------------------------------------------------------------------------------------------------------------

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập – Tự do – Hạnh phúc

GIẢI PHÁP HỮU ÍCH:

SỬ DỤNG SƠ ĐỒ TƯ DUY TRONG DẠY HỌC
TIẾNG ANH THCS
(Tham dự Hội thi giáo viên dạy giỏi cấp huyện năm học 2014-2015)

1234-

Họ và tên: Lưu thị Hương
Chức vụ: Giáo viên
Đơn vị công tác: Trường THCS Liên Đầm
Lý do chọn đề tài:
Trong những năm học vừa qua, toàn ngành Giáo dục và Đào tạo đang tiếp tục nổ
lực đổi mới phương pháp giảng dạy, để đào tạo ra những con người năng động, sớm
thích ứng với đời sống xã hội, đẩy nhanh sự nghiệp Công nghiệp hoá - Hiện đại hoá
đất nước. Trước tình hình đó, đòi hỏi đội ngũ giáo viên chúng ta phải không ngừng
đổi mới, cải tiến nội dung, phương pháp soạn giảng để trong mỗi tiết dạy, học sinh
sẽ được hoạt động nhiều hơn, thảo luận nhiều hơn và quan trọng là được suy nghĩ
nhiều hơn trên con đường chủ động chiếm lĩnh kiến thức. Vì vậy, đòi hỏi mỗi giáo
viên phải triệt để thực hiện theo nguyên tắc lấy học sinh làm trung tâm nhằm phát
huy tính chủ động, tích cực, tự giác và sáng tạo của học sinh trong hoạt động dạy
học.
Sơ đồ tư duy(SĐTD) kế thừa, mở rộng hình thức ghi chép, sử dụng bảng biểu,
sơ đồ nhưng ở mức độ cao hơn. Nó là một công cụ tổ chức tư duy được tác giả
Tony Buzan (người Anh) nghiên cứu kỹ lưỡng và phổ biến rộng khắp trên thế giới.
Có thể khẳng định rằng PPDH bằng SĐTD là một trong những PPDH hiện đại. Nó

Tiếng Anh không chỉ lôi cuốn sự hứng thú, làm “sống lại” niềm đam mê, yêu thích
môn học ở các em học sinh.
Đặc biệt trong bộ môn Tiếng Anh , việc ghi nhớ từ, cấu trúc đối với học sinh
rất khó mà lại mau quên... Việc sử dụng SĐTD vào dạy học đã phát huy được hiệu
quả của nó, đã tạo được những chuyển biến tích cực trong hoạt động dạy học. Mặt
khác, nói đến PPDH là nói đến cách dạy của người thầy. Trong chương trình giáo
dục phổ thông, Tiếng Anh là một môn học có vị trí quan trọng. Bởi vậy, để học sinh
học tốt môn Tiếng Anh ở trường phổ thông nói chung, người giáo viên phải chú
trọng đến PPDH, phải tìm tòi, sáng tạo, nghiên cứu và áp dụng những hình thức,
biện pháp tổ chức dạy học mới, hiện đại, sinh động, đưa học sinh đến với môn học
này một cách tự giác, bằng niềm say mê thật sự. Có như thế mới đáp ứng được yêu
cầu của môn .
5. Nội dung giải pháp hữu ích:
5.1. Khó khăn, thuận lợi và sự cần thiết của giải pháp:
Khó khăn:
Tuy nhiên, việc ứng dụng SĐTD trong quá trình dạy học là vấn đề còn khó
khăn, lúng túng đối với nhiều giáo viên. Do việc thực hiện sử dụng phương pháp
dạy học bằng SĐTD không đồng bộ giữa các bộ môn, học sinh rất ít được tiếp cận
với các dạng SĐTD, các thao tác, kĩ thuật vẽ còn hạn chế nên khi triển khai các em
còn băn khoăn không biết vẽ như thế nào.
Bên cạnh đó giáo viên tỏ ra băn khoăn không biết sử dụng SĐTD vào khâu
nào trong quá trình dạy học? Phương pháp thiết kế một SĐTD…. Nhất là đối với
những giáo viên chưa quen với việc ứng dụng Công nghệ thông tin.

2


------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Thuận lợi :

cái nhìn mới, cách tư duy mới, sự hưng phấn, lôi cuốn đối với môn học Tiếng Anh.
5.2. Phạm vi áp dụng giải pháp hữu ích:
- Nội dung vận dụng giới hạn trong khung chương trình giảng dạy Tiếng
Anh THCS.
5.3. Thời gian áp dụng:
- Thời gian áp dụng giải pháp xuyên suốt năm học, từ năm học 20122013 đến nay.
3


------------------------------------------------------------------------------------------------------------

5.4. Giải pháp thực hiện:
5.4.1. Tính mới của giải pháp:
Theo hướng dẫn giảng dạy của bộ môn Tiếng Anh thì dạy học có chú
trọng đến việc sử dụng có hiệu quả các phương tiện, thiết bị dạy học, quan tâm đấn
ứng dụng CNTT và dạy học phải chú trọng đến việc động viên, khuyến khích học
sinh trong quá trình học tập, đa dạng hóa nội dung và hình thức thì việc sử dụng
SĐTD vào giảng dạy không phải là điểm mới. Tuy nhiên ứng dụng SĐTD sao cho
phù hợp với nội dung, kiểu bài, mang lại hiệu quả thiết thực, đó mới là điểm mấu
chốt và cũng là kết quả cần đạt của đề tài.
Trong dạy học Tiếng Anh ở trường phổ thông việc sử dụng SĐTD không giới
hạn ở các khâu, nó có thể được sử dụng ở trong suốt quá trình dạy học. Chúng ta có
thể sử dụng BĐTD trong các khâu:
- Dạy bài mới.
- Hệ thống, củng cố kiến thức sau mỗi bài học.
- Ôn tập kiến thức.
- Kiểm tra bài cũ.
Dù việc thiết lập và sử dụng SĐTD ở trên lớp hay ở nhà thì cũng phải đảm
bảo thực hiện đầy đủ các bước sau:
Bước 1: Cho học sinh lập SĐTD theo nhóm hay cá nhân thông qua gợi ý của

Để thực hành vẽ một SĐTD học sinh cần có giấy A3 hoặc A4, bút màu.

5


------------------------------------------------------------------------------------------------------------

 MỘT SỐ VÍ DỤ MINH HỌA:
1/ Sử dụng BĐTD trong giảng dạy bài mới:
LỚP 9 - UNIT 8: CELEBRATIONS
LESSON 5: WRITE
* Bước 1: Giới thiệu chủ đề và nội dung bài học.
* Bước 2: Cho học sinh làm việc theo nhóm. Phát thảo các phần cứng của một bức
thư bằng các nhánh chính của một SĐTD.
* Bước 3: Gợi mở nội dung trong phần body bằng eliciting questions. Học sinh vừa
nghe, vừa trả lời câu hỏi, vừa ghi chú vào các nhánh phụ của SĐTD bằng ý tưởng
riêng của nhóm mình.
* Bước 4: Gv giúp học sinh chỉnh sửa thành một sơ đồ hoản chỉnh
* Bước 5: Học sinh viết bài dựa vào SĐTD đã hoàn chỉnh.

6


------------------------------------------------------------------------------------------------------------

2/ Sử dụng SĐTD trong giảng bài mới và củng cố bài:
VÍ DỤ 1: LỚP 6 – UNIT 13
LESSON 1: THE WEATHER AND SEASONS – A1,2
* Bước 1: Giới thiệu chủ đề, nội dung bài học.
* Bước 2: Giới thiệu 4 mùa trong năm và thời tiết vào các mùa.

4/ Sử dụng BĐTD trong kiểm tra bài cũ:
LỚP 7 – UNIT 12: LET’S EAT
LESSON 1: WHAT SHALL WE EAT – A1,2
9


------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Questions: Yesterday, Hoa and her Aunt went to the market. What did they buy at
the market.
* Bước 1: Học sinh vẽ SĐTD về những cửa hàng mà Hoa và cô đã đi qua bằng các
nhánh chính và những gì họ mua từ các cửa hàng bằng các nhánh phụ.
* Bước 2: Học sinh lên trình bày bài nói, dựa vào SĐTD.

5.4.2. Khả năng áp dụng:
Với những ưu điểm của mình, SĐTD trở thành một công cụ gợi mở, kích
thích quá trình tìm tòi kiến thức của học sinh. Việc sử dụng SĐTD trong quá trình
dạy học giúp các em học tập một cách chủ động, tích cực và huy động được tất cả
học sinh tham gia xây dựng bài một cách hào hứng. Cách học này còn phát triển
được năng lực riêng của từng em không chỉ về trí tuệ (vẽ, viết gì trên BĐTD), hệ
thống hóa kiến thức (huy động những điều đã học trước đó vào việc chọn lọc các ý
để ghi), khả năng hội họa (hình thức trình bày, kết hợp hình vẽ, chữ viết, màu sắc),
sự vận dụng kiến thức được học qua sách vở vào cuộc sống.
SĐTD còn là một công cụ tư duy thực sự hiệu quả trong hoạt động nhóm bởi
nó tối đa hoá được nguồn lực của cá nhân và tập thể. Mỗi thành viên đều rèn luyện
được khả năng tư duy, kỹ năng thuyết trình và làm việc khoa học. Sử dụng SĐTD
giúp cho các thành viên hiểu được nội dung bài học một cách rõ ràng và hệ thống.
Việc ghi nhớ cũng như vận dụng cũng sẽ tốt hơn. Chỉ cần nhìn vào SĐTD, bất kỳ
thành viên nào của nhóm cũng có thể thuyết trình được nội dung bài học.
Việc vận dụng SĐTD trong dạy học sẽ dần hình thành cho HS tư duy mạch

Kết quả chất lượng bộ môn qua từng năm học :
Năm học
Tỉ lệ học sinh trên trung bình
Ghi chú
2011-2012
72%
Chưa áp dụng giải pháp
2012-2013
80%
Đã áp dụng giải pháp
2013-2014
85%
Đã áp dụng giải pháp
6. Bài học kinh nghiệm:
Sau khi áp dụng SĐTD vào giảng dạy, tôi nhận thấy việc thiết kế bài dạy, tiến
trình giảng dạy nhẹ nhàng hơn, học sinh tiếp thu bài nhanh hơn. Và điều quan trọng
hơn để đạt được kết quả đó là chúng ta phải biết sử dụng SĐTD đúng lúc, đúng chỗ
và đủ cường độ, nếu không vô hình dung chúng ta sẽ tự làm rối bài dạy của mình và
học sinh sẽ khó tiếp thu.
Tóm lại, việc sử dụng SĐTD trong quá trình dạy học sẽ giúp HS:
1. Tăng sự hứng thú trong học tập.
2. Phát huy khả năng sáng tạo, năng lực tư duy của các em.
3. Tiết kiệm thời gian rất nhiều.
11


------------------------------------------------------------------------------------------------------------

4. Nhìn thấy được bức tranh tổng thể của bài học.
5. Ghi nhớ tốt hơn.

.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................

13