ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM
––––––––––––––––––––––––

PHAN NGỌC QUÝ

ĐÁNH GIÁ CÔNG TÁC BỒI THƯỜNG GIẢI PHÓNG MẶT
BẰNG DỰ ÁN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG NÂNG CẤP, MỞ RỘNG
CỐNG NAM ĐÀN, HUYỆN NAM ĐÀN TỈNH NGHỆ AN

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ ĐẤT ĐAI

THÁI NGUYÊN - 2017


ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM
––––––––––––––––––––

PHAN NGỌC QUÝ

ĐÁNH GIÁ CÔNG TÁC BỒI THƯỜNG GIẢI PHÓNG MẶT
BẰNG DỰ ÁN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG
NÂNG CẤP, MỞ RỘNG CỐNG NAM ĐÀN,
HUYỆN NAM ĐÀN TỈNH NGHỆ AN
Ngành: Quản lý đất đai
Mã số : 60.85.01.03

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ ĐẤT ĐAI
Người hướng dẫn khoa học: TS. Vũ Thị Quý


Xin trân trọng cảm ơn!
Tác giả luận văn

Phan Ngọc Quý


iii
iiii
MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN ....................................................................................................... i
LỜI CẢM ƠN ............................................................................................................ ii
MỤC LỤC................................................................................................................. iii
DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT.................................................................................. viii
DANH MỤC CÁC BẢNG........................................................................................ ix MỞ
ĐẦU ....................................................................................................................1
1.
Tính
cấp
thiết
của
..........................................................................................1

đề

2.
Mục
đích
cứu...............................................................................................2

tài

Cơ
sở
pháp
lý
.......................................................................................4

của

1.1.1.
Các
văn
bản
nước................................................................................4

đề
của

tài
Nhà

1.1.2. Các văn bản của tỉnh Nghệ An..........................................................................5
1.2. Khái quát về công tác bồi thường GPMB ............................................................6
1.2.1. Khái niệm về công tác bồi thường GPMB ........................................................6
1.2.2. Bản chất của công tác bồi thường GPMB.........................................................7
1.2.3. Các yếu tố
...................................8

ảnh

1.2.4.

giới


iv

..............................................................................................................11
ivi
1.3.1. Công tác bồi
.................................11

thường

GPMB

một

số

nước

trên

Thế

giới

1.3.1.1. Tại Trung Quốc ............................................................................................11
1.3.1.2. Tại Hàn Quốc ...............................................................................................11
1.3.1.3. Tại Australia .................................................................................................12


án.......................................................24
2.3.3.4. Đánh giá việc thực hiện công tác bồi thường GPMB đến đời sống, lao động,
việc làm và thu nhập của người
dân..........................................................................24
2.3.3.5. Đánh giá những thuận lợi, khó khăn và rút ra bài học kinh nghiệm từ công


v

tác bồi thường GPMB Dự án ....................................................................................24
v


v
v
2.3.4. Đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác bồi thường
GPMB ở tỉnh Nghệ An..............................................................................................25
2.4. Phương pháp nghiên
cứu....................................................................................25
2.4.1. Phương pháp thu thập thông tin tài liệu
..........................................................25
2.4.1.1. Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp
..........................................................25
2.4.1.2. Phương pháp thu thập số liệu sơ
cấp............................................................25
2.4.2. Phương pháp xử lý thông tin, số liệu ..............................................................26
2.4.3. Phương pháp thống
kê.....................................................................................26
2.4.4. Phương pháp tham khảo, kế thừa các tài liệu liên quan đến đề tài
.................26


vi
iv
3.3.1. Tổng quan về dự án và những vấn đề liên quan .............................................41
3.3.1.1. Khái quát về dự án .......................................................................................41
3.3.1.2. Tình hình dân số và lao động trong khu vực GPMB đoạn xã Xuân Hòa, Thị
trấn Nam Đàn ............................................................................................................43
3.3.2. Kết quả công tác bồi thường GPMB tại “Dự án đầu tư xây dựng nâng cấp, mở
rộng cống Nam Đàn, huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An” ............................................44
3.3.2.1. Đối tượng và điều kiện bồi thường
..............................................................44
3.3.2.2. Tổng hợp kết quả công tác bồi thường GPMB về đất đai............................46
3.3.2.3. Kết quả công tác bồi thường về đất tại xã Xuân Hòa và Thị trấn Nam Đàn
....... 46
3.3.2.4. Kết quả công tác bồi thường về tài sản trên đất tại xã Xuân Hòa và Thị trấn
Nam Đàn ...................................................................................................................48
3.3.2.5. Kết quả tổng hợp kinh phí hỗ trợ GPMB .....................................................50
3.3.2.6. Kết quả bố trí tái định cư..............................................................................51
3.3.3. Đánh giá kết quả công tác bồi thường GPMB thông qua ý kiến của người dân
và cán bộ chuyên môn trong khu vực “Dự án đầu tư xây dựng nâng cấp, mở rộng
cống Nam Đàn, huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An”.....................................................53
3.3.3.1. Đánh giá kết quả công tác bồi thường GPMB thông qua phiếu điều tra ý
kiến của người dân bị thu hồi đất
..............................................................................53
3.3.3.2. Đánh giá kết quả công tác bồi thường GPMB thông qua ý kiến của cán bộ
chuyên môn của dự
án...............................................................................................55
3.3.4. Đánh giá ảnh hưởng của việc thực hiện công tác bồi thường GPMB đến đời
sống, lao động, việc làm và thu nhập của người dân bị thu hồi đất
..........................56

ở tỉnh Nghệ An ..........................................................................................................66
3.4.1. Các giải pháp về chính sách giá bồi thường đất đai, tài sản ...........................66
3.4.2. Các giải pháp về chính sách hỗ trợ và ổn định cuộc sống ..............................67
3.4.3. Các giải pháp về tổ chức chỉ đạo thực hiện trong công tác bồi thường GPMB
..68
3.4.4. Các giải pháp về cải cách thủ tục hành chính
..................................................689
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ ................................................................................71
1. Kết luận .................................................................................................................71
2. Kiến nghị ...............................................................................................................72
TÀI LIỆU THAM KHẢO ....................................................................................733
PHỤ LỤC


viii
viiiv
DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
BT

: Bồi thường

CĐ

: Cao đẳng

CSD

: Chưa sử dụng

ĐH

: Tái định cư

TN&MT

: Tài nguyên và môi trường

UBND

: Uỷ ban nhân dân


ix
ix
DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 3.1: Hiện trạng sử dụng đất của xã Xuân Hòa và Thị trấn Nam Đàn..............36
Bảng 3.2: Dân số theo độ tuổi trong khu vực GPMB ...............................................43
Bảng 3.3: Tình hình lao động trong khu vực GPMB ................................................44
Bảng 3.4: Kết quả về đối tượng bồi thường và điều kiện được bồi thường..............45
Bảng 3.5: Kết quả về đất đai đã thực hiện bồi thường GPMB ................................46
Bảng 3.6: Kết quả bồi thường về đất ........................................................................47
Bảng 3.7: Kết quả bồi thường về tài sản trên đất
......................................................49
Bảng 3.8: Tổng hợp kinh phí hỗ trợ GPMB .............................................................51
Bảng 3.9: Kết quả bố trí tái định cư ..........................................................................52
Bảng 3.10: Tổng hợp kết quả ý kiến người dân trong khu vực GPMB qua
phiếu điều tra
............................................................................................54
Bảng 3.11: Tổng hợp kết quả ý kiến của cán bộ chuyên môn về công tác bồi thường
giải phóng mặt bằng của dự án
.................................................................55

mặt đời sống kinh tế, xã hội và cộng đồng dân cư, ảnh hưởng trực tiếp tới lợi ích
của Nhà nước, của chủ đầu tư, đặc biệt với các hộ gia đình, cá nhân có đất bị thu
hồi trên phạm vi cả nước, của từng địa phương, không những thế nó còn ảnh
hưởng rất lớn đến tình hình kinh tế, chính trị, xã hội của địa phương sau khi tái
định cư cho người dân. Công tác bồi thường GPMB hiện nay còn trì trệ và gặp
rất nhiều khó khăn trong quá trình thực hiện do nhiều nguyên nhân như các chính
sách về đền bù thiệt hại GPMB còn chưa cụ thể, chưa công khai, hay thay đổi gây
nhiều khó khăn cho việc xác định mức độ đền bù, giá đền bù, tái định cư và giải
quyết hậu quả sau GPMB,… Trước những khó khăn như vậy, việc đánh giá
công tác bồi thường


2
GPMB để đưa ra những phương án khả thi giải quyết những khó khăn bồi thường
GPMB đang là một nhu cầu hết sức cấp thiết của xã hội.
Nghệ An là một trong những trung tâm để giao lưu, kinh tế, chính trị, văn
hoá, khoa học giáo dục, y tế khu vực Bắc miền Trung. Là đầu mối giao lưu giữa thủ
đô Hà Nội với miền Trung và các tỉnh phía Nam kết hợp với mạng lưới giao thông
thuận lợi, đây là điều kiện, là cơ hội để đón nhận sự đầu tư của các doanh nghiệp
trong và ngoài nước, việc GPMB để thực hiện các dự án trên địa bàn đang được các
cấp chính quyền trong tỉnh hết sức quan tâm, tuy nhiên vấn đề này vẫn còn
nhiều bất cập và khó khăn gây ảnh hưởng đến tiến độ của dự án, kinh phí của nhà
nước do nhiều nguyên nhân khác nhau theo từng dự án cụ thể. Cùng với thực
trạng đó, công tác bồi thường GPMB dự án đầu tư xây dựng nâng cấp, mở rộng
cống Nam Đàn, huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An đang là vấn đề được chú ý rất nhiều
ở cả trong và ngoài tỉnh. Vì vậy, tôi đã nghiên cứu đề tài: “Đánh giá công tác bồi
thường giải phóng mặt bằng dự án đầu tư xây dựng nâng cấp, mở rộng
cống Nam Đàn, huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An”.
2. Mục đích nghiên cứu
2.1. Mục tiêu tổng quát

TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU
1.1. Cơ sở pháp lý của đề tài
1.1.1. Các văn bản của Nhà nước
- Luật đất đai 1993;
- Luật đất đai 2003;
- Luật đất đai 2013;
Sau khi Luật Đất đai 2013 được ban hành, Chính phủ đã ban hành nhiều các
văn bản dưới luật như Nghị định cụ thể hoá các điều luật về giá đất, bồi thường,
hỗ trợ thu hồi đất như:
- Nghị định số 43/2014/NĐ - CP ngày 15/05/2014 của Chính phủ Quy định
chi tiết thi hành một số điều của Luật đất đai năm 2013;
- Nghị định số 44/NĐ-CP ngày 15/05/2015 của Chính phủ Quy định về giá đất;
- Nghị định số 47/2014/NĐ - CP ngày 15/05/2014 của Chính phủ Quy định
về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất;
- Nghị định số 104/2014/NĐ-CP ngày 14/11/2014 của Chính phủ Quy định
về khung giá đất;
Sau khi Chính phủ ban hành các Nghị định, bộ Tài nguyên và Môi trường
ban hành các Thông tư để hướng dẫn, giải quyết các vấn đề vướng mắc trong công
tác bồi thường GPMB:
- Thông tư số 36/2014/TT-BTNMT ngày 30/6/2014 của Bộ Tài nguyên và
Môi trường Quy định chi tiết phương pháp định giá đất; xây dựng, điều chỉnh bảng
giá đất; định giá đất cụ thể và tư vấn xác định giá đất;
- Thông tư 37/2014/TT-BTNMT của Bộ Tài nguyên và Môi trường Quy định
chi tiết về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất;
- Thông tư số 02/2015/TT-BTNMT Quy định chi tiết một số điều của Nghị
định số 43/2014/NĐ-CP và Nghị định số 44/2014/NĐ-CP ngày 15/05/2014 về đất
đai của Chính phủ;


5


6
sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất lần đầu cho hộ gia đình, cá nhân
đang sử dụng đất địa bàn tỉnh Nghệ An.
- Quyết định số 117/2014/QĐ-UBND ngày 30/12/2014 của UBND tỉnh
Nghệ An v/v Ban hành bảng giá đất giai đoạn từ năm 2015 đến năm 2019 trên địa
bàn huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An.
- Quyết định số 58/2015/QĐ-UBND ngày 13/10/2015 của UBND tỉnh Nghệ
An v/v Ban hành quy định về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi nhà nước thu hồi
đất địa bàn tỉnh Nghệ An.
1.2. Khái quát về công tác bồi thường GPMB
1.2.1. Khái niệm về công tác bồi thường GPMB
- “Thu hồi đất” là việc Nhà nước ra quyết định hành chính để thu lại quyền
sử dụng đất hoặc thu lại đất đã giao cho tổ chức, Uỷ ban Nhân dân xã, phường, thị
trấn quản lý theo quy định của Luật Đất đai hiện hành (Luật Đất đai, 2003) [8].
“Bồi thường” có nghĩa là trả lại tương xứng giá trị hoặc công lao cho một chủ
thể nào đó bị thiệt hại vì hành vi của một chủ thể khác.
Điều này có nghĩa là:
+ Không phải mọi khoản bồi thường đều chi trả được bằng tiền.
+ Sự mất mát của người bị thu hồi đất không chỉ là về mặt vật chất mà
nhiều trường hợp còn mất mát cả về tinh thần.
+ Về mặt hành chính thì đây là một quá trình không tự nguyện, có tính
cưỡng chế và vẫn là đòi hỏi sự "hy sinh", không thể là một sự bồi thường ngang giá
tuyệt đối.
Việc bồi thường có nhiều cách, có thể là vô hình hoặc hữu hình (bồi thường
bằng tiền, bằng vật chất khác), có thể do các quy định của pháp luật điều tiết,
hoặc do thỏa thuận giữa các chủ thể liên quan.
“Giải phóng mặt bằng” là quá trình tổ chức thực hiện các công việc liên quan
đến di dời nhà cửa, cây cối và các công trình xây dựng trên phần đất nhất định
được quy định cho việc cải tạo, mở rộng hoặc xây dựng một công trình mới trên

thông qua tuyên truyền mà thực tế lại không thực hiện.
Đất nước ta đang bước vào thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá, chúng ta
không thể chỉ có những đô thị đẹp, hiện đại, những khu sản xuất khổng lồ, những
công trình công cộng khang trang mà kèm theo đó chỗ ở của người dân phải được
nâng cấp tiện nghi hơn, rộng rãi hơn... Chính vì vậy mà phải tính một cách toàn
diện, không thể có một hiện tượng một công trình mới ra đời là kéo theo những
người dân không có chỗ ở hoặc chỗ ở kém hơn nơi ở cũ, dù đó là một gia đình.
Nếu không nhìn rõ bản chất của vấn đề, mỗi năm chúng ta có hàng ngàn dự


8
án đầu tư xây dựng, mỗi dự án chỉ kéo theo một gia đình không có chỗ ở thì đã có
hàng


9
ngàn gia đình thiếu chỗ ở hoặc chỗ ở tạm bợ. Như vậy là sự phát triển thiên lệch,
mục tiêu lớn của quốc gia không đạt được. Vấn đề thiếu chỗ ở không chỉ dừng lại ở
đó mà còn kéo theo hàng loạt các tệ nạn, các tiêu cực xã hội phát sinh, sẽ ảnh
hưởng đến tiến trình phát triển của đất nước.
1.2.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến công tác bồi thường GPMB
Quá trình bồi thường GPMB diễn ra hết sức phức tập và nhạy cảm. Trong đó
có rất nhiều yếu tố tác động, nó có thể thúc đẩy quá trình bồi thường GPMB diễn
ra nhanh hay chậm. Một số yếu tố chính mà chúng ta cần quan tâm khi tổ chức
thực hiện công tác bồi thường GPMB như sau:
- Yếu tố quản lý nhà nước về đất đai:
Hiện nay công tác quản lý nhà nước về đất đai của các địa phương còn yếu
kém, không chặt chẽ, nhiều vướng mắc trong quan hệ quản lý và sử dụng đất đai
để tồn đọng khá dài không giải quyết được.
- Tác động của quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất:

kịp thời phát hiện những sai phạm, vi phạm pháp luật để xử lý tạo niềm tin cho
nhân dân.
- Giải quyết tranh chấp đất đai, khiếu nại, tố cáo các vi phạm trong việc
quản lý và sử dụng đất đai:
Theo kết quả thống kê của cơ quan thanh tra Nhà nước cho thấy hơn 80%
số vụ tranh chấp, khiếu nại tố cáo hàng năm là thuộc lĩnh vực tranh chấp đất đai,
đặc biệt là khiếu kiện về việc bồi thường thiệt hại chưa thỏa đáng, nhiều nơi áp giá
bồi thường quá thấp... Có nhiều trường hợp không công bằng như: trong cùng
một dự án, trong cùng một vị trí, địa điểm, diện tích đất như nhau nhưng hai
trường hợp lại được bồi thường giải tỏa khác nhau. Trường hợp không công bằng
là nguyên nhân phát sinh người dân khiếu kiện. (Huyên Ngân, 2009) [12]
- Việc ban hành và tổ chức thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật đất đai
Với những đổi mới về pháp luật đất đai, thời gian qua công tác GPMB đã đạt
những kết quả đáng khích lệ, đã cơ bản đáp ứng được nhu cầu về mặt bằng cho
việc phát triển các dự án đầu tư. Tuy nhiên bên cạnh đó, do tính chưa ổn định,
chưa thống nhất của pháp luật đất đai qua các thời kỳ mà công tác bồi thường
GPMB đã gặp khá nhiều khó khăn và cản trở. Thực tiễn triển khai cho thấy việc ban
hành các văn bản quy phạm pháp luật về quản lý, sử dụng đất đai có ảnh hưởng rất
lớn đến công tác bồi thường GPMB.
- Giá đất và định giá đất
Theo quy định của Luật Đất đai năm 2003, nguyên tắc định giá đất là phải
sát với giá thị trường trong điều kiện bình thường (Quốc hội, Luật Đất đai 2003).
Tuy nhiên, tình hình phổ biến hiện nay là giá đất do các địa phương quy định và