ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NÔI
KHOA LUẬT

PHÙNG THỈ LIÊN H O A

THỦ TUC PHUC HÓI HOAT ĐÔNG KINH DOANH
•

i

■

•

THEO PHÁP LUÂT VIÊT NAM
_

雛

Chuyên ngành : Luật Kinh tế
Mã s ố
: 60.38.50

ị

LUÂN VĂN THAC sĩ LUÂT HOC
•

■

■

0 tỉ
ỏ 糾 •— ！
o •: , \ :

~

二'

^ 丨

< 矢：
1一
Òg

HÀ NỘI - NĂM 2006


Ket-noi.com
Ket-noi.com kho
kho tai
tai lieu
lieu mien
mien phi
phi

L Ờ I C AM ĐOAN

Tôi xin cam doan đây là công trình của riêng tỏi, những
số liệu được trích dẫn trung thực, chính xác. Nếu sai tôi xin
hoàn toàn chiu trách nhiêm.

8

1.1.2. Vai trò của thủ tục phục hổi

14

1.2.

17

Vị trí của thủ tục phục hồi hoạt động kinh doanhtrong quá
trình giải quyết yêu cầu tuyên bố phá sản.

1.3.

Chế định phục hồi hoạt động kinh doanh trong phápluật về

22

phá sản của Việt Nam.
1.4.

Pháp luật về phục hồi hoạt động kinh doanh ở một số nước

24

trên thế giới.
1.4.1. Về hình thức

24


2.2.1. Nộp đơn và ra quyết định mở thủ tục

46

2.2.2. Lập danh sách chủ nợ

54

2.2.3. Xày dựng phương án phục hỏi

58

2.2.4. Thông qua phương án phục hồi

62

2.3.

65

Thực hiện phương án phục hồi và hậu quả pháp lý của việc
áp dụng thủ tục phục hổi hoạt động kính doanh


Ket-noi.com
Ket-noi.com kho
kho tai
tai lieu
lieu mien

KẾT LUẬN
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

81

82


M Ỏ ĐẨU

1 - Tính cáp thiết ciía dề tài
Trong hệ thống pháp luật về phá sản, thủ tục phục hổi doanh
nghiệp, hợp tác xã mắc nợ là một nội dung quan trọng. Khác với thủ tục
thanh lý doanh nghiệp là thủ tục nhằm chuyển hoá toàn bộ tài sản của
con nợ thành tiền để thanh toán cho các chủ nợ và làm chấm dứl sự tồn
tại, hoạt động của con nợ, thủ tục phục hồi, trái ngược hoàn toàn với thủ
tục thanh lý, là thủ lục nhằm đem lại cho con nợ đang lâm vào lình
irạng phá sản những điều kiện và cơ hội tiếp tục kinh doanh. Điều này
không chí cứu vãn doanh nghiệp lâm vào tình trạng phá sán thoát khỏi
lình trạng bị thanh lý tài sản, phục hổi lại được hoạt động sản xuấỉ kinh
doanh của mình mà còn có thể đảm bảo quyền lợi cho chính ban thân
các chủ nợ cũng như duy trì trật tự, ổn định xã hội, duy trì công ăn việc
làm cho người lao động trong doanh nghiệp mắc nợ. V ì thế, pháp luật
của các quốc gia trôn thế giới có xu hướng đề cao Ihủ tục phục hổi.
Trong bối cảnh gia nhập, hội nhập quốc tế và khu vực trên mọi
lĩnh vực của đời sống kinh tế - xã hội nói chung và pháp luật nói riêng,
pháp luật về phá sản của Việt Nam cũng đi theo xu hướng chung của
các quốc gia khác đề cao vai trò của thủ tục phục hồi. Cho nên, dù ra
đời khá muộn song ngay từ khi ban hành lần đầu vào năm 1993, Luật
phá sản doanh nghiệp cũng đã có những quy định khá chi tiết, thổ hiện
trong dó một nguyên nhân quan trọnịỉ là níịiỉyên
lìliíiiì \'ớ mặt pliáp lý. Thực tế thi lìànlì trotìíỊ nhữníỊ năm qua đã cho thấy
c/uv cỉiiìli (lia phá sàiì doanh níịlìiệp và các văn bán hướniị dẫn thi hờlì fì
còn chưa đầy đ ii thiếu nhiều Í///V đinh cần thiết, nhiêu quy định lạ i quá
cứììỊị nhắc, khônỊỊ phù hợp với thực tiễn... ” [12.tr5J
Trong giai đoạn hiện nay, chúng ta đang khẩn trương hoàn thiện
khung pháp luật kinh tế về doanh nghiệp trong đó có pháp luật về thủ
tục phục hồi. Việc hoàn thiện pháp luật về thủ tục phục hổi doanh
nghiệp mắc nợ phai dược quy định đơn giản hơn, hiệu quả hơn.

độc lập cũng như đánh giá toàn diện thực trạng của các quy định vé thủ
tục phục hồi hoạt động kinh doanh dể từ đó đưa ra những kiến nghị
nhằm xây dựng và hoàn thiện pháp luật về thủ tục phục hổi.


Ket-noi.com
Ket-noi.com kho
kho tai
tai lieu
lieu mien
mien phi
phi
3 - Mue đích và nhiêm vu nghiên cứu đề tài
Mục đích chính của luận văn là nghiên cứu một cách hệ thống,
loàn diện các vấn đề lý luận về thủ tục phục hồi hoạt động kinh doanh,
thực trạng quy định và áp dụng pháp luật về thủ tục phục hồi hoạt động
kinh doanh để trên cư sở đó đưa ra một số giải pháp góp phần xây dựng
và hoàn thiện pháp luật thủ tục phục hồi doanh nghiệp, hợp tác xã mắc
nợ. Với mục đích trên, đề tài đặt ra các nhiệm vụ nghiên cứu sau:
- Nghiên cứu những vấn đề lý luận cơ bản về thủ tục phục hồi

hoạt động kinh doanh như: đối tượng áp dụng thủ ttục phục hồi hoạt
dộng kinh doanh; bản chất pháp lý của thủ tục phục hồi; mục đích của
việc quy định Ihú tục phục hồi; những nội dung quan Irọng của thủ tục
phục hồi với tư cách là một chế định trong Luật Phá sản năm 2004.
- Nghiên cứu và đánh giá một cách toàn điện thực trạng các quy
định và thực tiễn áp dụng pháp luật về thủ tục phục hồi hoạt động kinh
doanh. Thông qua đó nêu lên những tồn tại, hạn chế, bất cập của pháp
luật phá sản về thủ lục phục hồi hoạt động kinh doanh hiện hành.
- Đề ra các dị nil hướng và một số giải pháp nhằm hoàn thiện pháp

Ngoài ra, để hoàn Ihành luận văn, tác giả còn sử dụng phương
pháp trao đổi nhằm tham khao ý kiến của nhiều cán bộ có bề dày kinh
nẹhiệm trong công tác nghiên cứu, giảng dạy ở các cơ sở nghiên cứu
đào tạo hoặc các chuyên gia xây dựng Luật phá sản để luận văn có tính
lý luận và thực tiỗn cao.


Ket-noi.com
Ket-noi.com kho
kho tai
tai lieu
lieu mien
mien phi
phi

6 - Ỷ nghĩa khoa hoc và thưc tỉẻn của luân văn
Luận văn là công trình nghiên cứu có hệ Ihống và toàn diện về
thú tục phục hồi doanh nghiệp mắc nợ. v ề mặt khoa học và thực tien,
luận văn có những đóng góp:

Thứ nlìất: Lần đầu tiên thủ tục phục hổi hoạt động kinh doanh
một thú tục độc lập và quan trọng trong thủ tục phá sản được nghiên cứu
một cách toàn diện và hệ thống về cả lý luận cũng như thực tiễn.
咚 Thứ hai: Luận văn đã phân tích, đánh giá toàn bộ thực trạng
quy định và áp dụng pháp luậi về thủ tục phục hồi hoạt động kinh
doanh.
备 Thứ ba: Quá trình nghicn cứu lý luận và đánh giá thực trạng,
luận văn đã có những đề xuất định hướng và giải pháp nhằm xây dựng
và hoàn thiện khung pháp luật về thủ tục phục hồi hoạt động kinh
doanlì.

lieu mien
mien phi
phi

Chương 1
KHÁI QUÁT CHUNG VỂ THỦ TỤC PHỤC HÓI HOẠT Đ Ộ N G
KINH DOANH

1.1.

Phục hồi hoạt động kinh doanh và vai trò của nó trong thủ
tục giải quyết yêu cầu tuyên bố phá sản.

/ . / . / . Bàn chất pháp /v của phục hồi hoạt động kinh doanh.
Trong nền kinh tế thị 1rường, dưới sự tác động của các quy luật
khách quan, hoạt động kinh doanh ihua lỗ của các doanh nghiệp, hợp
tác xã là diều khó tránh khỏi. Việc kinh doanh thua lỗ của các doanh
nghiệp, hợp lác xã có thể xuất phát lừ nhiều nguyên nhân khác nhau. Có
thể là những nguyên nhàn khách quan như khó khăn với các cơ quan tổ
chức có chức năng quản lý kinh doanh; khó khăn về khách hàng hoặc
khó khăn về những sự kiện không đoán được. Cũng có khi việc kinh
doanh thua lỗ của doanh nghiệp lại xuất phát từ nhiều nguyên nhân chủ
quan, nội lại bcn Irong doanh nghiệp, hợp tác xã như năng lực lãnh đạo
yếu kém. không hiệu quả; chính sách thương mại của đoanh nghiệp, hợp
lác xã tồi hoặc doanh nghiệp, hợp lác xã có những khó khăn về tài
chính.
Chính việc kinh doanh thua lỗ này đã dẫn đến tình trạng một
doanh nghiệp, hợp tác xã phải nợ một hoặc nhiều doanh nghiệp khác.
Đc báo vệ quyền lợi của các chủ nự, ở mỗi quốc gia, đều có các quy
định pháp lý về thủ lục thu nợ cá nhân riêng biệt cho phép các chủ nợ

phục đéu được hiểu như nhau là thiết lập lụ i cân bằ/iịỊ về... [8,tr.362].
Tuy nhiên, cả hai định nghĩa trên chỉ là định nghĩa trong ncôn
ngữ phổ thông chứ không phải là định nghĩa trên phương diện pháp lý
của khái niệm phục hồi.


Ket-noi.com
Ket-noi.com kho
kho tai
tai lieu
lieu mien
mien phi
phi

- 10 -

Luật Phá sán của Việt Nam không đưa ra khái niệm phục hồi

doanh nghiệp mắc nợ. Khoa học pháp lý của Việt Nam cũng chưa xây
dựng khái niệm khoa học vé phục hồi doanh nghiệp mắc nợ.
Tuy nhiên, theo tác giả Ngô Cường, thì phục hồi là đem lạ i cho

con nợ cìaiiịỉ trong tình trụtìỊị khó khán những íỉiềii kiện và cơ hội tiếp
tục kinh doanh chứ không phái là thanh toán con nợ đó. [9.tr3]
Với cách hicu này, tác giả đồng thời cũng chỉ ra 3 dấu hiệu đặc
trưng của việc phục hổi doanh nghiệp mắc nợ:

Dối titợniỊ áp dụììg cua phục hồi là nhữỉĩíị con nợ nằm tro iìịị

-

-

Dôi tưựiìiỊ áp (lụiìíỉ lủ nlỉữiìi> docuìh níịlìiệp fìi>ừn^ thanh toátì
các khoan nợcỉến hạn;

-

Mục cỉíclì của việc phục hồi là cihi vãn, duy trì hoạt độiỉiị cúa
(loanh nỊịhiệp vù hoàn trá các khoàn nợ.

Đc có the có được một khái niệm chính xác và khoa học vé phục
hồi doanh nghiệp, hợp tác xã mắc nợ, xuất phát từ những nghiên cứu
cil a các lác giá trên, chúng tôi cho rằng, phục hồi doanh nghiệp, hợp tác
xã mắc nợ có những dấu hiệu pháp lý cơ bẳn sau:

Thứ nhất: Phục hồi doanh nghiệp mắc nợ là một thủ tục do
Toà án tiến hành.
Về dấu hiệu này, hiện nay trong luật phá sản cũng đã quy định,
khi doanh nghiệp, hợp tác xã mắc nợ không thể thanh toán được các
khoản nợ đến hạn thì phái áp dụng các biện pháp tài chính cần thiết mà
vần không có khá năng thanh loán nợ thì doanh nghiệp mới lâm vào tình
trạng phá sản. về bản chất, việc áp dụng các biện pháp tài chính cần
thiêì nêu trên cũng là việc phục hồi doanh nghiệp mắc nợ.
Chúng tôi đồng ý với quan điểm nêu trcn ràng việc áp dụng các
biện pháp tài chính cần thiết khi doanh nghiệp không thanh toán được
các khoan nợ đến hạn cũng là việc phục hồi doanh nghiệp, hợp tác xã
mác nợ. Song đó là các biện pháp phục hồi đo con nợ tự áp đụng mà
không phải là thủ tục phục hồi bắt buộc do toà án áp dụng. Việc phục
hồi có thổ là tự phục hồi (hay còn gọi là phục hồi ngoài toà án) và phục
hồi bắt buộc (hay còn gọi là phục hồi trong 丁oà án). Thủ tục phục hồi

Tuy nhiên, không phái mọi doanh nghiệp mất khả năng thanh
toán nợ đcu có the dược áp dụng thủ tục phục hồi. Chỉ những doanh
nghiệp còn khả năng phục hồi hoặc vì tầm quan trọng của doanh nghiệp
Irons lĩnh vực hoạt mới là đối tượng của đối tượng của việc phục hồi.

Thứ ba: Phục hồi doanh nghiệp, hợp tác xã mắc nợ là một thủ
tục đặc biệt
Tính chất đặc biệt của thủ tục này thể hiện ở chồ:

'b Trong

SUỐI

tiến trình áp dụng thủ tục, đặc biệt ỉà trong thời gian thử

thách, chủ doanh nghiệp, hợp tác xã mắc nợ hoặc đai diện hợp pháp của


tloanh nghiệp mác nợ vần được tiếp tục duy trì hoạt động dieu hành
doanh nghiệp, hợp tác xã mắc nợ.
Hai đặc điểm nêu trên của thủ tục phục hồi bát nguồn từ mục
tì ích của việc xây dựng quy định vé phục hồi doanh nghiệp, hợp tác xã
mắc nợ. Mục đích cư bản của việc quy đinh thủ tục phục hồi là nhằm
cứu vớu tiếp tục duy trì hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh
nghiệp, hợp tác xã mắc nợ. Đây cũng chính là đặc điểm quan trọng nhất
để phân biệt với thủ tục thanh lý doanh nghiệp, hợp tác xã mắc nợ.
Trong thủ tục thanh lý doanh nghiệp mắc nợ, sau khi có quyết định
Ihanh lý doanh nghiệp mắc nợ, cơ quan nhà nước có thẩm quyển sẽ tiến
hành phân chia tài sản còn lại của doanh nghiệp mắc nợ cho các chủ nợ
tương ứng với phần quyền tài sản của họ. Vì vậy, doanh nghiệp mắc nợ

dcu là phương thức thu hồi nợ lộp thể. Vì thế, mục đích của cá hai Ihủ
l ục 11 àý nhằm đến là con nợ thanh toán các khoán nự cho các chu nợ.
Trong thủ tục tlianh lý, quyền lựi của các chủ nợ được đảm báo ngay lừ
khi phân chia thanh lý, dược báo đảm trọn vẹn hoặc khổng irọn vẹn.
Trong thủ tục phục hồi, quyền lợi của các chủ nợ không được đảm bao
ngay mà trên thực tế nó có thể sẽ được đảm bảo trong tương lai khi
doanh imhiệp, hợp tác xã mắc nợ phục hồi thành công.
Từ việc phân lích những đặc điểm nêu trên, có thể đưa ra khái
niận phục hồi doanh nghiệp mắc nợ như sau:

Thü tục phục hồi lù thủ tục do Ttìà án quyết định áp dụ/ìiỊ troniị
dó một doanh nghiệp không có khả năng thanh toán các khoán nợ dến
liạn dược hưởng một thời hạn nhất định để thi hành phương án phục hồi
(lo Hội "ịĩh ị chủ nợ thông qua dưới sự giám sát của Toà án và dại diện
(lia d ì li Itợ.
I ./.2. Vai trỏ của tlìú tục phục hồi
Cân cứ vào quan hệ giữa doanh nghiệp mắc nợ và chủ nợ, pháp
luật phá san các quốc gia trên thế giới có thể nhằm vào 3 nhóm lợi ích:
1. Báo vệ quyển lợi của các chủ nợ,
2. Bảo vệ lợi ích của doanh nghiệp mắc nợ,
3. Các quy dịnh chung điều hoà lợi ích giữa các bên.
Song cho dù là thuộc nhóm nào thì pháp luật về phá sản của các
quốc gia trên thế giới đéu có những quy định hết sức quan trọngđiều
chính thủ tục phục hồi doanh nghiệp, hợp tác xã mắc nợ. Bởi vì, thủtục
pluic hổi cỏ mộl vai trò rất quan trọng mà so sánh với nó, thủ í ục thanh
lý doanh nghiệp mắc nợ sẽ không có được.


M ột là: Bảo vệ (ỉa quyền lợ i của doanh nghiệp mắc nợ
Đây là mục đích cư bail và tiên quyết để xây dựng và áp dụng thú

tác xã mắc nợ và các chủ nợ đã thoả thuận. Biên bản hoà giải thành phải
có chữ ký của Thẩm phán, các chủ nợ tham gia hội nghị
2.3.

Thực hiện phương án phục hồi và hậu quả pháp lý của việc
áp dụng thủ tục phục hồi hoạt động kinh doanh
Sau khi phương án phục hồi được Hội nghị chủ thông qua, Thẩm

phán sẽ ra quyết định công nhận biên bản hoà giải thành. Sau đó, chủ
doanh nghiệp mắc nợ hoặc đại điện hợp pháp của doanh nghiệp mắc nợ
chịu trách nhiệm thực hiện các giải pháp tổ chức lại hoạt động kinh
doanh theo kế hoạch và thời hạn mà Hội nghị chủ nợ đã thông qua.
Đổníi thời các chủ nợ có nghĩa vụ thực hiện những thoả thuận tại Hội


Ket-noi.com
Ket-noi.com kho
kho tai
tai lieu
lieu mien
mien phi
phi
nghị chủ nợ và theo dõi doanh nghiệp mắc nợ thực hiện các thoá Ihuận
dó.
Bôn cạnh nglìĩa vụ phải thực hiện theo đúng những nội dung trong
phương án phục hổi, doanh nghiệp mắc nợ còn phải có trách nhiệm báo
cáo định kỳ hoặc dột xuất theo yêu cầu của Thẩm phán phụ trách việc
giai quvết yêu cầu tuyên bố phá san và chủ nự về tình hình, kết quả thực
hiện phương án phục hồi doanh nghiệp 丨
nắc nợ.

Mặt khác, do Luật phá sản doanh nghiệp chưa quy định rõ trình
tự, thú tục liếp theo ai là người chủ động tiến hành thủ tục này nên đã có
những vướng mắc. Thực tế thi hành pháp luật phá sản đã cho thấy có
một số trường hợp doanh nghiệp được Toà án tạm đình chí giải quvết
yêu cầu tuyên bố phá sản theo nghị quyết của Hội nghị chủ nợ nhưng
khi hết thời hạn tổ chức lại kinh doanh, doanh nghiệp không hề báo cáo
lại với Toà án là kinh doanh có hiệu quả hay không có hiệu quá, có thực
hiện được các nghĩa vụ của mình theo kế hoạch đã được Hội nghị chủ
nự thòng qua hay không, doanh nghiệp cũng không đề nghị Thám phán
dinh chí giải quyết yêu cầu tuyên bố phá sản. Các chủ nợ cũng không có
ý kiến gì vé doanh nghiệp mắc nợ có thực hiện được hay không các
nghĩa vụ của mình. Vì vậy, cần thiết chúng ta phải có những quy định rõ
ràng xác định trách nhiệm của Toà án, đại diện chủ nợ trong việc kiểm
ira giám sát việc thực hiện phương án phục hồi.


Ket-noi.com
Ket-noi.com kho
kho tai
tai lieu
lieu mien
mien phi
phi

Chương 3
MỘT SỐ KIẾN NGHỊ HOÀN THIỆN KHUNG PHÁP LUẬT ĐIỂU CHỈNH
THỦ TỤC PHỤC HỔI HOẠT Đ Ộ N G KINH DOANH

3.1.


nội dung chưa rõ ràng gây khó khăn irong quá trình áp dụng, một số nội
dung chưa được quy định, tính thống nhất với các văn bản pháp luật
khác còn hạn chế. Do đó, ảnh hưởng đáng kể đến hiệu quả áp dụng pháp
luật.
Trong khi đó, quá trình toàn cầu hoá, khu vực hoá đã có những
ánh hirớng và tác dộng lo lớn đến mọi mặt của đời sống, kinh tế, chính
trị, xã hội của một quốc gia.
Nó buộc pháp luật của các quốc gia phải xích lại gần nhau. Trước
thực trạng đó, nhu cầu dổi mới, hoàn thiện pháp luật về thủ tục phục hồi
là một ycu cầu cấp bách.
3.2.

Định hướng hoàn thiện khung pháp luật điều chỉnh thủ tục
phục liồỉ hoạt động kinh doanh
Thực trạng thì hành những quy định pháp luật

VC

thủ tục phục

hồi

doanh nghiệp, hợp tác xã mắc nợ đã đặt ra cho chúng ta những đòi hỏi
cấp bách, khách quan phai hoàn thiện khung pháp luật về thủ tục phục
hồi doanh nghiệp, hợp tác xã mắc nợ. Trong điều kiện hiện nay, việc
hoàn thiện khuy pháp luật về thủ tục phục hồi doanh nghiệp, hợp tác xã
mắc nợ phai dựa trên cơ sở những định hướng sau:

M ôi là: Việc hoàn thiện khung pháp luật về thủ tục phục hồi
doanh nghiệp, hợp tác xã mắc nợ phải dựa trên cơ sở những đường lối,


Bốn là: Tiếp thu, học hỏi có chọn lọc những nhân tố, kinh
nghiệm hợp lý của pháp luật về thủ tục phục hổi của các quốc gia trên
ihế giới.

Năm là\ Việc hoàn thiện các quy định về thủ tục phục hồi phải
dựa trên cơ sở nguyên tắc bảo đám vì lợi ích chung của Nhà nước và xã
hội, cịuycn lợi chính dáng của các chủ nợ, người lao động và doanh
nghiệp mắc nợ.
3.3.

M ột sỏ kiến nghị cụ thê nhằm hoàn thiện khung pháp luật về
phục hổi hoạt động kinh doanh.
Trên cơ sở những định hướng cơ bản nêu trên, luận văn đưa ra

môi số kiến nghi cu thể sau:


-71 -

Thứ nhất: Xác định lạ i vai trò của thủ tục phục hổi trong tiến
trin h g iả i quyết yêu cầu tuyên bỏ phá sản theo hướng tách thủ tục
phục hói ra thành thủ tục độc lập với thủ tục thanh lý doanh nghiệp.
Như luận văn đã trình bày ở mục (1.2) việc phục hồi doanh nghiệ
mắc nợ theo Luật Phá sán của chúng ta hoàn toàn khác so với các nước
khác trên Ihế giới khi chỉ quy định có mội thủ tục duy nhất giải quyết
lình trạng mất khả năng thanh thanh toán nợ của doanh nghiệp, hợp tác
xã. Phục hồi doanh nghiệp là một giai đoạn trong tiến Irình xử lý phá
sán doanh nghiệp. Chỉ sau khi thù tục phục hồi doanh nghiệp được tiến
hành không thành công thì mới chuyển qua giai đoạn thanh lv doanh