ĐẠI HỌC THÁ I NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

NGUYỄN HƯNG VƯỢNG

QUẢN LÝ GIÁO DỤC TRUYỀN THỐNG
LỊCH SỬ ĐỊA PHƯƠNG CHO HỌC SINH TIỂU HỌC
TRÊN ĐỊA BÀN ATK HUYỆN SƠN DƯƠNG, TỈNH
TUYÊN QUANG

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

THÁI NGUYÊN - 2015
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN

http://www.lrc.tnu.edu.vn


ĐẠI HỌC THÁ I NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

NGUYỄN HƯNG VƯỢNG

QUẢN LÝ GIÁO DỤC TRUYỀN THỐNG
LỊCH SỬ ĐỊA PHƯƠNG CHO HỌC SINH TIỂU HỌC
TRÊN ĐỊA BÀN ATK HUYỆN SƠN DƯƠNG, TỈNH
TUYÊN QUANG
Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
Mã số: 60.14.01.14

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Luận văn “Quản lý giáo dục truyền thống lịch sử địa phương cho học
sinh tiểu học trên địa bàn ATK huyện Sơn Dương, tỉnh Tuyên Quang” được
hoàn thành tại trường Đại học sư phạm - Đại học Thái Nguyên dưới sự hướng
dẫn khoa học của TS. Nguyễn Thị Tuyết Mai. Tôi xin chân thành cảm ơn TS.
Nguyễn Thị Tuyết Mai đã trực tiếp hướng dẫn, giúp đỡ tôi trong quá trình thực
hiện.
Tôi xin trân trọng cảm ơn Ban chủ nhiệm Khoa sau Đại học, Ban chủ
nhiệm Khoa tâm lý giáo dục, Ban Lãnh đạo trường Đại học sư phạm- Đại học
Thái Nguyên đã giảng dạy và tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong quá trình học
tập và nghiên cứu khoa học. Cảm ơn các đồng chí Lãnh đạo và cán bộ cơ quan
Tỉnh đoàn Tuyên Quang; Lãnh đạo Sở GD&ĐT Tuyên Quang, Phòng GD&ĐT
huyện Sơn Dương, tỉnh Tuyên Quang; các cơ quan ban ngành, Bảo tàng Tân
Trào, Ủy ban Nhân dân các xã và các trường tiểu học trên địa bàn ATK huyện
Sơn Dương, tỉnh Tuyên Quang. Cảm ơn gia đình, bạn bè và đồng nghiệp đã
động viên, giúp đỡ tôi trong thời gian học tập và làm luận văn.
Do năng lực bản thân còn hạn chế, Luận văn chắc chắn sẽ không tránh
khỏi những hạn chế. Rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến của các thầy cô
giáo và các bạn học viên để Luận văn này được hoàn chỉnh hơn.
Thái Nguyên, tháng 4 năm 2015
Tác giả

Nguyễn Hưng Vượng

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTNii

http://www.lrc.tnu.edu.vn


MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN ................................................................................................... i


http://www.lrc.tnu.edu.vn


1.3.2. Đặc điểm của học sinh tiểu học................................................................
16

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu –
ĐHTNiii

http://www.lrc.tnu.edu.vn


1.3.3. Nội dung giáo dục truyền thống lịch sử địa phương cho học sinh tiểu học
. 17
1.3.4. Biện pháp, cách thức giáo dục truyền thống lịch sử địa phương cho
học sinh tiểu học .................................................................................. 17
1.4. Quản lý giáo dục truyền thống lịch sử địa phương cho học sinh tiểu
học của Phòng Giáo dục và Đào tạo.................................................................. 18
1.4.1. Chức năng, nhiệm vụ của phòng giáo dục và đào tạo ......................... 18
1.4.2. Nội dung và biện pháp quản lý giáo dục truyền thống lịch sử cho
học sinh tiểu học của phòng giáo dục và đào tạo ................................ 21
1.5. Các yếu tố ảnh hưởng tới việc giáo dục truyền thống lịch sử địa
phương cho học sinh tiểu học ............................................................................
24
1.5.1. Các yếu tố chủ quan ............................................................................. 24
1.5.2. Các yếu tố khách quan ......................................................................... 25
Kết luận chương 1.............................................................................................. 26
Chương 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ GIÁO DỤC TRUYỀN THỐNG
LỊCH SỬ ĐỊA PHƯƠNG CHO HỌC SINH TIỂU HỌC TRÊN ĐỊA BÀN

ĐỊA PHƯƠNG CHO HỌC SINH TIỂU HỌC TRÊN ĐỊA BÀN ATK HUYỆN
SƠN DƯƠNG, TỈNH TUYÊN QUANG .............................................. 68

3.1. Các nguyên tắc định hướng trong việc xây dựng các biện pháp ................ 68
3.1.1. Nguyên tắc bảo đảm tính thực tiễn ...................................................... 69
3.1.2. Nguyên tắc bảo đảm tính khả thi ......................................................... 69
3.1.3. Nguyên tắc bảo đảm tính phù hợp ....................................................... 69
3.1.4. Nguyên tắc bảo đảm tính đồng bộ ....................................................... 70
3.2. Một số biện pháp quản lý giáo dục truyền thống lịch sử địa phương cho
học sinh tiểu học trên địa bàn ATK huyện Sơn Dương, tỉnh Tuyên Quang .........
70
3.2.1. Chỉ đạo tổ chức nâng cao nhận thức của cán bộ quản lý, giáo viên
về giáo dục truyền thống lịch sử địa phương cho học sinh tiểu học ... 70
3.2.2. Phát động phong trào thi đua giữa các trường tiểu học về đổi mới hình
thức và phương pháp dạy- học truyền thống lịch sử địa phương
.............. 72
3.2.3. Chỉ đạo nhà trường làm tốt công tác phối hợp các lực lượng giáo
dục tham gia giáo dục truyền thống lịch sử địa phương cho học
sinh tiểu học......................................................................................... 80
3.2.4. Tổ chức giữa các trường nêu gương, nhân rộng điển hình và mô hình
giáo dục truyền thống lịch sử địa phương cho học sinh tiểu học...............
84
3.3. Mối quan hệ giữa các biện pháp đề xuất .................................................... 86
3.4. Khảo nghiệm tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp ................... 87
3.4.1. Mục đích khảo nghiệm......................................................................... 87


Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTNv

http://www.lrc.tnu.edu.vn


GV

Giáo dục truyền thống lịch sử địa phương

HS

Giáo viên

LSĐP

Học sinh

QLGD

Lịch sử địa phương

TH

Quản lý giáo dục

TT

Tiểu học

TTLSĐP

Truyền thống

UBND

trong quản lý giáo dục TTLSĐP cho học sinh tiểu học (n=130) ...... 50
Bảng 2.12. Ý kiến của khách thể khảo sát về biện pháp lập kế hoạch giáo
dục TTLSĐP cho học sinh tiểu học của Phòng GD&ĐT (n=85) ..... 52
Bảng 2.13. Ý kiến của khách thể khảo sát về biện pháp tổ chức thực hiện kế
hoạch giáo dục TTLSĐP cho học sinh tiểu học (n= 85) ...................
56
Bảng 2.14. Ý kiến của khách thể khảo sát về biện pháp chỉ đạo thực hiện kế
hoạch giáo dục TTLSĐP cho học sinh tiểu học của Phòng
GD&ĐT (n= 85) ................................................................................ 59
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTNv

http://www.lrc.tnu.edu.vn


Bảng 2.15. Ý kiến của khách thể khảo sát về biện pháp kiểm tra, đánh giá việc
thực hiện kế hoạch giáo dục TTLSĐP cho học sinh tiểu học (n=85) ....
62
Bảng 2.16. Ý kiến của khách thể khảo sát về nguyên nhân ảnh hưởng tới
việc quản lý giáo dục TTLSĐP cho HS tiểu học (n= 130) ............... 65
Bảng 3.1. Kết quả khảo nghiệm về tính cần thiết và tính khả thi của các
biện pháp đề xuất (n=130)................................................................. 88
Bảng 3.2. Tương quan giữa tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp
đề xuất ............................................................................................... 90
Biểu đồ 3.1: Kết quả khảo nghiệm nhận thức về tính cần thiết và tính khả
thi của các biện pháp đề xuất ............................................................ 89

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTNvi
Học 14
ĐHTN
ht

quả mà thường quên đi những yếu tố nội tại, bên trong - cái làm nên những
truyền thống lịch sử của chính mình. Trong thời gian qua, các phương tiện
thông tin đại chúng ở nước ta đã cảnh báo tình trạng nhận thức sai lệch về vị trí,
vai trò của môn lịch sử dẫn đến tình trạng môn lịch sử không được quan tâm
đúng mức: thời lượng học lịch sử quá ít, sách giáo khoa lịch sử viết thiếu chính
xác, mắc nhiều lỗi về kiến thức cơ bản; chương trình học lịch sử còn nặng nề,
thiên về lịch sử chiến tranh, thiếu phần kiến thức về lịch sử văn hóa, kinh tế,
khoa học; cách viết xưa cũ, thiếu sinh động và không còn phù hợp với các lứa
tuổi học sinh. Cách truyền giảng của giáo viên chậm đổi mới, thiếu tính hiện
đại, dài dòng, sa đà vào các sự kiện lịch sử nên không hấp dẫn người nghe.
Giáo viên dạy lịch sử không được quan tâm đúng mức, học sinh học giỏi môn
lịch sử không được vinh danh như học sinh giỏi các môn học khác…

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu –
Học 16
ĐHTN

htttp:/
p://www.lrc.tnu.edu.vn


Giáo dục truyền thống lịch sử địa phương cho học sinh nói chung, trong
đó có học sinh tiểu học nói riêng có ý nghĩa quan trọng trong việc giúp các em
có được những kiến thức cơ bản về truyền thống lịch sử địa phương. Từ đó
hình thành niềm tự hào về quê hương, tinh thần tự tôn dân tộc; đồng thời xác
định ý thức, trách nhiệm của bản thân với quê hương, đất nước. Việc giáo dục
truyền thống lịch sử địa phương cần thiết với mọi lứa tuổi, trong đó cần tập
trung cho học sinh tiểu học. Đây là giai đoạn phát triển nhân cách mạnh mẽ và
hài hòa, tăng nhanh về số lượng kiến thức và chất lượng của các chức năng tâm
lý. Lúc này, hoạt động học tập ở trường phổ thông là hoạt động chủ đạo có ý

2. Mục đích nghiên cứu
Qua nghiên cứu lý luận và khảo sát thực trạng, đề xuất các biện pháp
quản lý giáo dục truyền thống lịch sử địa phương cho học sinh tiểu học trên địa
bàn ATK huyện Sơn Dương, tỉnh Tuyên Quang nhằm giáo dục lòng yêu nước
và tự hào về truyền thống quê hương cho học sinh.
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu
3.1. Khách thể nghiên cứu
Quản lý giáo dục truyền thống lịch sử địa phương cho học sinh tiểu học.
3.2. Đối tượng nghiên cứu
Biện pháp quản lý giáo dục truyền thống lịch sử địa phương cho học sinh
tiểu học trên địa bàn ATK huyện Sơn Dương, tỉnh Tuyên Quang của Phòng
Giáo dục và Đào tạo huyện Sơn Dương, tỉnh Tuyên Quang.
4. Giả thuyết nghiên cứu
Thực hiện chương trình và kế hoạch giáo dục của nhà trường; các trường
tiểu học trên địa bàn ATK huyện Sơn Dương, tỉnh Tuyên Quang đã triển khai
thực hiện giáo dục truyền thống lịch sử địa phương cho học sinh. Bên cạnh
những kết quả đạt được, công tác giáo dục truyền thống lịch sử địa phương ở
đây vẫn còn những hạn chế nhất định, có nhiều nguyên nhân dẫn đến thực trạng
này, trong đó có nguyên nhân thuộc về công tác quản lý.
Nếu đề xuất được các biện pháp phù hợp để hướng dẫn, chỉ đạo các
trường tổ chức thực hiện; phối hợp các lực lượng giáo dục, đổi mới phương
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN3

http://www.lrc.tnu.edu.vn


pháp, hình thức tổ chức các hoạt động giáo dục truyền thống lịch sử địa phương
cho học sinh tiểu học thì sẽ góp phần giáo dục lòng yêu nước và tự hào về
truyền thống quê hương cho học sinh.
5. Nhiệm vụ nghiên cứu

Khảo sát việc quản lý giáo dục truyền thống lịch sử địa phương cho học
sinh tiểu học thuộc địa bàn nghiên cứu từ năm học 2010-2011 đến hết năm học
2013-2014.
7. Phương pháp nghiên cứu
7.1. Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận
Nghiên cứu, phân tích, tổng hợp, hệ thống hóa các tài liệu, gồm: Chủ
trương, đường lối của Đảng, chính sách của Nhà nước, của ngành giáo dục và
của địa phương về giáo dục truyền thống lịch sử địa phương. Các công trình
nghiên cứu về giáo dục truyền thống lịch sử nói chung và đối với học sinh nói
riêng.
7.2. Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn
7.2.1. Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi
Xây dựng hệ thống câu hỏi để trưng cầu ý kiến giáo viên, cán bộ quản lý
trường tiểu học, cán bộ Phòng Giáo dục và Đào tạo, cán bộ Ủy ban Nhân dân
xã, cán bộ Ban quản lý khu di tích, phụ huynh học sinh, học sinh… về thực
trạng và một số biện pháp quản lý giáo dục truyền thống lịch sử địa phương cho
học sinh tiểu học trên địa bàn ATK huyện Sơn Dương, tỉnh Tuyên Quang.
7.2.2. Phương pháp quan sát
Quan sát các giờ dạy văn hóa, các buổi sinh hoạt theo chủ đề và các hoạt
động ngoài giờ lên lớp về giáo dục truyền thống lịch sử địa phương cho học
sinh tiểu học trên địa bàn ATK huyện Sơn Dương, tỉnh Tuyên Quang.
7.2.3. Phương pháp phỏng vấn
Phỏng vấn giáo viên trực tiếp dạy môn lịch sử; cán bộ quản lý nhà
trường; giáo viên Tổng phụ trách Đội TNTP Hồ Chí Minh; Bí thư chi đoàn; cha
mẹ học sinh; cán bộ Ban quản lý khu di tích lịch sử quốc gia đặc biệt Tân Trào.

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN
ĐHTN55

http://www.lrc.tnu.edu.vn

SỬ ĐỊA PHƯƠNG CHO HỌC SINH TIỂU HỌC
1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề
Những năm gần đây, hoạt động nghiên cứu, biên soạn truyền thống lịch
sử địa phương được đẩy mạnh đã góp phần không nhỏ vào việc bổ sung, đính
chính, hoàn thiện lịch sử dân tộc; đồng thời có tác dụng giáo dục tư tưởng, tình
cảm trong sáng, lành mạnh cho học sinh ở trường phổ thông. Tuy nhiên, việc
nghiên cứu, biên soạn và giảng dạy truyền thống lịch sử địa phương chưa được
tiến hành đều khắp giữa các vùng, khu vực; chưa đáp ứng được những yêu cầu
thực tiễn đặt ra.
1.1.1. Ở các nước phát triển: công tác nghiên cứu lịch sử địa phương rất được
chú trọng. Ngành “địa phương học” đã thu hút hoạt động nghiên cứu trên tất cả
các lĩnh vực kinh tế, xã hội, điều kiện tự nhiên ở các địa phương. Ở nhiều nước,
đặc biệt là khu vực Đông Nam Á, lịch sử địa phương đã gắn chặt với hoạt động
của ngành du lịch; chính vì vậy, môi trường sinh thái nói chung, môi trường
văn hóa nói riêng được bảo vệ chặt chẽ, vốn văn hóa độc đáo đặc thù trong lịch
sử được khai thác một cách hợp lý, vừa có ý nghĩa lớn về mặt chính trị, vừa có
hiệu quả kinh tế cao.
Cộng hòa Liên bang Nga là một trong những nước tiến hành việc nghiên
cứu về địa phương từ rất sớm. Từ đầu thế kỷ XVIII, vua Pie đệ nhất đã ra chỉ
thị: “Mọi sự tìm kiếm của các nhà nghiên cứu đều phải báo lên Nga hoàng và
nhà vua sẽ trọng thưởng cho những ai có công tìm ra các cổ vật trong phạm vi
vương quốc Nga”. Từ sau Cách mạng xã hội chủ nghĩa Tháng Mười năm 1917,
theo chỉ thị của Lênin, văn kiện giáo dục đầu tiên của Liên bang cộng hòa xã
hội chủ nghĩa Xô viết Nga (1918) đã yêu cầu sử dụng hình thức và phương
pháp dạy học lịch sử địa phương trong giờ nội khóa ở trường phổ thông.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN
ĐHTN78

http://www.lrc.tnu.edu.vn



http://www.lrc.tnu.edu.vn


Hầu hết các tỉnh, huyện, xã và một số ngành đã biên soạn được truyền
thống lịch sử của đảng bộ, ngành. Ở Tuyên Quang, kết quả công tác xuất bản
lịch sử Đảng, truyền thống đến hết năm 2014 như sau: Lịch sử Đảng bộ, truyền
thống cách mạng cấp tỉnh đã xuất bản 09 cuốn; Lịch sử, truyền thống các cơ
quan ban, ngành cấp tỉnh đã xuất bản 21 cuốn; Lịch sử Đảng bộ các huyện,
thành ủy, đảng ủy trực thuộc đã xuất bản 20 cuốn; Lịch sử Đảng bộ các xã,
phường, thị trấn đã xuất bản 96 cuốn/141 xã, phường, thị trấn; Truyền thống
các cơ quan ban, ngành cấp huyện đã xuất bản 06 cuốn. Đây là những tài liệu
quý giúp cho việc giáo dục TTLSĐP thuận lợi và hiệu quả hơn.
Năm 2014, Sở Giáo dục và Đào tạo Tuyên Quang tiến hành biên soạn
giáo trình “Tài liệu dạy - học ở tiểu học Lịch sử địa phương tỉnh Tuyên
Quang”, gồm:
+ Bài 1 (01 tiết): Tuyên Quang từ buổi đầu lịch sử đến cuối thế kỷ XIX,
+ Bài 2 (01 tiết): Tuyên Quang từ năm 1884 đến năm 1945,
+ Bài 3 (01 tiết): Tuyên Quang từ năm 1946 đến nay (2010),
+ Bài 4 (01 tiết): Dạy học lịch sử địa phương Tuyên Quang ở tiểu học,
+ Bài 5 (02 tiết): Thực hành sưu tầm lịch sử địa phương, xây dựng kế
hoạch dạy học và dạy học lịch sử địa phương ở tiểu học.
+ Bài 6 (01 tiết): Tổng kết ôn tập.
1.2. Một số khái niệm cơ bản liên quan đến đề tài
1.2.1. Khái niệm quản lý, biện pháp quản lý, quản lý giáo dục
1.2.1.1. Quản lý
Từ khi xã hội phát triển và từ sự phân công lao động đã hình thành hoạt
động đặc biệt đó là sự chỉ huy, chỉ đạo, điều khiển/điều hành, kiểm tra, điều
chỉnh dành cho những người đứng đầu của một tổ chức hay một nhóm. Hoạt
động đặc biệt đó chính là hoạt động quản lý. Và cũng từ lúc đó, mọi người tìm