ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

NGUYỄN THỊ TÌNH

QUẢN LÝ CƠ SỞ VẬT CHẤT
Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ THỊ XÃ
QUẢNG YÊN, TỈNH QUẢNG NINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

THÁI NGUYÊN - 2015
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN




ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

NGUYỄN THỊ TÌNH

QUẢN LÝ CƠ SỞ VẬT CHẤT
Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ THỊ XÃ
QUẢNG YÊN, TỈNH QUẢNG NINH
Chuyên ngành: QUẢN LÝ GIÁO
DỤC Mã số: 60.14.01.14

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: GS. TSKH. NGUYỄN VĂN

hoàn thành luận văn.
Tác giả cũng xin gửi lời cảm ơn Lãnh đạo UBND, Phòng GD&ĐT, Cán
bộ quản lý và giáo viên các trường THCS thị xã Quảng Yên tỉnh Quảng Ninh
cùng bạn bè, người thân đã tạo điều kiện cả về thời gian, vật chất, tinh thần cho
tác giả trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn.
Trong quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, mặc dù bản
thân em đã luôn cố gắng nhưng chắc chắn không tránh khỏi những khiếm
khuyết. Kính mong được sự góp ý, chỉ dẫn của các Thầy, các Cô và các bạn
đồng nghiệp.
Em xin trân trọng cảm ơn!
Tác giả

Nguyễn Thị Tình

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu –
ĐiiHTN

n


MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN ................................................................................................. i
LỜI CẢM ƠN ......................................................................................................ii
MỤC LỤC ..........................................................................................................iii
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT.................................................................iv
DANH MỤC CÁC BẢNG .................................................................................. v
DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ ................................................................................. v
MỞ ĐẦU ............................................................................................................. 1
1. Lý do chọn đề tài ............................................................................................. 1
2. Mục đích nghiên cứu của đề tài .......................................................................

1.4.3. Biện pháp quản lý CSVC của Hiệu trưởng nhà trường THCS............ 27
1.5. Những yếu tố tác động đến hiệu quả quản lý CSVC ở trường THCS ....... 28
1.5.1. Nhận thức của cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên về tầm quan
trọng, tác dụng của CSVC phục vụ cho dạy và học để nâng cao chất
lượng dạy học................................................................................................. 28
1.5.2. Chất lượng huy động đầu tư mua sắm, xây dựng, trang bị CSVC.........
29
1.5.3. Vấn đề đổi mới việc thực hiện các chức năng quản lý CSVC
phục vụ dạy và học của Hiệu trưởng ............................................................. 29
1.5.4. Công tác tổ chức bồi dưỡng cho cán bộ quản lý, giáo viên về kỹ
năng nghiệp vụ khai thác, sử dụng CSVC phục vụ dạy và học..................... 29
1.5.5. Công tác thanh tra, kiểm tra, đánh giá, khen thưởng và kỷ luật việc
quản lý sử dụng CSVC của cán bộ quản lý, giáo viên và học sinh...................
30
Tiểu kết chương 1 .............................................................................................. 30
Chương 2. THỰC TRẠNG QUẢN LÝ CƠ SỞ VẬT CHẤT TRONG
CÁC TRƯỜNG THCS THỊ XÃ QUẢNG YÊN, TỈNH QUẢNG NINH.......
32
2.1. Đặc điểm tình hình kinh tế - xã hội và giáo dục thị xã Quảng Yên,
tỉnh Quảng Ninh ................................................................................................ 32
2.1.1. Đặc điểm tình hình kinh tế - xã hội thị xã Quảng Yên, tỉnh
Quảng Ninh.................................................................................................... 32
2.1.2. Đặc điểm giáo dục THCS thị xã Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh.......... 33
2.1.3. Tình hình CSVC các trường THCS thị xã Quảng Yên, tỉnh
Quảng Ninh.................................................................................................... 40
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐivHTN






Chương 3. CÁC BIỆN PHÁP QUẢN LÝ CƠ SỞ VẬT CHẤT TRONG
CÁC TRƯỜNG THCS THỊ XÃ QUẢNG YÊN, TỈNH QUẢNG NINH .........
65
3.1. Cơ sở pháp lý của việc xây dựng các biện pháp ........................................ 65
3.2. Các nguyên tắc xây dựng biện pháp ........................................................... 66
3.2.1. Đảm bảo tính đồng bộ của các biện pháp ............................................
66
3.2.2. Đảm bảo tính thực tiễn của các biện pháp ...........................................
66
3.2.3. Đảm bảo tính khả thi của các biện pháp ..............................................
66
3.3. Đề xuất các biện pháp quản lý CSVC trong các trường THCS thị xã
Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh ............................................................................ 67
3.3.1. Biện pháp 1: Tuyên truyền, giáo dục mọi tổ chức cá nhân trong
nhà trường nắm vững các yêu cầu chuẩn về CSVC của trường học,
đồng thời nhận thức đúng và sâu sắc về việc khai thác, sử dụng và bảo
quản CSVC hiện có tại các trường ................................................................ 67
3.3.2. Biện pháp 2: Kế hoạch hóa công tác quản lý CSVC trong các
nhà trường ...................................................................................................... 68
3.3.3. Biện pháp 3: Tổ chức hệ thống bộ máy chuyên trách và có cơ
chế phối hợp trong công tác quản lý CSVC trường học ................................
71
HIỆU TRƯỞNG ............................................................................................ 73
3.3.4. Biện pháp 4: Tăng cường công tác đào tạo, bồi dưỡng giáo viên,
cán bộ phụ trách các phòng chức năng nhằm nâng cao năng lực sử
dụng, bảo quản CSVC.................................................................................... 74
3.3.5. Biện pháp 5: Ban hành các văn bản về định mức tiêu chuẩn, qui
định, qui chế quản lý và sử dụng CSVC trong trường làm tiêu chuẩn
thi đua để đánh giá cán bộ và giáo viên .........................................................

Viết tắt

Viết đầy đủ

BGH

Ban Giám hiệu

CBQL

Cán bộ quản lý

CNH-HĐH

Công nghiệp hóa - Hiện đại hóa

CSVC

Cơ sở vật chất

CSVC - KT

Cơ sở vật chất - kỹ thuật

DH

Dạy học

GD - ĐT


THCS

Trung học cơ sở

THPT

Trung học phổ thông

UBND

Ủy ban nhân dân

XHCN

Xã hội chủ nghĩa

XHH

Xã hội hóa

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu –
ĐivHTN

n


DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 1.1: Tiêu chuẩn và điểm đánh giá cơ sở giáo dục của Thái Lan ..............7
Bảng 1.2: Các điều kiện bảo đảm chất lượng giáo dục của Malaysia ...............7
Bảng 2.1: Quy mô mạng lưới trường, lớp, HS cấp THCS. ............................ 33

MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Việt Nam đang thực hiện công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất
nước để hội nhập với các nước trên thế giới, vì vậy để phát triển mọi lĩnh vực
KT-XH đều phải chú ý đến cơ sở hạ tầng. Trong ngành giáo dục và đào tạo thì
cơ sở hạ tầng đó chính là cơ sở vật chất (CSVC) của các trường học, chủ yếu
bao gồm các cấp khối công trình của trường sở (phòng học, phòng thí nghiệm,
khu thể dục thể thao, khu hành chính, phòng thực hành, thư viện…) và các
trang thiết bị phục vụ cho các hoạt động dạy - học từ các loại bàn ghế, bảng,
dụng cụ dạy học đơn giản đến các thiết bị giáo dục hiện đại như đèn chiếu, máy
vi tính, máy projector.
Đó là những điều kiện quan trọng góp phần bảo đảm chất lượng giáo dục
của nhà trường bên cạnh các điều kiện khác như đội ngũ giáo viên (GV),
chương trình và nội dung tài liệu học tập.
Nghị quyết Hội nghị lần 2 Ban chấp hành Trung ương Khóa VIII của
Đảng đã xác định nhiệm vụ: “Nâng cao chất lượng giáo dục, phấn đấu sớm có
một số trường học đạt tiêu chuẩn quốc tế trên cơ sở xây dựng đội ngũ giáo viên
mạnh, tiêu chuẩn hóa và hiện đại hóa các điều kiện dạy và học”.[8]
Nghị quyết Trung ương 2 Khoá VIII của Đảng cũng đã đề ra những giải
pháp chủ yếu quan trọng nhất, có tính khả thi cao, để phát triển giáo dục: “Tiếp
tục đổi mới nội dung, phương pháp giáo dục, tăng cường CSVC các trường
học. Từng bước áp dụng các phương pháp giáo dục tiên tiến và sử dụng
phương tiện hiện đại. Tăng cường CSVC là một yếu tố rất quan trọng để nâng
cao chất lượng giáo dục”.[8]
Nghị quyết Hội nghị lần thứ sáu của Ban chấp hành Trung ương Đảng
Khóa IX bàn về công tác giáo dục - đào tạo và khoa học công nghệ đã nêu:
“CSVC (trường, lớp, thiết bị thí nghiệm và đồ dùng dạy học) ở nhiều địa
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu –
Đ1HTN


Số hóa bởi Trung tâm Học liệu –
Đ2HTN

n


rất nhiều khó khăn, vì chưa đủ điều kiện tối thiểu để đảm bảo chất lượng giáo
dục, đơn kể như số phòng học và các công trình xây dựng tạm thời vẫn còn
chiếm khá cao (trên 30%)… Trang thiết bị phục vụ dạy - học và sinh hoạt
trong nhà trường còn thiếu thốn, nhiều thiết bị đã quá lạc hậu và không đủ để
tổ chức thực hành thí nghiệm.
Trong khi đó, việc quản lý CSVC của ngành chưa được quan tâm đúng
mức. Các công trình, thiết bị dạy học đã hư hỏng, xuống cấp không được sửa
chữa kịp thời, công tác bảo vệ vẫn còn bị coi nhẹ, dẫn đến tình trạng CSVC
xuống cấp nhanh chóng. Ở nhiều nơi việc sử dụng CSVC chưa hợp lý, hiệu quả
sử dụng thấp, gây lãng phí lớn.
Tại thị xã Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh, ngoài những khó khăn, thiếu
thốn như đã trình bày ở trên còn rất nhiều những bất cập về CSVC của các
trường học đặc biệt là cấp học THCS như: phòng lớp chưa đủ tiêu chuẩn về
diện tích, thiếu ánh sáng, tiếng ồn cao, bàn ghế có kích thước không phù hợp
với độ tuổi, thiết bị dạy học còn thiếu và cũ… và tình trạng này đã tồn tại suốt
nhiều năm qua.
Thực trạng CSVC như vậy không chỉ ảnh hưởng đến chất lượng học tập
của học sinh, mà còn ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe của các em (số HS bị cận
thị, cong vẹo cột sống, bệnh học đường ngày càng gia tăng).
Trước thực trạng quản lý CSVC hiện nay ở các trường THCS, đặc biệt là
ở các trường THCS thị xã Quảng Yên tỉnh Quảng Ninh, việc nghiên cứu cơ sở
khoa học và các biện pháp quản lý CSVC phục vụ cho việc dạy và học trong
các trường THCS là một vấn đề quan trọng và cấp bách, góp phần thực hiện
thắng lợi định hướng chiến lược phát triển GD&ĐT nước ta trong thời kỳ

Nhằm đạt được mục đích nghiên cứu trên, đề tài cần tập trung giải quyết
các nhiệm vụ cơ bản sau:
5.1. Xác định các vấn đề lý luận về công tác quản lý CSVC của hiệu
trưởng trường THCS.
5.2. Khảo sát và phân tích thực trạng quản lý CSVC ở một số trường
THCS thị xã Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh.

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu –
Đ4HTN

.v
n


5.3. Đề xuất các biện pháp quản lý của hiệu trưởng nhằm nâng cao hiệu
quả sử dụng CSVC ở trường THCS thị xã Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh.

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu –
Đ4HTN

n


6. Giới hạn nghiên cứu của đề tài
- Đề tài chỉ nghiên cứu ở 5 trường THCS ở thị xã Quảng Yên, tỉnh Quảng
Ninh.
- Nghiên cứu thực trạng quản lý CSVC ở một số trường THCS thị xã
Quảng Yên trong những năm gần đây, đặc biệt là năm học 2014 - 2015.
7. Phương pháp nghiên cứu
7.1. Phương pháp nghiên cứu lý luận



các trường THCS thị xã Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh.

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu –
Đ6HTN

n


Chương 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ CƠ SỞ VẬT CHẤT
TRONG TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ
1.1. Lịch sử nghiên cứu vấn đề
1.1.1. Ở nước ngoài
Quá trình phát triển của khoa học giáo dục, hoạt động giáo dục và dạy
học đã được nghiên cứu có hệ thống từ thời Komenxky cho đến ngày nay.
Nhưng hầu như các công trình nghiên cứu chỉ tập trung nhiều vào mục tiêu, nội
dung và phương pháp của việc giáo dục và dạy học, còn phương tiện và điều
kiện để thực hiện các thành tố trên dường như chưa được quan tâm một cách
triệt để, đó là cơ sở vật chất (CSVC) của trường học (đất đai, môi trường tự
nhiên, trường sở, các cấp khối công trình, phòng học, phòng thí nghiệm thực
hành, bàn ghế GV và HS, bảng, thiết bị và các trang thiết bị khác…).
Mãi đến thời V.A Xukhomlinski, Nhà sư phạm nổi tiếng của nước Nga
trong tác phẩm “Trường trung học Pavlưsh” (Tổng kết kinh nghiệm công tác
giảng dạy - giáo dục trong nhà trường trung học) mới đề cập đến vị trí vai trò
CSVC trường học.
+ Trong cuốn sách “Tổ chức lao động của hiệu tr ưởng”, tác giả
Zakharốp đã trình bày về yêu cầu, điều kiện và tác dụng của CSVC của
trường học [30, tr 268].

Tổ chức và quản lý

45

3

Chương trình giáo dục và đào tạo

135

4

Đội ngũ cán bộ quản lý - giáo viên

95

5

Thư viện và các nguồn lực cho dạy học

25

6

Tài chính

50

7


CÁC CHỈ SỐ ĐÁNH GIÁ

TỈ LỆ ĐÁNH GIÁ

1

Các thông tin chung về GD-ĐT

5%

2

Đội ngũ giáo viên

30%

3

Chương trình đào tạo

20%

4

Cơ sở vật chất và trang thiết bị

20%

5


trước)
Điều lệ trường Phổ thông 1976 đã nêu: Để thực hiện nhiệm vụ giáo dục
toàn diện, nhà trường phải có kế hoạch cùng chính quyền địa phương từng
bước xây dựng CSVC-KT cho nhà trường. Trước hết chính quyền cần giúp đỡ
nhà trường phấn đấu xây dựng những CSVC-KT tối thiểu sau:
- Có đủ phòng học bàn ghế, bảng đen đúng quy cách.
- Có đủ sách giáo khoa dùng chung cho học sinh; có đủ tạp chí chuyên
môn, sách báo tham khảo cần thiết để giúp GV làm tốt công tác giảng dạy và tự
bồi dưỡng.
- Có tủ thí nghiệm và những thiết bị dạy học khác nhau theo tiêu chuẩn
thiết bị thí nghiệm tối thiểu.
- Có xưởng trường, vườn trường, bãi tập và một số cơ sở thực hành khác
đủ để thực hiện chương trình sinh vật, thể dục thể thao, kỹ thuật công nghiệp,
nông nghiệp và lao động sản xuất.
- Có tủ đựng hồ sơ về hành chính và chuyên môn và những phương tiện
làm việc tối thiểu khác.
- Nhà trường phải tổ chức tốt việc xây dựng bảo quản và sử dụng CSVCKT.
- CSVC-KT của nhà trường chủ yếu phục vụ cho việc giáo dục và học
tập. Không một cơ quan hay cá nhân nào được tự ý sử dụng CSVC-KT của nhà
trường vào mục đích khác không trực tiếp phục vụ cho công tác giáo dục HS,
kể cả trong thời gian nghỉ hè. Trường hợp đặc biệt, cơ quan, đoàn thể ở địa
phương muốn sử dụng trường sở, phải được hiệu trưởng đồng ý.
- Chính quyền địa phương nơi trường đóng có trách nhiệm giúp đỡ nhà
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu –
Đ8HTN

.v
n



* Điều 41: Quy định về trường học
1. Địa điểm:
a. Trường học là một khu riêng được đặt trong môi trường thuận lợi cho
giáo dục.
b. Trường phải có tường bao quanh, có cổng trường, biển trường.
c. Tổng diện tích mặt bằng của trường tính theo đầu HS/1 ca học ít nhất
phải đạt: 6m2/HS đối với thành phố, thị xã; 10m2/HS ngoại thành (ngoại thị) và
vùng nông thôn.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu –
Đ9HTN

n


2. Cơ cấu khối công trình:
- Khối phòng học, phòng học bộ môn;
- Khối phục vụ học tập;
- Khối phòng hành chính;
- Khu sân chơi bãi tập;
- Khu vệ sinh;
- Khu để xe.
* Điều 42: Quy định cụ thể cho các khối công trình
1. Phòng học, phòng học bộ môn
a. Phòng học
- Có đủ phòng học để học nhiều nhất hai ca trong một ngày;
- Phòng học được xây dựng theo mẫu thiết kế của Bộ GD&ĐT;
- Phòng học có đủ bàn ghế HS, bàn ghế của GV, bảng viết.
b. Phòng học bộ môn
- Xây dựng theo mẫu thiết kế của Bộ GD&ĐT, có đủ thiết bị, máy móc,
dụng cụ thực hành và bàn ghế theo quy cách riêng của từng môn học để thực

và nội dung của CSVC là chủ yếu. Cụ thể có một số sách viết về tổ chức và
quản lý CSVC của trường học như nhóm tác giả Trịnh Văn Ngân, Vũ Duy
Thành, Mai Nhiệm, Phùng Đệ, Đặng Nhữ (năm 1982); của Nguyễn Văn Lê và
Nguyễn Hữu Thanh Bình (năm 1983); của Hà Sĩ Hồ và Lê Tuấn (năm 1987) và
của Nguyễn Văn Lê và Đỗ Hữu Tài (năm 1996).
- Hướng thứ hai là một số bài viết về kinh nghiệm thực tiễn quản lý
CSVC ở trường phổ thông mà tác giả là giáo viên, cán bộ quản lý trường PT.
Điểm qua hệ thống các nghiên cứu nói trên cho thấy các tác giả đi sâu
vào việc nghiên cứu cơ bản về CSVC-KT ở trường học, nghiên cứu thực
nghiệm, tổng kết kinh nghiệm thực tiễn nhằm xây dựng: các chuẩn thiết kế
thích hợp, các yêu cầu tối thiểu, các quan điểm tư tưởng nhận thức về CSVCKT trường học, quy trình tổ chức và đổi mới phương pháp quản lý CSVC-KT
trường phổ thông.
Các nghiên cứu về quản lý CSVC-KT chưa được thực hiện nhiều, có
chăng chỉ có một số đề tài nghiên cứu hay những bài báo nói về một bộ phận,
một khía cạnh của CSVC-KT như: Thực hành ở trường phổ thông chỉ bằng lý
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu –
Đ11HTN

n