BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ VĂN HÓA, THỂ THAO VÀ DU LỊCH

TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỂ DỤC THỂ THAO BẮC NINH

-----------------------

PHẠM ĐỨC VIỄN

ĐỔI MỚI NỘI DUNG CHƯƠNG TRÌNH ĐÀO TẠO
CỬ NHÂN NGÀNH GIÁO DỤC THỂ CHẤT
TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÂY BẮC

LUẬN ÁN TIẾN SĨ GIÁO DỤC HỌC

BẮC NINH - 2018


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ VĂN HÓA, THỂ THAO VÀ DU LỊCH

TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỂ DỤC THỂ THAO BẮC NINH

-----------------------

PHẠM ĐỨC VIỄN

ĐỔI MỚI NỘI DUNG CHƯƠNG TRÌNH ĐÀO TẠO
CỬ NHÂN NGÀNH GIÁO DỤC THỂ CHẤT


: Bộ Giáo dục & Đào tạo

cm

: centimet

CP

: Chính phủ

CSVC

: Cơ sở vật chất

CT

: Chương trình

CTĐT

: Chương trình đào tạo

GD

: Giáo dục

GDĐH

: Giáo dục đại học


: Nhà xuất bản

QĐ

: Quyết định

s

: giây

SV

: Sinh viên

TDTT

: Thể dục thể thao

TDTT NK

: Thể dục thể thao ngoại khóa

THPT

: Trung học phổ thông

TW

: Trung ương

vụ cho công tác giảng dạy, học tập
3.6. Thực trạng hình thái và thể lực đầu vào của sinh viên ngành

Sau
Tr.71
73

Giáo dục thể chất, Trường Đại học Tây Bắc
3.7. Thực trạng kết quả phân loại trình độ thể lực đầu vào của sinh

74

viên Ngành Giáo dục thể chất Trường Đại học Tây Bắc
3.8. Kết quả phỏng vấn lựa chọn tiêu chí đánh giá nội dung Chương
trình đào tạo cử nhân Ngành Giáo dục thể chất ở Trường Đại

Sau
Tr.77

học Tây Bắc
3.9. Thực trạng nội dung Chương trình đào tạo cử nhân Ngành Giáo

80

dục thể chất ở Trường Đại học Tây Bắc
3.10. Kết quả phỏng vấn cán bộ quản lý và giáo viên về hoạt động

82

ngoại khóa của cử nhân ngành Giáo dục thể chất tại Trường


87

viên Ngành Giáo dục thể chất Trường Đại học Tây Bắc
3.16. Kết quả đánh giá phẩm chất và năng lực công tác của cử nhân
ngành Giáo dục thể chất theo hướng đáp ứng nhu cầu xã hội
3.17. Thực trạng việc làm của cử nhân khóa 52 Ngành Giáo dục thể

Sau
Tr.88
89

chất Trường Đại học Tây Bắc thời điểm 1 năm sau khi tốt
nghiệp (n=130)
3.18. So sánh các tiêu chuẩn được lựa chọn của luận án với các bộ

93

tiêu chuẩn liên quan
3.19. Kết quả khảo sát ý kiến đánh giá về chương trình đào tạo của
các đối tượng liên quan
3.20. Chương trình và kế hoạch đào tạo

Sau
Tr.109
Sau
Tr.112

3.21. Thống kê nội dung lược bỏ giữa chương trình mới so với



126

3.27 So sánh kết quả đánh giá mục tiêu chương trình đào tạo thực

126

nghiệm với chương trình đào tạo cũ
3.28 Kết quả đánh giá nội dung chương trình đào tạo thực nghiệm

127

3.29 So sánh kết quả đánh giá nội dung chương trình đào tạo thực

128

nghiệm với chương trình đào tạo cũ
3.30 Kết quả đánh giá hoạt động nội khóa của chương trình đào tạo

128

thực nghiệm
3.31 So sánh kết quả đánh giá hoạt động nội khóa chương trình

129

đào tạo thực nghiệm với chương trình đào tạo cũ
3.32 Kết quả đánh giá hoạt động ngoại khóa của chương trình

130


1

Mục đích nghiên cứu

4

Nhiệm vụ nghiên cứu

4

Giải thuyết khoa học

5

Ý nghĩa khoa học

5

Ý nghĩa thực tiễn

5

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU

6

1.1. Quan điểm của Đảng, Nhà nước về Giáo dục - Đào tạo và giáo dục thể

6

1.3.2. Các bước thiết kế và phát triển chương trình đào tạo

20

1.3.3. Một số tiếp cận phổ biến trong xây dựng, phát triển chương trình

21

đào tạo
1.3.4. Thiết kế chương trình đào tạo theo hướng tiếp cận năng lực đầu ra

22

1.3.5. Một số yêu cầu trong xây dựng nội dung chương trình đào tạo

27

1.4. Tiêu chuẩn, tiêu chí đánh giá chương trình đào tạo và các mô hình

32


đánh giá chương trình đào tạo
1.4.1. Khái niệm về đánh giá chương trình, các tiêu chuẩn, tiêu chí đánh

32

giá chương trình đào tạo
1.4.2. Mô hình và đối tượng tham gia đánh giá chương trình đào tạo
1.5. Định hướng đổi mới Chương trình đào tạo cử nhân Ngành Giáo dục


1.7.1. Các công trình nghiên cứu ở nước ngoài

47

1.7.2. Các công trình nghiên cứu có liên quan tại Việt Nam

49

Kết luận chương

52

CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP VÀ TỔ CHỨC NGHIÊN CỨU

53

2.1. Phương pháp nghiên cứu

53

2.1.1. Phương pháp phân tích và tổng hợp tài liệu

53

2.1.2. Phương pháp quan sát sư phạm

54

2.1.3. Phương pháp phỏng vấn


2.2.3. Địa điểm nghiên cứu

62

2.2.4. Kế hoạch và thời gian nghiên cứu

62

CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ BÀN LUẬN

63


3.1. Đánh giá thực trạng nội dung Chương trình đào tạo cử nhân Ngành

63

Giáo dục thể chất Trường Đại học Tây Bắc
3.1.1. Phương pháp tiếp cận trong đánh giá nội dung Chương trình đào

63

tạo cử nhân Ngành Giáo dục thể chất Trường Đại học Tây Bắc
3.1.2. Đánh giá thực trạng các yếu tố đảm bảo thực hiện nội dung

65

Chương trình đào tạo cử nhân Ngành Giáo dục thể chất ở Trường Đại học
Tây Bắc

3.3. Ứng dụng đánh giá hiệu quả của nội dung Chương trình đào tạo cử 122
nhân Ngành Giáo dục thể chất ở Trường Đại học Tây Bắc
3.3.1. Tổ chức thực nghiêm

122

3.3.2. Đánh giá hiệu quả thực nghiệm

124

3.3.3. Bàn luận kết quả nghiên cứu nhiệm vụ 3

134

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

137

1. Kết luận

137

2. Kiến nghị

138

DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN
TÀI LIỆU THAM KHẢO



chỉnh phương pháp dạy theo hướng liên môn. Trong khi đó, GV hiện nay hầu
hết được đào tạo chuyên ngành. Thực tế ấy đòi hỏi phải có chương trình, nội


2
dung, phương pháp bồi dưỡng, đào tạo lại để chủ động trang bị cho đội ngũ GV
hiện có những kiến thức, kỹ năng cần thiết đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ mới chứ
không thể chờ các trường sư phạm.
Tuy nhiên, trong thực tiễn quá trình đào tạo còn nhiều hạn chế. Nghị quyết
Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI Đảng Cộng sản Việt Nam đã chỉ ra rằng,
“trong những năm vừa qua lĩnh vực giáo dục và đào tạo vẫn còn nhiều hạn chế
và yếu kém” [2]. Chính vì vậy, Đảng ta đã xác định cần phải có những đổi mới
trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo nhằm nâng cao chất lượng đào tạo để tạo ra
đội ngũ lao động tri thức đáp ứng được yêu cầu và nhiệm vụ trong tình hình
mới. Nghị quyết Đại hội đã nêu rõ một trong 5 nhiệm vụ để phát triển đất nước
là: “Phát triển, nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo, chất lượng nguồn nhân
lực” [2]. Điều đó cho thấy giáo dục đóng một vai trò đặc biệt quan trọng trong
chiến lược phát triển của mỗi quốc gia. Đội ngũ giáo viên là lực lượng nòng cốt
biến các mục tiêu giáo dục thành hiện thực, giữ vai trò quyết định chất lượng và
hiệu quả giáo dục. Xu thế đổi mới giáo dục đang đặt ra những yêu cầu mới về
phẩm chất, năng lực của người giáo viên. Giáo viên trước hết phải là một nhà
giáo dục, có đủ năng lực hoạt động nghề nghiệp, là một công dân gương mẫu,
hăng hái tham gia vào sự phát triển cộng đồng, giáo viên không chỉ đóng vai trò
truyền đạt các tri thức khoa học kỹ thuật mà đồng thời phải là người tổ chức và
trực tiếp thực hiện các hoạt động giáo dục.
Thể dục thể thao (TDTT) là một bộ phận không thể thiếu được trong hệ
thống giáo dục xã hội chủ nghĩa. Đó là phương tiện giáo dục, giáo dưỡng, bồi
dưỡng thế hệ trẻ cho tương lai phát triển toàn diện về Đức, Trí, Thể, Mỹ, Lao
động, nhằm xây dựng con người mới XHCN, đó là những con người có khả
năng cao về trí tuệ, cường tráng về thể chất, phong phú về tinh thần, trong sáng

quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI Đảng Cộng sản Việt Nam: “Tiếp tục
xây dựng nền văn hoá Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, bảo tồn và
phát huy các giá trị văn hoá tốt đẹp của dân tộc” [2], đáp ứng được nhu cầu
thưởng thức văn hóa và giải trí của xã hội trong các hoạt động lễ hội của địa
phương. Tuy nhiên thực tế trong CTĐT cử nhân ngành GDTC và Cao đẳng của
các trường vùng núi phía Tây Bắc lại chưa có trường nào xây dựng chương trình
dựa trên cơ sở đáp ứng những nhu cầu đó. Trong CTĐT, bên cạnh những nội
dung cơ bản, các môn thể thao hiện đại của ngành GDTC, sự cần thiết phải lựa
chọn đưa vào CTĐT các trò chơi dân gian, các môn thể thao dân tộc nhằm phát
huy tiềm năng của các trường, phù hợp với sở thích của học sinh và đáp ứng


4
được nhu cầu xã hội thuộc khu vực các tỉnh vùng núi phía Tây Bắc.
Cùng với mục tiêu đổi mới chung của ngành giáo dục, các trường Đại học, Cao
đẳng, Trung học chuyên nghiệp đã và đang phấn đấu nâng cao chất lượng đào tạo toàn
diện, coi việc nâng cao chất lượng là nhiệm vụ quan trọng hàng đầu của các trường
trong giai đoạn cách mạng hiện nay. Để đáp ứng yêu cầu cấp bách đó, cùng với các
giải pháp đồng bộ như tăng cường cơ sở vật chất phục vụ công tác dạy và học, đổi mới
kế hoạch đào tạo, đổi mới phương pháp giảng dạy nâng cao chất lượng giáo dục, nâng
cao trình độ chuyên môn của mỗi giáo viên thì vấn đề xây dựng, đổi mới nội dung
CTĐT của các trường là một vấn đề rất cần thiết và phải được chú trọng đúng mức.
Hiểu rõ tầm quan trọng của lĩnh vực này, nhiều nhà khoa học giáo dục đã quan tâm
nghiên cứu. Tuy nhiên các đề tài chủ yếu được tiến hành nghiên cứu chương trình cho
các chuyên ngành ở trình độ Đại học và Cao đẳng...., Nguyễn Cẩm Ninh “Nghiên cứu
xây dựng nội dung giảng dạy cử nhân ngành Quản lý TDTT”; Trần Vũ Phương
"Nghiên cứu xây dựng CTĐT ngành GDTC trình độ Cao đẳng theo hướng góp phần
nâng cao năng lực hoạt động nghề nghiêp, chất lượng nguồn nhân lực đáp ứng nhu
cầu xã hội"; Nguyễn Văn Hòa “Đánh giá CTĐT cử nhân ngành Huấn luyện thể thao
trường Đại học TDTT Bắc Ninh”; Trương Đức Thăng "Định hướng đổi mới CTĐT