ĐẠI HỌC HUẾ
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

LÊ NGUYÊN PHƯƠNG DŨNG

TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM SÁNG TẠO
TRONG DẠY HỌC MÔN LỊCH SỬ VÀ ĐỊA LÍ LỚP 5
Ở TIỂU HỌC
Chuyên
ngành:
Lí luận
và phương pháp
Demo
Version
- Select.Pdf
SDK dạy học bộ môn Địa lý
Mã số: 60140111

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC
THEO ĐỊNH HƯỚNG ỨNG DỤNG

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:
PGS.TS. NGUYỄN ĐỨC VŨ

Thừa Thiên Huế, năm 2018

i


LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các số liệu và kết

Trang
Trang phụ bìa ............................................................................................................... i
Lời cam đoan ...............................................................................................................ii
Lời cảm ơn ................................................................................................................ iii
MỤC LỤC ................................................................................................................... 1
DANH MỤC VIẾT TẮT ............................................................................................ 4
DANH MỤC BẢNG BIỂU ........................................................................................ 5
PHẦN MỞ ĐẦU ........................................................................................................ 6
1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI .......................................................................................... 6
2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU.................................................................................... 6
3. NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU ................................................................................... 6
4. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU ................................................................................ 7
5. PHẠM VI NGHIÊN CỨU ...................................................................................... 7
6. LỊCH SỬ NGHIÊN CỨU ....................................................................................... 7
7. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU........................................................................... 8
Chương 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG

Demo Version - Select.Pdf SDK

TRẢI NGHIỆM SÁNG TẠO TRONG DẠY HỌC MÔN LỊCH SỬ VÀ ĐỊA LÍ
LỚP 5 .......................................................................................................................... 9
1.1. HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM SÁNG TẠO...................................................... 9
1.1.1. Khái niệm hoạt động trải nghiệm sáng tạo .................................................... 9
1.1.2. Mục tiêu hoạt động trải nghiệm sáng tạo ...................................................... 9
1.1.3. Đặc điểm hoạt động trải nghiệm sáng tạo ................................................... 10
1.1.4. Tầm quan trọng hoạt động trải nghiệm sáng tạo ......................................... 11
1.2. PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC LỊCH SỬ VÀ ĐỊA LÍ Ở TIỂU HỌC................. 11
1.2.1. Phương pháp giải quyết vấn đề ................................................................... 11
1.2.2. Phương pháp đóng vai ................................................................................. 12
1.2.3. Phương pháp trò chơi học tập...................................................................... 13

2.2. MỘT SỐ HÌNH THỨC TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM SÁNG
TẠO TRONG DẠY HỌC MÔN LỊCH SỬ VÀ ĐỊA LÍ LỚP 5 .............................. 32
2.2.1. Câu lạc bộ Địa lí .......................................................................................... 32
2.2.2. Tham quan ................................................................................................... 34
2.2.3. Trò chơi học tập ........................................................................................... 39
2.2.4. Sân khấu tương tác ...................................................................................... 44
2.2.5. Đố vui địa lí ................................................................................................. 48
2.2.6. Dự án học tập............................................................................................... 49
Chương 3. THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM .............................................................. 60
3.1. MỤC TIÊU THỰC NGHIỆM ........................................................................... 60
3.2. NỘI DUNG THỰC NGHIỆM ........................................................................... 60

2


3.3. TỔ CHỨC THỰC NGHIỆM ............................................................................. 60
3.3.1. Chọn lớp thực nghiệm ................................................................................. 60
3.3.2. Thời gian thực nghiệm ................................................................................ 60
3.3.3. Phương pháp thực nghiệm ........................................................................... 60
3.3.4. Tiến hành thực nghiệm ................................................................................ 60
3.4. KẾT QUẢ THỰC NGHIỆM VÀ NHẬN XÉT ................................................ 61
3.4.1 Kết quả định tính ......................................................................................... 61
3.4.2. Kết quả định lượng ...................................................................................... 61
3.4.3. Nhận xét chung về thực nghiệm .................................................................. 64
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ ......................................................................... 65
1. KẾT LUẬN ........................................................................................................... 65
2. HẠN CHẾ CỦA ĐỀ TÀI ...................................................................................... 65
TÀI LIỆU THAM KHẢO ...................................................................................... 66
PHỤ LỤC


SGK

Sách giáo khoa

SGV

Sách giáo viên

THPT

Trung học phổ thông

TNST

Trải nghiệm sáng tạo

Demo Version - Select.Pdf SDK

4


DANH MỤC BẢNG BIỂU
Bảng 1.1. Nhận thức của giáo viên về hoạt động trải nghiệm sáng tạo ....................24
Bảng 1.2. Đánh giá của giáo viên về tổ chức hoạt động trải nghiệm sáng tạo .........26
Bảng 1.3. Điều kiện hỗ trợ giáo viên về tổ chức hoạt động trải nghiệm sáng tạo ....27
Bảng 2.1. Sự khác nhau giữa diễn kịch thông thường và sân khấu tương tác ..........45
Bảng 3.1. Kết quả tính toán trả lời câu hỏi trắc nghiệm của lớp 5A.........................61

Demo Version - Select.Pdf SDK


- Nghiên cứu cơ sở lý luận việc tổ chức hoạt động trải nghiệm sáng tạo trong
dạy học môn Lịch sử và Địa lí lớp 5.
- Khảo sát, điều tra đánh giá thực trạng việc tổ chức hoạt động trải nghiệm
sáng tạo trong dạy học môn Lịch sử và Địa lí lớp 5 tại trường Tiểu học.
- Lựa chọn, thiết kế, đề xuất một số hình thức và phương pháp tổ chức hoạt
động trải nghiệm sáng tạo.

6


- Thực nghiệm sư phạm nhằm kiểm chứng hiệu quả của một số hình thức tổ
chức hoạt động trải nghiệm sáng tạo.
4. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU
Các hình thức và phương pháp tổ chức hoạt động trải nghiệm sáng tạo.
5. PHẠM VI NGHIÊN CỨU
- Giới hạn nội dung: Địa lí 5.
- Thời gian khảo sát thực trạng: học kỳ I năm học 2017 – 2018. Thời gian
thực nghiệm: đầu học kỳ II năm học 2017 – 2018.
- Địa bàn khảo sát và thực nghiệm: Khảo sát đối với giáo viên Tiểu học
thành phố Long Xuyên, một số huyện. Thực nghiệm đối với học sinh lớp 5 trường
Phổ thông Thực hành Sư phạm, thành phố Long Xuyên, tỉnh An Giang.
6. LỊCH SỬ NGHIÊN CỨU
Đối với hoạt động trải nghiệm sáng tạo, có một số nghiên cứu đáng chú ý như:
- “Một số phương pháp tổ chức hoạt động trải nghiệm sáng tạo cho học sinh
phổ thông” của tác giả Nguyễn Thị Kim Dung, Nguyễn Thị Hằng đề xuất các
phương pháp, hình thức tổ chức hoạt động trải nghiệm sáng tạo.
- “Hình
thức Version
tổ chức các
hoạt động trải

7.1.2. Phương pháp phân tích, tổng hợp
Tiến hành xem xét, xác định và lựa chọn tư liệu liên quan đến nghiên cứu đã
được biên soạn và đăng tải từ nguồn đáng tin cậy. Phân loại, hệ thống các nguồn tài
liệu liên quan đến các phần, mục của nghiên cứu làm cơ sở khoa học sau khi đã
được phân tích.
7.2. Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn
7.2.1. Phương pháp khảo sát điều tra
Sử dụng phương pháp này bằng cách điều tra bằng phiếu, phỏng vấn, dự giờ
trao đổi với giáo
viênVersion
và học sinh
để điều tra thực
trạng tổ chức hoạt động trải nghiệm
Demo
- Select.Pdf
SDK
sáng tạo trong dạy học môn Lịch sử và Địa lí lớp 5.
7.2.2. Phương pháp sử dụng toán thống kê
Sử dụng phương pháp này bằng cách tính toán, phân tích các phiếu điều tra
hiện trạng và các phiếu đánh giá kết quả thực nghiệm, để xử lí kết quả thực nghiệm
sư phạm nhằm kiểm định giả thuyết khoa học về sự khác biệt trước và sau sử dụng
phương pháp, hình thức tổ chức hoạt động trải nghiệm sáng tạo cho nhóm đối tượng
thực nghiệm.
7.2.3. Phương pháp thực nghiệm sư phạm
Sử dụng phương pháp bằng cách thiết kế một số hoạt động trải nghiệm sáng
tạo, tiến hành tổ chức thực nghiệm trên học sinh lớp 5. Sau đó phân tích kết quả
thực nghiệm, rút ra nhận xét.
7.2.4. Phương pháp chuyên gia
Nghiên cứu nhận được sự góp ý của chuyên gia trong lĩnh vực khoa học giáo
dục để hoàn thành cấu trúc, nội dung nghiên cứu, thực nghiệm sư phạm.

Hoạt động trải nghiệm sáng tạo trong môn Địa lí là một nhiệm vụ học tập
gắn với thực tiễn mà HS cần phải vận dụng vốn kinh nghiệm về tự nhiên và kinh
tế - xã hội, để trải nghiệm, phân tích, khái quát hóa thành kiến thức của bản thân
và vận dụng để giải quyết vấn đề thực tiễn trên cơ sở sáng tạo và phù hợp nội
dung môn học.
1.1.2. Mục tiêu hoạt động trải nghiệm sáng tạo
* Mục tiêu về nhận thức kiến thức:
- Bổ sung, mở rộng, củng cố tri thức.
- Liên hệ, vận dụng kiến thức vào thực tiễn cuộc sống.
* Mục tiêu về rèn luyện kỹ năng:
- Hình thành và phát triển những phẩm chất, tư tưởng, ý chí, tình cảm, giá trị,
kỹ năng sống và những năng lực chung cần có ở con người trong xã hội hiện đại.

9