Đề tài NCKH: Phân tích – đánh giá những nhân tố tác động đến việc chọn ngành của sinh viên
Khoa Thương Mại – Đại học dân lập Văn Lang

CHƯƠNG 1 : ĐẶT VẤN ĐỀ

1.1 Bối cảnh của đề tài cần nghiên cứu:
Như chúng ta đã biết, hiện tại Khoa Thương Mại – ĐH Văn Lang có 2
chuyên ngành : Thương mại quốc tế và Marketing. Mỗi khóa, sau khi đến học kỳ
3 đều phải chọn ra cho mình một chuyên ngành. Để tìm hiểu sâu hơn về vấn đề
này, nhóm chúng tôi quyết định chọn nghiên cứu đề tài “Phân tích – đánh giá
nhân tố tác động đến việc lựa chọn ngành học của Sinh viên Khoa Thương mại –
ĐH Văn Lang”.

1.2 Phát biểu vấn đề:
Hiện nay, với 2 chuyên ngành Thương mại quốc tế và Marketing, các sinh
viên khoa Thương Mại - Đại học dân lập Văn Lang có 2 hướng lựa chọn lối đi
vào đời cho mình. Tuy nhiên, thực tế thì lối đi ấy chỉ thật sự mở rộng chào đón
những người thích hợp với nó. Nhưng do việc không hiểu rõ về ngành học từ
đầu, cũng như thiếu sót trong việc tư vấn từ những người có trách nhiệm mà
hiện tại không ít sinh viên đã chọn cho mình sai lối đi, dẫn đến tình trạng học sai
ngành, sai sở thích, năng lực.
Điều này càng khiến cho việc tìm hiểu rõ hành vi, xu hướng của sinh viên
trong việc lựa chọn ngành học ngày càng trở nên quan trọng.

1.3 Mục đích của nghiên cứu:
- Mục tiêu chính là khảo sát hành vi của Sinh Viên để thăm dò những nhân tố
ảnh hưởng đến việc lựa chọn ngành học của Sinh viên Khoa Thương Mại.
- Phân tích và đánh giá những nhu cầu, sở thích, nguyện vọng của Sinh viên
trong việc lựa chọn ngành.
- Nhận xét, đề xuất những ý kiến đóng góp nhằm giúp cho việc chọn ngành
của sinh viên Khoa Thương mại đi đúng hướng và phù hợp với khả năng, tránh


3.

Phương pháp thực hiện

Chương III : Tổng quan về Khoa Thương mại – Các ngành học và xu
hướng chọn ngành của Sinh viên khoa Thương Mại trong những năm qua.
Chương IV : Kết quả thảo luận và nghiên cứu
Chương V : Kết luận và Kiến nghị
1.

Kết luận

2.

Kiến nghị

SV thực hiện: Lai Minh Khoa, Bùi Thị Ngọc Nhân, Nguyễn Thị Ngọc, Dương Thùy
Trang
2


Đề tài NCKH: Phân tích – đánh giá những nhân tố tác động đến việc chọn ngành của sinh viên
Khoa Thương Mại – Đại học dân lập Văn Lang

CHƯƠNG 2: LỊCH SỬ CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY – CƠ SỞ
LÝ LUẬN & PHƯƠNG PHÁP THỰC HIỆN
2.1 Lịch sử các công trình nghiên cứu trước đây
- Hiện chưa có công trình nào trước đây.


Khoa Thương Mại – Đại học dân lập Văn Lang

 Đối với người tiêu dùng, tiến trình nhận thức giúp họ để ý, hiểu rõ
sản phẩm hay sử dụng dịch vụ phù hợp với nhu cầu và thị hiếu của
họ.
 Nắm rõ được nhu cầu và thị hiếu của khách hàng thì rất dễ dàng
chinh phục họ.
- Tiến trình ra quyết định mua hàng và sử dụng dịch vụ:
 Tiến trình ra quyết định mua hàng hay sử dụng dịch vụ của khách
hàng chịu ảnh hưởng rất lớn từ môi trường xung quanh, sắc thái,
không gian hữu hình, thời tiết..v.v..

2.3 Phương pháp nghiên cứu :
- Nghiên cứu tại bàn: thu thập thông tin từ sách báo, tài liệu có liên quan
đến đề tài.
- Nghiên cứu tại hiện trường: quan sát, phỏng vấn trực tiếp sinh viên,
BCN khoa Thương Mại.
- Phân tích: phân tích các dữ liệu thu thập được.
- So sánh: so sánh về xu hướng chọn ngành của các khoá.

SV thực hiện: Lai Minh Khoa, Bùi Thị Ngọc Nhân, Nguyễn Thị Ngọc, Dương Thùy
Trang
4


Đề tài NCKH: Phân tích – đánh giá những nhân tố tác động đến việc chọn ngành của sinh viên
Khoa Thương Mại – Đại học dân lập Văn Lang

CHƯƠNG 3: TỒNG QUAN VỀ KHOA THƯƠNG MẠI – XU
HƯỚNG CHỌN NGÀNH TRONG NHỮNG NĂM QUA

cung ứng, thanh toán quốc tế, quản trị rủi ro trong ngoại thương, quản lý chất
lượng hàng hóa, nghiệp vụ ngân hàng quốc tế, v.v.
Kể từ năm 1995 cho đến nay (từ khóa 1 đến khóa 14), Khoa đã nhận tất cả là
3.713 sinh viên, trong đó Khoa đã cho tốt nghiệp 2.006 sinh viên (chỉ tính đến Khóa
10, chưa kể số sinh viên khóa 11 sắp tốt nghiệp). Tỷ lệ sinh viên tốt nghiệp so với số
nhập học của 10 khóa là 76,8%, một tỷ lệ khá cao.
Tỷ lệ số sinh viên tốt nghiệp có việc làm sau một năm ra trường lên đến 85%90%. Sinh viên, sau khi tốt nghiệp, thường được tuyển dụng vào các công ty, doanh
nghiệp tư nhân trong nước hay nước ngòai, tỷ lệ khỏang 85% và chỉ có khoảng
15% số sinh viên tốt nghiệp đi làm cho khu vực nhà nước. Ngoài ra, cũng phải kể
đến số sinh viên tốt nghiệp tự mình quản lý doanh nghiệp riêng của mình. Hầu hết
các sinh viên tốt nghiệp chuyên ngành Marketing đều làm đúng ngành nghề mà
mình học. Đối với số sinh viên thuộc chuyên ngành Thương mại Quốc tế, chỉ có 5%
là làm việc trong các công ty xuất nhập khẩu; số còn lại tìm việc làm trong các lĩnh
vực khác như công nghiệp chế biến, dịch vụ, dược, dệt may, ngân hàng, v.v. Cho tới
nay, sinh viên tốt nghiệp tại Khoa Thương mại có việc làm tại đa số các công ty đa
quốc gia như AC Nielsen, Pepsi Co., Wan Hai, Colgate –Palmolive, Unilever,
PricewaerhouseCoopers, các ngân hàng lớn như Hong Kong Shanghai Banking
Corporation (HSBC), Ngân Hàng Á Châu, các công ty xuất nhập khẩu lớn của Việt
Nam, và một số trở về quê nhà làm trưởng phòng hay giám đốc các cơ quan chức
năng ở đó.
Hiện nay, Khoa Thương mại đang xây dựng các tiêu chuẩn đầu ra cho sinh viên
hai chuyên ngành Marketing và Thương mại Quốc Tế. Sau khi các tiêu chuẩn này
được công bố và áp dụng, các sinh viên tốt nghiệp khi ra trường sẽ có cơ hội nhận
SV thực hiện: Lai Minh Khoa, Bùi Thị Ngọc Nhân, Nguyễn Thị Ngọc, Dương Thùy
Trang
6


Đề tài NCKH: Phân tích – đánh giá những nhân tố tác động đến việc chọn ngành của sinh viên
Khoa Thương Mại – Đại học dân lập Văn Lang


Đề tài NCKH: Phân tích – đánh giá những nhân tố tác động đến việc chọn ngành của sinh viên
Khoa Thương Mại – Đại học dân lập Văn Lang

CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
VÀ THẢO LUẬN

4.1 Quá trình cảm nhận và nhận thức của sinh viên:

-

Đối với đa số sinh viên, việc lựa chọn ngành học là một việc làm có ảnh

hưởng rất lớn đối với cuộc sống, tương lai của mỗi sinh viên sau này. Chính vì
vậy, việc tư vấn lựa chọn ngành cho Sinh viên càng trở nên quan trọng đối với
các bậc phụ huynh cũng như những nhà làm giáo dục có liên quan.
-

Trước đây, tại Khoa Thương Mại, khi chưa phân ngành, việc tư vấn chọn

ngành, cũng như việc băn khoăn không biết học ngành gì sau 3 học kỳ tại Khoa
Thương Mại – Đại học dân lập Văn Lang là không có.
-

Tuy nhiên, từ Khóa 3 – 1997 đến nay, cùng với việc kinh tế ngày càng

mở cửa, sự cạnh tranh ngày càng khốc liệt hơn, thì Khoa Thương Mại – Đại học
dân lập Văn Lang đã bắt đầu phân ngành và có 2 chuyên ngành: ngành Thương
Mại Quốc Tế và ngành Marketing, đáp ứng nhu cầu của sinh viên và xã hội.


61

72
Có

60
77

40
20

39

Không

28

0
K12

K13

K14

- Đối với K12 và K13: việc tỉ lệ có định hướng trước khi vào Đại Học đã cho
thấy có sự tư vấn rất tốt từ gia đình, và sự quan tâm đến tương lai của bản thân
Sinh viên.
- Đối với K14: Tỉ lệ có định hướng trước khi vào đại học của Sinh viên K14
Khoa Thương Mại cho thấy đa số không được tư vấn nhiều hay ít có sự quan
tâm từ phía gia đình hơn. Hỏi thêm các trường hợp này, chúng tôi được biết đa

Do bạn bè ảnh hưởng
Do tên chuyên ngành hấp dẫn
0%

Rất ảnh hưởng
Ảnh hương ít

20%

40%

Ảnh hưởng
Không ảnh hưởng

60%

80%

100%

Bình thường

SV thực hiện: Lai Minh Khoa, Bùi Thị Ngọc Nhân, Nguyễn Thị Ngọc, Dương Thùy
Trang
10


Đề tài NCKH: Phân tích – đánh giá những nhân tố tác động đến việc chọn ngành của sinh viên
Khoa Thương Mại – Đại học dân lập Văn Lang


(%)

Do tên chuyên ngành hấp dẫn

5

30

29

16

20

Do bạn bè ảnh hưởng

2

14

21

18

45

Do tư vấn của gia đình

9


20

Do bản thân thấy phù hợp

43

39

11

3

4

Nhìn chung, hầu hết các quyết định lựa chọn ngành của Sinh viên đều đa số
dựa vào sự quyết định của bản thân, với 43%% và 39% cho rằng các bạn lựa
chọn ngành là do bản thân thấy phù hợp. Điều này cần được khuyến khích vì
chính bản thân mỗi sinh viên tự hiểu điểm mạnh, điểm yếu của mình hơn ai hết
và mọi thông tin còn lại chỉ có giá trị tham khảo.
Về phía thông tin báo đài, thì phần đông cũng bị ảnh hưởng khi có đến 35%
sinh viên bị ảnh hưởng bởi thông tin báo đài. Điều này có thể khiến xu hướng
lựa chọn ngành Marketing có sự gia tăng trong thời gian tới, vì hiện nay báo chí
đang cho rằng ngành Marketing là ngành “hot” và dễ xin việc làm. Tuy vậy cũng
có khoảng 14% và 20% sinh viên cho rằng họ ít bị ảnh hưởng và không bị ảnh
hưởng bởi các thông tin từ báo đài.
Các năm vừa qua, Ban Chủ Nhiệm Khoa và các thầy cô luôn tích cực tư vấn
cho sinh viên trong việc lựa chọn ngành học. Tuy nhiên có vẻ như sự tư vấn đó
chưa đạt được nhiều hiệu quả khi chỉ có 4% và 20% là rất ảnh hưởng và có ảnh
hưởng từ sự tư vấn của Ban Chủ Nhiệm Khoa và các thầy cô.
Bên cạnh đó, về phía gia đình cũng có sự tác động đến hành vi ra quyết định

Biểu đồ 4.3 Mức độ am hiểu về chuyên ngành đã lựa chọn của sinh viên
K12

Mức độ am hiểu về chuyên ngành đã lựa chọn của Sinh
viên K12

Hoàn toàn không hiểu

100%

0
7
10

4

Chưa hiểu rõ lắm

26

80%
60%

26

Hiểu lờ mờ

37

Hiểu

Với tỉ lệ như vậy, rõ ràng có thể thấy được rằng hiện tại nhiều sinh viên K12
Thương Mại quốc tế đang học mà không biết mình học gì, ra trường làm gì,
không còn là một viễn cảnh màu hồng ra trường làm ngân hàng, ngồi phòng máy
lạnh nữa.

Biểu đồ 4.4 Mức độ am hiểu về chuyên ngành đã lựa chọn của sinh
viên K13
Mức độ am hiểu về chuyên ngành đã lựa chọn của sinh viên
K13

100%

0
8

0
18

80%

26

26

20%

Chưa hiểu rõ lắm
Hiểu lờ mờ

60%

Đề tài NCKH: Phân tích – đánh giá những nhân tố tác động đến việc chọn ngành của sinh viên
Khoa Thương Mại – Đại học dân lập Văn Lang

Tỉ lệ của ngành Thương mại quốc tế K13 về sự am hiểu chuyên ngành lựa
chọn là 54% hiểu và 2% hiểu rất rõ, tì lệ này cao hơn so với K12 Thương mại
quốc tế. Điều này cho chúng ta thấy được 2 vấn đề:


Việc định hướng của Khoa Thương Mại có hiệu quả.



Nếu ngược lại, có nghĩa là ngành Thương mại quốc tế ở khoa Thương

Mại đang có xu hướng làm cho sinh viên ngày càng không hiểu là mình học gì,
và học ra làm gì.

Biểu đồ 4.5 Mức độ am hiểu về chuyên ngành sắp lựa chọn của sinh
viên K14

Mức độ am hiểu về chuyên ngành sắp lựa chọn của sinh viên
K14

1%

2%
35%

37%


ngành của nhiều sinh viên các khóa tiếp theo. Ngoài ra, những yếu tố đó còn ảnh
hưởng đến chất lượng sinh viên tốt nghiệp ra trường sau này.

Biều đồ 4.6 Biểu đồ về sự lựa chọn của K12 Marketing sau khi đã chọn
chuyên ngành
Biểu đồ về sự lựa chọn của K12 Marketing sau
khi đã chọn chuyên ngành
2% 5%

93%

Vẫn giữ nguyên quyết định

Chọn lại chuyên ngành khác

Không học Khoa Thương Mại

SV thực hiện: Lai Minh Khoa, Bùi Thị Ngọc Nhân, Nguyễn Thị Ngọc, Dương Thùy
Trang
15


Đề tài NCKH: Phân tích – đánh giá những nhân tố tác động đến việc chọn ngành của sinh viên
Khoa Thương Mại – Đại học dân lập Văn Lang

Biểu đồ 4.7 Biểu đồ về sự lựa chọn của K12 TMQT sau khi đã chọn
chuyên ngành
Biểu đồ về sự lựa chọn của K12 TMQT sau khi đã
chọn chuyên ngành


Trang
16


Đề tài NCKH: Phân tích – đánh giá những nhân tố tác động đến việc chọn ngành của sinh viên
Khoa Thương Mại – Đại học dân lập Văn Lang

cách dạy của giảng viên khó hiểu. Một số ý kiến cho rằng sau khi học xong, các
bạn không biết áp dụng gì cho công việc tương lai…
Biểu đồ 4.8 Biểu đồ về sự lựa chọn của K13 Marketing sau khi đã
chọn chuyên ngành
Biểu đồ về sự lựa chọn của SV K13 Marketing
sau khi đã lựa chọn chuyên ngành

16%
2%

82%

Vẫn giữ nguyên quyết định

Chọn lại chuyên ngành khác

Không học Khoa Thương Mại

Biểu đồ 4.9 Biểu đồ về sự lựa chọn của K13 TMQT sau khi đã chọn
chuyên ngành
Biểu đồ về sự lựa chọn của SV K13 TMQT sau khi
đã lựa chọn chuyên ngành


có sở thích ở một lĩnh vực khác như: y dược, Công nghệ thông tin, Mỹ thuật
công nghiệp… có thể thấy các trường hợp này chủ yếu là đã không có sự định
hướng trước khi nộp nguyện vọng vào khoa Thương Mại. Nhiều bạn chọn ngành
Marketing xong thì không biết sau này học xong làm gì…

Biểu đồ 4.10 Biểu đồ đánh giá về chương trình học của
Khoa Thương Mại

Biểu đồ đánh giá về chương trình học của sinh
viên Khoa Thương Mại
Rất tốt
Tốt
Bình thưòng
Tạm chấp nhận

Các môn học

Rất tệ hại
Phương pháp
học
Giáo trình

Giảng viên
0%

20%

40%

60%


được(%)
Giảng viên

3

52

40

5

0

Giáo trình

5

39

48

7

1

Phương pháp học

2


nhưng ít có sinh viên chịu tự mày mò nghiên cứu thêm các tài liệu khác mà
thường chỉ học mỗi Slide bài giảng của giàng viên – mặc dù các slide này chủ
yếu tóm tắt các ý chính.
Về phương pháp học: đa số sinh viên chỉ đánh giá phương pháp học ở mức
bình thường với 50% ý kiến. Ở khía cạnh này, mỗi một môn có một phương
pháp học khác nhau và ở mỗi chuyên ngành cũng khác nhau. Có một số ý kiến
đánh giá phương pháp học ở Khoa Thương Mại chỉ ở mức tạm chấp nhận
được(11%) cho đến mức rất tệ hại(2%), giải thích cho nguyên nhân này là do ở
một số giảng viên ít cho sinh viên làm bài tập tình huống nhiều, chỉ vào lớp
giảng hết bài xong rồi ra.
Về môn học: ở khía cạnh này, đa số các sinh viên cũng chỉ đánh giá ở mức
bình thường với tỉ lệ 50%. Một số cho rằng có một số môn học không cần thiết,
SV thực hiện: Lai Minh Khoa, Bùi Thị Ngọc Nhân, Nguyễn Thị Ngọc, Dương Thùy
Trang
19


Đề tài NCKH: Phân tích – đánh giá những nhân tố tác động đến việc chọn ngành của sinh viên
Khoa Thương Mại – Đại học dân lập Văn Lang

không biết học xong đề làm gì - với 11% và 1% sinh viên đánh giá các môn học
là chỉ ở mức tạm và rất tệ.
 Tóm lại, hành vi của sinh viên bị chi phối bởi nhiều yếu tố tác động.
Qua tìm hiểu và phân tích, chúng tôi thấy rằng việc lựa chọn chuyên ngành là
một quá trình quan trọng và có chọn lọc, cân nhắc từ nhiều yếu tố, yếu tố nào
tác động mạnh thì sẽ ảnh hưởng lớn đến quyết định của sinh viên. Tuy nhiên
đối với việc lựa chọn chuyên ngành thì năng lực bản thân có phụ hợp hay
không là nhân tố quan trọng nhất quyết định đến sự thành công. Vì vậy sự
ảnh hưởng của nhiều yếu tố khác sẽ gây ra tình trạng chọn và học sai ngành.


Trang
21


Đề tài NCKH: Phân tích – đánh giá những nhân tố tác động đến việc chọn ngành của sinh viên
Khoa Thương Mại – Đại học dân lập Văn Lang

Biểu đồ 5.1 Biểu đồ đánh giá công tác định hướng chọn ngành của Khoa
Thương Mại
Biểu đồ đánh giá công tác định hướng chọn
ngành của Khoa Thương Mại

4%
19%

8%
18%

51%

Rất tốt

Tốt

Bình thường

Kém hiệu quả

Rất tệ



60

80

100

120

140

SV thực hiện: Lai Minh Khoa, Bùi Thị Ngọc Nhân, Nguyễn Thị Ngọc, Dương Thùy
Trang
22


Đề tài NCKH: Phân tích – đánh giá những nhân tố tác động đến việc chọn ngành của sinh viên
Khoa Thương Mại – Đại học dân lập Văn Lang

Ngoài những lý do về việc phân biệt trình độ tiếng Anh giữa 2 chuyên ngành,
tên ngành Thương Mại quốc tế nghe hay, hay là cho rằng ngành Thương mại
quốc tế dễ xin việc làm hơn ngành Marketing thì các bạn sinh viên còn có thêm
nhiều lý do khác nữa như : lương khi làm về ngành Thương mại quốc tế cao hơn,
công việc nhàn và môi trường ổn định hơn, học Thương Mại quốc tế có thể làm
cả kế toán, chưa tự tin để học Marketing vì Marketing cần sáng tạo, hay vì Ban
Chủ Nhiệm Khoa dự tính xét điểm đầu vào của ngành Thương mại quốc tế cao
hơn…
Những lý do trên có những lý do đúng đắn, cũng có những lý do xuất phát từ
quan điểm sai lầm của sinh viên. Do vậy cần phải định hướng rõ hơn, tránh
những suy nghĩ sai lệch dẫn đến tình trạng sinh viên đổ vào ngành Thương mại

 Đối với Khoa Thương Mại:
Rất nhiều các bạn sinh viên đề xuất rằng Khoa Thương Mại nên tổ
chức ngày tư vấn định hướng chọn ngành cho sinh viên ngay từ học kỳ đầu
tiên và cần có tài liệu cụ thể để sinh viên xem và nghiên cứu; trong tài liệu sẽ
giới thiệu từng chuyên ngành, triển vọng hiện nay của từng chuyên ngành,
đối tượng với tính cách thế nào thì phù hợp với chuyên ngành nào, từng
chuyên ngành sẽ được học những môn học gì? Sau khi học chuyên ngành đó
ra trường có thể làm những công việc gì?
Ngoài ra, các bạn muốn ngày định hướng sẽ diễn ra như một hội thảo,
có sự tham gia thảo luận của một số cựu sinh viên hoặc các anh chị sinh viên
khóa trên để các bạn có thể thắc mắc, trao đổi.
Bên cạnh đó, có đề xuất là cần có một bài test để có thể có một kết quả
tương đối chính xác về khí chất, tính cách cũng như tâm lý của bản thân phù
hợp với ngành học nào.
Về việc phân biệt trình độ anh văn, nhiều ý kiến phản đối và cho rằng
không nên có sự phân biệt trình độ anh văn vì sẽ gây ảnh hưởng lớn đến
quyết định chọn ngành của các bạn. Chẳng hạn có nhiều bạn thích học
Thương mại quốc tế, nhưng nghe các anh chị khóa trên nói phải đạt điểm
Bulat hay Toeic cao mới được ra trường thì các bạn lại chuyển sang chọn học
Marketing. Do đó đề nghị Khoa Thương Mại xem xét lại về điểm đầu ra
tiếng Anh cho sinh viên 2 chuyên ngành một cách phù hợp nhất dựa trên yêu
cầu xã hội và trình độ của sinh viên khoa Thương Mại hiện nay, hoặc là cùng
cao, hoặc cùng thấp, không nên để một ngành thì điểm đầu ra cao, một ngành
thì điểm đầu ra thấp.
Về việc phân biệt điểm đầu vào của từng chuyên ngành, các bạn sinh
viên cũng phản đối vì nếu xét điểm đầu vào thì sẽ nảy sinh nhiều bất cập.
Thứ nhất, nếu khoa Thương Mại quy định để vào học ngành Thương mại
quốc tế cần có điểm tích lũy là 6,5 trở lên chẳng hạn, thì những bạn muốn
học Thương mại quốc tế và có khả năng hơn ở chuyên ngành này lại không
được vào. Trong khi đó điểm số trong suốt quá trình học các môn đại cương

ngành của khoa Thương Mại sẽ ngày hoàn thiện hơn. Ngoài ra với đề tài này
chúng tôi cũng hy vọng sẽ giúp các bạn sinh viên khoa Thương Mại sau này
có một cái nhìn đúng đắn nhất trong việc lựa chọn ngành học cho bản thân
mình, tránh tình trạng chọn sai ngành, không phù hợp với khả năng bản
thân.

SV thực hiện: Lai Minh Khoa, Bùi Thị Ngọc Nhân, Nguyễn Thị Ngọc, Dương Thùy
Trang
25