--------&--------

VAI TRò HOạT ĐộNG CHO VAY CủA
NGÂN HàNG THƯƠNG MạI Cổ PHầN ĐốI VớI
PHáT TRIểN DOANH NGHIệP NHỏ Và VừA NGHIÊN CứU TRÊN ĐịA BàN TỉNH NGHệ AN

Ng ời h ớng dẫn khoa học:
GS.TS. mai ngọc c ờng


i

LỜI CAM ĐOAN
Tôi đã đọc và hiểu về các hành vi vi phạm sự trung thực trong học thuật. Tôi cam
kết bằng danh dự cá nhân rằng nghiên cứu này là tôi tự thực hiện và không vi phạm
yêu cầu về sự trung thực trong học thuật.

Hà Nội, ngày

tháng

năm 2018

Người hướng dẫn khoa học

Nghiên cứu sinh

GS.TS. Mai Ngọc Cường

Võ Đức Việt


NHTMCP đối với phát triển DNN&V ....................................................................29
2.1.1. Hoạt động cho vay của ngân hàng thương mại cổ phần .................................29

2.1.2. Doanh nghiệp nhỏ và vừa trong lĩnh vực công nghiệp và xây dựng ..............38
2.1.3. Vai trò hoạt động cho vay của ngân hàng thương mại cổ phần đối với việc
phát triển DNN&V trong lĩnh vực công nghiệp và xây dựng ..................................44
2.2. Nội dung và các nhân tố ảnh hưởng đến vai trò hoạt động cho vay của ngân
hàng thương mại cổ phần đối với việc phát triển của DNN&V trong lĩnh vực
công nghiệp và xây dựng ..........................................................................................49
2.2.1.Nội dung vai trò hoạt động cho vay của ngân hàng thương mại cổ phần đối với
việc phát triển của DNN&V trong lĩnh vực công nghiệp và xây dựng ....................49


iii

2.2.2. Nhân tố ảnh hưởng đến vai trò hoạt động cho vay của ngân hàng thương mại cổ
phần đối với việc phát triển của DNN&V trong lĩnh vực công nghiệp và xây dựng ......54
2.3. Kinh nghiệm thực tiễn vai trò hoạt động cho vay của NHTMCP đối với việc
phát triển của DNN&V trong lĩnh vực CN&XD ở một số địa phương và bài học
cho tỉnh Nghệ An .......................................................................................................59
2.3.1. Kinh nghiệm thực tiễn của một số ngân hàng trên thế giới ............................59
2.3.2. Kinh nghiệm thực tiễn của một số NHTMCP ở Việt Nam .............................61

2.3.3. Bài học thành công và chưa thành công rút ra cho tỉnh Nghệ An ..................64
TIỂU KẾT CHƯƠNG 2 ..............................................................................................66
CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG VAI TRÒ CHO VAY CỦA NGÂN HÀNG
THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN ĐỐI VỚI VIỆC PHÁT TRIỂN DOANH NGHIỆP
NHỎ VÀ VỪA TRONG LĨNH VỰC CÔNG NGHIỆP VÀ XÂY DỰNG TRÊN
ĐỊA BÀN TỈNH NGHỆ AN ........................................................................................67
3.1. Khái quát về tình hình phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa trong lĩnh vực

của NHTMCP đối với sự phát triển DNN&V trong lĩnh vực CN&XD .................102
TIỂU KẾT CHƯƠNG 3 ............................................................................................120
CHƯƠNG 4 QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO VAI TRÒ HOẠT
ĐỘNG CHO VAY CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN ĐỐI VỚI
VIỆC PHÁT TRIỂN DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TRONG LĨNH VỰC
CÔNG NGHIỆP VÀ XÂY DỰNG TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH NGHỆ AN ..............122
4.1. Quan điểm nâng cao vai trò hoạt động cho vay của ngân hàng thương mại
cổ phần đối với việc phát triển DNN&V trong lĩnh vực công nghiệp và xây dựng
trên địa bàn tỉnh Nghệ An những năm tới ...........................................................122
4.1.1. Bối cảnh nâng cao vai trò hoạt động cho vay của ngân hàng thương mại cổ
phần đối với việc phát triển DNN&V trong lĩnh vực công nghiệp và xây dựng trên
địa bàn tỉnh Nghệ An những năm tới ......................................................................122
4.1.2. Quan điểm nâng cao vai trò hoạt động cho vay của NHTMCP đối với việc
phát triển của DNN&V trong lĩnh vực CN&XD ....................................................129
4.1.3. Dự báo một số chỉ tiêu nhằm nâng cao vai trò hoạt động cho vay của
NHTMCP đối với phát triển DNN&V trong lĩnh vực CN&XD .............................131
4.2. Một số giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao vai trò hoạt động cho vay của NHTMCP
đối với sự phát triển DNN&V trong lĩnh vực công nghiệp và xây dựng. ..................134
4.2.1. Hoàn thiện môi trường thể chế cho vay ........................................................134
4.2.2. Nâng cao năng lực cho vay của NHTMCP ...................................................136
4.2.3. Nâng cao năng lực tiếp cận và sử dụng vốn vay của DNN&V trong lĩnh vực

CN&XD ..................................................................................................................145
4.3. Một số kiến nghị ...............................................................................................146
4.3.1. Kiến nghị với Ngân hàng Nhà nước .............................................................146
4.3.2. Kiến nghị với UBND tỉnh Nghệ An .............................................................147
TIỂU KẾT CHƯƠNG 4 ............................................................................................149
KẾT LUẬN ................................................................................................................150

DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ ......152

ĐVT

Đơn vị tính

N&V

Nhỏ và vừa

NHTM

Ngân hàng thương mại

NHTMCP

Ngân hàng thương mại cổ phần

NXB

Nhà xuất bản


vi

DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 1.1: Số lượng điều tra khảo sát và phỏng vấn ...................................................26
Bảng 1.2: Xác định giá trị khoảng thang đo ...............................................................27
Bảng 2.1: Tiêu chuẩn phân định DNN&V của một số nước trên thế giới .................39
Bảng 2.2: Phân lọai DNN&V theo khu vực kinh tế ở Việt Nam ...............................41
Bảng 3.1: Tình hình doanh nghiệp trong lĩnh vực công nghiệp và xây dựng tỉnh
Nghệ An .....................................................................................................69


Bảng 3.15: Tình hình tăng trưởng dư nợ cho vay của NHTMCP và chất lượng hoạt
động sản xuất kinh doanh của DNN&V trong lĩnh vực CN&XD giai đoạn

2012-2015...................................................................................................88
Bảng 3.16: Đánh giá tầm quan trọng và thực tế đạt được về tác động hoạt động cho vay
của NHTMCP đối với nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động sản xuất
kinh doanh DNN&V trong lĩnh vực CN&XD trên địa bàn tỉnh Nghệ An ......89
Bảng 3.17: Dư nợ cho vay bình quân với khách hàng DNN&V trong lĩnh vực

CN&XD giai đoạn 2012-2015 ...................................................................91
Bảng 3.18: Giá trị sản xuất, chi phí trung gian và giá trị gia tăng của DNN&V trong
lĩnh vực công nghiệp và xây dựng trong giai đoạn 2013 -2015..................92
Bảng 3.19: Ý kiến đánh giá về tác động hoạt động cho vay đối với sự phát triển của
DNN&V trong lĩnh vực CN&XD trên địa bản tỉnh Nghệ An hiện nay .....93
Bảng 3.20: Tỷ lệ dư nợ, dư nợ quá hạn và nợ xấu của khách hàng là các DNN&V trong

CN&XD BQNH ..........................................................................................95
Bảng 3.21: Một số chỉ tiêu về hoạt động cho vay của NHTMCP đối với DNN&V
trong CN&XD và sự phát triển kinh tế xã hội của tỉnh Nghệ An ..............96
Bảng 3.22: Kết quả khảo sát thực tế đạt được về môi trường thể chế và trình độ phát
triển kinh tế xã hội ảnh hưởng đến cho vay của NHTMCP đối với việc
phát triển DNN&V trong CN&XD trên địa bàn tỉnh Nghệ An ..............103
Bảng 3.23: Ý kiến đánh giá về năng lực hoạt động cho vay của NHTMCP đối với
DNN&V trong lĩnh vực CN&XD trên địa bàn tỉnh Nghệ An .................105
Bảng 3.24: Những khó khăn của Ngân hàng khi cho vay đối với các DNN&V trong
CN&XD trên địa bàn tỉnh Nghệ An hiện nay ..........................................111

Bảng 3.25: Tình hình vay vốn của các DNN&V trong lĩnh vực công nghiệp và xây
dựng tại các ngân hàng thương mại cổ phần ............................................113

triển kinh tế xã hội của đất nước, đóng góp đáng kể vào GDP và kim ngạnh xuất khẩu
chung của cả nước, cũng như của từng tỉnh trong đó có tỉnh Nghệ An.
Tính đến hết năm 2016, mặc dù đang phải đối diện với những điều kiện kh ó
khăn chung của nền kinh tế, tuy nhiên các DNN&V ở tỉnh Nghệ An vẫn được duy trì
được tốc độ tăng trưởng và phát triển. Theo thống kê đến thời điểm 31/12/2016 trên
địa bàn toàn tỉnh Nghệ An có 8 .406 doanh nghiệp trong đó số lượng DNN&V trên
địa bàn tỉnh là 8 .345 doanh nghiệp (Số lượng doanh nghiệp nhỏ và vừa trong lĩnh
vực công nghiệp và xây dựng khoảng 3 .195 doanh nghiệp với 1 .325 doanh nghiệp
công nghiệp chế biến chế tạo và 1.870 doanh nghiệp xây dựng), với tổng số vốn đăng
ký trung bình của doanh nghiệp là 4,5 tỷ đồng, số lao động trên 150.000 người.
Bên cạnh những kết quả đạt được của các DNN&V về tốc độ tăng trưởng,
quy mô phát triển, các doanh nghiệp cũng có đóng góp to lớn đối với sự phát triển
kinh tế xã hội chung của tỉnh Nghệ An, các DNN&V nói chung và các DNN&V
trong lĩnh vực công nghiệp và xây dựng nói riêng cũng phải đối mặt với tương đối
nhiều những khó khăn như khó khăn về vốn đầu tư phát triển sản xuất kinh doanh,

khó khăn về thị trường, khó khăn về khoa học kỹ thuật, hiệu quả sản xuất kinh
doanh của các DNN&V trong lĩnh vực công nghiệp và xây dựng...
Thêm vào đó nhu cầu phát triển kinh tế xã hội của tỉnh Nghệ An, yêu cầu
phát triển của các doanh nghiệp nhỏ và vừa trong đó có yêu cầu phát triển các
DNN&V trong lĩnh vực công nghiệp và xây dựng... Để đạt được những yêu cầu
phát triển của các DNN&V trong lĩnh vực công nghiệp và xây dựng, nhu cầu về
vốn của các DNN&V trong lĩnh vực công nghiệp và xây dựng nói riêng, các

DNN&V trên địa bàn tỉnh Nghệ An nói chung là tương đối lớn. Theo kết quả khảo
sát của BSPS về dự báo nhu cầu vốn đầu tư sản xuất của khối DNN&V trên địa bàn
tỉnh Nghệ An so với thực trạng dư nợ cho vay của các tổ chức tín dụng đối với


2

+ Luận giải cơ sở lý luận về vai trò hoạt động cho vay của NHTMCP đối với
việc phát triển DNN&V
+ Phân tích kinh nghiệm vai trò hoạt động cho vay của NHTMCP đối với việc
phát triển của DNN&V trong lĩnh vực CN&XD của một số nước và một số địa
phương nước ta và rút ra các bài học cho Nghệ An
+ Đánh giá thực trạng vai t rò hoạt động cho vay của NHTMCP đối với việc


3
phát triển của DNN&V trong lĩnh vực công nghiệp và xây dựng trên địa bàn tỉnh Nghệ
An hiện nay, chỉ ra những thành tựu hạn chế và nguyên nhân hạn chế.

+ Đề xuất phương hướng và giải pháp nhằm tăng cường vai trò hoạt động cho
vay của NHTMCP đối với việc phát triển DNN&V trong lĩnh vực công nghiệp và xây
dựng trên địa bàn tỉnh Nghệ An đến năm 2025.

3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
3.1. Đối tượng nghiên cứu
Vai trò hoạt động cho vay của NHTMCP đối với việc phát triển DNN&V trong
lĩnh vực công nghiệp và xây dựng

3.2. Về phạm vi nghiên cứu:
+ Về nội dung: Vai trò hoạt động cho vay của NHTMCP đối với việc phát triển
DNN&V được xem xét ở các khía cạnh phát triển về quy mô và tốc độ; thay đổi cơ
cấu; chất lượng và hiệu quả SXKD của DNN&V trong lĩnh vực công nghiệp và xây
dựng. Các nhân tố tác động đến vai trò hoạt động cho vay của NHTMCP : thể chế
chính sách, tổ chức quản lý, năng lực nội sinh của ngân hàng và năng lực nội sinh của
khu vực DNN&V

Phạm vi lựa chọn nghiên cứu là:


4. Kết cấu luận án
Cùng với phần mở đầu, kết luận, danh mục các tài liệu tham khảo, các bảng phụ
lục, luận án gồm 4 chương
Chương 1: Tổng quan nghiên cứu và phương pháp nghiên cứu
Chương 2: Cơ sở lý luận và kinh nghiệm thực tiễn về vai trò hoạt động cho vay
của NHTMCP đối với việc phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa
Chương 3: Thực trạng về vai trò hoạt động cho vay của NHTMCP đối với việc
phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa trong lĩnh vực công nghiệp và xây dựng trên địa
bàn tỉnh Nghệ An
Chương 4: Phương hướng và giải pháp nâng cao vai trò hoạt động cho vay của

NHTMCP đối với việc phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa trong lĩnh vực công nghiệp
và xây dựng trên địa bàn tỉnh Nghệ An những năm tới


5

CHƯƠNG 1:
TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
1.1. Tổng quan nghiên cứu
Có rất nhiều các yếu tố khác nhau tác động đến việc phát triển của các

DNN&V, một trong những yếu tố được nhắc đến khi nghiên cứu đến sự phát triển của
loại hình doanh nghiệp này chính là tác động của nguồn tín dụng của các tổ chức tín
dụng, các ngân hàng. Các nghiên cứu được thực hiện khai thác những khía cạnh,
những mảng vấn đề khác nhau của tín dụng, của sự phát triển DNN&V… Cụ thể:

1.1.1. Tổng quan một số nghiên cứu về vai trò hoạt động cho vay của ngân
hàng thương mại cổ phần đối với việc phát triển DNN&V