BIỆN PHÁP GIÁO DỤC KỸ
NĂNG ỨNG PHÓ THIÊN TAI
CHO HỌC SINH TRUNG
HỌC CƠ SỞ DỰA VÀO
CỘNG ĐỒNG TẠI HUYỆN
TÂY HÒA, TỈNH PHÚ YÊN


NGUYÊN TẮC XÂY DỰNG CÁC BIỆN PHÁP
- Đảm bảo tính thực tiễn
Mỗi một đơn vị nhà trường có những nét đặc trưng riêng, vị
trí địa lý của mỗi trường cũng có những đặc thù riêng, loại
hình thiên tai thường tác động vì thế cũng không giống nhau.
Vì vậy, việc đề xuất các biện pháp phải đảm bảo yếu tố phù
hợp với đặc điểm tình hình của địa phương, với điều kiện cụ
thể của từng đơn vị trường học, với đặc điểm tâm sinh lý của
học sinh, phù hợp với các nguồn lực hiện có của các nhà
trường. Hơn nữa, các biện pháp phải phù hợp với yêu cầu
đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục trong giai đoạn hiện nay.
- Đảm bảo tính khả thi
Nguyên tắc này đòi hỏi các giải pháp được đề xuất phải đem
lại hiệu quả cao trong việc giáo dục kỹ năng ƯPTT cho học
sinh ở trường THCS huyện Tây Hòa. Các biện pháp quản lý
đề ra phải được xây dựng theo quy trình khoa học, đảm bảo
tính chính xác, phù hợp đối tượng quản lý mà biện pháp
hướng tới. Các biện pháp quản lý hoạt động giáo dục kỹ
năng ƯPTT có hiệu quả để nâng cao chất lượng giáo dục kỹ
năng ƯPTT cho học sinh. Để công tác giáo dục kỹ năng


ƯPTT cho đạt hiệu quả cao, tất yếu các biện pháp được thực

viên theo hướng tiếp cận kỹ năng từ hoạt động dạy của
GVBM, đến hoạt động giáo dục của GVCN, hoạt động Đội
Thiếu niên và các lực lượng giáo dục khác cũng như đảm
bảo các điều kiện thiết yếu về CSVC, tài chính... Khi đề xuất
các giải pháp chúng ta phải nắm chắc các quan điểm của
Đảng và Nhà nước cũng như của ngành GD & ĐT về công
tác giáo dục kỹ năng ƯPTT cho học sinh, phải căn cứ vào
tình hình phát triển kinh tế - xã hội, vào điều kiện thực tế của
địa phương.
- CÁC BIỆN PHÁP CỤ THỂ
- Tăng cường tuyên truyền, nâng cao nhận thức giáo dục
kỹ năng ƯPTT cho học sinh THCS dựa vào cộng đồng
- Mục tiêu và ý nghĩa của biện pháp


Nhận thức là yếu tố đầu tiên và rất quan trọng của bất kì hoạt
động nào, nó có ý nghĩa to lớn quyết định cho sự thành công
hay thất bại của công việc. Nếu có nhận thức rõ ràng, đầy đủ
và đúng đắn thì mọi người mới tham gia hoạt động một cách
tự giác. Việc giáo dục kỹ năng ƯPTT là một hoạt động còn
mới mẻ với các nhà trường phổ thông, hơn thế nữa nhiều
giáo viên cũng chưa được trang bị cách thức và các kiến thức
hiểu biết cần thiết giáo dục kỹ năng ƯPTT cho học sinh do
đó việc nâng cao nhận thức, ý thức trách nhiệm cho cán bộ,
giáo viên đóng một vai trò hết sức quan trọng, có tác dụng
tích cực đến việc rèn luyện kỹ năng ƯPTT cho học sinh
nhằm góp phần quyết định vào công tác giáo dục toàn diện
trong nhà trường.
Vậy nhà trường phải thường xuyên tuyên truyền làm cho tất
cả cán bộ, giáo viên, nhân viên, học sinh trong trường và các



phải thực hiện trước mùa mưa, bão, lồng ghép vào các buổi
chào cờ đầu tuần, các buổi họp hội đồng sư phạm, sinh hoạt
chuyên môn, họp tổ chủ nhiệm, họp công đoàn, hội nghị phụ
huynh, họp lãnh đạo mở rộng…. Tuyên truyền trên website của
trường, trong các buổi phát thanh măng non của Liên đội
trường hay qua các buổi sinh hoạt Đội TNTP Hồ Chí Minh.
Các nội dung tuyên truyền phải kịp thời, đầy đủ và rõ ràng,
thành lập câu lạc bộ tuyên truyền, phân công người phụ trách
từng mảng để việc tuyên truyền đạt hiệu quả cao và lấy đó là
tiêu chí đánh giá thực hiện nhiệm vụ cuối năm học.
Tổ chức Đoàn, Đội là nòng cốt trong mọi phong trào nên cán
bộ Đoàn và GV TPTĐ phải nắm bắt kịp thời chủ trương,
đường lối của Đảng, các văn bản hướng dẫn của các cấp để
có định hướng hoạt động xuyên suốt trong năm học với nhiều
hình thức hoạt động phong phú, đa dạng, thiết thực nhằm
giáo dục kỹ năng ƯPTT cho học sinh.
Tổ chức bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng về ƯPTT cho đội
ngũ thực hiện công tác giáo dục kỹ năng ƯPTT
Đội ngũ thực hiện công tác giáo dục kỹ năng ƯPTT đều là
người kiêm nhiệm, chưa được đào tạo về nghiệp vụ công tác
giáo dục kỹ năng ƯPTT nên khả năng và kinh nghiệm còn


hạn chế, chủ yếu là kinh nghiệm cá nhân và kiến thức tự
hình thành qua tập quán trên lĩnh vực phòng ngừa và ứng
phó thiên tai. Vì vậy, nhà trường cần phải bồi dưỡng về năng
lực tổ chức các hoạt động giáo dục kỹ năng ƯPTT cho đội
ngũ theo các hình thức sau:

buổi sinh hoạt Đội, sinh hoạt các câu lạc bộ, các hoạt động xã
hội, từ thiện, biểu diễn văn nghệ, các hoạt động trải nghiệm
sáng tạo….
Tổ chức các giờ dạy mẫu về lý thuyết lẫn thực hành, có tích
hợp lồng ghép giáo dục kỹ năng ƯPTT cho học sinh, góp ý,
đánh giá rút kinh nghiệm cho bài dạy để giáo viên thấy rõ hiệu
quả từ đó giáo viên có ý thức trách nhiệm hơn trong việc thực
hiện các hoạt động giáo dục kỹ năng ƯPTT tích hợp vào bài
dạy.


Trang bị tài liệu về giáo dục kỹ năng ƯPTT (Giải thích thuật
ngữ, giới thiệu kiến thức về rủi ro thiên tai tại Việt Nam, Phú
Yên, Tây Hòa, các kiến thức chuyên sâu về lĩnh vực BĐKH,
thích ứng với BĐKH… ) nhằm giúp cho giáo viên có nhận
thức không gian tốt về rủi ro thiên tai để có thể minh họa
hoặc rút ra kết luận vấn đề cần quan tâm cho học sinh.
Cung cấp cho giáo viên các phim tư liệu minh họa do Trung
ương Hội Chữ thập đỏ Việt Nam biên tập để giáo viên có thể
trích đoạn, trình chiếu nhằm mô tả, chứng minh một cách trực
quan sinh động cho học sinh cả trong chính khóa hoặc ngoại
khóa.
Phối hợp với Hội Chữ thập đỏ tổ chức các lớp huấn luyện kỹ
năng Sơ cấp cứu cho GV TPTĐ để tổ chức các hoạt động về
sơ cấp cứu học đường và hướng dẫn kiến thức căn bản cho
học sinh.
- Tăng cường tham mưu cho cấp uỷ và chính quyền địa
phương về giáo dục kỹ năng ƯPTT cho học sinh THCS
dựa vào cộng đồng
- Mục tiêu và ý nghĩa của biện pháp

kinh phí cho từng hạng mục để tránh sự lãng phí, không đồng
bộ.
Tham mưu và tranh thủ sự quan tâm từ chính quyền địa
phương, tạo dựng mối quan hệ tốt đẹp với các doanh nghiệp,
các tổ chức xã hội, đóng góp từ phụ huynh để mua sắm, tu
sửa và bổ sung CSVC, trang thiết bị cho nhà trường trong
hoạt động giáo dục kỹ năng ƯPTT, hay tài trợ cho các hoạt
động như diễn tập phòng ngừa giảm nhẹ rủi ro thiên tai, các
hội thi tìm hiểu kiến thức bảo vệ tài nguyên rừng, bảo vệ môi
trường, an toàn giao thông, phòng tránh tai nạn thương tích,
…
Khuyến khích, động viên và hỗ trợ kinh phí cho giáo viên và
học sinh tìm tòi, sáng tạo ra những trang thiết bị, phương tiện
đơn giản, phù hợp với điều kiện, khả năng của mình nhằm phục
vụ cho hoạt động giáo dục kỹ năng ƯPTT.


- Kế hoạch hoá các hoạt động giáo dục kỹ năng ƯPTT cho
học sinh THCS dựa vào cộng đồng
- Mục tiêu và ý nghĩa của biện pháp
Công việc có đạt hiệu quả hay không phần lớn là do việc xây
dựng và tổ chức thực hiện kế hoạch, nếu không xây dựng kế
hoạch thì khi thực hiện rất dễ rơi vào tính tùy tiện. Vì vậy,
CBQL phải biết cách xây dựng kế hoạch hoạt động giáo dục kỹ
năng ƯPTT một cách cụ thể, khoa học, kế hoạch mang tính
chiến lược, kế hoạch cho từng năm học, từng học kỳ, từng
tháng, từng tuần.
Một bản kế hoạch chi tiết sẽ giúp cho các bộ phận chủ động
trong công việc, tạo sự đồng bộ và phối hợp nhịp nhàng. Kế
hoạch hóa giúp hiệu trưởng hoạch định được mục tiêu chiến



năng làm việc nhóm… vào nội dung kế hoạch hoạt động giáo
dục kỹ năng ƯPTT để tạo sự hứng thú và phát huy tính tích
cực, chủ động, sáng tạo của học sinh, vừa giữ gìn và phát huy
được bản sắc văn hóa trên địa bàn huyện.
Công bố kế hoạch rộng rãi trong buổi họp hội đồng, trên bảng
tin và trên website của nhà trường, trong buổi hội nghị phụ
huynh trường và trong buổi sinh hoạt Đội.
Triển khai thực hiện kế hoạch trong toàn trường phải bám sát
nội dung đề ra, phải tạo được sự đồng thuận cao của hội đồng
sư phạm, đảm bảo tất cả giáo viên và học sinh đều nắm chắc kế
hoạch, như vậy khi thực hiện sẽ thuận lợi và đạt hiệu quả.
Trong quá trình thực hiện CBQL cần kiểm tra, giám sát chặt
chẽ để kịp thời tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc, điều chỉnh
biện pháp nếu chưa phù hợp với thực tế nhằm đảm bảo hiệu
quả các hoạt động.
Đánh giá kết quả thực hiện kế hoạch hoạt động giáo dục kỹ
năng ƯPTT là bước quan trọng giúp nhà trường nắm rõ kết quả
đạt được trong quá trình thực hiện kế hoạch, đồng thời xem xét
những nguyên nhân dẫn đến thành công cũng như hạn chế khi
thực hiện kế hoạch.
Như vậy, kế hoạch hóa là một trong những điều kiện hết sức quan


trọng để quản lý tổ chức các hoạt động giáo dục kỹ năng ƯPTT
cho học sinh. Quản lý tốt công tác xây dựng kế hoạch không
những giúp các cấp quản lý, giáo viên hoàn toàn chủ động trong
việc tổ chức thực hiện kế hoạch, tạo sự đồng bộ, thống nhất mà
còn tránh được sự chồng chéo lẫn nhau làm ảnh hưởng đến hoạt

hoạt hay hoạt động ngoài giờ lên lớp và là người trực tiếp
giảng dạy các môn học văn hóa. Vậy, người quản lý cần
quản lý đội ngũ GVCN lớp thông qua các hồ sơ chủ nhiệm,
giáo án, nội dung sinh hoạt lớp theo chủ đề, chủ điểm và
công tác phối kết hợp của GVCN với đội ngũ cán bộ Đoàn Đội trong nhà trường. GVCN lớp khéo léo sẽ tạo ra được
động lực thi đua giữa các học sinh, tạo ra được sự đoàn kết


trong tổ, nhóm, lớp học từ đó trang bị cho học sinh nhiều
kiến thức và kỹ năng giúp các em tự tin hơn.
Quản lý đội ngũ cán bộ Đoàn, Đội trong hoạt động giáo dục
kỹ năng ƯPTT: Đội ngũ cán bộ Đoàn - Đội có vai trò quan
trọng trong việc giáo dục kỹ năng ƯPTT, họ là người trực
tiếp tổ chức các hoạt động tập thể, ngoại khóa và tổ chức
Đoàn - Đội là nơi gắn kết, tập hợp học sinh tham gia các
hoạt động tập thể. Trong môi trường tập thể này học sinh sẽ
rèn luyện các kỹ năng: Kỹ năng tìm kiếm sự hỗ trợ; kỹ năng
hợp tác và chia sẻ; kỹ năng ứng phó với các tình huống căng
thẳng,... Để nâng cao được hiện quả hoạt động giáo dục kỹ
năng ƯPTT của cán bộ Đoàn - Đội, người quản lý cần phải
nhận thức đầy đủ các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động giáo
dục kỹ năng ƯPTT cũng như phải chọn cán bộ Đoàn - Đội
trẻ, nhiệt tình, có phẩm chất đạo đức trong sáng, là người
tiên phong và gương mẫu trong mọi phong trào để thúc đẩy
hoạt động nhằm thu hút đông đảo học sinh tham gia.
Quản lý GVBM trong việc tích hợp giáo dục kỹ năng ƯPTT
vào môn học: Người quản lý phải thường xuyên kiểm tra kế
hoạch dạy học của GVBM, vở ghi chép của học sinh hay đi
dự giờ thăm lớp để nắm được GVBM có dạy tích hợp giáo


năng về sơ cấp cứu ban đầu, bơi, ... trong học đường, kỹ
năng sinh tồn trong môi trường và không gian có nhiều rủi ro
cũng chưa được giáo viên tiếp cận. Nguồn tài liệu phục vụ
cho hoạt động giáo dục kỹ năng ƯPTT của các nhà trường
cũng còn hạn chế, chưa có giáo án một cách hệ thống, trang
thiết bị dạy học được đầu tư tương đối đầy đủ song phương
tiện, trang thiết bị và kinh phí rèn luyện các kỹ năng ƯPTT
chưa được chú trọng. CBQL cần xây dựng kế hoạch phát
triển các nguồn lực hợp lý để hoạt động giáo dục kỹ năng
ƯPTT đạt hiệu quả như: Thường xuyên tổ chức các buổi tập
huấn, thực hành cho lực lượng làm công tác giáo dục kỹ
năng ƯPTT. Khai thác có hiệu quả các trang thiết bị dạy học
hiện đại như máy chiếu projector, máy vi tính, màn hình tivi
tích hợp, băng đĩa… để minh họa cho học sinh. Để thực hiện
được điều này, hiệu trưởng cần xây dựng kế hoạch sử dụng,


bảo quản, sửa chữa và mua sắm bổ sung; đồng thời, tham
mưu với các cấp quản lý cao hơn và tranh thủ sự hỗ trợ của
các nhà hảo tâm, các doanh nghiệp… để huy động các nguồn
lực dành cho hoạt động giáo dục kỹ năng ƯPTT.
Xây dựng quy chế cụ thể về quản lý, thu, chi và sử dụng
nguồn quỹ vận động xã hội hóa trong giáo dục kỹ năng
ƯPTT cho học sinh; định kỳ công khai, minh bạch nguồn
quỹ vận động và hiệu quả sử dụng nguồn quỹ vận động cho
hoạt động giáo dục kỹ năng ƯPTT cho học sinh, tạo niềm tin
và sức lan tỏa trong cộng động.
- Phối hợp chặt chẽ các tổ chức, ban, ngành, đoàn thể
trong công tác kiểm tra, đánh giá việc giáo dục kỹ năng
ƯPTT cho học sinh THCS dựa vào cộng đồng



- Nội dung và cách thức thực hiện biện pháp
Trong thực tế qua công tác kiểm tra, đánh giá nhà trường
mới chỉ kiểm tra đánh giá giáo viên trong việc thực hiện kế
hoạch hoạt động giáo dục kỹ năng ƯPTT còn chưa có thước
đo cụ thể để đánh giá ý thức, thái độ và kết quả rèn luyện kỹ
năng của học sinh. Đây là nguyên nhân khiến cho CBQL,
giáo viên, học sinh tham gia hoạt động giáo dục kỹ năng
ƯPTT chưa tích cực và thường xuyên, tham gia chỉ để đối
phó và mang tính hình thức. Như vậy, nhà trường cần phải
quan tâm:
Trước hết, phải nâng cao nhận thức, vai trò trách nhiệm của
CBQL và giáo viên để kiểm tra đánh giá thực sự phát huy tính
tích cực và đúng với yêu cầu, ý nghĩa của nó.
Xây dựng nội dung kế hoạch kiểm tra, đánh giá phù hợp,
thống nhất và khoa học, cụ thể cho từng tiêu chuẩn, tiêu chí
của hoạt động làm căn cứ đánh giá toàn diện. Các tiêu chí
đánh giá phải căn cứ vào kế hoạch, nội dung, chương trình, kết
hợp với ý thức trách nhiệm của CBQL, giáo viên và học sinh
trong quá trình thực hiện hoạt động giáo dục kỹ năng ƯPTT.
Lựa chọn, bố trí người kiểm tra đảm bảo đủ tiêu chuẩn, sắp
xếp thời gian hợp lý, phân công rõ ràng, cụ thể cho từng thành


viên. Kiểm tra phải đảm bảo công khai, minh bạch, công bằng
và mang tính góp ý, trao đổi giúp giáo viên và học sinh hiểu
được ý nghĩa của kiểm tra, đánh giá tạo niềm tin và tâm lý nhẹ
nhàng cho người được kiểm tra.
Hình thức kiểm tra, đánh giá phải đa dạng như kiểm tra định

khen thưởng là đòn bẩy thúc đẩy hoạt động giáo dục nhằm
khơi dậy và phát huy tiềm năng hiện có của CBQL, giáo viên
và học sinh. Khen thưởng bằng nhiều hình thức như bằng tinh
thần: Biểu dương trong các buổi họp hội đồng, sinh hoạt
chuyên môn hay qua buổi chào cờ, khen thưởng bằng vật chất
như bằng tiền hay hiện vật hoặc có thể kết hợp cả hai hình
thức.