I. LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI:
Giáo dục thể dục thể thao là một mặt giáo dục toàn diện trong nhà trường xã
hội chủ nghĩa. Người giáo viên giảng dạy thể dục không chỉ rèn luyện cho các em
nâng cao sức khỏe, phát triển các tố chất mà còn giáo dục cho các em phát triển trí
tuệ và những đức tính tốt đẹp như tính kiên trì vượt khó, tính kỷ luật tự giác, tính
đồng đội trong thể thao, lòng quyết tâm dũng cảm. Xuất phát từ mục tiêu giáo dục
hiện nay là: “Nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài”. Để có được
những nhân tài cho đất nước ở những môn học khác nhau. Việc bồi dưỡng nhân tài
không chỉ là việc làm của mình thầy có được, mà vấn để trò có quyết tâm không?
Xuất phát từ việc đổi mới phương pháp dạy học hiện nay: “Lấy học sinh làm trung
tâm”. Việc phát huy tính tích cực tự giác của trò thì việc truyền thụ kiến thức của
thầy mới có tác dụng. Việc thầy đưa ra một vấn đề học sinh tự lý giải chứng minh
rồi đi đến kết luận. Nếu học sinh không tích cực tự giác học tập, đào sâu suy nghĩ,
say mê luyện tập thì vấn đề tiếp thu kiến thức cơ bản cũng là khó còn nói gì đến
việc nâng cao kiến thức, phát huy trí tuệ có khi dẫn đến chữ thầy lại trả thầy. Đặc
biệt trong việc giảng dạy thể dục thể thao nói chung và môn cờ vua nói riêng, việc
nâng cao thành tích cho các em là vấn đề khó. Nếu như các em không tích cực
luyện tập một cách tự giác, thường xuyên, liên tục thì việc rèn luyện không đem lại
hiệu quả mà còn có tác hại đến cơ thể: Ví dụ như vận dung quá sức, suy nghĩ quá
lâu. Việc luyện tập không đúng khoa học dẫn đến kết quả không tăng, không phát
huy được trí tuệ.
Qua tình hình thực tế hiện nay nhiều em còn coi nhẹ bộ môn thể dục, hoặc luyện
tập chưa tích cực, chưa say sưa. Là giáo viên giáo viên giảng dạy thể dục thể thao
của thời kỳ đổi mới. Thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước càng cần
những con người có đủ trí thức và đức tính cần cù, sáng tạo, tích cực tự giác trong
mọi công việc. Đặc biệt cần những con người tài giỏi và có sức khỏe. Chính vì lẽ

NguyÔn Ngäc L©m


đó tôi đã chọn đề tài: “Một số kinh nghiệm bồi dưỡng học sinh năng khiếu môn cờ


Thứ sáu
16 giờ 17 giờ

16 giờ -

16 giờ -

17 giờ

17 giờ

4. Cấu trúc chương trỡnh:

Nội dung giảng dạy
1. Luật Cờ Vua
2. Các tri thức cơ bản trong Cờ Vua
3. Lý thuyết cờ tàn
4. Lý thuyết khai cuộc
5. Lý thuyết trung cuộc
6. Cờ thế
5. Nội dung bồi dưỡng:

Lý

Thực

Bài tập, tự

thuyết

tài liệu; Bảng thụng tin quy ước trong Cờ Vua. Các thuật ngữ chuyên môn. Các
khái niệm cơ bản. Các nhân tố trên bàn cờ. Giá trị tương đối của các quân. Phương
pháp nghiên cứu tài liệu chuyên môn và tài liệu tham khảo.
Thực hành (2 giờ) Sử dụng bảng quy ước thông tin trong việc phân tích, đánh giá nghiên cứu các ván đấu, các trích đoạn ván đấu.
Bài 3: Giai đoạn tàn cuộc Lý thuyết: 1 giờ)
Khái niệm, tính chất; phân loại cờ tàn; Các kỹ thuật chiếu hết đơn giản.
Cờ tàn chiến thuật: Cờ tàn Xe, cờ tàn Hậu, cờ tàn phối hợp.
Cờ tàn chiến lược: Cờ tàn Tốt.
Thực hành: giai đoạn tàn cuộc (3 giờ)
Bài tập + tự học ( 2 giờ )
Bài 4: Giai đoạn khai cuộc (lý thuyết: 1 giờ)
Khái niệm, phân loại; Các nguyên tắc trong giai đoạn khai cuộc; Các ý đồ chiến
thuật - chiến lược và đặc điểm chung của các dạng thức khai cuộc.
Một số kiểu khai cuộc điển hỡnh: Khai cuộc Italia, khai cuộc 4 Mó, khai cuộc
phũng thủ Phỏp, khai cuộc Gambớt Hậu.
Các bẫy trong khai cuộc.
Thực hành: giai đoạn khai cuộc (3 giờ)
Bài tập + tự học (2 giờ)
Bài 5: Giai đoạn trung cuộc (lý thuyết: 1 giờ )
Khái niệm, sơ lược phân tích đánh giá thế trận. Đũn phối hợp. Vũ khớ cơ bản của
giai đoạn trung cuộc (Khái niệm, phân loại, chủ đề, phương tiện của đũn phối hợp )
NguyÔn Ngäc L©m


Giới thiệu một số đũn phối hợp cơ bản.
Thực hành: giai đoạn trung cuộc ván đấu (3 giờ) (các đũn phối hợp tại cả 3 nhúm)
Bài tập + tự học (2 giờ)
Bài 6: Cờ thế (lý thuyết 1 giờ)
Khái niệm, đặc điểm, tính chất, phân loại, vị trí và vai trũ của cờ thế trong việc
nõng cao khả năng tư duy của người chơi.

phong trào thi đua do Bộ GD&ĐT phát động như “ Nói không với tiêu cực trong
thi cử và bệnh thành tích trong giáo dục” và “ Mỗi thầy cô giáo là tấm gương tự
học sáng tạo” “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” lồng ghép
với nội dung thực hiện “phong trào thi đua trường học thân thiện, học sinh tích
cực”. Môn cờ vua cũng là môn học nhằm phát huy tính tích cực của học sinh và
phát triển tính tư duy cho học sinh, tính sáng tạo, tính tự lập, tính hiếu thắng trong
các cuộc giao đấu giữa các môn thể thao, bản thân tôi qua quá trình nhiều năm dạy
cấp tiểu học bộ môn này chưa thực sự phát triển.
Qua khảo sát thực tế đầu năm học 2013 - 2014, học sinh biết đến bộ môn cờ
Vua thu được kết quả như sau:
STT
1
2
3
4

Lớp
Lớp 1
Lớp 2
Lớp 3
Lớp 4

NguyÔn Ngäc L©m

Tổng số HS
86
70
68
75


chuyện, quan sát, điều tra thu thập thông tin về sở trường năng khiếu của các em ở
lớp và từ đó dễ dàng phân loại học sinh theo sở trường năng khiếu.
Ngay từ buổi tập đầu tiên của bộ môn nhất thiết phải gây hứng thú cho học
sinh với bộ môn bằng nhiều phương pháp khác nhau, nói chuyện ngoại khoá, kể
chuyện về các môn thể dục, thể chất,…
Cho các em thấy được tác dụng của nó: Môn cờ vua cũng là môn học nhằm
phát huy tính tích cực của học sinh và phát triển tính tư duy cho học sinh, tính sáng
tạo, tính tự lập, tính hiếu thắng trong các cuộc giao đấu giữa các môn thể thao.
2/ Tiến hành thi tuyển chọn:
- Tổ chức thi Hội khoẻ Phù Đổng cấp trường.
- Chọn những em có thành tích cao nhất của từng lớp (1, 2, 3) và lớp (4, 5)
- Có thể trạng sức khoẻ tốt, tố chất thể lực tốt.
- Có sức khoẻ tốt không bệnh tim mạch hoặc một số bệnh bẩm sinh khác,…
3/ Công việc huấn luyện:
a. Ban giám hiệu nhà trường
Ban giám hiệu nhà trường cần thường xuyên nhắc nhở để học sinh nhằm
phát triển bộ môn này một cách thiết thực. Để nâng cao và phát triển môn cờ vua
thì học sinh thường xuyên tập luyện. Nhà trường nên tổ chức giải đấu cờ vua trong
NguyÔn Ngäc L©m


nhà trường hoặc giữa các khối lớp với nhau. Đó là động lực lớn để mỗi học sinh tự
khẳng định mình trong những lần tổ chức giải giữa các cá nhân với nhau trong nhà
trường.
b. Giáo viên
Giáo viên là người cung cấp kiến thức cho học sinh, luôn sát cánh bên học
sinh trong việc phát triển bộ môn.
- Thường xuyên tự học hỏi, tự bồi dưỡng trau dồi kiến thức
- Thường xuyên rèn luyện bộ môn cho chính bản thân, đó chính là tấm gương
sáng cho học sinh noi theo.

tránh lặp đi lặp lại một khuôn mẫu để các em không nhàm chán mà hào hứng say
mê hơn, tích cực tự giác khi giáo viên giao bài tập và luyện tập các em đều hoàn
thành tốt. Sau mỗi buổi tập luyện các em hăng say hơn- vui mà học- học mà vui,
không chỉ nâng cao trí tuệ mà có tính giáo dục cao. Nhiều khi do thay đổi kế hoạch
nên có những tiết bồi dưỡng cờ vua phải nghỉ các em đều tiếc vì mất một giờ học
bổ ích và lý thú.
IV. HIỆU QUẢ CỦA SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM:
1. Về Giáo dục: * Kết quả sau khi thực hiện đề tài: “Một số kinh nghiệm
bồi dưỡng học sinh năng khiếu môn cờ Vua cấp tiểu học ”
- Áp dụng phương pháp tính tích cực tự giác của học sinh trong giờ học thể
dục nói chung và luyện tập cờ vua nói riêng. Tôi nhận thấy thành tích của các em
nâng lên rõ rệt. Đặc biệt ý thức tự giác trong luyện tập rất cao. Gần như 100%. Các
em đi học đều mang cờ vua đi học, để giờ tiết ra chơi giữa giờ được chơi cờ vua.
- Kết quả học sinh thi đấu cờ Vua năm học 2013 – 2014 như sau:
Năm học
2013 – 2014

Cấp trường
Dự thi
Đạt
10
4

Cấp huyện
Dự thi
Đạt
4
3
(2 giải II)
(1giải III)

II. KHẢ NĂNG ỨNG DỤNG:
- Được nhà trường, đơn vị phổ biến rộng rãi, công khai trong toàn trường, đơn
vị.
III. NHỮNG KIẾN NGHỊ, ĐỀ XUẤT:
Để nâng cao và phát triển bộ môn cho học sinh tiểu học nói riêng, các cấp
học nói chung tôi xin có ý kiến đề xuất sau:
1, Đối với nhà trường

NguyÔn Ngäc L©m


- Đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị cho bộ môn, đồ dùng dạy học đúng về
tiêu chuẩn, đủ số lượng.
- Luôn tổ chức các giải đấu trong nhà trường để học sinh cọ sát lẫn nhau, đây
động lực khích lệ phong trào của bộ môn trong toàn trường.
2, Đối với học sinh
- Muốn phát triển mạnh thì từng cá nhân học sinh phải tự giác cao trong học
tập và rèn luyện. Cùng với bạn bè, thầy cô hưởng ứng tích cực tham gia các giải
đấu trong nhà trường hoặc các giải đấu do huyện và ngành tổ chức.
Trên đây là một số ý kiến của tôi nhằm phát triển bộ môn cờ vua trong
trường Tiểu học Long Thạnh. Rất mong sự đóng góp ý kiến của quý thầy cô đồng
nghiệp để việc bồi dưỡng học sinh năng khiếu môn cờ vua huyện nhà ngày càng tốt
hơn, đạt thành tích cao hơn ở các giải cấp tỉnh.
Xin chân thành cảm ơn.
Long Thạnh, ngày 25 tháng 3 năm 2014
Người thực hiện

Nguyễn Ngọc Lâm

TÀI LIỆU THAM KHẢO