VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

CAO CHÍ HIẾU

QUẢN LÍ GIÁO DỤC KĨ NĂNG SỐNG
TRONG CÁC TRƢỜNG TIỂU HỌC Ở HÀ NỘI

Ngành: Quản lý giáo dục
Mã số: 8140114

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

NGƢỜI HƢỚNG DẪN: PGS.TS: NGUYỄN THỊ HOA

HÀ NỘI, 2018


LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan luận văn này là do tự bản thân thực hiện có sự hỗ trợ từ
giáo viên hướng dẫn và không sao chép các công trình nghiên cứu của người
khác. Các dữ liệu thông tin thứ cấp sử dụng trong nghiên cứu này là có nguồn

gốc và trích dẫn rõ ràng.
Tôi xin chịu hoàn toàn trách nhiệm về lời cam đoan này!
TÁC GIẢ

CAO CHÍ HIẾU


MỤC LỤC


....... 71

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ .............................................................................77
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO ...................................................................81
PHỤ LỤC

.. 83


BẢNG CHỮ CÁI VIẾT TẮT

GDKNS

Giáo dục kĩ năng sống

GD&ĐT

Giáo dục và đào t o

NXB

Nhà xuất bản

QLGD

Quản lý giáo dục


MỞ ĐẦU

hiện. Tuy nhiên, ho t động GDKNS cho học sinh Tiểu học ở nhiều trường vẫn còn
nhiều bất cập. GDKNS vẫn chưa được đưa vào chương trình như một môn học
chính khóa, việc thực hiện chỉ mới ở hình thức thông qua việc giảng d y tích hợp
vào các môn học, hiệu quả của việc giảng d y lồng ghép chưa cao. Công tác quản
lí, tổ chức triển khai ho t động giáo dục kỹ năng sống ở rất nhiều trường còn mang
tính hình thức. Các chính sách khuyến khích việc tổ chức ho t động giáo dục kỹ
năng sống cho học sinh chưa có... Những điều trên đã dẫn tới kết quả ho t động
1


giáo dục kỹ năng sống chưa cao.
Để góp phần giáo dục toàn diện cho học sinh Tiểu học thì giáo dục kỹ năng

sống cho học sinh đóng vai trò vô cùng quan trọng. Tuy nhiên thực tế hiện nay,
quản lí việc d y kĩ năng sống cho học sinh của cán bộ quản lí, giáo viên các trường
Tiểu học nói chung còn nhiều tồn t i, chưa hỗ trợ tốt quá trình giáo dục trong thời
đ i xã hội học tập.

Xuất phát từ những lí do trên, tác giả đã chọn đề tài nghiên cứu: “Quản lí giáo
dục

n n s n trong các trường Tiểu học ở Hà Nội”.

2. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài
Ho t động quản lí giáo dục kỹ năng sống trong các trường Tiểu học ở Hà Nội chưa
thực sự được chú trọng và hiệu quả còn chưa đáp ứng được sự mong đợi của phụ huynh
học sinh; việc quản lí của hiệu trưởng vẫn còn nhiều h n chế và bất cập. Do đó, nếu
đánh giá đúng thực tr ng ho t động giáo dục kỹ năng sống và công tác quản lí của hiệu
trưởng các trường Tiểu học ở Hà Nội thì sẽ xác lập được một hệ thống các biện pháp


m ng và F.Anghen (1820 - 1895) - nhà lí luận chính trị, một triết gia và nhà khoa
học người Đức đã có nhiều đóng góp lớn cho nền giáo dục hiện đ i: cung cấp cho
khoa học giáo dục một phương pháp luận vững chắc để xây dựng lí luận giáo dục,
v ch ra qui luật tất yếu của xã hội tương lai là đào t o, giáo dục con người phát
triển toàn diện. Muốn vậy phải kết hợp tốt giáo dục đ o đức với thể dục, trí dục và
lao động trong việc thực hiện giáo dục kỹ thuật tổng hợp, trong ho t động thực tiễn
và ho t động xã hội [dẫn theo 10].

V.I.Lê nin (1870-1924) - tiếp tục sự nghiệp của C.Mác và F.Anghen. Ông đề
cao vấn đề phát triển toàn diện con người. Việc hình thành con người phát triển
toàn diện không chỉ là trách nhiệm của riêng nhà trường mà còn là trách nhiệm của
toàn xã hội, gia đình, đoàn thể, và tự rèn luyện của thế hệ trẻ. Trong bài phát biểu
“nhiệm vụ của Đoàn thanh niên” (1920), Người nói “chỉ có thể trở thành người
Cộng sản khi biết lao động và ho t động xã hội cùng với công nhân và nông dân”

[dẫn theo 11; 18, tr. 41].
2.2. Các n hiên cứu ở tron nước
Tác giả Nguyễn Thanh Bình là một trong những người đầu tiên và là người có
những nghiên cứu mang tính hệ thống về KNS và GDKNS ở Việt Nam. Thông qua
một lo t các bài báo, các đề tài nghiên cứu khoa học cấp bộ và giáo trình, tài liệu
tham khảo [2; 4]; tác giả Nguyễn Thành Bình đã góp phần đáng kể vào việc t o ra
những hướng nghiên cứu về kĩ năng sống và GDKNS ở Việt Nam. Trong các
nghiên cứu của tác giả đã chỉ rõ: Chương trình, tài liệu GDKNS được thiết kế cho
giáo dục không chính quy là phổ biến và rất đa d ng về hình thức.
Những tác giả biên so n bộ sách GDKNS trong các môn học bậc Tiểu học 3


Tài liệu dành cho giáo viên đã phân tích tầm quan trọng của việc GDKNS cho học
sinh trong các trường phổ thông. Kĩ năng sống là nhịp cầu giúp con người biến kiến
thức thành thái độ, hành vi và thói quen tích cực, lành m nh, kĩ năng sống thúc đẩy

Nguyễn Thị Hồng H nh, ĐHSP Hà Nội.
Qua thực tế phân tích các tài liệu cho thấy nội dung về kĩ năng sống và
4


GDKNS ở Việt Nam mới chỉ được nghiên cứu trong thời gian gần đây, tập trung
chủ yếu về nội dung kĩ năng sống, phương pháp GDKNS, còn việc tìm hiểu kĩ năng
sống dưới góc độ quản lí còn có ít công trình. Đặc biệt vấn đề quản lí GDKNS cho
học sinh Tiểu học đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục ở Việt N am nói chung và Hà
Nội nói riêng hầu như còn ít được quan tâm nghiên cứu. Vấn đề quản lí GDKNS
trong các nhà trường chủ yếu phục vụ cho việc ho ch định chính sách về GDKNS.

Chính vì vậy, việc Quản lí GDKNS trong các trường Tiểu học ở Hà Nội là một vấn
đề mang tính thực tế cao và đề tài được triển khai có thể làm phong phú thêm
hướng nghiên cứu này.

3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
3.1. Mục đích n hiên cứu

- Xây dựng cơ sở lý luận về quản lý giáo dục kỹ năng sống cho học sinh Tiểu học
- Chỉ ra thực tr ng quản lý giáo dục kỹ năng sống cho học sinh Tểu học ở các
trường Tiểu học Hà Nội.

- Đề xuất các biện pháp quản lí nhằm góp phần nâng cao chất lượng giáo dục
kỹ năng sống cho học sinh Tiểu học.
3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
3.2.1. Xác định cơ sở lí luận về quản lí giáo dục kỹ năng sống ở trường phổ
thông.
3.2.2. Đánh giá thực tr ng quản lí giáo dục kỹ năng sống trong các trường
Tiểu học ở Hà Nội.

làm tư liệu xây dựng cơ sở lí luận cho đề tài.

- Phương pháp chuyên gia: Phương pháp này xin ý kiến của các chuyên gia về
các vấn đề như: đánh giá thực tr ng, các biện pháp đề xuất.
- Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi: Đề tài sử dụng phiếu hỏi để điều tra
thực tr ng ho t động GDKNS và quản lí ho t động GDKNS cho học sinh ở các
trường Tiểu học thuộc quận Hoàn Kiếm, Ba Đình, Hoàng Mai, Đống Đa, Long

Biên và Hai Bà Trưng - Hà Nội.
- Phương pháp phỏng vấn sâu: Đề tài tiến hành phỏng vấn sâu một số khách thể để
thu thập thêm những thông tin về quản lí ho t động GDKNS cho HS Tiểu học của quận
Hoàn Kiếm, Ba Đình, Hoàng Mai, Đống Đa, Long Biên và Hai Bà Trưng - Hà Nội.

- Phương pháp quan sát: Đề tài tiến hành dự một số buổi học (chính khóa,
ngo i khóa) có liên quan đến ho t động GDKNS cho học sinh Tiểu học của quận
Hoàn Kiếm, Ba Đình, Hoàng Mai, Đống Đa, Long Biên và Hai Bà Trưng - Hà Nội
nhằm trực tiếp tìm hiểu thông tin về đối tượng nghiên cứu.

- Phương pháp khảo nghiệm: Đề tài tiến hành xin ý kiến chuyên gia về tính
cấp thiết và tính khả thi của các biện pháp nâng cao hiệu quả quản lý GDKNS ở các
trường Tiểu học quận Hoàn Kiếm, Ba Đình, Hoàng Mai, Đống Đa, Long Biên và
Hai Bà Trưng - Hà Nội.

- Phương pháp thống kê toán học: Sử dụng phương pháp thống kê toán học để
phân tích kết quả nghiên cứu thực tiễn của đề tài.

6


6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn

Có rất nhiều định nghĩa khác nhau về kĩ năng sống:

* Định nghĩa của các cơ quan, tổ chức trên thế giới:
Tổ chức Y tế thế giới (WHO): “Kĩ năng sống là khả năng để có hành vi thích
ứng và tích cực, giúp các cá nhân có thể ứng xử hiệu quả trước các nhu cầu và
thách thức của cuộc sống hàng ngày, là khả năng của một cá nhân để duy trì một
trạng thái khỏe mạnh về mặt tinh thần, biểu hiện qua các hành vi phù hợp và tích
cực khi tương tác với người khác, với nền văn hóa và môi trường xung quanh” [dẫn

theo 2, tr. 11].
Theo tổ chức UNICEF: “Kĩ năng sống là cách tiếp cận giúp thay đổi hoặc
hình thành hành vi mới của m i cá nhân Muốn vậy, cá nhân cần có sự cân bằng về
tiếp thu kiến thức, hình thành thái độ và kĩ năng Theo quan niệm này, KNS là khả
năng phân tích tình huống và ứng xử, khả năng tìm kiếm cách ph ng tránh và ứng
xử với các tình huống” [dẫn theo 2, tr. 7].
Theo tổ chức UNESCO quan niệm: KNS gắn với 4 trụ cột của giáo dục, đó
là: học để biết, học làm người, học để sống với người khác, học để làm. “Kĩ năng
sống là năng lực cá nhân để thực hiện đầy đủ các chức năng và tham gia thuận lợi
vào cuộc sống hàng ngày Đó là những kĩ năng như: kĩ năng ứng phó với căng
thẳng, kiểm soát cảm xúc, tự nhận thức; kĩ năng đặt mục tiêu, đảm nhận trách
nhiệm… Đó là khả năng cá nhân làm cho hành vi và sự thay đổi của mình phù hợp
với cách ứng xử tích cực, giúp cá nhân đó có thể kiểm soát, quản lí có hiệu quả các
nhu cầu và những thách thức trong cuộc sống hàng ngày” [dẫn theo 1, tr. 15].

* Định nghĩa của các nhà khoa học:
- Tác giả Nguyễn Thanh Bình: “Kĩ năng sống là năng lực, khả năng tâm lý xã hội của con người có thể ứng phó với những thách thức trong cuộc sống, giải
quyết các tình huống một cách tích cực và giao tiếp có hiệu quả” [3, tr. 9].

Theo Phan Thanh Hà: “Kĩ năng sống là năng lực biểu hiện những giá trị sống
trong hoạt động và giao tiếp hàng ngày KNS giúp người ta học tập, làm việc hiệu