BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA HÀ NỘI

NGUYỄN ĐẠT MINH

ĐÁNH GIÁ NHỮNG NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG
ĐẾN VIỆC ÁP DỤNG THÀNH CÔNG
PHƯƠNG PHÁP SẢN XUẤT LEAN TẠI CÁC
DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT Ở VIỆT NAM

LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ

HÀ NỘI – 2018

Viết thuê luận văn thạc-1-sĩ, luận án tiến sĩ
Hotline: 092.4477.999
Web: luanvanaz.com - Mail: [email protected]


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA HÀ NỘI

NGUYỄN ĐẠT MINH

ĐÁNH GIÁ NHỮNG NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG
ĐẾN VIỆC ÁP DỤNG THÀNH CÔNG
PHƯƠNG PHÁP SẢN XUẤT LEAN TẠI CÁC
DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT Ở VIỆT NAM

Chuyên ngành: KINH TẾ HỌC
Mã số: 62310101

Hotline: 092.4477.999
Web: luanvanaz.com - Mail: [email protected]

năm 2018


LỜI CẢM ƠN
Tác giả xin được gửi lời cảm ơn chân thành nhất tới TS. Nguyễn Danh Nguyên, người đã
dìu dắt tác giả từ khi còn là một sinh viên đại học, người đã hướng dẫn nghiên cứu tận tình, động
viên trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận án.
Tác giả xin được cảm ơn chân thành tới PGS.TS. Lê Anh Tuấn đã luôn đồng hành và
hướng dẫn tận tình cho tác giả trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận án.
Tác giả xin được cảm ơn tới PGS.TS. Phạm Thị Thanh Hồng, các thầy cô trong bộ môn
Quản lý công nghiệp cùng các thầy cô tại Viện Kinh tế và Quản lý, Trường Đại học Bách Khoa
Hà Nội đã hỗ trợ, góp ý và định hướng nghiên cứu cho luận án.
Tác giả xin được cảm ơn tới các cá nhân, doanh nghiệp tham gia trong quá trình nghiên
cứu đã hợp tác, hỗ trợ cung cấp các thông tin, dữ liệu chính xác, đầy đủ để tác giả có thể hoàn
thành được luận án này.
Tác giả cũng xin được gửi lời cảm ơn tới những người thân yêu trong gia đình đã luôn ở
bên động viên tác giả trong những lúc khó khăn nhất để có thể hoàn thành luận án này.

Tác giả luận án

Nguyễn Đạt Minh

Viết thuê luận văn thạc-4-sĩ, luận án tiến sĩ
Hotline: 092.4477.999
Web: luanvanaz.com - Mail: [email protected]



1.2.2. Kiểm soát quá trình áp dụng LEAN ...................................................................... 6
1.2.3. Quản lý những thay đổi khi áp dụng LEAN .......................................................... 7
1.2.4. Sự tham gia từ bên ngoài doanh nghiệp ................................................................ 8
1.3. Tiêu chí đánh giá kết quả áp dụng thành công phương pháp sản xuất LEAN ............. 9
1.3.1. Tăng năng suất sản xuất ....................................................................................... 10
1.3.2. Nâng cao chất lượng sản phẩm ............................................................................ 10
1.3.3. Giảm chi phí sản xuất .......................................................................................... 11
1.3.4. Tăng khả năng giao hàng đúng hạn ..................................................................... 12
1.4. Một số nghiên cứu điển hình ở Việt Nam................................................................... 12
1.5. Khoảng trống nghiên cứu ........................................................................................... 16
CHƯƠNG 2. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHƯƠNG PHÁP SẢN XUẤT LEAN ....................... 18
2.1. Đặc trưng của phương pháp sản xuất LEAN .............................................................. 18
2.1.1. Cải tiến liên tục thông qua loại bỏ lãng phí ......................................................... 18
2.1.2. Tinh thần đồng đội, chia sẻ giữa các thành viên .................................................. 18
2.1.3. Làm theo tiêu chuẩn nhưng luôn thay đổi để tốt hơn .......................................... 19
2.1.4. Người quản lý chịu trách nhiệm cho nhóm của mình.......................................... 19
2.2. Lãng phí theo quan điểm của phương pháp sản xuất LEAN ...................................... 20
2.2.1. Lãng phí do di chuyển – Transportation .............................................................. 20
2.2.2. Lãng phí do lưu kho – Inventory ......................................................................... 20
2.2.3. Lãng phí do thao tác – Motion............................................................................. 20
2.2.4. Lãng phí to chờ đợi – Waiting ............................................................................. 21

Viết thuê luận văn thạc-5-sĩ, luận án tiến sĩ
Hotline: 092.4477.999
Web: luanvanaz.com - Mail: [email protected]


2.2.5. Lãng phí do sản xuất thừa – Over-production ..................................................... 21
2.2.6. Lãng phí do gia công thừa – Over-Processing..................................................... 21
2.2.7. Lãng phí do sai hỏng – Defects ........................................................................... 21

4.2. Phương pháp nghiên cứu ............................................................................................ 56
4.2.1. Lựa chọn phương pháp nghiên cứu của luận án .................................................. 56
4.2.2. Lựa chọn tình huống nghiên cứu ......................................................................... 58
4.3. Quy trình thu thập dữ liệu ........................................................................................... 63

Viết thuê luận văn thạc-6-sĩ, luận án tiến sĩ
Hotline: 092.4477.999
Web: luanvanaz.com - Mail: [email protected]


4.3.1. Tài liệu thứ cấp .................................................................................................... 64
4.3.2. Phỏng vấn cá nhân ............................................................................................... 65
4.3.3. Quan sát tham gia ................................................................................................ 67
4.4. Quy trình phân tích dữ liệu ......................................................................................... 68
4.4.1. Mã hóa, rút giảm dữ liệu...................................................................................... 69
4.4.2. Trình bày dữ liệu ................................................................................................. 69
4.5. Tóm tắt chương ........................................................................................................... 69
CHƯƠNG 5. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU .............................................................................. 71
5.1. Đánh giá kết quả áp dụng LEAN tại các doanh nghiệp .............................................. 71
5.1.1. Công ty ô tô Toyota Việt Nam – TMV ............................................................... 71
5.1.2. Công ty TNHH công nghiệp chính xác Việt Nam 1 – VPIC1 ............................ 74
5.1.3. Công ty CP sản xuất thương mại LeGroup – LeGroup ....................................... 76
5.1.4. Công ty CP thương mại Hà Yến .......................................................................... 78
5.1.5. Công ty CP cơ khí Phổ Yên – Fomeco ................................................................ 80
5.1.6. Công ty TNHH nhà nước MTV Diesel Sông Công – Disoco ............................. 81
5.1.7. Tổng kết kết quả áp dụng LEAN tại các tình huống nghiên cứu ........................ 82
5.2. Đánh giá các nhân tố tác động đến kết quả áp dụng LEAN ....................................... 85
5.2.1. Lãnh đạo cấp cao cam kết cho quá trình áp dụng LEAN .................................... 85
5.2.2. Quản lý cấp trung cam kết tham gia vào quá trình áp dụng LEAN..................... 88
5.2.3. Doanh nghiệp thiết lập các tiêu chuẩn và tiêu chí đánh giá................................. 91

6.1.3. Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa và công nghiệp hỗ trợ Việt Nam .............. 131
6.2. Những lưu ý trước khi doanh nghiệp tiến hành áp dụng LEAN............................... 132
6.2.1. Thay đổi nhận thức lãnh đạo doanh nghiệp về LEAN ...................................... 133
6.2.2. Đào tạo công cụ, kỹ thuật và tư tưởng vận hành LEAN cho quản lý cấp trung 133
6.2.3. Đảm bảo nghề nghiệp cho người lao động ........................................................ 134
6.2.4. Xây dựng chính sách thúc đẩy LEAN phù hợp và linh hoạt ............................. 134
6.2.5. Từng bước phát triển hệ thống chuỗi cung cấp tốt và đầu tư công nghệ ........... 135
6.3. Lộ trình áp dụng LEAN phù hợp cho các doanh nghiệp sản xuất Việt Nam ........... 135
6.3.1. Giai đoạn I: Ổn định hóa sản xuất (Stabilize).................................................... 137
6.3.2. Giai đoạn II: Tiêu chuẩn hóa sản xuất (Standardize) ........................................ 138
6.3.3. Giai đoạn III: Trôi chảy hóa sản xuất (Smooth) ................................................ 139
6.3.4. Giai đoạn IV: Tinh gọn hóa sản xuất (Slim)...................................................... 139
6.4. Đóng góp mới của luận án và các nghiên cứu tiếp theo ........................................... 140
6.4.1. Đóng góp vào hệ thống lý luận về phương pháp sản xuất LEAN ..................... 140
6.4.2. Hạn chế của luận án và định hướng tiếp theo .................................................... 141
6.5. Kiến nghị .................................................................................................................. 142
KẾT LUẬN .......................................................................................................................... 143
DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ ............................................................ 145
TÀI LIỆU THAM KHẢO .................................................................................................... 145
PHỤ LỤC ................................................................................................................................. 1

Viết thuê luận văn thạc-8-sĩ, luận án tiến sĩ
Hotline: 092.4477.999
Web: luanvanaz.com - Mail: [email protected]


DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
Andon
CSF


Vòng tròn cải tiến chất lượng (Plan-Do-Check-Action)
Hệ thống phòng tránh lỗi

QCC

Vòng tròn cải tiến chất lượng (Quality Control Circle)

SME

Doanh nghiệp nhỏ và vừa (Small and Medium Enterprise)

SMED
SX
Takt time
TBP

Thay khuôn nhanh (Single minute Exchange of Die)
Sản xuất
Nhịp sản xuất
Giải quyết vấn đề của Toyota (Toyota Business Practice)

TMAP-EM

Toyota Motor Asia Pacific- Engineering Manufacturing

TMV

Công ty ô tô Toyota Việt Nam (Toyota Motor Vietnam)

TPM


Trang

Hình 1.1: Mô hình 4P của Liker (2004)

3

Hình 1.2: Mô hình nhân tố thành công của LEAN trong các doanh nghiệp tại Anh

4

Hình 1.3: Mô hình nhân tố tác động đến hiệu quả triển khai LEAN tại các
DNNVV Việt Nam

14

Hình 1.4: Mô hình LEAN Management “Made in Vietnam”

15

Hình 2.1: Các công cụ, kỹ thuật của phương pháp sản xuất LEAN

22

Hình 2.2: Mô hình tổn thất hiết bị trong TPM

25

Hình 2.3: Minh họa hệ thống sản xuất kéo


Hình 3.3: Tỷ lệ lao động trong các DN sản xuất công nghiệp tại Việt Nam 2015

42

Hình 4.1: Mô hình nghiên cứu đề xuất của luận án

56

Hình 4.2: Quy trình phân tích dữ liệu

69

Hình 5.1: Tổng hợp sản lượng sản xuất và lao động của Toyota

71

Hình 5.2: Tổng hợp giờ công lao động/sản phẩm tại TMV

72

Hình 5.3: Tổng hợp số lỗi/xe của công ty ô tô Toyota

72

Hình 5.4: Tổng hợp chi phí sản xuất của công ty ô tô Toyota

73

Hình 5.5: Mức tăng doanh thu và lao động hàng năm của VPIC1


82

Hình 5.12: Minh họa mục tiêu chiến lược cho TPS của công ty Toyota

101

Hình 5.13: Sơ đồ tổ chức, chức năng nhiệm vụ nhóm TPS của Toyota

104

Hình 5.14: Sơ đồ tổ chức ban Kaizen-5S tại Fomeco

106

Hình 5.15: Kết quả mô hình các nhân tố thành công của LEAN

128

Hình 6.1: Các giai đoạn áp dụng LEAN thành công trong DN tại Việt Nam

134

-11Viết thuê luận văn thạc
sĩ, luận án tiến sĩ
Hotline: 092.4477.999
Web: luanvanaz.com - Mail: [email protected]


DANH MỤC BẢNG BIỂU
Tên bảng biểu

36

Bảng 3.3: Tỷ trọng các loại hình doanh nghiệp qua các năm

38

Bảng 3.4: Tỷ lệ doanh nghiệp phân theo quy mô lao động

38

Bảng 3.5: Tổng hợp các đặc điểm quy mô của doanh nghiệp sản xuất Việt Nam

39

Bảng 3.6: Trình độ công nghệ của các doanh nghiệp sản xuất Việt Nam

40

Bảng 3.7: Năng lực quản lý của doanh nghiệp sản xuất Việt Nam

41

Bảng 3.8: Chất lượng người lao động trong các doanh nghiệp Việt Nam

43

Bảng 3.9: Đặc điểm văn hóa của các doanh nghiệp sản xuất Việt Nam

44


LEAN

52

Bảng 4.8: Các biểu hiện của khách hàng tác động đến việc áp dụng LEAN

53

Bảng 4.9: Các biểu hiện đo lường sự thành công khi áp dụng LEAN

53

Bảng 4.10: Sự khác biệt giữa dữ liệu định tính và định lượng

57

-12Viết thuê luận văn thạc
sĩ, luận án tiến sĩ
Hotline: 092.4477.999
Web: luanvanaz.com - Mail: [email protected]


Bảng 4.11: Hồ sơ các tình huống nghiên cứu

59

Bảng 4.12: Đánh giá đặc thù doanh nghiệp với các tình huống đã lựa chọn

60



88

Bảng 5.7: Tổng kết biểu hiện của sự cam kết của quản lý khi áp dụng LEAN

91

Bảng 5.8: Tổng kết biểu hiện của kiểm soát các tiêu chuẩn khi áp dụng LEAN

94

Bảng 5.9: Tổng kết biểu hiện của hoạt động đào tạo và tư vấn khi áp dụng LEAN

98

Bảng 5.10: Tổng kết biểu hiện của các chính sách thúc đẩy LEAN

103

Bảng 5.11: Các biểu hiện của thành lập nhóm chuyên trách đến việc áp dụng LEAN

107

Bảng 5.12: Tần suất cung cấp hàng hóa của các nhà cung cấp nội địa của TMV

108

Bảng 5.13: Các biểu hiện của sự tham gia của nhà cung cấp tác động đến việc áp
dụng LEAN


Web: luanvanaz.com - Mail: [email protected]


DANH MỤC HỘP
Danh mục hộp

Trang

Hộp 5.1: Quan sát vai trò tham gia của lãnh đạo trong các dự án LEAN

85

Hộp 5.1: Áp dụng TPS để nâng cao năng suất và giảm chi phí tại TMV

86

Hộp 5.3: Phỏng vấn về sự tham gia của quản lý vào việc áp dụng LEAN

89

Hộp 5.4: Triển khai LEAN tại các đơn vị của Fomeco

90

Hộp 5.5: Kiểm soát mục tiêu dự án “giảm số hàng thừa trong kho TMV”

92

Hộp 5.6: Thiết lập tiêu chuẩn sử dụng vật liệu tiêu hao tại VPIC1


Hộp 5.14: Quá trình triển khai dự án thay đổi mặt bằng tại VPIC1

112

-14Viết thuê luận văn thạc
sĩ, luận án tiến sĩ
Hotline: 092.4477.999
Web: luanvanaz.com - Mail: [email protected]


PHẦN MỞ ĐẦU
i.

Tính cấp thiết của đề tài
Kinh tế Việt Nam đã đạt được những thành tựu đáng ghi nhận nhưng đang phải đối mặt

với những thách thức, sức ép cạnh tranh ngày càng gay gắt hơn từ quá trình toàn cầu hóa nền
kinh tế. Sự hoán đổi vai trò trên thị trường làm cho khách hàng trở thành người quyết định đến
chất lượng và giá cả của hàng hóa dịch vụ đã đặt ra yêu cầu cho các doanh nghiệp phải nỗ lực
hơn nữa trong việc cải thiện và nâng cao sự hài lòng của khách hàng. Điều này đòi hỏi các doanh
nghiệp và nhà sản xuất phải có chiến lược phát triển sản xuất bền vững thông qua các hoat động
cải tiến năng suất chất lượng, linh hoạt hóa sản phẩm dịch vụ với giá cả cạnh tranh hơn.
Trong những năm qua, ngành công nghiệp sản xuất của Việt Nam đã có những bước tiến
nhanh mạnh về cả số lượng và chất lượng góp phần mang lại lợi ích và giá trị to lớn cho kinh tế
đất nước. Tuy nhiên, bối cảnh sản xuất thế giới đang thay đổi rất nhanh chóng, cuộc cách mạng
công nghiệp lần thứ tư (cách mạng 4.0) là bước đột phá để doanh nghiệp tối ưu hóa quá trình sản
xuất. Áp lực này lại càng lớn hơn đối với lĩnh vực sản xuất của Việt Nam bởi khả năng cập nhật
và bắt kịp tiến trình kết nối toàn cầu còn tương đối thấp. Do đó, để giữ lại được lợi thế, không
còn cách nào khác là các doanh nghiệp sản xuất Việt Nam phải thay đổi và cải tiến liên tục.
Phương pháp sản xuất LEAN được xây dựng dựa trên nền tảng cải tiến liên tục không chỉ

quá trình chuyển đổi sang sản xuất theo LEAN trong thời gian dài, hầu hết những kết quả đạt
được lại chỉ ở một mức độ khá khiêm tốn so với kỳ vọng (Tracey & Flinchbaugh, 2006).
Tại Việt Nam, phương pháp sản xuất LEAN đã được biết đến rộng rãi cả trong nghiên cứu
và thực tiễn. Các nghiên cứu LEAN đã được nhiều nhà nghiên cứu công bố trên các ấn phẩm
khoa học và ứng dụng thực tế. Hàng năm các hội thảo khoa học, chương trình đào tạo về phương
pháp sản xuất LEAN được tổ chức và thu hút đông đảo sự tham gia và chia sẻ của các nhà khoa
học, nhà nghiên cứu, doanh nghiệp và các cá nhân. Một số doanh nghiệp Việt Nam đã triển khai
LEAN và đạt được những thành công nhất định, mang lại những lợi thế cạnh tranh mạnh mẽ về
năng suất lao động, chất lượng sản phẩm và chi phi sản xuất.
Bên cạnh một số kết quả ban đầu thì nhiều doanh nghiệp không đạt được những sự thành
công như mong đợi trong quá trình triển khai áp dụng phương pháp sản xuất LEAN vào hệ thống
sản xuất. Phần lớn doanh nghiệp đã gặp phải những khó khăn khi chuyển đổi sang LEAN và
không đạt được những kết quả như mong đợi và duy trì trong dài hạn. Hiện nay các doanh nghiệp
áp dụng và thành công với phương pháp sản xuất LEAN tại Việt Nam chưa nhiều (Phạm Minh
Tuấn, 2015) và chỉ có khoảng dưới 10% các doanh nghiệp này có khả năng tiếp cận thành công
với phương pháp sản xuất LEAN (Nguyễn Đăng Minh & cộng sự, 2014). Do đó, trả lời câu hỏi
“tại sao” các doanh nghiệp thành công trong khi đó nhiều doanh nghiệp tại Việt Nam lại không
thành công khi áp dụng LEAN là cần thiết. Các doanh nghiệp sản xuất Việt Nam áp dụng LEAN
thì có đặc điểm cần phải lưu ý gì khác so với các doanh nghiệp đã áp dụng LEAN khác.
Từ các vấn đề nêu trên, luận án tập trung nghiên cứu sâu tại các doanh nghiệp sản xuất ở
Việt Nam đã áp dụng LEAN vào hệ thống sản xuất để tìm ra đâu là các nhân tố tác động đến
việc áp dụng LEAN thành công ở Việt Nam. Kết quả nghiên cứu của luận án sẽ làm cơ sở khoa
học cho các nghiên cứu, đóng góp cho lý thuyết và thực tế áp dụng LEAN tại Việt Nam.

ii. Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu
Mục tiêu của luận án là xác định và đánh giá các nhân tố tác động đến việc áp dụng thành
công phương pháp sản xuất LEAN cho các doanh nghiệp sản xuất tại Việt Nam.
Từ mục tiêu nghiên cứu, các nhiệm vụ nghiên cứu gồm:
-ii-


hệ thống sản xuất trên một năm nhưng chưa đạt được kết quả như mong muốn. Từ đó có được
những minh chứng đa chiều phục vụ cho việc xác định các nhân tố thành công của LEAN.
Phạm vi nghiên cứu
Luận án tập trung nghiên cứu về các nhân tố tác động đến việc áp dụng LEAN thành công
tại các doanh nghiệp sản xuất ở Việt Nam trong lĩnh vực cơ khí, lắp ráp, chế tạo tại khu vực miền
Bắc Việt Nam.
Rà soát toàn bộ các nghiên cứu lý luận của sản xuất LEAN, các nghiên cứu áp dụng LEAN
trên thế giới và thực tế triển khai LEAN tại Việt Nam. Tiến hành thu thập và phân tích dữ liệu
tại các doanh nghiệp tham gia nghiên cứu từ khi bắt đầu triển khai LEAN đến năm 2016.

-iiiViết thuê luận văn thạc
sĩ, luận án tiến sĩ
Hotline: 092.4477.999
Web: luanvanaz.com - Mail: [email protected]


iv. Phương pháp nghiên cứu của luận án
Luận án sử dụng cả phương pháp nghiên cứu định lượng và nghiên cứu định tính. Trong
đó phương pháp nghiên cứu định tính là phương pháp được sử dụng chính của luận án thông qua
nghiên cứu tình huống tại các doanh nghiệp điển hình tại Việt Nam khi triển khai áp dụng LEAN.
Các kỹ thuật thu thập dữ liệu bao gồm: (1) Nghiên cứu tài liệu, (2) Thu thập dữ liệu thứ cấp, (3)
Phỏng vấn cá nhân, (4) Quan sát tham gia. Sau khi thu thập dữ liệu, luận án tiến hành mã hóa và
phân tích dữ liệu định tính thông qua kỹ thuật phân tích từ ngữ, quy nạp để chỉ ra các kết quả
nghiên cứu trả lời cho câu hỏi nghiên cứu của luận án.
Nghiên cứu định lượng được sử dụng thông qua điều tra khảo sát sơ bộ để thu thập tình
hình tổng quan áp dụng LEAN tại các doanh nghiệp sản xuất ở Việt Nam và kiểm chứng lại các
kết quả nghiên cứu trước đó ở trong nước về mức độ đạt được thành công khi áp dụng LEAN.

v. Đóng góp mới về khoa học và thực tiễn của luận án
Luận án có những đóng góp mới về mặt học thuật bổ sung vào hệ thống lý luận liên quan

tố thành công của LEAN khi áp dụng vào sản xuất. Nếu một trong các nhân tố đó không được
đảm bảo thì doanh nghiệp khó có cơ hội thành công khi áp dụng LEAN. Kết quả nghiên cứu của
luận án này có thể là tài liệu tham khảo tốt cho: (1) Các cơ quan quản lý vĩ mô nhà nước trong
việc xây dựng các chính sách thúc đẩy năng lực doanh nghiệp và các chương trình năng suất chất
lượng tại Việt Nam. (2) Các trường đại học, các cơ sở đào tạo và tư vấn phục vụ phát triển sản
xuất của doanh nghiệp, nhất là các doanh nghiệp nhỏ và vừa. (3) Các doanh nghiệp có mong
muốn áp dụng thành công phương pháp sản xuất LEAN đặc biệt là trong ngành sản xuất. (4) Các
trung tâm nghiên cứu về LEAN và (5) Các hiệp hội doanh nghiệp Việt Nam trong việc thúc đẩy
liên kết nâng cao khả năng cạnh tranh và hội nhập quốc tế của các doanh nghiệp.

vi. Kết cấu của luận án
Ngoài phần mở đầu và kết luận, luận án được phân chia làm sáu chương chính gồm:
Chương 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu về những nhân tố tác động đến việc áp
dụng thành công phương pháp sản xuất LEAN. Chương này tổng hợp lại tình hình nghiên
cứu ở trong và ngoài nước có liên quan đến việc triển khai áp dụng phương pháp sản xuất LEAN
trong doanh nghiệp và các nhân tố thành công của LEAN trong doanh nghiệp.
Chương 2. Cơ sở lý luận về phương pháp sản xuất LEAN. Chương này trình bày các
vấn đề lý luận liên quan đến khái niệm, đặc điểm áp dụng, mối liên hệ và đặc điểm áp dụng của
các công cụ, kỹ thuật và nguyên tắc của phương pháp sản xuất LEAN.
Chương 3. Tình hình áp dụng và các đặc điểm doanh nghiệp có ảnh hưởng đến kết
quả áp dụng thành công phương pháp sản xuất LEAN. Chương này tập trung trình bày sáu
đặc điểm cơ bản của các doanh nghiệp Việt Nam và tổng quan tình hình kết quả áp dụng LEAN
trong các doanh nghiệp sản xuất tại Việt Nam.
Chương 4. Mô hình và phương pháp nghiên cứu của luận án. Chương này trình bày về
mô hình nghiên cứu các nhân tố thành công của LEAN trong điều kiện các doanh nghiệp sản
xuất Việt Nam và phương pháp nghiên cứu sử dụng của luận án.
Chương 5. Kết quả nghiên cứu. Chương này trình bày các kết quả nghiên cứu về các
nhân tố tác động đến việc áp dụng thành công LEAN được tổng hợp từ các tình huống nghiên
cứu điển hình.
Chương 6. Định hướng giải pháp áp dụng LEAN thành công cho các doanh nghiệp

phát sinh trong quá trình sản xuất đồng thời cung cấp các sản phẩm có giá trị cao nhất theo mong
muốn của khách hàng với giá cả hợp lý. (3) Theo đuổi định hướng phát triển và tối ưu hóa năng
lực của con người để vận hành thành công hệ thống sản xuất một cách toàn diện. (4) Thay đổi
linh hoạt trong hệ thống và tạo dựng năng lực để đảm bảo tạo ra một doanh nghiệp linh hoạt, khả
năng thích ứng cao và phản ứng nhanh với những thay đổi của thị trường cũng như biến đổi của
khoa học công nghệ, với mục đích phát triển và duy trì lợi thế cạnh tranh một cách bền vững.
Quá trình áp dụng LEAN được xem như là một hành trình lâu dài, không phải là một quá
trình trong ngắn hạn hay một kỹ thuật cụ thể nào (Bhasin & Burcher, 2006; Drew, 2004). LEAN
không mạng lại hiệu quả ngay lập tức cho doanh nghiệp mà đây là một quá trình dài hạn, liên
tục. Theo quan điểm này thì doanh nghiệp cần sẵn sàng cho một sự thay đổi về tư duy quản lý
cũng như phải xây dựng các kế hoạch thực hiện trong ngắn hạn và chiến lược dài hạn (Victor,
2008).

Viết thuê luận văn thạc-1-sĩ, luận án tiến sĩ
Hotline: 092.4477.999
Web: luanvanaz.com - Mail: [email protected]


1.1.2. Khái niệm về nhân tố tác động đến sự thành công
Nhân tố tác động đến sự thành công (gọi tắt là “nhân tố thành công”) được định nghĩa như
là “một số lượng hữu hạn các nhân tố mà khi các nhân tố này được thỏa mãn thì sẽ đảm bảo hiệu
quả và nâng cao khả năng cạnh tranh thành công cho các doanh nghiệp và tổ chức” (Rockart,
1979). Trong nhiều thập kỷ qua, nghiên cứu về nhân tố thành công được áp dụng rộng rãi và
được sử dụng trong nhiều lĩnh vực nghiên cứu để xác định những nhân tố quan trọng nhất ảnh
hưởng đến sự thành công của một tổ chức khi triển khai một chương trình, một dự án mới
(Rockart, 1982). Định nghĩa về nhân tố thành công trong các nghiên cứu tùy thuộc vào quan
điểm của mỗi nghiên cứu đó. Leidecker & Bruno (1984) đã định nghĩa nhân tố thành công như
là “các đặc điểm, các điều kiện hoặc các biến mà khi chúng được đảm bảo, được duy trì hoặc
được quản lý một cách đầy đủ thì chúng có thể có một tác động đáng kể đến sự thành công của
một tổ chức trong việc tạo lợi thế cạnh tranh trong một ngành cụ thể”.

thành một lĩnh vực được nhiều học giả nghiên và được coi như một “vũ khí bí mật” giúp loại bỏ
lãng phí và nâng cao chất lượng, do đó giúp giảm chi phí sản xuất (Rose & cộng sự, 2014).
LEAN được xem như là một phương pháp sản xuất toàn diện cho việc tổ chức, điều hành, kiểm
soát và cải tiến liên tục hệ thống sản xuất công nghiệp. LEAN cũng giúp giảm các lãng phí trong
sản xuất thông qua các nỗ lực của con người và thiết bị nhằm nâng cao khả năng đáp ứng nhu
cầu của khách hàng trong khi vẫn sản xuất ra các sản phẩm đảm bảo chất lượng một cách hiệu
quả (Detty & cộng sự, 2000).
LEAN là một cách tiếp cận đa chiều bao gồm các trụ cột quản lý hiệu quả như sản xuất
đúng thời điểm (J.I.T), hệ thống đảm bảo chất lượng, xây dựng tinh thần đồng đội, sản xuất theo
tế bào (Cell manufacturing) và quản lý hệ thống nhà cung cấp (Shah & Ward, 2003). Ngoài ra,
LEAN là một tập hợp các nguyên tắc và công cụ thực hành có thể cải thiện hiệu quả sản xuất
thông qua việc sử dụng các nguyên tắc và công cụ của nó, mục tiêu cuối cùng của LEAN là nhằm
rút ngắn thời gian sản xuất, giảm chi phí sản xuất bằng việc loại bỏ lãng phí trong khi vẫn giúp
nâng cao được kỹ năng của nhân viên và sự hài lòng của khách hàng (Cook & Graser, 2001;
Creese, 2000).
Liker (2004) trong mô hình 4P của LEAN đã gợi ý về những vấn đề mà doanh nghiệp cần
chú ý khi áp dụng LEAN thành công. Theo đó, Liker (2004) gợi ý rằng khi doanh nghiệp tiến
hành chuyển đổi sang LEAN cần chú ý đến bốn thành phần chính của quá trình - “4P” gồm: (1)
Theo đuổi triết lý cải tiến liên tục trong dài hạn của LEAN (Philosophy), (2) Loại bỏ các dạng
tồn tại của lãng phí bằng các công cụ quản lý và kiểm soát quá trình (Process), (3) Phát triển
năng lực con người để vận hành LEAN bằng việc tạo dựng sự đồng thuận và tinh thần đồng đội
(People & Partner), (4) Xây dựng năng lực tư duy cải tiến liên tục và tinh thần tự học hỏi để triển
khai LEAN và giải quyết linh hoạt các vấn đề (Problem Solving).

Hình 1.1: Mô hình 4P của Liker (2004)
(Nguồn: Liker, J. K. (2004). The toyota way: 14 Management Principles from the World's
Greatest Manufacturer: Mc Graw Hill.)

Viết thuê luận văn thạc-3-sĩ, luận án tiến sĩ
Hotline: 092.4477.999

định dành cho các hoạt động mua sắm công cụ hỗ trợ, đầu tư cho cải tiến và các chương trình
đào tạo, tư vấn (Achanga & cộng sự, 2006; Bakås & cộng sự, 2011).
Quan trọng nhất
1. Tầm nhìn chiến
lược của lãnh đạo

Hỗ trợ
2. Sự tham gia của con người
3. Thay đổi văn hóa
4. Cung cấp các nguồn lực

Áp dụng LEAN
thành công

Hình 1.2: Nhân tố thành công của LEAN trong các doanh nghiệp tại Anh
(Nguồn: Achanga & cộng sự (2006), Critical success factors for lean implementation within
SMEs, Journal of Manufacturing Technology Management, 17(4), pg. 460-471)
-4-

Viết thuê luận văn thạc sĩ, luận án tiến sĩ
Hotline: 092.4477.999
Web: luanvanaz.com - Mail: [email protected]


Tiếp theo, Kumar & cộng sự (2009) cho rằng ngoài sự cam kết hỗ trợ từ lãnh đạo cấp cao
thì sự cam kết và ý thức tham gia của người công nhân sẽ quyết định đến việc doanh nghiệp có
thể triển khai thành công LEAN hay không. Xét về bản chất, LEAN ban đầu hướng đến hoạt
động của người lao động trực tiếp tại dây chuyền. Do đó, bất kỳ thay đổi nào diễn ra tại khu vực
làm việc của dây chuyền đều sẽ tác động mạnh mẽ và trực tiếp đến hoạt động tác nghiệp hàng
ngày của người công nhân. Do đó, chỉ khi người công nhân có cam kết thay đổi và chủ động


Cam kết cung cấp các Achanga (2006); Alhuraish & cộng sự (2014); Bakås & cộng
nguồn lực cần thiết của sự (2011); Coronado & Antony (2002); Kundu & Manohar
lãnh đạo
(2012)

3

Sự tham gia của người Ab Wahid & Corner (2011); Bakås & cộng sự (2011); Kumar
lao động vào quá trình
(2009); Kundu & Manohar (2012); Womack & cộng sự (1990);
Hibadullah & cộng sự, (2014)
(Nguồn: Tác giả tổng hợp)

Viết thuê luận văn thạc-5-sĩ, luận án tiến sĩ
Hotline: 092.4477.999
Web: luanvanaz.com - Mail: [email protected]


1.2.2. Kiểm soát quá trình áp dụng LEAN
Khi doanh nghiệp áp dụng LEAN nghĩa là họ sẽ đưa các công cụ, kỹ thuật với triết lý của
LEAN ứng dụng vào hoạt động sản xuất của doanh nghiệp (Wilson, 2010). Việc chuyển đổi sản
xuất từ một hệ thống truyền thống sang LEAN cần phải được xem như một hành trình lâu dài,
không phải là một hoạt động trong ngắn hạn hay một kỹ thuật cụ thể nào và đồng thời doanh
nghiệp cần phải kiểm soát được quá trình đó (Bhasin & Burcher, 2006; Drew & cộng sự, 2004).
Thứ nhất, Hibadullah & cộng sự (2014) cho rằng việc triển khai áp dụng LEAN kết hợp
với kiểm soát quá trình thông qua sử dụng các kỹ thuật thống kê giúp doanh nghiệp có được
những dữ liệu để đưa ra các quyết định khi áp dụng LEAN.
Thứ hai, Dennis (2015) và Liker (2006) bổ sung thêm vai trò của việc thiết lập hệ thống
các tiêu chuẩn để người quản lý và công nhân có thể nhận biết được thế nào là đúng, thế nào là