MỘT SỐ BIỆN PHÁP XÂY DỰNG LỚP HỌC THÂN THIỆN
THEO MÔ HÌNH TRƯỜNG HỌC MỚI CHO HỌC SINH LỚP 3
I. PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn sáng kiến:
Trường Tiểu học là cái nôi đầu tiên cho mỗi học sinh bắt đầu cuộc sống học tập
và rèn luyện. Đến trường, học sinh được học hành; được tiếp thu những kiến thức, tri
thức khoa học một cách có hệ thống; được rèn luyện hành vi đạo đức, kỹ năng cần
thiết để hình thành và phát triển những phẩm chất tốt đẹp của con người mới. Trong
công tác giáo dục hiện nay, mục đích của chúng ta là đào tạo những con người phát
triển toàn diện. Nhà trường không những cung cấp kiến thức mà còn rèn cho học sinh
những kĩ năng sống cần thiết để hình thành và phát triển những phẩm chất tốt đẹp. Đối
với trẻ em, mái trường là chỗ dựa tinh thần bền vững, tin cậy và có sức hấp dẫn nhất.
Vì vậy phải làm sao cho trẻ em thích đến trường học tập và cảm thấy “ Đi học là hạnh
phúc” và “Mỗi ngày đến trường là mỗi ngày vui” là vấn đề mà các nhà trường đặc
biệt quan tâm.
Trong giai đoạn hiện nay, chúng ta đang tích cực thực hiện đổi mới phương
pháp dạy và học theo mô hình trường học mới. Chính vì vậy xây dựng lớp học thân
thiện là việc làm hết sức quan trọng. Vì “Lớp học thân thiện” là một môi trường học
tập thuận lợi và giúp các em phát triển một cách toàn diện nhất. Các em sẽ hình thành
ý thức, thái độ, hành vi, thói quen liên quan đến những chuẩn mực về đạo đức, về phát
triển kỹ năng sống, về lao động thể chất và thẩm mỹ. Rèn luyện cho các em những kỹ
năng cơ bản phù hợp với lứa tuổi học sinh như: kỹ năng giao tiếp, ứng xử; kỹ năng tự
tổ chức quản lý và tham gia các hoạt động tập thể... Xây dựng lớp học thân thiện theo
mô hình trường học mới là một yêu cầu cần thiết mà người giáo viên cần phải nỗ lực
trong cả tư duy và hành động.
Vậy làm sao để các em xem lớp học là nhà, thầy cô, bè bạn là những người thân
trong gia đình, các em luôn mong muốn đến trường, đến lớp? Đây là điều mà bản
thân tôi cũng như các đồng nghiệp luôn băn khoăn, trăn trở và cũng chính là lí do
mà tôi chọn mảng sáng kiến kinh nghiệm: “Một số biện pháp xây dựng lớp học thân
thiện theo mô hình trường học mới cho học sinh lớp 3” để nghiên cứu, đồng thời áp
dụng vào công tác giảng dạy. Thông qua đề tài này, tôi muốn góp thêm một nét mới
viên, học sinh và phụ huynh tham gia các hoạt động để tạo được sự thân thiện.
- Giáo viên năng động, sáng tạo trong việc thực hiện xây dựng lớp học thân
thiện theo mô hình trường học mới.
- Học sinh lớp 3A mà tôi chủ nhiệm đa số các em đều ngoan, có ý thức học tập
tốt. Tự tin phát triển năng lực của mình, năng động trong học tập, trong sinh hoạt.
- Phụ huynh của lớp đa phần quan tâm đến việc học tập của con em mình, đồng
thời tạo điều kiện về vật chất để xây dựng, trang trí lớp học cũng như tổ chức các hoạt
động của lớp.
1.2. Khó khăn:
- Một số học sinh còn rụt rè, thiếu mạnh dạn, tự tin trước tập thể, chưa chủ
động, sáng tạo trong học tập, còn thiếu khả năng cộng tác.
- Khả năng điều hành của một số nhóm trưởng chưa tốt, chưa quen với việc tự
nghiên cứu, tự rút ra bài học nên phải mất nhiều thời gian để giáo viên hướng dẫn học
sinh ở những tháng đầu năm học mới. Một số học sinh còn tâm lý phụ thuộc vào bạn
trong nhóm, chưa phát huy hết khả năng độc lập nghiên cứu của mình.
- Giáo viên cũng như học sinh còn lúng túng trong trang trí như cách bố trí các
góc lớp, góc học tập, thư viện,...
2
- Một số phụ huynh chưa biết cách giúp con mình trong việc học, tìm hiểu kiến
thức, liên hệ thực tế. Chưa chăm lo đến việc tạo môi trường thân thiện cho con em.
- Cơ sở vật chất của nhà trường tuy khá đầy đủ nhưng vẫn chưa đáp ứng với yêu
cầu giáo dục hiện nay. Phòng chức năng còn thiếu, các phương tiện hiện đại phục vụ
cho dạy học chưa đủ, bàn ghế học sinh chưa phù hợp với yêu cầu của mô hình trường
học mới.
Năm học 2016- 2017, tôi được phân công chủ nhiệm và giảng dạy lớp 3A, sau
khi nhận lớp, tôi đã theo dõi, tìm hiểu học sinh trong lớp và kết quả thu được như
sau: lớp học đã trang trí nhưng còn rườm rà, bảng biểu cũ, học sinh tự tin, hoà đồng
trong học tập, sinh hoạt còn ít.
- Bầu cử: Căn cứ vào năng lực, phẩm chất của từng bạn, lời tranh cử thuyết
phục trước lớp, các em tiến hành giơ tay bầu cử chọn 3 trong 6 bạn vào HĐTQ của
lớp. Các em chọn người có phiếu cao nhất làm chủ tịch còn 2 phó chủ tịch các em tự
phân công nhau theo năng lực, sở trường.
* Kết quả: Ba em đã trúng cử vào HĐTQ theo đúng ý nguyện của giáo viên.
1. Lê Vĩnh Khang- Chủ tịch HĐTQ, phụ trách chung.
2. Lê Thị Diệu - Phó chủ tịch HĐTQ, phụ trách học tập.
3. Hà Ngọc Diệp - Phó chủ tịch HĐTQ, phụ trách văn thể.
Để quản lí lớp tốt hơn tôi tiến hành cho các em thành lập các ban như: ban sức
khỏe vệ sinh, ban quyền lợi học sinh, ban thư viện, ban học tập, ban đối ngoại, ban văn
nghệ TDTT... bằng cách cho các em tự viết tên mình vào một phiếu rồi lên gắn vào
ban mà mình thích. Nếu số lượng học sinh ở các ban không đồng đều thì giáo viên gợi
ý để các em chọn lại ban cho mình.
Giáo viên giúp học sinh hiểu sâu hơn về vai trò trách nhiệm của từng ban trong
Hội đồng tự quản lớp học để các em biết được mình phải làm gì và làm như thế nào.
Ví dụ: Khi có khách đến thăm lớp thì chủ tịch hoặc Ban Đối ngoại phải có trách
nhiệm hỏi thăm khách là ai để giới thiệu cho các bạn biết và từng nhóm trong lớp cũng
giới thiệu về mình cho khách biết. Đầu giờ vào tiết học, chủ tịch hội đồng tự quản
hoặc ban văn nghệ lên điều hành các bạn sinh hoạt múa hát, chơi trò chơi để khởi động
cho tiết học...
Hình ảnh: Tập huấn nâng cao năng lực cho Hội đồng tự quản
Để khuyến khích, động viên hội đồng tự quản hoạt động tốt, giáo viên luôn
đánh giá tuyên dương kịp thời khi các em hoàn thành tốt nhiệm vụ. Đối với những em
4
còn rụt rè, e ngại giáo viên tạo điều kiện cho các em hoạt động nhiều hơn. Tuyệt đối
góp phần thu hút trẻ đến trường, đến lớp, góp thêm cho lớp học một luồng không khí
thân thiện, thoải mái, sinh động. Ngay từ đầu năm học, giáo viên cùng phụ huynh và
tất cả học sinh trong lớp bắt tay vào trang trí lớp học.
Mỗi em đều được góp công sức và nêu lên những ý tưởng sáng tạo của mình để
trang trí cho lớp học. Sau đó giáo viên hệ thống lại ý kiến của các em và điều chỉnh,
bổ sung để trang trí sao cho phù hợp với tình hình, điều kiện của lớp học và phù hợp
với đặc điểm tâm sinh lý của học sinh. Tôi chọn các câu khẩu hiệu để trang trí trong
5
lớp học vừa mang ý nghĩa quan trọng vừa mang tính giáo dục cao như: “Mỗi ngày đến
trường là một ngày vui”, “Đoàn kết yêu thương, thân thiện đến trường”,...
Để nhắc nhở học sinh giữ gìn tài sản chung của nhà trường tôi dán câu: “Hãy
giữ gìn tài sản chung của chúng ta”. Những lời nhắc nhở nhẹ nhàng nhưng thật hiệu
quả như: “Cho tôi xin rác!” dán phía ngoài sọt rác. “ Tắt đèn, tắt quạt khi không cần
thiết bạn nhé!” dán ở gần ổ cắm điện... những điều đó sẽ giúp học sinh có ý thức tự
giác giữ gìn vệ sinh trường lớp, biết tiết kiệm điện.
Để mang lại động cơ, hứng thú khi các em được quan sát chính những sản
phẩm, thành quả do mình làm ra thì tôi cùng học sinh xây dựng “Góc học tập”. Góc
học tập là nơi để các đồ dùng của giáo viên và học sinh tự làm để chuẩn bị cho tiết
học. Đồng thời cũng là nơi để trưng bày các sản phẩm đẹp mà sau tiết học các em
hoàn thiện như sản phẩm môn thủ công, mĩ thuật, những bài văn hay, bài viết chữ
đẹp... Việc làm này cũng nhằm khuyến khích động viên các em sẽ cố gắng nhiều hơn
để có sản phẩm đẹp được trưng bày.
Giáo viên sưu tầm thêm những nội dung, kiến thức mới như những câu ca dao
tục ngữ, những bài toán hay, lịch sử địa phương... nhằm khuyến khích sự tò mò, khám
phá của học sinh. Qua đó, giáo viên có thể dễ dàng cung cấp thêm hiểu biết cho học
sinh mà không cần phải nhồi nhét, gò ép gây áp lực cho các em.
Không chỉ ngoài sân trường mới cần có cây xanh mà ngay trong lớp tôi cho các
em sưu tầm một số loại cây và trồng ngay trên cửa sổ của lớp tạo cho các em thật sự
tôn trọng, gắn bó lẫn nhau. Luôn có sự chia sẽ giữa giáo viên và học sinh, giữa học
7
sinh với học sinh. Vì lẽ đó, khi học sinh có sai phạm hoặc học sinh chưa ngoan, giáo
viên nên tìm hiểu nguyên nhân và nhẹ nhàng khuyên bảo.
Trong những giờ giải lao tôi thường tâm sự với học sinh để nắm bắt tâm tư, tình
cảm của các em. Thường xuyên tìm hiểu xem các em có thích cách làm của bạn A, bạn
B đó hay chưa, vì sao? Bạn nào trong lớp là hiếu động nhất, bạn nào hiền nhất, khuyên
các em không được đối xử không công bằng với các bạn trong lớp, nhất là đối với
những bạn học sinh có hoàn cảnh khó khăn thì chúng ta nên giúp đỡ vì bạn không có
đủ điều kiện như mình nên mình phải thương yêu và giúp đỡ bạn nhiều hơn...
Trong lớp tôi đang dạy có 4 học sinh thuộc hộ nghèo và cận nghèo (em Khánh
Hoàng, em Văn Cường, em Chí Diễn, ), 1 học sinh phải ở với ông bà ngoại vì bố mẹ
đi làm ăn xa(em Hoài Phương), 1 học sinh mồ côi mẹ(em Khánh Linh), tôi đã động
viên học sinh trong lớp thường xuyên giúp đỡ các bạn ấy như góp tiền tiêu vặt mua
bút tặng bạn, xin bố mẹ ủng hộ vở, quần áo cho bạn... Với cách làm đó, học sinh lớp
tôi không chỉ giúp đỡ cho các bạn trong lớp mà các em còn hăng hái tham gia các
phong trào ủng hộ của Liên đội.
Ví dụ: Các hoạt động nhân đạo như mua tăm tre, chổi đót cho Hội người mù,
hay ủng hộ sách giáo khoa cho bạn nghèo để giúp đỡ các bạn trong trường, trong
huyện có hoàn cảnh khó khăn.
Để thể hiện sự quan tâm lẫn nhau, tôi cùng các em làm một tấm bảng sinh nhật.
Ở giữa bảng tôi dán một tấm ảnh chung cả lớp, xung quanh dán ảnh của từng em theo
hình trái tim và ghi ngày sinh của em đó. Đến ngày sinh của em nào, giáo viên tổ chức
mừng sinh nhật cho em đó. Quà sinh nhật có thể là một cây bút, 1 quyển sổ nhỏ, 1
quyển truyện tranh, một bài hát… kèm những lời chúc mừng của các bạn. Bên cạnh
đó, giáo viên cũng chuẩn bị một món quà nhỏ để tặng các em trong ngày sinh nhật.
2.5.Đầu tư nghiên cứu, đổi mới phương pháp giảng dạy .
Lớp học theo mô hình trường học mới đòi hỏi học sinh phải tự học theo 10 bước
làm quen với mười bước học tập được in và treo ở bên cạnh bảng lớp, hướng dẫn
nhóm trưởng phải điều hành, hướng dẫn các bạn ra sao? Các thành viên trong nhóm
còn lại phải thực hiện những việc gì? Khi nào thì cần sự giúp đỡ của thầy cô... Khi các
em đã quen với cách tự học thì giáo viên tiến hành giảng dạy theo phương pháp mới
để các em tự hoạt động, tự chiếm lĩnh kiến thức và giáo viên theo sát hoạt động của
từng nhóm để kịp thời hướng dẫn cho các em khi các em cần hoặc khi các em chưa
hiểu đúng.
Hình ảnh học sinh hoạt động theo nhóm
2.6. Tạo mối thân thiện giữa giáo viên và học sinh.
Đối với học sinh tiểu học, muốn giáo dục thành công, người giáo viên cần có
thái độ tôn trọng, yêu thương, công bằng với mọi học sinh, lúc nào cũng phải luôn
nghĩ rằng: Em nào cũng ngoan, cũng giỏi, cũng cố gắng chỉ có điều em này ngoan
hơn, giỏi hơn, cố gắng hơn và em kia ngoan, cố gắng ít hơn mà thôi.
9
Nếu như giáo viên lên lớp với vẻ mặt lạnh lùng, không có một lời khen ngợi,
cảm ơn hoặc thậm chí học sinh trả lời sai thì giáo viên tỏ ra cáu gắt, giận dữ, buông vài
câu nói không đẹp và nặng hơn nữa là hình phạt xúc phạm thân thể học sinh thì sẽ làm
cho học sinh sợ sệt, mất đi sự hứng thú trong học tập, đặc biệt làm mất đi bầu không
khí thân thân thiện trong lớp. Chính vì thế, giáo viên cần lên lớp với vẻ mặt vui tươi,
rạng rỡ, mỉm cuời thiện cảm, chăm chú theo dõi hoạt động học tập của học sinh, đồng
thời luôn tìm những lời khen thích hợp cho từng học sinh, từng tình huống dạy học.
Ví dụ: “ Bạn Chí Diễn hôm nay đọc tiến bộ rất nhiều”; “ Bạn Hải Long đọc
diễn cảm, tuy nhiên còn hơi nhỏ, lần sau cố gắng hơn em nhé”, “Hoàng Mai đọc bài
rất tốt, cô hài lòng về em”….
Về cách xưng hô giao tiếp giữa thầy và trò, có ý kiến cho rằng kiểu xưng hô
“Cô mời em, thầy mời em ngồi xuống, cảm ơn em, …” sẽ chiếm nhiều thời gian và
làm mất đi sự nghiêm khắc của thầy, làm cho học sinh không sợ, không học. Nhưng
động dạy học, đồng thời tạo cơ hội để tập thể lớp có được môi trường giao lưu thân
thiện và tăng thêm khả năng nắm bắt tình hình thực tế xã hội cho mỗi học sinh.
Tổ chức học sinh trong lớp thăm hỏi, động viên các thầy, cô giáo bộ môn nhân
các ngày lễ (ngày 8/3; ngày 20/11, tết nguyên đán...) hoặc những thầy, cô giáo có hoàn
cảnh khó khăn để tạo sự gần gũi, thân thiện giữa học sinh với các giáo viên bộ môn.
2.8. Phối hợp giữa giáo viên chủ nhiệm và phụ huynh.
Đối với mô hình trường Tiểu học mới, yêu cầu có sự tham gia tích cực của gia
đình, cộng đồng trong việc phối hợp giảng dạy cho học sinh. Vì vậy, ngay từ cuộc họp
phụ huynh đầu năm, tôi đã tuyên truyền sâu rộng về mục đích ý nghĩa của việc “Xây
dựng lớp học thân thiện theo mô hình trường học mới” là cần thiết giúp các em
phát triển một cách toàn diện cả về thể chất lẫn tinh thần.
Hình thành một bộ hồ sơ gửi cho mỗi phụ huynh học sinh để có thông tin như:
+ Họ tên cha, mẹ hoặc người nuôi dưỡng.
+ Nghề nghiệp của cha, mẹ.
+ Địa chỉ gia đình.
+ Số điện thoại của cha, mẹ để liên lạc.
+ Những đặc điểm cần chú ý khi giáo dục con em của mình mà gia đình thấy
cần thiết đề nghị với giáo viên chủ nhiệm.
Giáo viên cần tạo điều kiện để phụ huynh gặp gỡ và cùng trao đổi việc học của
các em, từ đó kết hợp để giáo dục một cách tốt nhất.
Huy động phụ huynh cùng vào cuộc với giáo viên để cùng trang trí lớp học như
xây dựng góc thư viện, chăm sóc công trình măng non.
Giáo viên, học sinh và phụ huynh cùng nhau trang trí lớp
2.9.Tạo môi trường giao lưu thân thiện.
11
Không chỉ đối với học sinh mà đối với tất cả chúng ta, các hoạt động văn hóa
nghệ thuật sẽ giúp ta quên hết mệt mỏi, căng thẳng đồng thời tạo mối quan hệ đoàn
- Học sinh tham gia tích cực trong các hoạt động học tập, nhiều học sinh trước
đây còn nhút nhát, kể cả những học sinh yếu đã mạnh dạn trao đổi, tranh luận, đại
diện cho nhóm trình bày kết quả thảo luận trước lớp như em Chí Diễn, Khánh Hoàng,
Đức Đạt, ...
- Tất cả học sinh đều phấn khởi, tự tin, hăng say hơn trong học tập, sinh hoạt.
Kĩ năng sống, kỹ năng giao tiếp ứng xử tốt.
- Phụ huynh có được phương pháp giúp con em mình trong học tập. Thường
xuyên liên lạc, phối hợp với giáo viên chủ nhiệm cũng như với giáo viên bộ môn để
nắm bắt tình hình học tập của con em và có biện pháp giáo dục học sinh một cách tốt
nhất.
- Quan hệ giữa giáo viên và học sinh được gần gũi, thương yêu. Học sinh luôn
luôn kính trọng, lắng nghe và thực hiện nghiêm túc những điều thầy cô dạy bảo.
- Quan hệ giữa học sinh với học sinh trong lớp ngày càng gắn bó thân thiết. Các
em biết yêu thương, tôn trọng và giúp đỡ lẫn nhau trong học tập và sinh hoạt. Các em
biết quan tâm, chia sẻ trong tình bạn.
- Quang cảnh lớp học rất thân thiện, đủ các góc học Toán, góc học Tiếng Việt,
góc thiên nhiên ... và luôn được giữ gìn sạch đẹp, tạo cho các em một môi trường học
tập vui vẻ, an toàn và thân thiện.
Với những hoạt động được tổ chức theo mô hình trường học mới có hiệu quả
nên trong năm học qua tập thể lớp 3A đã đạt được nhiều thành tích trong các hoạt
động giáo dục cũng như hoạt động tập thể:
+ 100% học sinh tự tin, hoà đồng trong học tập, sinh hoạt.
+ Chất lượng đánh giá thường xuyên: 100% học sinh hoàn thành các môn học.
+ 100% học sinh đạt đạt tốt về mức độ hình thành và phát triển năng lực.
+ 100% học sinh đạt đạt tốt về mức độ hình thành và phát triển phẩm chất.
+ 100% học sinh hoàn thành chương trình lớp học.
+ Học sinh được khen: 17/30 em đạt 56,7%
+ Các hội thi: Giải Nhất văn nghệ chào mừng 20/11; giải Nhất trò chơi dân gian
dịp 26/3; giải Nhì hội thi kể chuyện về Bác Hồ dịp 30/4; giải A về chăm sóc công trình
măng non; giải A trang trí lớp học thân thiện.
2
30/4
01/5
1
15/5
19/5
1
- Cuối năm được Hội đồng thi đua nhà trường công nhận tập thể lớp đạt: Tiên tiến
Xuất sắc.
III. PHẦN KẾT LUẬN:
1. Ý nghĩa của sáng kiến kinh nghiệm:
Xây dựng lớp học thân thiện ở trường Tiểu học nói chung và các khối lớp dạy
theo mô hình trường học mới nói riêng là rất cần thiết cho việc giáo dục học sinh phát
triển toàn diện. Mục đích của việc làm này là nhằm cung cấp cho học sinh những kiến
thức, kĩ năng của Môn học và hoạt động giáo dục, đồng thời hình thành và phát triển
một số năng lực và phẩm chất cho học sinh, như: tự phục vụ, tự quản; giao tiếp, hợp
tác; tự học và giải quyết vấn đề; tích cực tham gia hoạt động giáo dục; tự tin, tự trọng,
tự chịu trách nhiệm, tự đánh giá; trung thực, kỉ luật, đoàn kết; yêu gia đình, bạn bè,
yêu trường lớp, yêu quê hương, đất nước...
Xây dựng lớp học thân thiện đã góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn
diện, hình thành và phát triển ở học sinh một số phẩm chất, năng lực của con người
trong thời đại mới.
Để thực hiện tốt nhiệm vụ này, giáo viên cần:
- Phải chịu khó tìm tòi, nghiên cứu tìm biện pháp tốt nhất để xây dựng, trang trí
trường, lớp xanh hơn, sạch hơn, đẹp hơn, bảo đảm an toàn học sinh.
- Gương mẫu, hết lòng thương yêu học sinh nhưng cũng phải hết sức nghiêm
khắc. Đặc biệt, phải thường xuyên động viên, khích lệ học sinh kịp thời khi thấy các