THỰC TRẠNG VIỆC PHÁT
TRIỂN KHẢ NĂNG GIẢI
QUYẾT VẤN ĐỀ CHO TRẺ
MẪU GIÁO 5-6 TUỔI TRONG
HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH
BIỂU TƯỢNG SỐ LƯỢNG


- Phát triển khả năng GQVĐ cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi
trong hoạt động hình thành biểu tượng số lượng
- Mục đích điều tra
Tìm hiểu thực trạng việc phát triển khả năng GQVĐ trong
hoạt động hình thành BTSL cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi. Từ đó xây
dựng biện pháp phát triển khả năng GQVĐ cho trẻ mẫu giáo 5-6
tuổi trong hoạt động này.
- Vài nét về đối tượng điều tra
-Đối tượng điều tra: Thực hiện khảo sát điều tra 30 GV đang
trực tiếp đứng lớp của các lớp mẫu giáo 5-6 tuổi tại các trường
mầm non huyện Hoài Đức: gồm trương mầm non An Thượng A,
An thượng B, Mầm non Song Phương về trình độ đào tạo
-Đối tượng khảo sát: Khảo sát trên 60 trẻ thuộc 2 lớp MGL
A1, A2, thuộc 2 trường mầm non An Thượng A, An Thượng B:
trẻ khỏe mạnh, tâm sinh lý phát triển bình thường và độ chuyên
cần cao.
- Thời gian điều tra thực trạng
Từ tháng 05/02/2018 đến tháng 05/03/2018
- Nội dung khảo sát


Chương trình giáo dục trẻ 5-6 tuổi trong hoạt động hình
thành BTSL về toán học ở trường mầm non.

Mức độ 1: Không nhận ra vấn đề (0đ)
Mức độ 2: Nhận ra vấn đề có sự giúp đỡ của giáo viên (1đ)
Mức độ 3: Tự mình nhận ra vấn đề (2đ)
Tiêu chí 2: Lựa chọn giải pháp (2đ)
Mức độ 1: Không lựa chọn được giải pháp nào đúng (0đ)
Mức độ 2: Lựa chọn được 1 giải pháp đúng có gợi ý (1đ)
Mức độ 3: Tự lựa chọn được giải pháp đúng (2đ)
Tiêu chí 3: Thực hiện giải pháp (3đ)


Mức độ 1: Không thực hiện giải pháp (0đ)
Mức độ 2: Thực hiện được giải pháp có sự hướng dẫn (1,5đ)
Mức độ 3: Tự thực hiện được giải pháp và thực hiện một cách
linh hoạt (3đ)
Tiêu chí 4: Kết quả GQVĐ (3đ).
Mức độ 1: Kết quả không phù hợp (0đ)
Mức độ 2: Kết quả phù hợp với hiệu quả (1,5đ)
Mức độ 3: Kết quả phù hợp, hiệu quả, mới lạ và thú vị (3đ)
Chúng tôi đánh giá mức độ hình thành khả năng GQVĐ của
trẻ bằng bài tập khảo sát với thang điểm 10 (Phụ lục 7). Nội dung
bài khảo sát gồm 3 bài tập, mỗi bài tập nhằm đánh giá mức độ
hình thành khả năng GQVĐ của trẻ lần lượt từng tiêu chí (4 tiêu
chí). Dựa trên kết quả thực hiện bài khảo sát của trẻ chúng tôi
đánh giá mức độ hình thành khả năng GQVĐ của trẻ với 4 mức
độ: Giỏi, khá, trung bình, kém.
-Mức độ 1: Giỏi 9-10 điểm;
-Mức độ 2: Khá 7-cận 9 điểm;
-Mức độ 3: Trung bình 5-cận 7 điểm;
-Mức độ 4: Kém dưới 5 điểm.


86,7

4

Số lượng

%

(30)
13,3

0

0

-86,7% giáo viên nhận thấy rõ vai trò rất cần thiết của việc


giáo dục phát triển khả năng GQVĐ cho trẻ 5-6 tuổi trong hoạt
động hình thành BTSL.
-13,3% số giáo viên cho rằng việc giáo dục phát triển khả
năng GQVĐ cho trẻ 5-6 tuổi trong hoạt động hình thành BTSL là
cần thiết và không có ý kiến nào cho rằng không cần thiết.
Như vậy đa số GV đã nhận thức được tầm quan trọng của
việc giáo dục phát triển khả năng GQVĐ cho trẻ 5-6 tuổi trong
hoạt động hình thành BTSL.
- Quan niệm của giáo viên về khái niệm về khả năng GQVĐ
- Quan niệm của giáo viên về khái niệm về khả năng GQVĐ
của trẻ 5-6 tuổi trong hoạt động hình thành biểu tượng số
lượng


25

83,3

3

10

Từ kết quả khảo sát của Bảng 2.2 chỉ ra:
-83,3% số giáo viên điều tra lựa chọn quan niệm 2, đây là
cách hiểu đúng nhưng chưa đầy đủ bởi khả năng GQVĐ không
chỉ nêu cách thực hiện và tiến hành thực hiện nó, mà còn là tổng
hợp nhiều hành động khác nhau như nhận biết vấn đề, nhận định
kết quả.
-43,3% số giáo viên chọn quan niệm 1, mặc dù quan niệm
này đầy đủ hơn hai quan niệm còn lại nhưng số giáo viên chọn
không nhiều.
-10% số giáo viên chọn quan niệm 3, các giáo viên được
điều tra cho rằng đây là khái niệm khó hiểu đối với họ. Có một số
giáo viên chọn 2 hoặc cả 3 khái niệm. Như vậy đa số giáo viên đã
có hiểu về khả năng GQVĐ tuy nhiên việc hiểu về khái niệm này
của họ còn chưa đầy đủ.
- Thực trạng nhận thức của giáo viên về biểu hiện khả năng
GQVĐ của trẻ 5-6 tuổi trong hoạt động hình thành BTSL
T

Cách biểu hiện khả năng GQVĐ của trẻ mẫu Ý kiến



4

13

29

96

28

93

30

10

dụng các từ: nhiều nhất, ít hơn, ít nhất.
Trẻ biết tạo nhóm các đối tượng theo đặc điểm
3

hay dấu hiệu chung, tìm ra một đối tượng không
thuộc nhóm
Trẻ đếm được các số từ 1 đến 10 và các số lớn

4

hơn 10, biết gộp 2 nhóm đối tượng lại và đếm
chúng
Trẻ nhận biết các con số chỉ số lượng và con số


hoạt động, tình huống để phát triển khả năng GQVĐ cho trẻ
mẫu giáo 5-6 tuổi.
- Kết quả lựa chọn các hoạt động, tình huống để phát triển
khả năng GQVĐ cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi
TT

Hoạt động

Ý kiến


SL
1

Hoạt động khám phá khoa học về các hiện

5

tượng tự nhiên
2

Hoạt động làm quen tác phẩm văn học

%
16,
7

7

23,

Hoạt động hội họa

9

30

7

Hoạt động vui chơi

12

40

8

Hoạt động lao động vừa sức

17

56,
7

9

Chế độ sinh hoạt

20

66,



chức. Khi hỏi “Anh chị đã quan tâm đến việc giáo dục phát triển
khả năng GQVĐ cho trẻ trong hoạt động làm quen với BTSL
chưa? Thì có 80% trả lời là quan tâm, còn lại có 5% rất ít giáo
viên trả lời rất quan tâm và 15% không quan tâm.
Như vậy giáo viên có hiểu biết về giáo dục phát triển khả
năng GQVĐ cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi trong hoạt động hình thành
BTSL chưa đầy đủ. Chứng tỏ họ không chắc chắn với hiểu biết
của mình. Nguyên nhân của việc hiểu biết chưa đầy đủ và khái
quát về vấn đề này là: Hiện nay trong chương trình giáo dục chưa
có một tài liệu cụ thể về giáo dục phát triển khả năng GQVĐ cho
trẻ trong hoạt động hình thành BTSL dành cho giáo viên mầm
non nên họ khó khăn khi tìm hiểu và thực hiện. Việc tự tìm hiểu,
nghiên cứu thì các tài liệu, bài viết về vấn đề này tràn lan trên
mạng internet khó xác định được độ chính xác và tin cậy họ
không có điều kiện để tiếp cận với các đề tài nghiên cứu của một
số tác giả hay các nghiên cứu trong nước đối với đối tượng mầm
non còn ít, trình độ ngoại ngữ hạn chế nên việc tiếp cận với các
tài liệu nước ngoài gặp khó khăn đó, giáo dục khả năng GQVĐ
cho trẻ trong hoạt động hình thành BTSL ở hai trường mầm non
diễn ra tự phát, phụ thuộc vào hiểu biết và ý thức của từng giáo
viên. Điều này ảnh hưởng đến chất lượng giáo dục và hiệu quả
giáo dục khả năng GQVĐ cho trẻ 5-6 tuổi trong hoạt động hình
thành BTSL nói riêng ở trường mầm non.


- Thực trạng sử dụng các biện pháp phát triển khả năng
GQVĐ cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi trong hoạt động hình thành
biểu tượng số lượng.


%

SL

%

1

Tạo môi trường

7

23,3

17

36,7

12

40

2

Đàm thoại

19

63,3


23,3

12

40

10

33,3


Động
5

viên

khuyến khích trẻ

26

86,7

4

13,3

0

0

môi trường trong hoạt động khám phá về cách hình thành BTSL
nhằm giáo dục phát triển khả năng GQVĐ cho trẻ.
Biện pháp đàm thoại: Biện pháp này được 100% giáo viên
lựa chọn sử dụng với mức độ thường xuyên chiếm tỷ lệ cao
63,3% và thỉnh thoảng 36,7%. Trong thực tế quan sát giáo viên sử
dụng nhiều đến biện pháp này, đơn giản là họ nghĩ dễ sử dụng mà
lại không mất nhiều thời gian và công sử chuẩn bị. Khi nghiên
cứu giáo án của giáo viên chúng tôi thấy hệ thống câu hỏi đàm
thoại được sử dụng ít, chưa mang tính gợi mở, mục đích của câu
hỏi chưa hướng đến kích thích trẻ giải quyết vấn đề hay khám
phá, sự sắp xếp hệ thống câu hỏi chưa lô gic. Điều này cho thấy
tuy có nhiều giáo viên lựa chọn mức độ thường xuyên nhưng hiệu
quả của biện pháp này mang lại vẫn chưa như mong muốn. Thực
tế chúng tôi quan sát trong hoạt động khám phá do giáo viên tổ
chức: Trẻ tỏ ra ngơ ngác, thờ ơ với các câu hỏi của giáo viên đưa
ra, trẻ lúng túng không thực hiện được nhiệm vụ khám và cũng


như không tiến hành GQVĐ mà trẻ gặp phải khi khám phá, trẻ
mất hứng thú, mất tập trung chú ý lắng nghe.
Biện pháp tạo tình huống 100% nhiều giáo viên lựa chọn sử
dụng biện pháp tạo tình huống để giáo dục phát triển khả năng
GQVĐ cho trẻ nhưng mức độ sử dụng chưa thường xuyên. Có
20% sử dụng thường xuyên và đến 80% số giáo viên sử dụng mức
độ thỉnh thoảng. Giáo viên có ý thức rằng, việc tạo tình huống
giúp cho trẻ phát triển khả năng GQVĐ cũng như nhiệm vụ khám
phá. Và trong thực tế chúng tôi quan sát họ đã làm là chủ yếu sử
dụng câu hỏi tình huống đặt ra cho trẻ, trẻ giải quyết bằng cách
trả lời câu hỏi. Giáo viên chưa hoặc rất ít tạo tình huống cụ thể để
tạo cơ hội cho trẻ giải quyết trực tiếp.

viên trẻ, nhưng không khuyến khích trẻ đến cùng, họ giải quyết
hộ trẻ, hoặc chỉ định bạn khác giải quyết, không cho trẻ được chia
sẻ ý tưởng và cách GQVĐ của riêng mình.
Tất các các biện pháp đã nêu ra và sử dụng đều chưa hướng


tới việc giáo dục phát triển khả năng GQVĐ cho trẻ. Giáo viên
thường sử dụng các biện pháp chủ yếu truyền nội dung kiến thức
cho trẻ, trẻ chưa được tạo nhiều cơ hội trải nghiệm, việc trải
nghiệm chưa quan tấm đến từng cá nhân, giáo viên hay gọi những
trẻ nhanh nhẹn, khá giỏi để thực hiện hoặc giải quyết tình huống
mà hiếm khi cho trẻ yếu cơ hội. Trong suốt quá trình hoạt động,
giáo viên thường nói nhiều, vẫn làm mẫu, làm thay nhiều khi trẻ
gặp khó khăn mà chưa chú ý đến việc gợi ý, chỉ dẫn cho trẻ thời
gian suy nghĩ và thực hiện vẫn còn áp đặt trẻ (các con phải thế này,
các con phải thế kia, không được thế này không được thế
nọ…)Việc giáo dục phát triển khả năng GQVĐ chủ yếu là dung lời
mang tính chất dặn dò mà chưa mạnh dạn đưa trẻ vào tình huống
cụ thể.
Tóm lại, qua quá trình điều tra thấy rằng, khi nói đến ý
nghĩa, sự cần thiết của việc giáo dục và phát triển khả năng này
thì hầu hết giáo viên đều nhận thức được tầm quan trọng, sự cần
thiết của nó và khẳng định cần giáo dục phát triển khả năng
GQVĐ cho trẻ ở trường mầm non. Nhưng nội dung cách làm hoạt
động này như thế nào cho hiệu quả thì họ còn gặp rất nhiều khó
khăn và hạn chế. Ở cả hai trường mầm non, giáo viên khối 5-6
tuổi có sử dụng một số biện pháp giáo dục phát triển khả năng
GQVĐ tuy nhiên họ tự nhận thấy là chưa hiệu quả. Điều này đặt
ra cho các nhà giáo dục tìm ra cách khắc phục những nhược điểm


thành BTSL (1 điểm)
-Trẻ nhận ra vấn đề khi có gợi ý của giáo viên (0,5 điểm)
Tiêu chí 2: Trẻ tìm cách GQVĐ trong hoạt động hình thành
BTSL (2 điểm)
-Trẻ mong muốn giải quyết, tự đưa ra các cách giải quyết
khác nhau và lựa chọn được cách giải quyết tối ưu vấn đề trong
hoạt động hình thành BTSL (2 điểm)
-Trẻ mong muốn giải quyết, tự đưa ra một số cách giải quyết
khác nhau nhưng không đưa ra quyết định lựa chọn cách giải
quyết tối ưu vấn đề trong hoạt động hình thành BTSL(1,5 điểm)
-Trẻ mong muốn giải quyết, tự đưa được 1-2 cách giải quyết
vấn đề trong hoạt động hình thành BTSL(1 điểm)
-Trẻ không có mong muốn giải quyết, trẻ tìm cách giải


quyết dưới sự hướng dẫn của giáo viên hoạt động hình thành
BTSL (0,5 điểm)
Tiêu chí 3: Trẻ tiến hành thực hiện GQVĐ trong hoạt động
hình BTSL (3 điểm)
-Trẻ tự lên kế hoạch thực hiện, tiến hành đến cùng các hành
động theo cách tối ưu đã chọn và diễn ra đúng kế hoạch GQVĐ (3
điểm)
-Trẻ tự lên kế hoạch thực hiện và tiến hành thực hiện được
các hành động đầy đủ nhưng không theo theo trình tự kế hoạch
GQVĐ (1,5 điểm)
-Trẻ lên được kế hoạch thực hiện nhưng chỉ tiến hành được
một số hành động trong kế hoạch (1 điểm)
-Trẻ tiến hành thực hiện một số hành động GQVĐ dưới sự
giúp đỡ của giáo viên (0,5 điểm)
Tiêu chí 4: Kết quả GQVĐ của trẻ trong hoạt động hình

trình tự kế hoạch. Trẻ giải quyết có kết quả phù hợp với thực tiễn,
trẻ bước đầu biết đánh giá, biểu đạt nhưng chưa đưa ra kết luận
hiệu quả cách làm của bản thân và so với bạn khác.
-Mức trung bình (5-6,9 điểm): Trẻ hiểu vấn đề, mong muốn
giải quyết và có đưa ra được 1-2 cách GQVĐ trong hoạt động
hình thành BTSL nhưng không đúng thực tiễn. Trẻ lên được kế
hoạch thực hiện nhưng chỉ tiến hành được một số hành động
trong kế hoạch. Trẻ giải quyết có kết quả phù hợp với thực tiễn,
trẻ chưa biết đánh giá, biểu đạt hiệu quả cách làm của mình và
của người khác.
-Mức độ yếu (0-4,9 điểm): Trẻ nhận ra vấn đề khi có gợi ý,
không có mong muốn giải quyết, trẻ tìm cách nhờ sự hướng dẫn,
tiến hành thực hiện một số hành động GQVD nhờ sự hướng dẫn
của GV và người lớn. Kết quả giải quyết của trẻ không đúng, vấn
đề chưa giải quyết được.
Cùng với việc dự giờ để khảo sát thực trạng các biện pháp
giáo viên hai trường mầm non An Thượng A và An Thượng B đã
sử dụng giáo dục khả năng GQVĐ trong hoạt động hình thành
BTSL. Chúng tôi tiến hành quan sát và ghi chép tỉ mỉ cũng như
tính toán tỷ lệ mức độ biểu hiện cho thấy mức phát triển khả năng
GQVĐ của trẻ 5-6 tuổi như sau:


- Thực trạng mức độ phát triển khả năng giải quyết vấn đề của
trẻ
Mức phát triển
T
T

1

2

6,7

7

Trường
MN

An

thượng A
2

%
26,
7

Trung
bình
SL

16

Trường
MN

An

thượng B

trẻ khi trẻ thực hiện các bài tập kiểm tra là không đồng đều, ở bài
tập phân loại nhóm đồ vật theo dấu hiệu chung và các bài tập đếm
thì trẻ thực hiện thường nhanh và chính xác hơn các bài tập về