ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM AN NHƯ QUỲNH
Tên đề tài:
“ĐÁNH GIÁ CÔNG TÁC BỒI THƯỜNG GIẢI PHÓNG MẶT BẰNG
DỰ ÁN KHU CÔNG NGHIỆP HẢI YÊN - PHƯỜNG HẢI YÊN
THÀNH PHỐ MÓNG CÁI – TỈNH QUẢNG NINH” KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC
Hệ đào tạo : Chính quy
Chuyên ngành : Quản lý đất đai
Khoa : Quản lý tài nguyên
Khóa học : 2013 - 2015
Giảng viên hướng dẫn : TS. Nguyễn Thị Lợi
Thái nguyên, ngày… tháng … năm 2014.
Sinh viên An Như Quỳnh DANH MỤC BẢNG CHỮ VIẾT TẮT
STT Tên viết tắt Tên đầy đủ
1 UBND
Ủy ban nhân dân
2 NĐ
Nghị định
3 CP
Chính phủ
4 QĐ
Quyết định
5 TT
Thông tư
6 HĐND
Hội đồng nhân dân
7 TP
Thành phố
8 BTNMT
Bộ tài nguyên môi trường
9 TĐC Tái Định Cư
2.1.1. Khái niệm về giải phóng mặt bằng và các vấn đề liên quan. 4
2.1.2. Đặc điểm của công tác bồi thường giải phóng mặt bằng 6
2.1.3. Những yếu tố tác động đến công tác bồi thường và GPMB 7
2.2 Cơ sở khoa học của công tác bồi thường và giải phóng mặt bằng 8
2.2.1. Cơ sở pháp lý của đề tài 8
2.2.2. Cơ sở thực tiễn của đề tài 10
2.3. Việc thực hiện công tác GPMB trong và ngoài nước 10
2.3.1. Công tác bồi thường GPMB ở một số nước trên thế giới 10
2.3.2 Công tác bồi thường GPMB trong nước 13
Phần 3 21
NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 21
3.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 21
3.1.1. Đối tượng nghiên cứu 21
3.1.2. Phạm vi nghiên cứu 21
3.2. Địa điểm và thời gian tiến hành 21
3.3. Nội dung nghiên cứu 21
3.3.1. Đánh giá sơ lược tính chất cơ bản của phường Hải Yên – thành phố Móng
Cái – tỉnh Quảng Ninh. 21
3.3.2. Đánh giá tình hình giải phóng mặt bằng của dự án khu công nghiêp
Hải Yên trên địa bàn phường Hải Yên – thành phố Móng Cái –tỉnh Quảng
Ninh. 21
3.3.3. Đánh giá tình hình giải phóng mặt bằng của dự án thông qua ý kiến của
người dân 22
3.3.4. Những thuận lợi,khó khăn và giải phóng cho dự án trong thời gian tới 22
3.4. Phương pháp nghiên cứu 22
3.4.1. Phương pháp điều tra số liệu thứ cấp 22
bằng 53
4.6.2. Một số giải pháp đề xuất 55
PHẦN 5 58
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 58
5.1. Kết luận 58
5.2 Kiến nghị. 59
TÀI LIỆU THAM KHẢO 61
DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 4.1: Hiện trạng sử dụng đất phường Hải Yên năm 2013 33
Bảng 4.2: Diện tích đất thu hồi theo kế hoạch 41
Bảng4.3: Kết quả bồi thường đất ở 42
Để có mặt bằng xây dựng các các dự án nhà nước phải thu hồi đất của
nhân dân và thực hiện việc bồi thường, hỗ trợ và tái định cư cho các hộ dân có
đất bị thu hồi.
Tuy nhiên, đất đai và công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng (GPMB) và
tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất đang là vấn đề hết sức nhạy cảm và phức tạp,
ảnh hưởng đến nhiều mặt của đời sống kinh tế - xã hội. Do đó, thực tế công tác bồi
thường, GPMB và tái định cư vẫn còn nhiều vướng mắc và tồn tại gây nhiều bức
xúc trong nhân dân. Tình trạng tiến độ giải phóng mặt bằng chậm rất phổ biến làm
tiến độ thực hiện dự án bị đình trệ, kéo dài.
Tại Nghị định số: 197/2004/NĐ-CP ngày 03/12/2004 của Chính phủ về
việc bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất. Đã quy định
cụ thể về các mức bồi thường về đất, tài sản và các chính sách hỗ trợ, tái định
2
cư. Giao nhiệm vụ bồi thường, hỗ trợ và tái định cư cho các cơ quan chức
năng như: Cấp huyện (quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh), chức năng của cấp
xã trong công tác GPMB. Cùng với đó là trách nhiệm của các cơ quan chức
năng có liên quan, nghĩa vụ và quyền lợi của người bị thu hồi đất.
Xuất phát thực tế nhận thức sâu sắc được sự cấp thiết của công tác bồi thường,
GPMB và hỗ trợ tái định cư của phường Hải Yên. Đồng thời được sự đồng ý của
Khoa Quản lý Tài nguyên Trường Đại học Nông lâm và sự giúp đỡ của TS.Nguyễn
Thị Lợi, em đã tiến hành nghiên cứu và thực hiện đề tài:
“Đánh giá công tác bồi thường giải phóng mặt bằng dự án khu công nghiệp
Hải Yên - Phường Hải Yên – Thành phố Móng Cái – Tỉnh Quảng Ninh”.
1.2. Mục đích nghiên cứu
- Đánh giá được kết quả thực hiện công tác giải phóng mặt bằng của dự
án khu công nghiệp Hải Yên tại địa bàn phường Hải Yên – thành phố Móng
Cái – tỉnh Quảng Ninh.
nhằm thúc đẩy công tác thực hiện bồi thường GPMB trở nên thuận lợi và dễ
dàng hơn. 4
PHẦN 2
TỔNG QUAN TÀI LIỆU
2.1. Khái quát về công tác giải phóng mặt bằng
Công tác giải phóng mặt bằng là một quá trình khó khăn phức tạp, bao
gồm các công tác từ việc bồi thường đất, đến khi các hộ dân nhận tái định cư và
ổn định đời sống. giải phóng mặt bằng thể hiện khác nhau đối với mỗi dự án
khác nhau nó liên quan trực tiếp đến lợi ích của chủ đầu tư và nhân dân.
- Giải phóng mặt bằng là quá trình thực hiện các công việc liên quan đến
việc di dời nhà cửa, cây cối, các công trình xây dựng và một bộ phận dân cư
4 QĐ
Quyết định
5 TT
Thông tư
6 HĐND
Hội đồng nhân dân
7 TP
Thành phố
8 BTNMT
Bộ tài nguyên môi trường
9 TĐC Tái Định Cư
10 GPMB
Giải phóng mặt bằng
11 BTGPMB Bồi thường giải phóng mặt bằng
12 BTC Bộ tài chính
13 TB
Thông báo 6
+ Trường hợp đất thu hồi là đất nông nghiệp thuộc quỹ đất công ích của
- Tính đa dạng: Mỗi dự án được tiến hành trên một vùng đất khác nhau với
điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội và trình độ dân trí nhất định. Đối với khu vực
nội thành, khu vực ven đô, khu vực ngoại thành, mật độ dân cư khác nhau,
ngành nghề đa dạng và đều hoạt động sản xuất theo một đặc trưng riêng của vùng
đó. Do đó, GPMB cũng được tiến hành với những đặc điểm riêng biệt.
- Tính phức tạp: “Đất đai là tài sản có giá trị cao, có vai trò quan trọng trong
đời sống kinh tế - xã hội đối với mọi người dân. Ở khu vực nông thôn, dân cư chủ
yếu sống nhờ vào hoạt động sản xuất nông nghiệp mà đất đai lại là tư liệu sản
xuất quan trọng trong khi trình độ sản xuất của nông dân thấp, khả năng chuyển
đổi nghề nghiệp khó khăn do đó tâm lý dân cư là giữ được đất để sản xuất, thậm
chí họ cho thuê đất cũng được lợi nhuận cao hơn là sản xuất nhưng họ vẫn không
cho thuê. Mặt khác do tập quán canh tác và sinh hoạt nên đa phần người dân đều
không muốn mất đi mảnh đất của mình. Tình hình đó dẫn đến công tác tuyên
truyền, vận động dân cư tham gia di chuyển là rất khó khăn. Bên cạnh đó công
tác kiểm kê, định giá để bồi thường, hỗ trợ gặp nhiều khó khăn do các tài sản
như công trình, vật kiến trúc gắn liền với đất rất đa dạng. Chính vì vậy khi thực
hiện công tác BT & GPMB cần có sự phối hợp hài hòa giữa các cấp chính
quyền, các ban ngành, đoàn thể có liên quan và người dân. Cần áp dụng kịp thời
những chính sách của nhà nước để đảm bảo quyền và lợi ích của các bên tham
gia theo đúng quy định của pháp luật” (Đỗ Thị Lan và cs, 2007).
2.1.3. Những yếu tố tác động đến công tác bồi thường và GPMB
Quá trình BT & GPMB nhanh hay chậm phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố,
tuy nhiên một số yếu tố chính mà chúng ta cần quan tâm trong khâu tổ chức
thực hiện công tác BT & GPMB là:
- Công tác quản lý nhà nước về đất đai
- Quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất
- Việc ban hành và tổ chức thực hiện các văn bản pháp luật về quản lý và
sử dụng đất tác động đến công tác BT & GPMB.
8
- Căn cứ Thông tư số 14/2009/TT-BTNMT ngày 01 tháng 10 năm 2009
quy định bổ sung về quy hoạch sử dụng đất, giá đất thu hồi đất, bồi thường, hỗ
trợ và tái định cư và trình tự, thủ tục thu hồi đất, giao đất, cho thuê đất;
- Căn cứ Thông tư số 107/2007/TT-BTC ngày 07 tháng 9 năm 2007 của Bộ
Tài chính hướng dẫn về quản lý thanh toán, quyết toán vốn đầu tư dự án giải
phóng mặt bằng, tái định cư sử dụng ngân sách nhà nước;
- Căn cứ Thông tư 19/2011/TT-BTC ngày 14 tháng 2 năm 2011 của Bộ Tài
chính hướng dẫn quyết toán dự án hoàn thành thuộc nguồn vốn nhà nước;
2.2.1.2. Những văn bản của địa phương
- Quyết định số 499/2010/QĐ-UBND ngày 11/02/2010 của UBND tỉnh
Quảng Ninh “V/v ban hành quy định về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi
nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh”;
- Quyết định số 398/2012/QĐ- UBND ngày 27/2/2012 của UBND tỉnh
Quảng Ninh “V/v ban hành bộ đơn giá bồi thường tài sản đã đầu tư vào đất
khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh”;
- Quyết định số 3388/2012/QĐ - UBND ngày 21/12/2012 của UBND tỉnh Quảng
Ninh “Về việc qui định giá các loại đất trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh năm 2012”;
- Quyết định số 85/QĐ- UBND ngày 08/01/2009 của UBND tỉnh Quảng
Ninh “V/v phê duyệt Quy hoạch chi tiết xây dựng tỷ lệ 1/2000 khu công
nghiệp Hải Yên thuộc phường Hải Yên, thành phố Móng Cái”;
- Quyết định số 1280/QĐ-UBND ngày 4/6/2012 của UBND tỉnh Quảng
Ninh “V/v phê duyệt điều chỉnh Quy hoạch chi tiết xây dựng tỷ lệ 1/2000 khu
công nghiệp Hải Yên thuộc phường Hải Yên, thành phố Móng Cái, tỉnh
Quảng Ninh”;
- Thông báo thu hồi đất số 441/TB-UBND ngày 25/10/2012 của UBND
thành phố Móng Cái “V/v Thông báo thu hồi đất để thực hiện dự án: Khu
công nghiệp Hải Yên, thành phố Móng Cái - tỉnh Quảng Ninh (Giai đoạn 3)”;
3.3. Nội dung nghiên cứu 21
3.3.1. Đánh giá sơ lược tính chất cơ bản của phường Hải Yên – thành phố Móng
Cái – tỉnh Quảng Ninh. 21
11
hành chính đối với thị trường đất đai. Các nước có nền kinh tế thị trường phát
triển thì đất đai được mua bán tự do và cho thuê rộng rãi.
Việc chuyển nhượng và cho thuê ruộng đất được cho là một biện pháp
nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất. Việc GPMB thực chất là việc mua bán đất
đai theo giá thỏa thuận giữa người mua và người bán cho nên việc GPMB chỉ
mang tính chất thủ tục vì đất đai thuộc sở hữu tư nhân do đó họ có quyền đem ra
trao đổi hay mua bán là tùy ý. Ngoài ra, đất đai còn tham gia vào thị trường bất
động sản và thị trường chứng khoán như một nguồn đầu tư ngoại tệ .
2.3.1.2. Công tác GPMB ở Trung Quốc
Với hình thức sở hữu nhà nước, sở hữu tập thể về đất đai, mục tiêu bao
trùm của chính sách bồi thường và tái định cư ở Trung Quốc là hạn chế tối đa
việc thu hồi đất cũng như số người chịu ảnh hưởng bởi dự án. Trong trường
hợp không thể tránh khỏi việc tái định cư thì sẽ được chuẩn bị thành những
chương trình cụ thể để đảm bảo cho những người bị ảnh hưởng được bồi
thường và hỗ trợ đầy đủ. Trong đó đã tính đến lợi ích của cả 3 bên: Nhà nước,
tập thể và cá nhân. Thành phố lớn như Bắc Kinh, Quảng Châu, Vũ Hán và
một số tỉnh thành khác nhiệm vụ quy hoạch đất đai ở đô thị và nông thôn
được nhà nước Trung Quốc quan tâm và thực hiện triệt để.
Công tác bồi thường và tái định cư ở Trung Quốc những năm gần đây
đạt được kết quả đáng kể, nguyên nhân là do xây dựng các chính sách và các
thủ tục rất chi tiết, ràng buộc các hoạt động tái định cư với rất nhiều lĩnh vực
khác, mục tiêu của các chính sách này nhằm cung cấp cơ hội phát triển tái
định cư thông qua cách tiếp cận và tạo nơi ở mới ổn định, tạo nguồn lực sản
quy định cụ thể về trình tự tiến hành bồi thường tái định cư, nguyên tắc cụ thể
xác định bồi thường, các bước lập và phê duyệt dự án bồi thường tái định cư,
trình tự đàm phán, nhận tiền bồi thường, quyền khiếu nại, tố cáo, khởi kiện ra
tòa án. 13
2.3.2 Công tác bồi thường GPMB trong nước
2.3.2.1 Công tác bồi thường GPMB ở thủ đô Hà Nội
Nếu xét về số lượng dự án liên quan đến bồi thường, hỗ trợ và tái định
cư, GPMB thì Hà Nội là một trong những đô thị thuộc vào loại đứng đầu với
số dự án phải GPMB lớn, năm sau nhiều hơn năm trước. Qua 6 năm triển khai
Nghị quyết 20-NQ/TU của Thành ủy và Nghị quyết 09/2000/NQ-HĐ của
HĐND về công tác GPMB, thành phố đã hoàn thành công tác GPMB, bàn
giao cho các chủ đầu tư 1.048 trên tổng số 1.830 dự án phải GPMB với tổng
diện tích 5.699 ha đất, liên quan tới 153.725 hộ dân; tổng số tiền bồi thường
hỗ trợ là 9.726 tỷ 509 triệu đồng, đã bố trí tái định cư cho 10.580 hộ dân. Như
vậy bình quân mỗi năm thành phố GPMB khoảng 1.000 ha đất.
Toàn thành phố hiện nay có trên 1.209 dự án đầu tư có liên quan tới thu
hồi đất GPMB với quy mô 11.749 ha, liên quan tới 208.750 tổ chức, hộ gia
đình, nhu cầu tái định cư khoảng 18.020 hộ, nhiều dự án gặp khó khăn phải
đình hoãn hoặc chậm tiến độ, trong khi đó thành phố lại phải tập trung GPMB
để đáp ứng tiến độ của nhiều dự án trọng điểm Quốc gia và thành phố như:
Dự án đường cao tốc Hà Nội – Hải Phòng, Hà Nội – Thái Nguyên, Hà Nội –
Lào Cai, các dự án đường vành đai 1,2,3…Nhiều dự án GPMB năm 2010 có
vướng mắc, tồn tại cần xử lý dứt điểm đã được chuyển tiếp sang năm 2011.
Trước những khó khăn phức tạp đó với quyết tâm cao và sự vào cuộc của các
giá đất, tái định cư, quy trình thu hồi đất, GPMB, về cưỡng chế thu hồi đất, về
giao đất dịch vụ cho các hộ dân có đất nông nghiệp bị thu hồi trên 30% cần
được rà soát, bổ sung điều chỉnh cho phù hợp với quy định của pháp luật.
Việc phân công rõ người, rõ việc, sự phối hợp giữa các cơ quan chuyên môn
của các cấp còn thiếu đồng bộ.
2.3.2.1 Công tác bồi thường GPMB ở thành phố Móng Cái
Công tác lãnh đạo chỉ đạo :
Xác định công tác BTGPMB là nhiệm vụ trong tâm phức tạp, góp phần
vào phát triển kinh tế xã hội, đảm bảo quốc phòng an ninh trên địa bàn, bảo
đảm an sinh xã hội, do vậy công tác tuyên truyền, phổ biến chủ trương, chính
3.3.2. Đánh giá tình hình giải phóng mặt bằng của dự án khu công nghiêp
Hải Yên trên địa bàn phường Hải Yên – thành phố Móng Cái –tỉnh Quảng
Ninh. 21
3.3.3. Đánh giá tình hình giải phóng mặt bằng của dự án thông qua ý kiến của
người dân 22
3.3.4. Những thuận lợi,khó khăn và giải phóng cho dự án trong thời gian tới 22
3.4. Phương pháp nghiên cứu 22
3.4.1. Phương pháp điều tra số liệu thứ cấp 22
3.4.2. Điều tra phỏng vấn 22
3.4.3. Phương pháp phân tích và tổng hợp. 22
Phần 4 23
KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN 23
4.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội 23
4.1.1. Điều kiện tự nhiên 23
4.1.2. Điều kiện kinh tế - xã hội 27
4.1.3. Hiện trạng sử dụng đất 33
Năm 2013: Số dự án triển khai: 11 dự án; số hộ dân (PABT): 252 hộ
Quý I năm 2014: Số dự án triển khai: 18 dự án; số hộ dân (PABT): 1.177 hộ.
Số dự án đã thực hiện xong bồi thường GPMB :
Tổng số dự án triển khai và đã hoàn thành công tác GPMB: 43 dự án, trong đó:
Dự án do UBND thành phố, tổ chức làm chủ đầu tư, kinh phí bồi thường
có nguồn gốc từ ngân sách nhà nước: 36 dự án.
Dự án do doanh nghiệp, tổ chức làm chủ đầu tư, kinh phí bồi thường do
các doanh nghiệp, tổ chức ứng trước: 07 dự án.
- Tổng diện tích đất thu hồi của các dự án: 109,64 ha, diện tích đã bàn
giao 109,49 ha.
Tổng số tổ chức, cá nhân hộ gia đình thu hồi đất: 797 hộ.
Tổng số hộ dân đủ điều kiện được bố trí đất tái định cư: 18 hộ.
- Tổng kinh phí chi trả bồi thường: 115,03 tỷ đồng, trong đó:
Ngân sách nhà nước: 55,83 tỷ đồng.
Kinh phí do doanh nghiệp ứng trước: 59,2 tỷ đồng.
Kinh phí đã quyết toán: 115,03 tỷ đồng.
17
* Số dự án đang thực hiện công tác bồi thường GPMB:
- Tổng số dự án đang triển khai công tác GPMB: 24 dự án, trong đó:
+ Dự án do UBND thành phố, tổ chức làm chủ đầu tư mà kinh phí bồi
thường có nguồn gốc từ ngân sách nhà nước: 14 dự án.
+ Dự án do doanh nghiệp, tổ chức làm chủ đầu tư mà kinh phí bồi
thường do các doanh nghiệp, tổ chức ứng trước: 10 dự án.
- Tổng diện tích đất thu hồi của các dự án: 244,59 ha.
+ Kinh phí đã chi trả: 226,47 tỷ đồng (chỉ tính kinh phí đã cấp phát).
+ Kinh phí chưa chi trả: 2,04 tỷ đồng (chỉ tính kinh phí đã cấp phát).
+ Kinh phí chưa cấp phát đối với số PABT đã phê duyệt là: 128,13 tỷ
đồng.
- Tổng kinh phí cần có để tiếp tục thực hiện đối với các dự án đang triển
khai thực hiện và chưa thực hiện công tác bồi thường GPMB: 784,5 tỷ đồng.
* Công tác thẩm định phương án bồi thường GPMB:
Từ năm 2011 đến hết Quý I/2014, hội đồng bồi thường, hỗ trợ và tái
định cư đã thực hiện:
+ Tham mưu cho UBND thành phố thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ
và tái định cư đối với 77 dự án.
+ Tiếp nhận 1.529 hồ sơ giải phóng mặt bằng.
+ Tổ chức họp thẩm định đối với 1.529/1.529 hồ sơ.
+ Trình UBND thành phố phê duyệt 1.529/1.529 hồ sơ = 100% số hồ sơ
tiếp nhận với tổng số kinh phí đã phê duyệt là: 470.273.422.406 đồng (bốn
trăm bảy mươi tỷ hai trăm bảy mươi ba triệu bốn trăm hai mươi hai nghìn
bốn trăm linh sáu đồng). Cụ thể :
+ Năm 2011: Thẩm định và trình phê duyệt 446/446 hồ sơ
= 88.504.010.103 đồng.
+Năm 2012: Thẩm định và trình phê duyệt 431/431 hồ sơ
= 124.398.843.754 đồng ;
Copyright: Tài liệu đại học ©