BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM NGHỆ THUẬT TRUNG ƯƠNG

DƯƠNG VIẾT YÊN

QUẢN LÝ LỄ HỘI KỲ PHÚC,
LÀNG YÊN LIÊU THƯỢNG, XÃ KHÁNH THỊNH,
HUYỆN YÊN MÔ, TỈNH NINH BÌNH

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ VĂN HÓA
Khóa 5 (2016 - 2018)

Hà Nội, 2018


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM NGHỆ THUẬT TRUNG ƯƠNG

DƯƠNG VIẾT YÊN

QUẢN LÝ LỄ HỘI KỲ PHÚC,
LÀNG YÊN LIÊU THƯỢNG, XÃ KHÁNH THỊNH,
HUYỆN YÊN MÔ, TỈNH NINH BÌNH

LUẬN VĂN THẠC SĨ
Chuyên ngành: Quản lý văn hoá
Mã số: 8319042

Người hướng dẫn khoa học: PGS. TS Nguyễn Thị Phương Thảo

Hà Nội, 2018

DSVH

Di sản văn hóa

HTX

Hợp tác xã

Nxb

Nhà xuất bản

PGS.TS

Phó giáo sư Tiến sĩ

UBND

Ủy ban nhân dân

VH-TT

Văn hoa - Thể thao

VH-TT-TT

Văn hóa - Thông tin - Thể thao

VH-TT&DL


2.1.2. Ban Văn hóa - Thông tin xã Khánh Thịnh ........................................ 39
2.1.3. Ban Chỉ đạo lễ hội ............................................................................. 40
2.1.4. Ban khánh tiết làng Yên Liêu Thượng .............................................. 42
2.1.5. Cơ chế phối hợp giữa các chủ thể quản lý ........................................ 44
2.2. Các hoạt động quản lý lễ hội Kỳ Phúc, làng Yên Liêu Thượng .......... 45
2.2.1. Tổ chức triển khai thực hiện các văn bản quản lý ............................ 45
2.2.2. Quản lý các nguồn lực tổ chức lễ hội ................................................ 50


2.2.3. Cơ sở vật chất phục vụ lễ hội ............................................................ 55
2.2.4. Quản lý hoạt động dịch vụ, vệ sinh môi trường, an ninh trật tự ....... 58
2.2.5. Các hoạt động tổ chức tự quản của cộng đồng ................................. 66
2.2.6. Công tác kiểm tra, thanh tra và thi đua khen thưởng trong tổ chức
lễ hội .......................................................................................................... 606
2.3. Đánh giá công tác quản lý lễ hội .......................................................... 68
2.3.1. Kết quả đạt được ............................................................................... 68
2.3.2. Những hạn chế .................................................................................. 69
Tiểu kết ........................................................................................................ 74
Chương 3: GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ CÔNG TÁC QUẢN LÝ
LỄ HỘI KỲ PHÚC, LÀNG YÊN LIÊU THƯỢNG................................... 76
3.1. Những vấn đề đặt ra trong công tác quản lý lễ hội Kỳ Phúc ............... 76
3.1.1. Những yếu tố tích cực ....................................................................... 76
3.1.2. Những yếu tố tiêu cực ....................................................................... 77
3.2. Đề xuất các giải pháp ........................................................................... 79
3.2.1. Hoàn thiện cơ cấu bộ máy tổ chức và quản lý lễ hội ........................ 79
3.2.2. Tuyên truyền, phổ biến các văn bản quy định về lễ hội ................... 85
3.2.3. Đẩy mạnh công tác quản lý, bảo vệ cảnh quan di tích và lễ hội ....... 88
3.2.4. Tăng cường quản lý dịch vụ, vệ sinh môi trường, trật tự công cộng ........ 91
3.2.5. Đẩy mạnh công tác xã hội hóa trong tổ chức, quản lý lễ hội ............ 92
3.2.6. Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, khen thưởng và xử lý vi

bản sắc văn hóa độc đáo của dân tộc.
Là loại hình sinh hoạt văn hóa cộng đồng được diễn ra ở hầu khắp
làng, xã, địa phương..., các lễ hội được tổ chức hàng năm đã từng bước đáp
ứng nhu cầu tín ngưỡng tâm linh, hưởng thụ và sáng tạo văn hóa, giao lưu
cộng đồng góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội của mỗi
địa phương, của đất nước, bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống
đặc sắc của dân tộc.


2
Lễ hội Kỳ Phúc, làng Yên Liêu Thượng, được tổ chức tại đình làng
vào ngày 14 và 15 tháng 2 âm lịch hằng năm cũng là một trong những lễ
hội có nét độc đáo riêng. Lễ hội tổ chức để tưởng nhớ các vị Thành hoàng
làng, các vị anh hùng dân tộc, những người đã có công dựng làng, giữ
nước. Lễ hội cũng là dịp để con cháu tưởng nhớ tri ân công đức các bậc
tiền bối, những người đã có công lao sinh thành, nuôi dưỡng, là hình thức
giáo dục thế hệ trẻ về truyền thống uống nước nhớ nguồn. Lễ hội là dịp để
tiếp tục củng cố, phát huy và bồi đắp tinh thần đoàn kết cộng đồng.
Lễ hội Kỳ Phúc có ý nghĩa quan trọng trong đời sống của người dân
nơi đây cũng như nhân dân ở các địa phương lân cận. Trong những năm
gần đây lượng khách đến với lễ hội Kỳ Phúc, làng Yên Liêu Thượng ngày
càng nhiều, cùng với đó là sự giao lưu, hội nhập của thời kỳ mở cửa và
những biến đổi đa chiều tạo nên những thay đổi tích cực và cả những mặt
hạn chế. Xuất phát từ thực tế hoạt động lễ hội Kỳ Phúc diễn ra tại đình làng
Yên Liêu Thượng, là người con quê hương đang học tập, nghiên cứu về
văn hóa, tôi đã chọn đề tài “Quản lý lễ hội Kỳ Phúc, làng Yên Liêu
Thượng, xã Khánh Thịnh, huyện Yên Mô, tỉnh Ninh Bình” làm đề tài luận
văn tốt nghiệp của mình.
Đây là việc làm cần thiết với mong muốn sẽ đóng góp một phần vào
công tác tổ chức và quản lý lễ hội Kỳ Phúc, làng Yên Liêu Thượng cũng

giáo trình với 3 vấn đề, đó là những vấn đề chung về quản lý lễ hội và sự
kiện; việc quản lý nhà nước đối với hoạt động lễ hội và sự kiện; quy trình
tổ chức lễ hội và sự kiện.
- Tác giả Bùi Hoài Sơn với cuốn sách Quản lý lễ hội truyền thống
của người Việt (2009), Nxb Văn hóa dân tộc, Hà Nội [44]. Tại đây, tác giả
đánh giá sự phù hợp các văn bản quản lý của nhà nước đối với quản lý lễ
hội; phương pháp tiếp cận nghiên cứu quản lý lễ hội và những vấn đề đặt ra
đối với công tác quản lý lễ hội hiện nay.


4
- Tác giả Dương Văn Sáu, (2018), Lễ hội Việt Nam trong sự phát triển
Du lịch, NXB Lao động, Hà Nội [43]. đã nghiên cứu tổng quan đưa ra khái
niệm lễ hội, chỉ ra cơ sở ra đời, đặc điểm và vai trò của lễ hội trong đời
sống xã hội. Cuốn sách cũng phân tích chỉ rõ bản chất của lễ hội cũng như
các thành tố của lễ hội truyền thống.
- Tác giả Trần Thu Hà (2016), Quản lý lễ hội đình, chùa Thanh Lạc,
thành phố Uông Bí, tỉnh Quảng Ninh, Luận văn Thạc sĩ Quản lý văn hóa,
Trường Đại học Sư phạm Nghệ thuật Trung ương [18]. Tác giả Phan Quý
Hiền (2017), Bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa của lễ hội chọi trâu xã
Phù Ninh, huyện Phù Ninh tỉnh Phú Thọ, Luận văn Thạc sĩ Quản lý văn
hóa, Trường Đại học Sư phạm Nghệ thuật Trung ương [19]. Tác giả Trần
Trung Kiên (2017), Quản lý lễ hội Trò Trám, xã Tứ Xã, huyện Lâm Thao,
tỉnh Phú Thọ, Luận văn Thạc sĩ Quản lý văn hóa, Trường Đại học Sư phạm
Nghệ thuật Trung ương [28]. Tác giả Đỗ Thị Phương (2017), Quản lý lễ
hội truyền thống Quán Giá xã Yên Sở, huyện Hoài Đức, thành phố Hà Nội,
Luận văn Thạc sỹ Quản lý văn hóa, Trường Đại học sư phạm Nghệ thuật
Trung ương [39]. Tác giả Hoàng Biên Thùy (2016), Lễ hội Tiên công:
Truyền thống, biến đổi và những vấn đề đặt ra trong công tác quản lý,
Luận văn Thạc sỹ Quản lý văn hóa, Trường Đại học sư phạm Nghệ thuật

Khảo sát, đánh giá thực trạng công tác quản lý lễ hội Kỳ Phúc, làng
Yên Liêu Thượng hiện nay.
Đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả tổ chức và quản lý, bảo tồn và
phát huy lễ hội Kỳ Phúc làng Yên Liêu Thượng, xã Khánh Thịnh, huyện
Yên Mô, tỉnh Ninh Bình.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
4.1. Đối tượng nghiên cứu
Công tác tổ chức và quản lý lễ hội Kỳ Phúc làng Yên Liêu Thượng, xã
Khánh Thịnh, huyện Yên Mô, tỉnh Ninh Bình.
4.2. Phạm vi nghiên cứu


6
Phạm vi không gian nghiên cứu: Lễ hội Kỳ Phúc ở làng Yên Liêu
Thượng.
Phạm vi thời gian nghiên cứu: Nghiên cứu lễ hội Kỳ Phúc, làng Yên
Liêu Thượng, xã Khánh Thịnh, huyện Yên Mô, tỉnh Ninh Bình từ năm
2015 đến nay. Đây là giai đoạn sau khi được phục dựng, lễ hội đã được đưa
về gần với giá trị ban đầu, nhất là công tác tổ chức lễ hội do người dân nơi
đây được thực hiện với vai trò tự chủ.
5. Phương pháp nghiên cứu
Sử dụng các phương pháp nghiên cứu chính sau:
Phương pháp phân tích, tổng hợp tư liệu: Để phân tích tình hình, đặc
điểm lễ hội Kỳ Phúc, làng Yên Liêu Thượng, trên cơ sở đánh giá các công
trình nghiên cứu về lễ hội, quản lý lễ hội.
Phương pháp khảo sát, điền dã thực địa: Tác giả trực tiếp tham dự lễ
hội với tư cách là người nghiên cứu để quan sát công tác chuẩn bị, tiến
trình thực hiện lễ hội. Đồng thời tác giả tiến hành phỏng vấn, trao đổi
những người tham dự lễ hội với các nhóm đối tượng khác nhau để nhìn
nhận một cách tổng thể, khách quan. Thông qua đó, để tác giả có thông tin