SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

ĐỀ TÀI:
"MỘT SỐ GIẢI PHÁP DẠY TẬP ĐỌC NHẠC CHO HỌC SINH
TIỂU HỌC"

1


PHẦN MỞ ĐẦU
I. Lý do chọn đề tài
Giáo dục thẩm mỹ cho con người là không thể thiếu được trong mục đích giáo dục
hiện nay của chúng ta là đào tạo những con người phát triển toàn diện.Việc giáo dục một
con người toàn diện không chỉ giáo dục cho họ có đạo đức tốt, có trình độ hiểu biết, nắm
chắc các kiến thức khoa học và xã hội, có sức khoẻ, biết lao động, sẵn sàng lao động mà
còn phải giáo dục cho họ biết nhìn nhận, phân biệt, biết thưởng thức cái đẹp và biết làm
đẹp cho cuộc sống. Một trong những con đường giáo dục thẩm mỹ nhanh và hiệu quả
nhất là giáo dục thông qua các môn học nghệ thuật. Trong đó có môn Âm nhạc.
Âm nhạc là phương tiện hiệu quả nhất trong giáo dục thẩm mỹ, đặc biệt là ở bậc
tiểu học, thông qua môn học này đã hình thành cho các em những kiến thức ban đầu về
ca hát, về kiến thức Âm nhạc, đặc biệt là trang bị cho các em có một thế giới tinh thần
thoải mái hơn, giúp các em phát triển toàn diện hơn, từ đó giúp các em học tốt các môn
học khác.
Bản thân tôi là giáo viên được phân công giảng dạy bộ môn, tôi nhận thấy đại đa số
các em rất thích đàn trên đàn organ. Qua thực tế tại trường Tiểu học “B” Tri Tôn có 14
cây đàn Organ nhưng trong chương trình sách giáo khoa của Bộ Giáo Dục không đề cập
tới việc dạy nốt nhạc trên đàn Organ. Tôi thấy rằng thật là đang tiếc khi sử dụng đàn
trong việc dạy Âm nhạc đối với các em học sinh là một điều thiệt thòi lớn, đối với tài sản
của nhà trường đó là một lãng phí rất lớn.
Hiện nay việc giảng dạy bộ môn này hầu hết đã có giáo viên chuyên, có nhạc cụ
phục vụ cho việc giảng dạy, cùng với việc đổi mới phương pháp giảng dạy. Từ thực tế đó,

đề học và kết quả học tập của các em là hết sức quan trọng, điều đó không chỉ phụ thuộc
vào chương trình giảng dạy phù hợp mà còn phụ thuộc vào phương pháp truyền thụ của
người thầy. Hơn nữa còn phụ thuộc vào ý thức học tập của các em cùng với sự quan tâm
chăm sóc, tạo điều kiện của gia đình và toàn thể xã hội.
Như chúng ta đã biết, Âm nhạc là một môn học mang tính nghệ thuật cao, nó khác
rất nhiều so với môn học khác, tuy nó không đòi hỏi sự chính xác một cách tuyệt đối như
những con số nhưng lại đòi hỏi người học phải có sự yêu thích, sự đam mê thậm chí là
một chút cái gọi là “năng khiếu”, điều này không phải học sinh nào cũng có được. Học
Âm nhạc mang đến cho học sinh những phút giây thư giãn, thoải mái, học mà chơi, chơi
mà học. Thông qua những câu nhạc, những lời ca, Âm nhạc giúp các em nhận thức những
hình tượng âm thanh, giai điệu, kích thích cảm xúc của các em, giúp các em cảm thụ
những giai điệu qua từng bài nhạc, từng câu nhạc.
Vậy làm thế nào để các em đàn đúng được các nốt nhạc ở lớp 3 và đàn được bài tập
đọc nhạc ở lớp 4, 5? Trước tiên các em phải nắm vững kiến thức về Âm nhạc, vị trí các
nốt nhạc trên khuông nhạc tương ứng với độ cao âm thanh, các hình nốt nhạc tương ứng
độ dài, giúp các em hiểu và phân biệt được những âm thanh cao, thấp, dài, ngắn với lực
độ khác nhau, tốc độ thể hiện khác nhau. Để các em có hứng thú trong học tập, người

4


giáo viên cần tạo cho các em có một tâm trạng thoải mái, một hứng thú tràn đầy khi học
âm nhạc. Để làm được việc đó, một trong nhiều yếu tố quan trọng là người giáo viên phải
truyền tải chính xác các kiến thức về Âm nhạc.
Là giáo viên được bồi dưỡng chuyên Âm nhạc Tiểu học, qua thời gian trực tiếp
giảng dạy bộ môn, bản thân ít nhiều đã đúc kết được những kinh nghiệm trong công tác,
tôi nhận thấy thực tế việc học tập và tiếp thu các kiến thức của môn học, đặc biệt là kiến
thức đọc và ghi chép nhạc của các em là chưa cao, nhiều em còn rất lúng túng dẫn tới
việc các em đàn còn sai một số nốt nhạc. Trước những hạn chế thực tại, tôi xin đưa ra
một số kinh nghiệm hướng dẫn các em học nốt nhạc thực hành trên đàn Organ và thực

mình về vấn đề này.
III. Các biện pháp đã tiến hành để giải quyết vấn đề
Để có một tiết học nhạc hiệu quả, gây hứng thú cho học sinh trước tiên người giáo
viên phải xây dựng nề nếp học tập ngay từ bài học đầu tiên. Cụ thể như xác định thái độ,
ý thức học tập đối với môn Âm nhạc. Ở lớp 3, các em đã được làm quen với các kí hiệu
Âm nhạc: các hình nốt và các nốt nhạc: Đô, Rê, Mi, Pha, Son, La, Si; khuông nhạc; khóa
Son, nếu các em học thuộc và đàn tốt các nốt nhạc thì lên lớp 4 có 8 bài tập đọc nhạc,
sang lớp 5 có 8 bài tập đọc nhạc các em sẽ đàn được dễ dàng hơn. Bởi vậy chương trình
Âm nhạc lớp 3, 4, 5 có liên quan mật thiết với nhau. Để đàn được các nốt nhạc và bài tập
đọc nhạc đòi hỏi các em phải thuộc vị trí các nốt trên đàn. Vì vậy, giáo viên phải nắm

6


vững các phương pháp và các bước trong giảng dạy để truyền thụ lại cho các em các kiến
thức của bài học cũng như phát triển các kỹ năng đàn của các em một cách tốt nhất.
1. Xây dựng phương pháp tập đọc nhạc để các em đàn tốt:
Ở lớp 3, học sinh mới làm quen với các kí hiệu ghi nhạc: khóa Son, khuông nhạc,
một số hình nốt nhạc, vị trí các nốt nhạc trên khuông nhạc, … đặc biệt vị trí các nốt nhạc
trên khuông nhạc rất quan trọng, nó quyết định cho việc đọc nhạc của học sinh ở các lớp
trên, vì vậy để cho dễ nhớ tôi đã cho học sinh ghi nhớ bằng các câu văn như sau:
Nốt Đô: ở dòng kẻ phụ dưới
Nốt Rê: sát dưới dòng kẻ thứ nhất
Nốt Mi: ở dòng kẻ thứ nhất
Nốt Pha: ở khe thứ nhất
Nốt Son: ở dòng kẻ thứ hai
Nốt La: ở khe thứ hai
Nốt Si: ở dòng kẻ thứ ba.
Sau khi học sinh đã học xong tiết 16 – Kể chuyện âm nhạc: cá heo với âm nhạc,
giới thiệu nốt nhạc qua tròn chơi, khoảng thời gian 25 phút, thời gian còn lại khoảng 10

Thực hiện bài tập đọc nhạc số 2 trên đàn Organ, các bước thực hiện giống như bài
tập đọc nhạc số 1. Xát định định vị trí các ngón tay ứng với các nốt nhạc trên đàn: Ngón
1 nốt đồ, ngón 2 nốt rê, ngón 3 nốt mi, ngón 4 nốt son.

9


Sang lớp 5, các bài tập đọc nhạc cũng dựa trên cơ sở các kiến thức đã học ở lớp 4
nhưng nâng cao hơn. Cả năm, các em được học 8 bài tập đọc nhạc đều viết ở nhịp

;

dựa trên cao độ của thang 5 âm: Đô, Rê, Mi, Son, La hoặc thang 7 âm: Đô, Rê, Mi, Pha,
Son, La, Si.
Về tiết tấu, các em tiếp tục được củng cố lại trường độ với các hình móc đơn, nốt
đen, nốt trắng, lặng đen và chấm dôi. Cách dạy thực hành các hình nốt có thể thực hiện
gõ theo tiết tấu, cũng có thể cho học sinh tập đọc bằng tên gọi các hình nốt: đơn, đen,
trắng.

10


Việc giúp học sinh đàn được 1 bài tập đọc nhạc muốn thu được kết quả cũng phải
được thực hiện theo đúng các bước theo trình tự nhất định. Sau khi giới thiệu bài tập đọc
nhạc, muốn đàn được một bài tập đọc nhạc học sinh phải thuộc hết bài tập đọc nhạc độ
cao, thấp, ngắn, dài.

nếu như ở tập hát, bước đầu tiên là luyện thanh thì ở tập đọc nhạc sẽ phải là luyện
tập cao độ. Cho các em đọc lại cao độ của các nốt nhạc không chỉ giúp các em khởi động
giọng mà còn giúp các em nhớ vị trí các nốt trên khuông nhạc và cảm nhận cao độ các

hiện. Tuy nhiên, đơn giản không có nghĩa là không quan trọng, ngược lại tập
ghi chép nhạc là sự đúc kết giữa 2 phân môn tập hát và tập đọc nhạc để khắc sâu kiến
thức. Do đó đòi hỏi phải có sự chính xác tuyệt đối từng vị trí nốt trên khuông nhạc, quan

12


trọng hơn nữa là qua chép nhạc các em phải nhớ được tên các nốt nhạc là gì, nằm ở vị trí
nào, cách viết các hình nốt ra sao, các hình nốt đó có ý nghĩa gì và phải thể hiện thế nào.
Việc ghi chép nhạc còn giúp các em ghi nhớ các ký hiệu khác về âm nhạc. Các kiến thức
đó hổ trợ cho việc tập đọc nhạc hoặc thực hiện các bài hát theo yêu cầu của tác giả như:
dấu luyến, dấu chấm dôi, dấu quay lại, dấu hồi đoạn, dấu lặng đen, lặng đơn, ngắt câu…
Việc ghi chép nhạc là công việc đòi hỏi phải hướng dẫn các em thực hiện một cách
thường xuyên. Tuy nhiên không nhất thiết lúc nào cũng phải thực hiện ngay tại lớp vì như
thế sẽ mất rất nhiều thời gian. Ở lớp chỉ hướng dẫn các em cách thực hiện việc ghi chép,
nhận ra cách trình bày thế nào cho đúng, cho đẹp còn việc ghi chép lại bài nên cho các
em thực hiện ở nhà.
IV. Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm
Từ đầu năm học tôi đã áp dụng thực hiện giảng dạy tập đọc nhạc với các phương
pháp và biện pháp như đã trình bày ở trên và thấy các em rất say mê hứng thú học tập, do
đó kết quả đã nâng lên rõ rệt: Kết quả đánh giá học lực môn Âm nhạc học kì I năm học
2011-2012 của cả 3 khối 3, 4, 5 không có học sinh xếp loại B, học sinh hoàn thành tốt và
hoàn thành đã được tăng lên, trong đó phần tập đọc nhạc các em thể hiện được tốt hơn cụ
thể ở khối lớp 5 như sau:
Đầu

Cuối học

năm


cao. Tuy nhiên, khi vận dụng những phương pháp, biện pháp này, giáo viên có thể tuỳ cơ
ứng biến sao cho phù hợp với từng hoàn cảnh, từng đối tượng cụ thể để thu được kết quả
tốt nhất. Và điều quan trọng là chúng ta cùng nhau xây dựng nên những phương pháp,
biện pháp giảng dạy hay nhất, phù hợp nhất đối với phân môn tập đọc nhạc để kết quả
học tập của các em ngày càng được nâng cao hơn.
Qua đề tài này tôi muốn trao đổi với quý đồng nghiệp về vấn đề học Âm nhạc, học
Âm nhạc sẽ làm cho con người thoải mái, hứng thú hơn khi học tập môn học cũng như
học các môn học khác, giáo dục Âm
nhạc cùng với giáo dục các môn học khác lập nên một nền giáo dục toàn diện để đào tạo
một thế hệ trẻ đủ năng lực, đầy tự tin trở thành người chủ tương lai của đất nước.
PHẦN KẾT LUẬN
I. Những bài học kinh nghiệm
Khả năng nhận thức của con người nói chung, của học sinh Tiểu học nói riêng là
rất lớn và sẵn có. Điều cơ bản là người giáo viên giảng dạy phải nắm được đối tượng, tìm
hiểu cụ thể những sở thích của các em để tìm ra phương pháp, biện pháp giảng dạy thích
hợp nhất giúp các em tiếp thu kiến thức một cách dễ dàng và tạo sự say mê trong việc vận
dụng các kiến thức đã học vào thực tế cuộc sống.

14


II. Ý nghĩa của sáng kiến kinh nghiệm
Trên cơ sở từ thực tiễn giảng dạy Âm nhạc trong trường Tiểu học, xuất phát từ thực
trạng khả năng nhận thức tiếp thu những kiến thức đặc thù của phân môn, người giáo
viên phải có vai trò chủ đạo trong việc tổ chức dạy học, bên cạnh việc truyền thụ kiến
thức chính xác còn phải lựa chọn và đưa vào thực tế những phương pháp, biện pháp
giảng dạy phù hợp thì ta mới thu được những kết quả như mong muốn. Qua quan sát thực
tế tôi nhận thấy các em yêu thích phân môn hơn, hào hứng học tập hơn. Đặc biệt là kết
quả học tập đã nâng lên, các em mạnh dạn hơn, tự tin hơn trong khi thực hiện bài tập.
III. Khả năng ứng dụng, triển khai