Lời nói đầu
Thủ đô Hà Nội với tiềm năng nhân văn và thiên nhiên phong phú, với bề
dầy lịch sử gần 100 năm, từ nhiều năm nay đã là điểm đến hấp dẫn đối với du
khách bốn phơng. Trong những năm ngành kinh doanh du lịch ở Việt Nam
đang trải qua thời kỳ phát triển mới, mang tính định hớng. Nhà nớc đã xác định
du lịch là ngành kinh tế tổng hợp, mang nội dung văn hoá sâu sắc, có tính liên
nghành, liên vùng và xã hội hoá cao.
Trong những năm qua, nền kinh tế Thủ đô Hà Nội cùng cả nớc đạt đợc
nhiều chuyển biến tích cực. Với chính sách mở cửa, tăng cờng hội nhập nền
kinh tế quốc gia vào đời sống kinh tế khu vực và quốc tế, các hoạt động kinh tế
đối ngoại của Việt Nam có nhiều khởi sắc. Đặc biệt, ngành du lịch đã phát triển
rất nhanh và trở thành một ngành kinh tế quan trọng của cả nớc nói chung cũng
nh Hà Nội nói riêng. Hà Nội với bề dày lịch sử ngàn năm văn hiến chứa đựng
tiềm năng du lịch to lớn, vị trí Thủ đô có ý nghĩa đặc biệt với việc phát triển du
lịch. Nằm ở trung tâm Bắc Bộ, giữa đồng bằng châu thổ mầu mỡ với kết cấu hạ
tầng tơng đối phát triển, thành phố có nguồn tài nguyên du lịch tiềm tàng, đặc
biệt là tài nguyên văn hoá, lịch sử. Trải qua bao biến động thăng trầm Hà Nội l-
uôn giữ đợc nhiều di tích văn hoá - lịch sử có giá trị đối với hoạt động du lịch.
Các di tích lịch sử, nghệ thuật, kiến trúc tạo thành bộ su tập quý giá trong kho
tàng di sản văn hoá Việt Nam. Đã có nhiều tài liệu nghiên cứu phân tích về khả
năng và định hớng phát triển của du lịch Hà Nội nhng việc nghiên cứu một cách
tổng thể nên đề cập vấn đề văn hoá dân tộc trong du lịch Hà Nội nh là khía cạnh
của sự phân tích.
Để tìm hiểu về tiềm năng du lịch văn hoá, những hạn chế và thuận lợi của
du lịch Hà Nội và tìm ra các giả pháp hạn chế những tác động tiêu cực, phát huy
những mặt tích cực của du lịch văn hóa Hà Nội với mong muốn tìm hiểu vấn đề
một cách sâu sắc, trong phạm vi hạn hẹp của một bản đề án kinh tế du lịch nên
tôi chọn đề tài ''Tiềm năng du lịch văn hoá Hà Nội'' làm đề tài nghiên cứu.
Trong quá trình thực hiện không thể tránh khỏi những sai sót mong có sự đóng
góp của thầy cô để đề tài đợc hoàn thiện hơn.

2

truyền thống, phong tục tập quán tâm hồn cốt cách của ngời Tràng An, đặc trng
văn hoá thủ đô đã thu hút khách du lịch tìm đến để khám phá chiêm nghiệm.
Đó chính là cơ sở để du lịch với ý nghĩa là cầu nối giúp bạn bè bốn phơng hiểu
rõ về những giá trị vật chất và tinh thần đặc sắc độc đáo của Hà Nội. Do đó, để
thực hiên mục tiêu đa du lịch Hà Nội trở thành ngành kinh tế mũi nhọn chính là
phát huy phát triển kinh tế trên cơ sở khai thác tiềm năng văn hoá
1.2. Các điều kiện phát triển du lịch văn hoá ở Hà Nội
1.2.1. Tài nguyên du lịch nhân văn
1.2.1.1. Các di tích lịch sử văn hoá
Các di tích lịch s văn hoá là tài nguyên du lịch quan trọng của du lịch Hà
Nội. Trải qua mấy ngàn năm lịch sử đã để lại trên mảnh đất thủ đô nhiều di tích
lịch sử văn hoá nổi tiêng, phong phú đa dang cả về nguồn gốc lẫn loại hình có
giá trị lớn đối với du lịch.
*Về số lợng:
Cho đến nay theo ớc tinh trên địa bàn Hà Nội có khoảng hơn 2000 di tich
lích sử văn hoá, với mật độ 2 di tích/ một km2 điều đáng chú ý là chất lợng di
tích Hà Nội khá cao, đa số các di tích đều có giá tri nghệ thuật . Một số lớn các
di tích này đợc nhà nơc cấp bằng công nhận di tích quốc gia.Tính đến năm 1995
cả nớc có 1.662 di tích đơc xếp hạng, trong số đó Hà Nội có tới 322 di tích đợc
cấp bằng, đứng đầu cả nớc về số di tích đựơc xếp hạng nên so sánh tơng quan
giữa ba trung tâm du lịch vủa cả nớc thì ti lệ di tích Hà Nội cao hơn cả.
Bảng 1: Tơng quan về số lơng di tích sếp hạng ở các địa phơng
3

*Về loại hình:
Theo tài liệu của cục boả tàng bộ văn hoá thông tin, trong số các di tích
đợc xếp hạng ở Hà Nội,số lợng các di tích nghệ thuật chiêm tỷ lệ cao nhất
(52,17%) tiếp đến là các di tích lịch sử (13,42%) rồi đến di tích nghệ thuật

7.
8.
9.
Di tích lịch sử
Di tích nghệ thuật
Di tích lịch sử kiến trúc
Di tích lịch sử kiến trúc nghệ thuật
Di tích kiến trúc nghệ thuật
Di tích kiến trúc
Di tích nghệ thuật
Di tích cách mạng
Danh thắng
Tổng số
42
25
4
30
168
9
35
7
2
322
13,04
7,76
1,24
9,32
52,17
2,80
10,87

Văn Miếu - Quốc Tử Giám
Hồ Hoàn Kiêm và các di tích
Hồ Thiền Quang và các di tích ven hồ
Hồ Tây và di tích
Chùa Trấn Quốc
Đền Quán Thánh
Cột cờ Hà Nội
Chùa Kim Liên
Khu di tích Đóng Đa
Đền Hai Bà Trng
Cổ Loa
Đên Sát - Đông Anh
Ô Quan Trởng
Phố Cổ Hà Nội
Đền Voi Phục
Chùa Huỳnh Quang
Quận Ba Đình
Quận Ba Đình
Quận Đống Đa
Quận Hoàn Kiêm
Quận Hai Bà Trng
Quận Ba Đình
Quận Ba Đình
Quận Ba Đình
Quận Ba Đình
Quận Đông Đa
Quận Đông Đa
Quận Hai Bà Trng
Huỵên Đông Anh
Huyện Đông Anh

lễ hội của cả một vùng rộng lớn. Du lịch văn hoá lễ hội dân gian là hành trang
không thể thiếu đợc bởi lẽ với lễ hội truyền thống nghành du lịch có cơ hội để
giới thiệu bản sắc văn hoá dân tộc .Dự án VIE89/003 đã đánh giá tiềm năng văn
hoá của Việt Nam nói chung và Hà Nội nói riêng nhìn từ góc độ phát triển du
lịch không quên nhấn mạnh các lễ hội và lễ nghi trong văn hoá Việt Nam .
1.2.2. Các tài nguyên nhân văn khác
1.2.2.1. Ca múa nhac dân tộc
Hà Nội là trung tâm vă hoá của cả nớc và trong quá khứ là thủ đô của
nhiều triều đại phong kiến Viêt Nam. Do vậy cũng là nơi phát sinh và phát triển
6

các dòng ca múa nhạc : ca múa nhạc cung đình và ca múa nhac dan gian. Khởi
thuỷ của ca múa nhạc cung đình băt đàu từ thời Trần với các nhạc cụ nh trống
cơm, tiêu, sáo, mõ lớn. Còn nhạc dân gian với các nhạc cụ nh đàn câm, đàn
tranh, đàn tì bà..Tuy nhiên dù phân chia nh vậy nhac cung đinh vân dựa trên
nhac dân gian
Hầu hết các loại ca nhạc phổ biến ở đồng băng Sông Hồng nh ngâm thơ,
hát ru, hát ví, cò lả, trống quân, hát đúm...đều phổ biên tại Hà Nội. Măc dù vậy
đặc sắc nhất đối với Hà Nội là các loại hát ả đào và hát trầu văn, ngoài ra con
các làn điệu khác nh tuồng, chèo, cải lơng... Trong các loại trình diễn dân gian,
đăc sắc nhất phải kể đến múa rối nứơc có nguồn gôc rất lâu dời và tâp chung
nhất ở huyện Đông Anh. Hiện nay múa rối nớc vẫn đợc đông đảo du khách
quôc tế quan tâm. Hà Nội đợc thừa hởng một nền âm nhạc cung đình Thăng
Long xa một nền âm nhạc đợc tạo dựng từ khi nhà Lý lấy vùng Đại La làm
kinh đô nớc Đaị Việt.
Văn nghệ, nghệ thuật ở thủ đô rát phong phú: hát trống quân, hát chèo.
Nhng đặc trng nhất vẫn là ca trù. Ca trù có nguồn gốc từ lối hát cửa đình, hát
cửa đình vừa là hình thức vừa là phong cách thể hiện của đào kép đáp ứng yêu
cầu của dân làng trong những ngày lễ hội ngoài việc phục vụ nghi lễ .
Múa dân gian là bộ phận của múa dân tộc nó không thể thiếu và đã làm

phong trào phát triển du lịch trong khu vực và trên thế giới để đa cả nớc trở
thành trung tâm du lịch có tầm cỡ trong khu vực. Những năm gần đây nền
khinh tế của nớc ta đạt đợc tốc độ tăng trởng bình quân là khoảng 7%/ năm
trong đó thủ đô Hà Nội là một trong những nơi có đóng góp lớn cho sự phát
triển kinh tế chung của cả nớc. Với cơ sở hạ tầng phát triển Hà Nội là đầu mối
giao thông quan trọng lớn nhất của cả nớc, là nơi quy tụ của 6 tuyến đờng sắt, 8
tuyến đờng bộ và đờng hàng không. Hệ thống giao thông này kết nối thủ đô với
các tỉnh trong nớc và trên thế giới.
*Về chính trị - xã hội :
Hà Nội là mảnh đất ngàn năm văn hiến một trung tâm văn hoá lớn của
Việt Nam giáo dục của cả nớc vơi khoảng gần 800 trờng cao đẳng, đại học,
trung học chuyên nghiệp và các trung tâm giáo dục khác. Hà Nội là nơi còn lu
8

giữ gần 200 di tích lịch sử văn hoá nghệ thuật, văn hoá kiến trúc đợc xếp hạng,
Hà Nội cũng có nhiều th viện lớn nh th viện quốc gia th viện chuyên ngành và
rất nhiều th viện của các trờng.... Đây cũng là một trong những trung tâm đào
toạ lớn nuôi dỡng và phát triển các loại hình vă hoá truyền thống và hiện đại
nh tuồng chèo, cải lơng... Đây là một ngồn lực để phát triển du lịch, bởi lẽ một
quốc gia có nền kinh tế vững chắc có đờng lối hoà nhập cộng đồng, làm bạn với
tất cả các nớc...có nền khoa học, y tế, giáo dục, văn hoá phát triển sẽ thu hút sự
chú ý của quốc tế, tạo những chuyến viếng thăm của những chính khách, những
nghệ sĩ, những nhà khoa học, nhà báo...tạo ra những cuộc hội thảo quốc tế,
festival, trình diễn mốt, thi hoa hậu...từ đó sẽ tạo ra nguồn khách cho du lịch, và
du lịch có điều kiện tuyên truyền quảng bá. Nói cách khác đó là một tiềm năng
để phát triển du lịch.
Trong những năm qua măc dù tình hình thế giới liên tục sảy ra những biến
đông, tình hình chiến tranh, khủng bố liên tục diễn ra ở nhiều nớc. Mặc dù vậy
nớc ta vẫn là một nớc an toàn không bị ảnh hởng bởi nhng biến động đó và nớc
ta đợc đánh giá là một trong những nớc an toàn nhất thế giới. Đây là một trong

văn hoá góp phần củng cố mở rộng mối quan hệ quốc tế đồng thời góp phần
giúp cho các quốc gia giảm bớt sự căng thẳng của các trung tâm đô thị. Du lịch
văn hoá cũng phần khai thác các di sản văn hoá dân tộc bảo vệ môi trờng t
nhiên và xã hội.
Kết luận.
Trên đây là những nguồn lực để phát triển du lịch của mỗi quốc gia, mỗi
vùng, địa phơng nói chung và Hà Nội nói riêng đồng thời cũng là cơ sở để các
nhà kinh doanh du lịch lựa chọn bớc đi thích hợp, cách thức kinh doanh của
doanh nghiệp mình. Các nguồn lực đó có vị chí khác nhau nhng có mối liên hệ
khăng khít với nhau, tạo thành một sức mạnh tổng thểđẻ phát triển du lịch.
Những nhà hoạch định chiến lợc, những nhà quy hoạch du lịch, các nhà kinh
doanh lữ hành, khách sạn nếu tách rời các nguồn lực của vùng, địa bản mình sẽ
rơi vào duy ý chí không có cơ sở khoa học để hoạch định và lựa chọn phơng án
kinh doanh du lịch. Hà Nội với nhiều tiềm năng để phát triển du lịch văn hoá,
với những điều kiện thuận lợi về tài nguyên du lịch, về kinh tế, chính trị, văn
10

hoá...sẽ là nơi du lịch văn hoá lí tởng cho những ai muón khám phá về văn hoá,
lịch sử, phong tục tập quán của Hà Nội nói riêng và cả nớc nói chung.
11

Chơng 2 : Thực trạng phát triển của du lịch
văN hoá trên địa bàn hà nội
2.1. Khái quát về tình hình phát triển du lịch văn hoá ở
Hà Nội
2.1.1. Du lịch Hà Nội những thuận lợi và khó khăn.
Là tung tâm kinh tế văn hoá, chính trị, khoa học kỹ thuật của cả nớc thủ đô
Hà Nội t lâu đợc coi là thành phố cổ kính, xinh đẹp trong khu vực, Hà Nội có hệ
sinh thái phong phú bao gồm cây xanh hồ nớc, với những điểm di tích danh lam
thắng cảnh trở nên quen thuộc cùng với những khu phố cổ tồn tại hơn trăm năm

không thể thiếu dợc trong đời sống kinh tế xã hội và phát triển với tốc độ ngày
càng nhanh. T năm 1991 đến nay, tốc độ tăng trởng du lịch ASEAN là 8%, cao
gấp đôi so với mức tăng du lịch toàn cầu.
Bên cạnh những cơ hội thuận lợi du lịch hà Nội còn gặp phải nhiều khó
khăn, trong lộ trình kinh tếđa du lịch Hà Nội trử thành ngành kinh tế mũi
nhọnchịu sự chi phối từ chính sách kinh tế vĩ môđến khâu tổ chức ở tầm vi
mômà chúng ta khong tính đến đó là sự cạnh tranh du lịch ngày một cao và diễn
biên khó lờng. Trong khi đó sức cạnh tranh của du lịch Hà Nội còn rất hạn chế,
trình độ kết cấu hạ tầng kinh tế, xã hội, trình độ cơ sở vật chất kỹ thuật, trình độ
xúc tiến du lịch, kinh nghiệm quản lí kinh doanh và đặc biệt thiếu vốn cho đầu
t kinh doanh du lịch. Đồng thời ở trong nớc nhận thức về du lịch còn thiếu tính
thống nhất trong hệ thống các cấp, các ngành và dân c đối với việc xây dựng,
khai thác, bảo vệ, chỉ đạo quản lí và thc hiện quy hoạch, kế hoạch phát triển du
lịch. Những vấn đề trên đa và đang thách thức, đòi hỏi dể du lịch hà Nội vợt qua
để đứng vững trong cạnh tranh trên thơng trờng du lịch trong nớc và trên thơng
trờng quốc tế.
2.1.2. Đánh giá về thị trờng khách du lịch Hà Nội
2.1.2.1. Khách du lịch quốc tế
Về số lợng khách :
13