BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ TP. HCM

NGUYỄN NGỌC DIỆP

NGHIÊN CỨU TIỀM NĂNG DU LỊCH
VĂN HÓA KHMER NAM BỘ TẠI TRÀ VINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ
Chuyên ngành: Quản trị dịch vụ du lịch và lữ hành
Mã số ngành: 60340103

TP. HCM - 2018


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ TP. HCM

NGUYỄN NGỌC DIỆP

NGHIÊN CỨU TIỀM NĂNG DU LỊCH
VĂN HÓA KHMER NAM BỘ TẠI TRÀ VINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ
Chuyên ngành: Quản trị dịch vụ du lịch và lữ hành
Mã số ngành: 60340103
HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. HỒ NGỌC PHƯƠNG

TP. HCM - 2018



Ủy viên, Thư ký

Xác nhận của Chủ tịch Hội đồng đánh giá Luận sau khi Luận văn đã được
sửa chữa (nếu có).
Chủ tịch Hội đồng đánh giá LV


TRƯỜNG ĐH CÔNG NGHỆ TP. HCM
VIỆN ĐÀO TẠO SAU ĐẠI HỌC

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập – Tự do – Hạnh phúc

TP. HCM, ngày 27 tháng 4 năm 2018

NHIỆM VỤ LUẬN VĂN THẠC SĨ
Họ tên học viên: NGUYỄN NGỌC DIỆP

Giới tính: Nữ

Ngày, tháng, năm sinh: 06/10/1989

Nơi sinh: Trà Vinh

Chuyên ngành: Quản trị dịch vụ du lịch và lữ hành

MSHV: 1641890004

I- Tên đề tài:
Nghiên cứu tiềm năng du lịch văn hóa Khmer Nam bộ tại Trà Vinh



ii

LỜI CÁM ƠN
“Nghiên cứu tiềm năng du lịch văn hóa Khmer Nam bộ tại Trà Vinh” là một
đề tài rộng và rất cần thiết cho sự phát triển của ngành du lịch tỉnh Trà Vinh. Do
vậy, trong quá trình thực hiện đề tài, tác giả đã gặp phải một khó khăn. Để vượt qua
những khó khăn và hoàn thành đề tài luận văn, tác giả đã nhận được sự giúp đỡ, hỗ
trợ rất nhiệt tình từ thầy Hồ Ngọc Phương – người đã định hướng, góp ý và luôn
theo sát quá trình nghiên cứu.
Tác giả cũng xin chân thành cảm ơn các chuyên gia: thầy Trần Văn Thông,
anh Trần Minh Thanh, chú Thạch Xuân Hoàng, chị Thạch Thị Út Linh, các anh chị
và bạn đồng nghiệp đã đóng góp những ý kiến quý báu của mình cho nghiên cứu
cũng như cho sự phát triển của du lịch Trà Vinh.
Bên cạnh đó, tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành đến các bạn đồng nghiệp cùng
đơn vị đã sẳn sàng hỗ trợ, chia sẻ công việc để tôi tập trung hơn vào công tác
nghiên cứu đề tài.
Cuối cùng, tác giả rất cảm ơn quý thầy cô thuộc Khoa Quản trị Nhà hàng – Du
lịch và các giảng viên tham gia giảng dạy, cùng tập thể lớp 16SDL11. Nhờ có quý
anh, chị mà tác giả đã tích lũy được rất nhiều kiến thức thực tế về nghề nghiệp.
Tôi xin chân thành cảm ơn và tri ân tất cả quý thầy, anh, chị và bạn bè
Học viên thực hiện Luận văn
(Ký và ghi rõ họ tên)

Nguyễn Ngọc Diệp


iii


tham khảo ý kiến chuyên gia (là các cá nhân có nhiều kinh nghiệm, kiến thức và


iv

thâm niên trong lĩnh vực du lịch). Với phương pháp này, tác giả đã thu nhận và phát
triển thêm được nhiều hành động, giải pháp mới cho việc đưa thương hiệu “Trà
Vinh – Du lịch văn hóa xanh” đến gần hơn với các đối tượng đã, đang và sẽ tham
gia vào hoạt động kinh doanh du lịch tại Trà Vinh.
Cụ thể, chương 1 tác giả trình bày Cơ sở lý luận về tiềm năng du lịch văn
hóa và văn hóa Khmer Nam bộ, kinh nghiệm làm du lịch văn hóa của các quốc gia
trong khu vực và kinh nghiệm của các địa phương có du lịch văn hóa nổi bật ở Việt
Nam. Chương 2 của đề tài là Thực trạng và tiềm năng phát triển du lịch văn hóa
Khmer Nam bộ tại Trà Vinh, nghiên cứu 2 vấn đề chính: thực trạng du lịch văn hóa
Khmer Nam bộ tại Trà Vinh và du lịch tỉnh Trà Vinh; đánh giá tiềm năng du lịch
của các thành tố văn hóa Khmer Nam bộ tại Trà Vinh. Tổng hợp nghiên cứu thực tế
từ chương 1, 2 cùng với việc tổng hợp ý kiến chuyên gia, chương 3 là những đề
xuất giải pháp của tác giả cho sự phát triển du lịch Trà Vinh nói chung và du lịch
văn hóa Khmer Nam bộ nói riêng.
Kết quả của nghiên cứu, tác giả đưa ra bộ tiêu chí đánh giá điểm du lịch văn
hóa Khmer, đánh giá điểm du lịch tiềm năng của du lịch văn hóa Khmer tại Trà
Vinh, sản phẩm tour du lịch trải nghiệm, kịch bản và tiêu chuẩn tổ chức đêm giao
lưu văn nghệ Khmer Nam bộ tại chùa Khmer trên địa bàn tỉnh. Với những sản phẩm
du lịch văn hóa Khmer như trên, tác giả mong rằng đề tài “Nghiên cứu tiềm năng du
lịch văn hóa Khmer Nam bộ tại Trà Vinh” sẽ được tham khảo, ứng dụng vào thực tế
kinh doanh du lịch tại Trà Vinh.


v


much experience, knowledge and seniority in the field of tourism). With this


vi

method, the author has gained and developed many new actions and solutions for
bringing the trademark "Tra Vinh - Green tourism tourism" closer to those who
have been and will participate. Entering into tourism business in Tra Vinh.
Specifically, chapter 1 presents theoretical background on the potential of
cultural tourism and cultural Khmer in the South, experiences of cultural tourism of
countries in the region and experiences of localities. Cultural highlights in Viet
Nam. Chapter 2 of the topic is the current situation and potential development of
cultural tourism Khmer Southern in Tra Vinh, researched two main issues: the
situation of cultural tourism Southern Khmer in Tra Vinh and tourism in Tra Vinh
province; Assess the tourism potential of cultural elements Khmer Southern in Tra
Vinh. The practical synthesis of chapters 1 and 2 together with the synthesis of
expert opinions, Chapter 3 are recommendations of the authors for the development
of tourism in general Tra Vinh and tourism Khmer Southern in particular.
As a result of the study, the authors set the criteria for assessing the Khmer
cultural tourism sites, assessing the potential tourist destinations of Khmer cultural
tourism in Tra Vinh, the experience tours, scenarios and The standard for
organizing Khmer night cultural exchanges in Khmer temple in the province. With
the Khmer cultural tourism products as mentioned above, the author expects that the
topic of "Studying the potential of Khmer cultural tourism in Tra Vinh" will be
applied to the practical business of tourism in Tra Vinh.


vii

MỤC LỤC

1.3.1. Văn hóa Khmer Nam bộ ........................................................................................... 11
1.3.2. Đời sống vật chất................................................................................................. 12


viii
1.3.3. Đời sống tinh thần: ............................................................................................. 14
1.4. Kinh nghiệm khai thác tiềm năng du lịch văn hóa nói chung và văn hóa Khmer
nói riêng tại Việt Nam và trong khu vực ......................................................................... 18
1.4.1. Kinh nghiệm khai thác tiềm năng du lịch văn hóa trong khu vực ................... 18

1.4.2. Kinh nghiệm khai thác tiềm năng du lịch văn hóa ở Việt Nam .......... 21
1.5. Kết luận ........................................................................................................................ 24
Chương 2 THỰC TRẠNG VÀ TIỀM NĂNG PHÁT TRIỂN DU LỊCH VĂN HÓA
KHMER NAM BỘ TẠI TRÀ VINH................................................................................ 25
2.1. Tổng quan về Trà Vinh và du lịch tỉnh Trà Vinh .................................................... 25
2.1.1. Tổng quan về Trà Vinh....................................................................................... 25
2.1.2. Tổng quan về du lịch tỉnh Trà Vinh .................................................................. 26
2.2. Định hướng trong việc bảo tồn và phát huy văn hóa Khmer Nam bộ của Nhà
nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam ..................................................................... 29
2.2.1. Định hướng của Đảng và Nhà nước ................................................................. 29
2.2.2. Định hướng của tỉnh Trà Vinh .......................................................................... 30
2.3. Thực trạng phát triển du lịch văn hóa Khmer Nam bộ tại Trà Vinh .................... 31
2.3.1. Môi trường du lịch .............................................................................................. 31
2.3.2. Nguồn nhân lực (năng lực, kinh nghiệm, chuyên môn, tâm huyết với nghề) . 32
2.3.3. Yếu tố Văn hóa cộng đồng.................................................................................. 33
2.4. Các tài nguyên văn hóa Khmer có tiềm năng khai thác du lịch tại Trà Vinh và
hiện trạng ............................................................................................................................ 34
2.5. Đánh giá tiềm năng du lịch văn hóa Khmer Nam bộ tại Trà Vinh ........................ 38
2.6. Đánh giá các thành tố tiềm năng du lịch văn hóa Khmer tại Trà Vinh ................ 41
2.7. Kết luận ........................................................................................................................ 53

3.2.4. Phân công nhiệm vụ và công việc rõ ràng, cụ thể cho từng nhóm đối tượng697
3.3. Kết luận và Định hướng nghiên cứu tiếp theo ......................................................... 70
KẾT LUẬN ......................................................................................................................... 73
TÀI LIỆU THAM KHẢO ................................................................................................. 74
PHỤ LỤC 1. Phân bố điểm đánh giá các khu du lịch
PHỤ LỤC 2. Các chỉ tiêu cơ bản để đánh giá tiềm năng các điểm du lịch văn hóa Khmer
PHỤ LỤC 3. Quy chuẩn địa điểm tổ chức giao lưu văn nghệ
PHỤ LỤC 4. Kịch bản chương trình giao lưu văn nghệ Khmer
PHỤ LỤC 5. Chương trình tour
PHỤ LỤC 6. Danh sách chuyên gia
PHỤ LỤC 7. Bảng câu hỏi nghiên cứu (tổng hợp)


x

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
Từ viết tắt

Ý nghĩa

UBND

Ủy ban Nhân dân

TNDL

Tài nguyên du lịch

WTO



1

PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Theo tiến trình lịch sử Việt Nam của ông cha ta, lưu dân người Việt đã cùng
cộng cư với người Hoa, người Chăm cùng người Khmer bản địa để mở cõi, khai
khẩn vùng đất phương Nam nay là vùng Đồng bằng sông Cửu Long hay miền Tây
Nam bộ. Người dân Khmer Nam bộ thường được so sánh với người Khmer ở
Campuchia, nhưng qua những nghiên cứu của các nhà văn hóa học, người Khmer
Nam bộ cũng có phong tục tập quán, tính cách tộc người và hình thái văn hóa khác
biệt so với người Khmer Campuchia.
Người Khmer Nam bộ nói chung và người Khmer Nam bộ sinh sống tại Trà
Vinh nói riêng có những nét đẹp trong văn hóa, đã gây ấn tượng mạnh mẽ cho du
khách thập phương: trang phục truyền thống, tín ngưỡng Neck-ta, tôn giáo chính
Phật giáo Tiều thừa, nghệ thuật biểu diễn hấp dẫn, kiến trúc ngôi chùa độc đáo,…
Sóc Trăng từ lâu đã vận dụng những nét đẹp trong văn hóa của người Khmer vào du
lịch, được đông đảo khách tham quan trong và ngoài nước yêu thích và tìm đến,
mang lại kinh tế cho người dân địa phương. Tỉnh Trà Vinh có vị trí tiếp giáp Sóc
Trăng, tài nguyên văn hóa Khmer cũng khá tương đồng nhưng về hoạt động du lịch
thì rất yếu và chưa thu hút được khách du lịch. Đây là điều trăn trở lớn cho tác giả
trong suốt những năm qua. Với kiến thức và tình cảm của người con Trà Vinh, tác
giả nhìn thấy được những tiềm năng từ văn hóa của người Khmer tại Trà Vinh, bản
thân mong muốn sẽ làm được một điều gì đó để mang nét đẹp này đến với mọi
người, nâng tầm sản phẩm du lịch Trà Vinh, từ đó mang lợi ích đến cho người làm
nghề và tiếp bước nghề.
Do vậy, tác giả nhận thấy việc thực hiện đề tài “Nghiên cứu tiềm năng du
lịch văn hóa Khmer Nam bộ tại Trà Vinh” là cần thiết và hữu ích cho sự phát triển
trong tương lai của nền du lịch tỉnh nhà. Và qua đây, tác giả rất mong nhận được sự
nhận xét và đóng góp ý kiến về đề tài của quý chuyên gia, quý hội đồng để tác giả

Lê Văn Hiệu, (2011), Nghiên cứu giá trị văn hóa dân tộc Khmer tỉnh Sóc
Trăng phục vụ cho phát triển du lịch, Luận văn Thạc sĩ Địa lý học, Trường Đại học
Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh. Tác giả giới thiệu giá trị văn hóa của dân tộc
Khmer trong phát triển du lịch tỉnh Sóc Trăng. Qua đó, đề tài góp phần định hướng
khai thác giá trị văn hóa Khmer trong phát triển du lịch tỉnh Sóc Trăng.


3

Phạm Thị Bích Thủy, (2011), Nghiên cứu phát triển du lịch văn hóa tỉnh
Thái Bình, Luận văn Thạc sĩ Du lịch (Chương trình đào tạo thí điểm), Trường Đại
học Khoa học Xã hội và Nhân văn. Tác giả đánh giá thực trạng khai thác sản phẩm
du lịch văn hóa của tỉnh Thái Bình. Trên cơ sở thực trạng, nêu ra những đề xuất góp
phần phát triển du lịch văn hóa và bảo tồn di sản văn hóa tỉnh Thái Bình.
Mai Thị Huệ (2014), Lễ hội Phật giáo của người Khmer Trà Vinh, Luận văn
Thạc sĩ Văn hóa học, Trường Đại học Trà Vinh. Đề tài nghiên cứu tìm hiểu về các
lễ hội Phật giáo nhằm làm rõ vai trò, giá trị của các lễ hội Phật giáo trong nền văn
hóa của dân tộc Khmer. Thông qua đó cũng chỉ ra được những yếu tố văn hóa
truyền thống còn được bảo lưu và những biến đổi trong quá trình cộng cư, giao lưu
và tiếp biến văn hóa với các dân tộc. Đặc biệt là trong bối cảnh toàn cầu hóa, hiện
đại hóa hiện nay.
Lưu Thị Sóc Kha, (2014), Chùa Phật giáo Nam tông trong đời sống văn hóa
người Khmer Kiên Giang, Luận văn Thạc sĩ Văn hóa học, Trường Đại học Trà
Vinh. Tác phẩm đi sâu phân tích, đánh giá vai trò, chức năng của chùa Phật giáo
Nam tông trong đời sống văn hoá và xã hội của người Khmer ở Kiên Giang; đề xuất
một số giải pháp và kiến nghị cho việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hoá và xã hội
của chùa Phật giáo Nam tông trong cộng đồng người Khmer ở Kiên Giang.
Sơn Ngọc Khánh (2015), Sinh hoạt văn hóa cộng đồng của người Khmer
trong hoạt động du lịch ở địa bàn thành phố Trà Vinh, tỉnh Trà Vinh, Luận văn
Thạc sĩ Văn hóa học, Trường Đại học Trà Vinh. Nội dung đề tài tập trung khai thác

trong hoạt động du lịch, giảng dạy về du lịch, quản lý và xúc tiến du lịch.
5.2. Phương pháp nghiên cứu::
5.2.1. Phương pháp thống kê mô tả và phân tích tổng hợp
- Nghiên cứu các tài liệu về văn hóa Khmer Nam bộ.
- Chọn lọc những nét văn hóa cơ bản, đặc trưng và có khả năng khai thác du
lịch đưa vào phân tích nghiên cứu.
- Đánh giá thực trạng phát triển của các mãng văn hóa Khmer Nam bộ trong
đời sống sinh hoạt và kinh tế xã hội của người dân tại Trà Vinh.
- Thống kê số liệu du khách đến Trà Vinh từ năm 2010 đến nay: số lượt
khách lưu trú và doanh thu từ lữ hành.
5.2.2. Phương pháp khảo sát và nghiên cứu thực địa
- Nghiên cứu thông tin thực tế của văn hóa Khmer Nam bộ tại Trà Vinh. Từ
đó, đánh giá và phân tích SWOT cho các thành tố văn hóa Khmer khi đưa vào khai
thác phát triển du lịch, như: lễ hội, chùa Khmer, làng nghề, ẩm thực,…


5

- Khảo sát các thành tố văn hóa Khmer Nam bộ tại các địa phương có đông
người dân Khmer sinh sống và có tài nguyên văn hóa Khmer được đưa vào phục vụ
khách du lịch: Thành phố Trà Vinh và các huyện Châu Thành, Cầu Kè, Trà Cú, Cầu
Ngang.
5.2.3. Phương pháp chuyên gia
- Tác giả thiết kế bảng hỏi, thu thập ý kiến đánh giá về tiềm năng du lịch văn
hóa Khmer Nam bộ tại Trà Vinh của các chuyên gia: nhà khoa học – giảng viên du
lịch, đại diện doanh nghiệp lữ hành (điều hành và hướng dẫn viên), đại diện cơ quan
quản lý Nhà nước về du lịch (Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch, Ủy ban Nhân dân).
- Phân tích ưu – nhược điểm và đánh giá khả năng hấp dẫn khách của tour du
lịch văn hóa Khmer Trà Vinh.
- Kiểm tra tính phù hợp của các tiêu chí thuộc bộ tiêu chí đánh giá sản phẩm

hành trình; tuy nhiên, về mục đích của chuyến đi thì chưa được tác giả đề cập đến.
Mặt khác, theo quan điểm của Robert W.Mc.Intosh, Charles R.Goeldner, J.R
Brent Ritcie, du lịch là tổng hợp các mối quan hệ nảy sinh từ các tác động qua lại
giữa khách du lịch, nhà cung ứng, chính quyền và cộng đồng chủ nhà trong quá
trình thu hút và đón tiếp khách du lịch (trích dẫn bởi Trần Thị Mai, Vũ Hoài
Phương, La Phương Anh, Nguyễn Khắc Toàn, 2009).
Tại Việt Nam, Quốc hội (2017), Du lịch là các hoạt động có liên quan đến
chuyến đi của con người ngoài nơi cư trú thường xuyên trong thời gian không quá
một năm liên tục nhằm đáp ứng nhu cầu tham quan, nghỉ dưỡng, giải trí, tìm hiểu,
khám phá tài nguyên du lịch hoặc kết hợp với mục đích hợp pháp khác. Hay theo
góc độ về văn hóa thì Du lịch là quá trình hoạt động của con người rời khỏi quê
hương đến một nơi khác với mục đích chủ yếu là được thẩm nhận những giá trị vật
chất và tinh thần đặc sắc, độc đáo, khác lạ so với quê hương không nhằm mục đích
sinh lời được tính bằng đồng tiền (Trần Nhạn, 1995).
Theo Trần Văn Thông (2016), Sản phẩm du lịch là sự kết hợp hàng hóa và
dịch vụ trên cơ sở khai thác hợp lý tài nguyên du lịch nhằm đáp ứng mọi nhu cầu
cho du khách trong hoạt động du lịch. Mặt khác, theo Quốc hội (2017) thì Sản phẩm


7

du lịch là tập hợp các dịch vụ trên cơ sở khai thác giá trị tài nguyên du lịch để thỏa
mãn nhu cầu của khách du lịch.
1.1.2. Khái niệm về tài nguyên du lịch và tiềm năng du lịch
Tài nguyên du lịch là cảnh quan thiên nhiên, yếu tố tự nhiên và các giá trị
văn hóa làm cơ sở để hình thành sản phẩm du lịch, khu du lịch, điểm du lịch, nhằm
đáp ứng nhu cầu du lịch. Tài nguyên du lịch bao gồm tài nguyên du lịch tự nhiên và
tài nguyên du lịch nhân văn (Quốc hội, 2017).
Tài nguyên du lịch (TNDL) nhân văn là nhóm tài nguyên có nguồn gốc nhân
tạo do con người tạo ra. TNDL nhân văn gồm TNDL nhân văn vật thể và TNDL

vùng miền và đối tượng chủ yếu là các nhà nghiên cứu, học sinh – sinh viên); Du
lịch tham quan văn hóa (du khách thường kết hợp giữa tham quan và nghiên cứu
tìm hiểu văn hóa trong một chuyến đi và đối tượng khách rất phong phú).
1.1.4. Tiềm năng và vai trò của khai thác tiềm năng văn hóa trong phát triển
du lịch
Tài nguyên du lịch là các yếu tố tự nhiên và nhân văn có ý nghĩa đối với việc
phát triển du lịch, kích thích con người tìm đến tham quan và sử dụng dịch vụ tại
địa phương. Tiềm năng du lịch là TNDL đã được đánh giá là có khả năng khai thác
phục vụ du lịch; từ đó định hướng hình thành sản phẩm du lịch và chuỗi cung ứng
sản phẩm du lịch của địa phương. Điều này đồng nghĩa với việc, TNDL là nền tảng
để tiềm năng du lịch phát triển thành sản phẩm du lịch.
Tài nguyên
du lịch
(yếu tố tự nhiên và
nhân văn đặc biệt,
thu hút khách du
lịch)

Tiềm năng du lịch
(tài nguyên có khả
năng khai thác và
phát triển du lịch)

Sản phẩm du lịch
(tài nguyên du lịch
tiềm năng đã được
khai thác để phục vụ
khách du lịch)

Sơ đồ 1.1: Mối quan hệ giữa Tài nguyên du lịch, Tiềm năng du lịch

với các mặt trong đời sống xã hội của Việt Nam. Khai thác có hiệu quả tiềm năng
văn hóa vào hoạt động du lịch sẽ mang đến những lợi ích cụ thể, như: Giới thiệu và
quảng bá tài nguyên văn hóa của nước nhà đến bạn bè thế giới, thúc đẩy sự hiểu biết
giữa các nước với Việt Nam thông qua nét đẹp văn hóa truyền thống; Góp phần làm
phong phú và đa dạng hóa các sản phẩm du lịch của địa phương và Việt Nam, từ đó
tăng tính cạnh tranh ở thị trường du lịch cả trong và ngoài nước; Khôi phục và tôn
tạo các di sản văn hóa, di tích lịch sử bị lãng quên hoặc có nguy cơ bị biến mất;
Nhân rộng nét đẹp của tài nguyên nhân văn đến thế hệ mai sau thông qua các hoạt
động giới thiệu, bảo tồn và tìm hiểu về tài nguyên văn hóa; Mang tài nguyên đến
gần hơn với du khách nhằm mang lại giá trị sử dụng và giá trị kinh tế cho người dân
địa phương, chủ sở hữu và ngân sách Nhà nước.
1.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động khai thác tiềm năng văn hóa phục vụ
phát triển du lịch
Trong quá trình nghiên cứu và khảo sát thực tế, tác giả tổng hợp đánh giá các


10

yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động khai thác tiềm năng văn hóa trong phát triển du
lịch với tám yếu tố chính:
Việc đánh giá đúng và khách quan tiềm năng du lịch của tài nguyên văn hóa:
các địa phương, cá nhân và đơn vị vì muốn làm du lịch mà bỏ qua công tác đánh giá
tiềm năng sẽ dẫn đến rất nhiều hệ lụy: tài nguyên bị mất dần giá trị văn hóa, xung
đột lợi ích cũng như xung đột về văn hóa giữa các bên liên quan. Hay tài nguyên
không có ý nghĩa hoặc hạn chế về khả năng cung ứng dịch vụ của địa phương, thế
nhưng các nhà đầu tư vẫn đầu tư khai thác sẽ dẫn đến việc thua lỗ hoặc hoạt động
cầm chừng nếu không có chiến lược phát triển tốt.
Yếu tố giá trị du lịch của tài nguyên văn hóa: không cao hoặc bị trùng lắp
với các địa phương khác trong khu vực. Hay tài nguyên không mang tính biểu trưng
văn hóa cho một cộng đồng, giá trị nhân văn không rõ ràng, yếu tố văn hóa rời rạc