B GIO DC V O TO
HC VIN QUN Lí GIO DC
-----------
NGUYN TH VN ANH
QUảN Lý HOạT ĐộNG DạY HọC
THEO ĐịNH HƯớNG PHáT TRIểN NĂNG LựC CHO HọC SINH
ở TRƯờNG TRUNG HọC CƠ Sở LÊ NGọC HÂN,
QUậN HAI Bà TRƯNG, THàNH PHố Hà NộI
Chuyờn ngnh : Qun lý giỏo dc
Mó s
: 60 14 01 01
LUN VN THC S QUN Lí GIO DC
Ngi hng dn khoa hc: PGS. TS. NGUYN CễNG GIP
H Ni - 2017
LỜI CẢM ƠN
Tác giả xin chân thành cảm ơn:
- PGS. TS. Nguyễn Công Giáp đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ tác giả
hoàn thành luận văn này.
- Các Giáo sư, tiến sĩ và các thầy, cô giáo đã hết lòng tham gia giảng
dạy lớp cao học K13.2 - Khóa 13 - Chuyên ngành Quản lý giáo dục.
- Ban giám hiệu, Phòng sau đại học, Học viện Quản lý giáo dục đã tạo
mọi điều kiện cho việc học tập, nghiên cứu và thực hiện luận văn của tác giả.
- Các thầy, cô trong Hội đồng giám khảo bảo vệ đề cương và Hội đồng
7. Giới hạn và phạm vi nghiên cứu .............................................................................5
8. Cấu trúc của luận văn ..............................................................................................5
CHƯƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC CHO HỌC SINH Ở
TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ ............................................................................6
1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề ...........................................................................6
1.1.1. Trên Thế giới .....................................................................................................6
1.1.2. Ở Việt Nam .......................................................................................................8
1.2. Một số khái niệm cơ bản của đề tài ..................................................................9
1.2.1. Dạy học .............................................................................................................9
1.2.2. Quản lý, phương tiện quản lý và chức năng quản lý hoạt động dạy học ........11
1.2.3. Năng lực ..........................................................................................................13
1.2.4. Dạy học theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh............................15
1.2.5. Quản lý hoạt độngdạy học theo định hướng phát triển năng lực cho học
sinh ............................................................................................................................18
1.3. Khái quát chung về hoạt động dạy học ở trung học cơ sở ...........................18
1.3.1. Mục tiêu dạy học ở trung học cơ sở ................................................................18
1.3.2. Cấu trúc chương trình dạy học ở trung học cơ sở ...........................................19
1.3.3. Hoạt động của chủ thể dạy học trong trường trung học cơ sở ........................20
1.4. Nội dung quản lý hoạt độngdạy học theo định hướng phát triển năng
lực của học sinh ở cấptrung học cơ sở ...................................................................22
1.4.1. Quản lý mục tiêu, chương trình dạy học .............................................................22
1.4.2. Quản lý hoạt động dạy của giáo viên ..............................................................23
1.4.3. Quản lý hoạt động học của học sinh ...............................................................24
1.4.4. QL kiểm tra, đánh giá hoạt động dạy và học ..................................................26
1.4.5. Quản lý bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ cho giáo viên ..............................26
1.4.6. Quản lý hoạt động của các tổ chuyên môn ...........................................................27
1.4.7. Quản lý các điều kiện cơ sở vật chất, sử dụng thiết bị dạy học ......................29
chế trong quản lý hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực
cho học sinh ở trường trung học cơ sở Lê Ngọc Hân...........................................65
2.4.1. Những ưu điểm................................................................................................65
2.4.2. Những hạn chế..................................................................................................67
2.4.3. Nguyên nhân của những hạn chế ....................................................................69
Tiểu kết chương 2 ....................................................................................................71
CHƯƠNG 3. NHỮNG BIỆN PHÁP QUẢN LÝ DẠY HỌC THEO ĐỊNH
HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC CHO HỌC SINH Ở TRƯỜNG
THCS LÊ NGỌC HÂN, QUẬN HAI BÀ TRƯNG, THÀNH PHỐ HÀ
NỘI ...........................................................................................................................73
3.1. Các nguyên tắc đề xuất biện pháp ..................................................................73
3.1.1. Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa ....................................................................73
3.1.2. Nguyên tắc đảm bảo tính hệ thống..................................................................73
3.1.3. Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn .................................................................74
3.1.4. Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi ....................................................................75
3.2. Một số biện pháp quản lý dạy học theo định hướng phát triển năng
lực cho học sinh ở trường trung học cơ sở Lê Ngọc Hân ....................................75
3.2.1. Biện pháp 1: Nâng cao nhận thức về dạy học theo định hướng phát triển
năng lực cho mọi lực lượng sư phạm - xã hội...........................................................75
3.2.2. Biện pháp 2: Giao quyền “tự chủ”, quyền “tự chịu trách nhiệm” cho tổ
chuyên môn và GV bộ môn ......................................................................................79
3.2.3. Biện pháp 3: Tạo động lực cho việc thực hiện hoạt động dạy học theo
định hướng phát triển năng lực cho học sinh một cách có hiệu quả thông qua
các hợp đồng chất lượng giữa giáo viên với ban giám hiệu .....................................92
3.2.4. Biện pháp 4: Tăng cường kiểm tra, kiểm soát việc thực hiện hợp đồng
chất lượng hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực cho học
sinh ............................................................................................................................94
3.2.5. Biện pháp 5 : Đầu tư và chỉ đạo sử dụng cơ sở vật chất - thiết bị dạy học
Công nghệ thông tin
- CSVC
Cơ sở vật chất
- CT
Cần thiết
- DH
Dạy học
- ĐLT
Đã làm tốt
- ĐLKT
Đã làm không tốt
- ĐT
Đào tạo
- GD
Giáo dục
Phương pháp dạy học
- QL
Quản lý
- QLGD
Quản lý giáo dục
- SGK
Sách giáo khoa
- RCT
Rất cần thiết
- RKK
Rất khả thi
- TBDH
Thiết bị dạy học
- THCS
Trung học cơ sở
Bảng 2.16:
Bảng 3.1.
Thống kê đội ngũ giáo viên của nhà trường ........................................32
Kết quả học tập và rèn luyện đạo đức của học sinh ............................34
Kết quả thi học sinh giỏi .....................................................................35
Thống kê cơ sở vật chất của nhà trường .............................................36
Thống kê thiết bị dạy học của nhà trường ...........................................37
Thống kê thiết bị dạy học tự làm của giáo viên ..................................38
Thống kê trình độ chuyên môn nghiệp vụ của nhân viên phụ
trách của nhà trường ............................................................................38
Thống kê số lượng nghiên cứu khoa học, sáng kiến kinh nghiệm
của nhà trường .....................................................................................38
Tổng hợp ý kiến đánh giá của GV về thực hiệnhoạt động DH
theo định hướng phát triển năng lực cho HS.......................................44
Tổng hợp ý kiến đánh giá của giáo viên về hoạt động học tập của
học sinh theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh ................48
Tổng hợp ý kiến đánh giá của cán bộ quản lý và tổ giáo vụ về
thực hiện quản lý nội dung chương trình dạy học theo định
hướng phát triển năng lực cho học sinh .............................................51
Tổng hợp ý kiến đánh giá của cán bộ quản lý và tổ giáo vụ về
quản lý hoạt động dạy của giáo viên theo định hướng phát triển
năng lực cho học sinh ..........................................................................54
Tổng hợp ý kiến đánh giá của cán bộ quản lý và tổ giáo vụ về
quản lý hoạt động học tập của học sinh theo định hướng phát triển
năng lực................................................................................................58
Tổng hợp ý kiến đánh giá của cán bộ quản lý và tổ giáo vụ về
quản lý hoạt động kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học
những ưu điểm này, việc DH theo hướng phát triển năng lực cho người học
đang được áp dụng ở nhiều nước trên thế giới, trong đó có Việt Nam. Trong
luật GD của Việt Nam, phần mục tiêu GD phổ thông ghi rõ: “Mục tiêu của
giáo dục phổ thông là giúp học sinh phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ,
thể chất, thẩm mĩ và các kĩ năng cơ bản, phát triển năng lực cá nhân, tính
năng động, sáng tạo, hình thành nhân cách con người Việt Nam xã hội chủ
nghĩa”.
Nguyên cứu về DH theo định hướng phát triển năng lực cho người học
trong các nước phát triển đã bước đầu đem lại hiệu quả thiết thực góp phần
cải cách GD. Chương trình GD được thiết kế theo hướng mở, tạo điều kiện
cho GV thiết kế bài dạy năng động hơn, HS có cơ hội lựa chọn nội dung học
2
theo khả năng của mình. Kết quả là đảm bảo được nguyên tắc kết hợp giữa
GD đại trà và mũi nhọn, giữa tính phổ cập với nâng cao trong GD.
Những năm qua, lí luận về QL, lí luận DH, lí luận QL nhà trường đã có
một số tiến bộ, đặc biệt các ý kiến đề xuất về đổi mới thực hiện PPDH, đổi
mới QLDH. Việc DH theo định hướng phát triển năng lực cho người học đòi
hỏi công tác QL trường học phải thích ứng, tạo điều kiện tốt nhất cho từng cá
nhân trong học tập; phải hướng đến xây dựng môi trường học tập mới, trong
đó người học tùy theo năng lực đặc điểm cá nhân, có được các cơ hội lựa
chọn để phát triển. Vì vậy phải có sự QL sao cho phát huy được tối đa nội lực
của người dạy, người học và môi trường bao quát sự DH.
Hiện nay, việc DH ở trong các trường THCS theo định hướng phát
triển năng lực cho HS đã và đang được nghiên cứu và áp dụng. Tuy nhiên
năng lực tổ chức, QL cũng như các điều kiện để tổ chức QL hoạt động DH đó
còn nhiều hạn chế. Việc nghiên cứu các biện pháp QLDH theo định hướng
phát triển năng lực cho HS là vấn đề cấp thiết và quan trọng.
Trường THCS Lê Ngọc Hân thuộc phường Phạm Đình Hổ, quận Hai
đặc thù môn học cho học sinh, góp phần nâng cao chất lượng dạy học, cũng
như chất lượng giáo dục toàn diện ở trường THCS Lê Ngọc Hân, quận Hai Bà
Trưng, thành phố Hà Nội.
5. Nhiệm vụ nghiên cứu
Để đạt được mục đích nghiên cứu ở trên, chúng tôi đề ra các nhiệm vụ
nghiên cứu cụ thể như sau:
- Nghiên cứu cơ sở lí luận về QL hoạt động DH, DH theo định hướng
phát triển năng lực cho HS.
- Khảo sát, đánh giá thực trạng QL hoạt động DH theo định hướng phát
triển năng lực cho HS ở trường THCS Lê Ngọc Hân, quận Hai Bà Trưng,
thành phố Hà Nội và tìm nguyên nhân của thực trạng đó.
4
- Đề xuất các biện pháp QL của hiệu trưởng về DH theo định hướng
phát triển năng lực cho HS trong trường THCS Lê Ngọc Hân, quận Hai Bà
Trưng, thành phố Hà Nội.
6. Phương pháp nghiên cứu
Để thực hiện các nhiệm vụ trên, chúng tôi sử dụng phối hợp các
phương pháp sau:
6.1. Phương pháp nghiên cứu lý thuyết:
+ Phân tích các văn bản về chủ trương chính sách của Đảng và Nhà
nước về GD và ĐT, các văn bản của ngành GD liên quan tới đề tài.
+ Phân tích các tài liệu khoa học về QL, QL hoạt động DH và QL
trường học có liên quan tới đề tài.
+ Nghiên cứu các sách báo, tạp chí có liên quan đến đề tài.
6.2. Phương pháp nghiên cứu thực tiễn:
6.2.1. Phương pháp điều tra khảo sát bằng phiếu:
+ Thu thập các tài liệu thực tế, tìm hiểu các đặc trưng, tính chất của vấn đề.
+ Sử dụng hệ thống câu hỏi đối với CBQL, GV nhà trường để thu thập
- Chương 3: Những biện pháp quản lý hoạt động dạy học theo định
hướng phát triển năng lực cho học sinh ở trường THCS Lê Ngọc Hân, Quận
Hai Bà Trưng, Thành phố Hà Nội.
6
CHƯƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC CHO HỌC SINH
Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ
1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề
Hoạt động QL nói chung và QLDH nói riêng được hình thành và phát
triển cùng với lịch sử hình thành và phát triển các hình thái kinh tế - xã hội.
Lúc đầu, cơ sở lý luận về các hoạt động đó chỉ thể hiện dưới dạng một số ý
tưởng của những nhà triết học và những nhà GD, sau đó dần dần phát triển và
hoàn thiện hơn. Tuy rằng gần đây người ta mới chú ý bàn luận đến QL hoạt
động DH theo định hướng phát triển năng lực cho HS, nhưng hầu hết các ý
tưởng, các quan điểm có trong những công trình nghiên cứu về QLGD và DH
của các nhà khoa học trong mọi thời kì lịch sử đều nhằm mục đích mang lại
hiệu quả cho các hoạt động này. Dưới đây chúng tôi xin khái quát lịch sử
nghiên cứu về QL hoạt động DH đồng thời nêu lên một số kinh nghiệm QL
hoạt động DH của nước ngoài để có những luận cứ tiền đề cho quá trình
nghiên cứu.
1.1.1. Trên Thế giới
Ngay từ thời cổ đại, một số nhà triết học đồng thời là nhà GD ở cả
phương Tây và phương Đông đã có những tư tưởng về QL hoạt động DH.
Xô-cơ-rát (469 - 339 trước Công nguyên) đã đề xuất GD phải “giúp thế hệ trẻ
từng bước tự khẳng định, tự phát hiện tri thức mới mẻ, phù hợp với chân
lý”[20, tr 1-11]. Pơ-la-ton (429 - 347 trước Công nguyên) đã “khẳng định
được vai trò tất yếu của giáo dục trong xã hội, tính quyết định của chính trị
dựng cộng đồng học tập trong nhà trường của các tác giả trên đã được phổ
biến rộng rãi ra nhiều nước trong đó có Việt Nam.
8
1.1.2. Ở Việt Nam
Trước hết phải nói đến tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh (18901969) về QLGD và DH. Bằng việc vận dụng sáng tạo Triết học Mác - Lênin
và kế thừa những tinh hoa của các tư tưởng GD tiên tiến, Người đã để lại cho
nền GD cách mạng Việt Nam những tư tưởng có giá trị cao trong quá trình
phát triển lý luận GD và DH. Về chính sách QLGD, Người khẳng định
“muốn lãnh đạo cho đúng, tất nhiên phải theo đường lối chung” và “chính
sách đúng là nguồn gốc của thắng lợi” [21, tr 415]. Về trình độ cán bộ,
Người dạy “Những cán bộ giáo dục phải luôn luôn cố gắng học tập thêm, học
chính trị, học chuyên môn” [21, tr 394]. “Trong công tác, trong học tập, các
cô chú nên cố gắng thi đua, trao đổi kinh nghiệm, để cùng nhau tiến bộ không
ngừng” [21, tr 105]. Người đã chỉ giáo về PPDH: “Phải nâng cao và hướng
dẫn việc tự học. Lấy tự học làm cốt, do thảo luận và chỉ đạo giúp vào” [21, tr
273]. Về điều kiện và phương tiện DH, Người khẳng định “kinh tế tiến bộ thì
giáo dục mới tiến bộ, kinh tế không phát triển thì giáo dục cũng không phát
triển được,... hai việc đó có quan hệ mật thiết với nhau” [21, tr 402].
Những tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh đối với DH nêu trên, cho
chúng ta thấy hiệu quả QL hoạt động DH sẽ được nâng lên nếu: có chính sách
GD đúng đắn, có đội ngũ người dạy luôn luôn được bồi dưỡng, nâng cao trình
độ để họ có phương pháp đề cao được năng lực của người học, có nguồn tài
lực và vật lực DH đầy đủ và thích hợp, có hệ thống thông tin và môi trường
DH chất lượng cao.
Dựa trên cơ sở lý luận của Chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí
Minh, các nhà khoa học ở Việt Nam đã tiếp cận QLGD và QL hoạt động DH
chủ yếu dựa trên nền tảng lý luận GD học. Hầu hết các cuốn GD học của các
tác giả Việt Nam thường có một chương về QL trường học. Các công trình
1.2.1. Dạy học
Trên cơ sở lý luận của Triết học Mác - Lênin về hoạt động nhận thức
của con người, nhiều nhà khoa học đã tiếp cận khái niệm DH từ cơ sở lý luận
10
của quá trình GD tổng thể. Mặt khác, bằng sự xem xét mối quan hệ giữa các
thành tố cấu trúc của hoạt động, một số tác giả đã luận giải về nội hàm khái
niệm DH từ những góc độ khoa học khác nhau như GD học, tâm lý học, điều
khiển học, … Ví dụ: “Dạy học - một bộ phận của quá trình tổng thể giáo dục
nhân cách toàn vẹn - là quá trình tác động qua lại giữa giáo viên và học sinh
nhằm truyền thụ và lĩnh hội tri thức khoa học, những kỹ năng và kỹ xảo hoạt
động nhận thức và thực tiễn, để trên cơ sở đó hình thành thế giới quan, phát
triển năng lực sáng tạo và xây dựng các phẩm chất của nhân cách người
học” [22, tr 22]; hoặc “Sự học được hiểu là sự biến đổi hợp lý hoạt động và
hành vi” [23, tr 148]; hoặc “Dạy học là quá trình cộng tác giữa thầy với trò
nhằm điều khiển - truyền đạt và tự điều khiển - lĩnh hội tri thức nhân loại
nhằm thực hiện mục đích giáo dục” [24, tr 51].
Như vậy, DH là khái niệm chỉ quá trình hoạt động chung của người dạy
và người học. Quá trình này là một bộ phận hữu cơ của quá trình GD tổng thể,
trong đó:
- Hai hoạt động dạy và học tồn tại song song và phát triển trong cùng
một quá trình thống nhất, chúng bổ sung cho nhau, chế ước nhau và là đối
tượng tác động chủ yếu của nhau, nhằm kích thích động lực bên trong của
mỗi chủ thể để cùng phát triển;
- Người dạy luôn giữ vai trò chủ đạo trong việc định hướng tổ chức,
điều khiển và thực hiện các hoạt động truyền thụ tri thức, kỹ năng và kỹ xảo
đến người học một cách có khoa học;
- Người học ý thức và tổ chức quá trình tiếp thu một cách tự giác, tích
cực, độc lập và sáng tạo hệ thống kiến thức, kỹ năng và kỹ xảo nhằm hình
chỉnh lĩnh vực GD nói chung và DH nói riêng như: Luật GD, chiến lược phát
triển GD, chính sách GD, điều lệ, quy chế, chỉ thị năm học và nội quy của
mỗi cơ sở GD, … Nó là cơ sở pháp lý để xác định mục đích, nội dung,
12
chương trình, kế hoạch, sắp xếp tổ chức, xây dựng cơ chế QL và điều hành
nhân sự DH.
- Bộ máy tổ chức và nhân lực DH
Bộ máy tổ chức của nhà trường (cơ cấu về bộ máy QL, các bộ phận
chuyên môn và nghiệp vụ) và đội ngũ nhân lực của trường (CBQL, GV, HS,
nhân viên phục vụ DH và các lực lượng tham gia GD khác của trường). Nó là
nguồn nhân lực tham gia trực tiếp hoặc gián tiếp hoạt động DH và QL hoạt
động DH.
- Nguồn tài lực và vật lực dạy học: là tài chính, CSVC, kĩ thuật, sản
phẩm công nghệ cần được huy động và sử dụng để tổ chức DH và QL hoạt
động DH. Nó vừa là điều kiện, vừa là nguồn lực vật chất tất yếu để tổ chức
hoạt động DH và QL hoạt động DH.
- Hệ thống thông tin và môi trường dạy học: là những gì mà chủ thể QL
hoạt động DH cũng như chủ thể DH cần hiểu biết về các lĩnh vực chế định
GD&ĐT, bộ máy tổ chức và nhân lực DH, nguồn tài lực và vật lực DH và
những ảnh hưởng thuận hoặc bất thuận của môi trường (tự nhiên và xã hội)
đối với hoạt động DH và QL hoạt động DH.
1.2.2.3. Chức năng quản lý hoạt động dạy học
Các chức năng cơ bản của QL hoạt động DH có nội dung như sau:
- Kế hoạch hóa hoạt động DH là việc làm dựa trên những thông tin về
chế định GD&ĐT, bộ máy tổ chức và nhân lực DH, nguồn tài lực và vật lực
DH và môi trường DH để xây dựng kế hoạch QL hoạt động DH mang tính
pháp quy (được hội đồng GD của trường thông qua và cấp trên phê chuẩn);
bằng việc vạch ra mục tiêu, dự kiến nguồn lực (nhân lực, tài lực và vật lực),
đồng thời huy động các các yếu tố về thái độ, phẩm chất khác nhau của cá nhân
để hoàn thành công việc. Như vậy trong cấu trúc của năng lực có bao hàm cả
kiến thức, kĩ năng, thái độ, các phẩm chất của chủ thể hành động.
Thứ ba, khi nói tới năng lực thực hiện một loại công việc nào đó là cũng
đề cập tới sự sẵn sàng hành động, và tính hiệu quả của hành động trong thực
14
hiện công việc, cũng là đề cập tới sự mong muốn thực hiện công việc của chủ
thể hành động. Năng lực khác với khả năng và cũng khác với tiềm năng.
Thứ tư, có thể xác định một cách sơ lược về các thành phần của năng lực
như sau:
- Kiến thức và kĩ năng;
- Sự vận dụng tổng hợp các yếu tố trên để giải quyết công việc nào đó.
Thứ năm, cần lưu ý rằng năng lực và phẩm chất được hình thành và phát
triển thông qua hoạt động của người học. Đánh giá năng lực cũng phải thông
qua những gì người học thể hiện, làm được trong hoạt động cụ thể.
Trong nghiên cứu và vận dụng thực tiễn GD, chúng tôi phân loại năng
lực gồm: Năng lực chung và năng lực đặc thù môn học.
* Năng lực chung
Năng lực gồm có các yếu tố cơ bản xuất hiện khi thực hiện mọi loại công
việc, mọi người lao động, mọi công dân phải có, đó là các năng lực chung.
Trong DH ở phổ thông, năng lực chung này cần được hình thành và phát triển
ở tất cả các môn học và hoạt động GD.
- Tự học: là năng lực biểu hiện thông qua việc xác định đúng đắn mục
tiêu học tập; lập kế hoạch và thực hiện cách học; và đánh giá, điều chỉnh cách
học nhằm tự học và tự nghiên cứu một cách hiệu quả và có chất lượng.
- Giải quyết vấn đề và sáng tạo: là năng lực biểu hiện thông qua việc
phát hiện và làm rõ được vấn đề; đề xuất, lựa chọn, thực hiện và đánh giá
được các giải pháp giải quyết vấn đề; nhận ra, hình thành và triển khai được
1.2.4. Dạy học theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh
DH theo định hướng phát triển năng lực cho HS được bàn đến nhiều từ
những năm 90 của thế kỷ XX và ngày nay đã trở thành xu hướng GD quốc tế.
DH theo định hướng phát triển năng lực cho HS là hoạt động DH mà người
dạy không chỉ chú ý tích cực hóa HS về hoạt động trí tuệ mà còn chú ý rèn
luyện các năng lực cho HS, đồng thời gắn hoạt động trí tuệ với hoạt động thực
hành, thực tiễn.
16
DH theo định hướng phát triển năng lực cho HS nhằm đảm bảo chất
lượng đầu ra của việc DH, thực hiện mục tiêu phát triển toàn diện các phẩm
chất nhân cách, chú trọng năng lực vận dụng tri thức trong những tình huống
thực tiễn nhằm chuẩn bị cho con người năng lực giải quyết các tình huống của
cuộc sống và nghề nghiệp. Chương trình này nhấn mạnh vai trò của người học
với tư cách chủ thể của quá trình nhận thức.
Khác với DH theo định hướng nội dung, DH theo định hướng phát triển
năng lực cho HS tập trung vào việc mô tả chất lượng đầu ra, có thể coi là “sản
phẩm cuối cùng” của quá trình DH. Việc QL chất lượng DH chuyển từ việc
điều khiển “đầu vào” sang điều khiển “đầu ra”, tức là kết quả học tập của HS.
Chương trình DH theo định hướng phát triển năng lực cho HS không quy
định những nội dung DH chi tiết mà quy định những kết quả đầu ra mong
muốn của quá trình GD, trên cở sở đó đưa ra những hướng dẫn chung về việc
lựa chọn nội dung, phương pháp, tổ chức và đánh giá kết quả DH nhằm đảm
bảo thực hiện được mục tiêu DH tức là đạt được kết quả đầu ra mong muốn.
Trong DH theo định hướng phát triển năng lực cho HS, mục tiêu học tập, tức
là kết quả học tập mong muốn thường được mô tả thông qua hệ thống các
năng lực. Kết quả học tập mong muốn được mô tả chi tiết và có thể quan sát,
đánh giá được. HS cần đạt được những kết quả yêu cầu đã quy định trong
chương trình. Việc đưa ra các chuẩn đào tạo cũng là nhằm đảm bảo QL chất
lực HS, chẳng hạn, gồm:
- Kiến thức, kĩ năng;
- Các năng lực đặc thù môn học;
- Các năng lực chung có điều kiện hình thành và phát triển cho HS
trong bối cảnh nhất định.
Tương ứng với mục tiêu đã xác định, từng môn cần các yêu cầu cần đạt
đối với HS phù hợp ở từng lớp học. Đồng thời cần vạch ra các hoạt động cụ
thể của HS trong quá trình học, chỉ rõ các phương pháp và hình thức học tập,