đất đai. Một số tài liệu thuộc các chương trình, dự
án phát triển kinh tế - xã hội miền núi.
Tất cả các nguồn tư liệu có liên quan đến đối tượng và lãnh thổ nghiên cứu
được đề tài tiếp cận và vận dụng có chọn lọc trong nghiên cứu. Trong đề tài này,
việc thu thập và xử lý tài liệu được chia làm hai nhóm; nhóm tài liệu thứ cấp đã có
trong các công trình nghiên cứu, văn bản đã được công bố và nhóm các tài liệu sơ cấp
được thu thập trong quá trình khảo sát thực tế lãnh thổ nghiên cứu.

bàn huyện Xuân Lộc, tỉnh Đồng Nai.
4.5. Phương pháp chuyên gia
Được vận dụng trong quá trình nghiên cứu nhằm lấy ý kiến của các nhà khoa
học trong việc chọn chỉ tiêu và xác định mức độ thích nghi của các đơn vị cảnh
quan trong quy hoạch nông - lâm nghiệp. Đồng thời, đề tài còn tham khảo ý kiến
các nhà quản lý của các ngành có liên quan, cán bộ và nhân dân địa phương.
Ngoài các phương pháp trên, đề tài còn sử dụng một số phương pháp khác như
phương pháp phân tích hệ thống, phương pháp thống kê.
5. Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI
5.1. Ý nghĩa khoa học

12


Kết quả nghiên cứu sẽ làm sáng tỏ thêm quy luật phân hoá tự nhiên và hình
thành nên các đơn vị cảnh quan ở huyện Xuân Lộc, tỉnh Đồng Nai. Đồng thời, luận
văn góp phần vào việc hoàn thiện cơ sở lý luận đánh giá tổng hợp điều kiện tự nhiên
và làm phong phú thêm hướng nghiên cứu của địa lý cảnh quan ứng dụng phục vụ
quy hoạch sử dụng hợp lý lãnh thổ, bảo vệ tài nguyên thiên nhiên và môi trường khi
khai thác một lãnh thổ vào mục đích phát triển kinh tế.
5.2. Ý nghĩa thực tiễn
- Đề tài góp phần vào việc cung cấp các thông tin cần thiết phục vụ cho việc
quy hoạch các loại hình sản xuất nông - lâm nghiệp phù hợp với tiềm năng sinh thái
cảnh quan lãnh thổ huyện Xuân Lộc.
- Kết quả đề tài có thể làm tài liệu tham khảo đáng tin cậy cho các nhà hoạch
định chính sách ở địa phương huyện Xuân Lộc, tỉnh Đồng Nai trong quá trình xây
dựng chiến lược phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường khu vực.
6. CƠ SỞ TÀI LIỆU PHỤC VỤ QUÁ TRÌNH NGHIÊN CỨU
Đề tài được thực hiện trên cơ sở các nguồn tài liệu: