BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ TP.HCM

------------------------------

TRƯƠNG THỊ MỸ LIÊN

CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CHẤT
LƯỢNG THÔNG TIN KẾ TOÁN TRÊN BÁO CÁO
TÀI CHÍNH TẠI CÁC CÔNG TY XÂY DỰNG
TRÊN ĐỊA BÀN TP. HỒ CHÍ MINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ
Chuyên ngành: Kế toán
Mã số ngành : 60340301

TP. HỒ CHÍ MINH, tháng 09 năm 2017


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ TP.HCM

------------------------------

TRƯƠNG THỊ MỸ LIÊN

CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CHẤT
LƯỢNG THÔNG TIN KẾ TOÁN TRÊN BÁO CÁO
TÀI CHÍNH TẠI CÁC CÔNG TY XÂY DỰNG
TRÊN ĐỊA BÀN TP. HỒ CHÍ MINH


P
P
G
bP
P
G
b
T
S.
T
Ủy
S.
v

Xác nhận của Chủ tịch Hội đồng đánh giá Luận văn sau khi Luận văn đã
được
sửa chữa (nếu có).
Chủ tịch Hội đồng đánh giá Luận văn

PGS. TS Phạm Văn Dược


TRƯỜNG ĐH CÔNG NGHỆ TP. HCM
PHÒNG QLKH – ĐTSĐH

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT
NAM
Độc lập – Tự do – Hạnh phúc
TP. HCM, ngày 10 tháng 8 năm 2017



Phạm Ngọc Toàn

KHOA QUẢN LÝ CHUYÊN NGÀNH
(Họ tên và chữ ký)


LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đề tài luận văn “Các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng thông
tin kế toán trên báo cáo tài chính của các công ty xây dựng trên địa bàn thành phố Hồ
Chí Minh” là công trình của việc học tập và nghiên cứu thật sự nghiêm túc của bản thân.
Những kết quả nêu ra trong nghiên cứu này là trung thực và chưa từng được công bố
trước đây. Các số liệu trong luận văn nghiên cứu có nguồn gốc rõ ràng, được tổng hợp từ
những nguồn thông tin đáng tin cậy.
Tp. HCM, tháng 09 năm 2017
Tác giả

Trương Thị Mỹ Liên


LỜI CẢM ƠN
Trong suốt thời gian từ khi bắt đầu học tập khoá học cao học tại trường Đại học
công nghệ Tp. HCM đến nay, tôi đã nhận được rất nhiều sự quan tâm, giúp đỡ của quý
Thầy Cô, gia đình và bạn bè.
Với lòng biết ơn sâu sắc nhất, Tôi xin gửi đến quý Thầy Cô ở khoa Kế toán – Tài
chính – Ngân hàng; phòng Quản lý khoa học và đào tạo sau đại học – Trường Đại học
Công nghệ Tp. HCM; tất cả quý Thầy Cô đã cùng với tri thức và tâm huyết của mình để
truyền đạt vốn kiến thức quý báu và tạo mọi điều kiện thuận lợi cho chúng tôi trong suốt
thời gian học tập tại trường.
Tôi chân thành cảm ơn TS. Phạm Ngọc Toàn đã tận tâm hướng dẫn tôi trong suốt

4. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ................................................................................... 3
5. Ý NGHĨA ĐỀ TÀI........................................................................................................... 3
6. BỐ CỤC CỦA LUẬN VĂN CHƯƠNG......................................................................... 5
CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC ............................................ 5
1.1 Các nghiên cứu nước ngoài ........................................................................................... 5
1.2 Các nghiên cứu trong nước............................................................................................ 8
1.3 Nhận xét và khe hổng nghiên cứu ............................................................................... 11
KẾT LUẬN CHƯƠNG 1 .................................................................................................. 12
CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ CÁC NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN CHẤT
LƯỢNG THÔNG TIN KẾ TOÁN TRÊN BÁO CÁO TÀI CHÍNH CỦA CÁC CÔNG TY
............................................................................................................................................ 13
2.1 Cơ sở lý luận về báo cáo tài chính............................................................................... 13
2.1.1 Khái niệm về báo cáo tài chính ................................................................................ 13


2.1.2 Mục đích của báo cáo tài chính ................................................................................ 13
2.1.3 Hệ thống báo cáo tài chính của doanh nghiệp.......................................................... 14
2.1.4 Nguyên tắc lập và trình bày BCTC .......................................................................... 15
2.1.5 Môi trường pháp lý đối với của các công ty tại Việt Nam ...................................... 17
2.1.5.1 Luật kế toán và các Nghị định hướng dẫn thực thi Luật....................................... 17
2.1.5.2 Hệ thống chuẩn mực kế toán Việt Nam ................................................................ 18
2.1.5.3 Chế độ kế toán ....................................................................................................... 19
2.2 Chất lượng thông tin kế toán ...................................................................................... 20
2.2.1 Thông tin ................................................................................................................... 20
2.2.2 Chất lượng thông tin ................................................................................................. 21
2.2.3 Chất lượng thông tin kế toán .................................................................................... 23
2.3 Các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng thông tin kế toán trên báo cáo tài chính của
các công ty
................................................................................................................................ 30
2.3.1 Hệ thống kiểm soát nội bộ ........................................................................................ 30

3.4.2. Các giả thuyết nghiên cứu ....................................................................................... 57
3.4.3 Mô hình hồi quy các nhân tố tác động đến chất lượng thông tin kế toán trên báo cáo
tài chính của các công ty xây dựng trên địa bàn TP. Hồ Chí Minh .................................. 58
KẾT LUẬN CHƯƠNG 3 .................................................................................................. 60
CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU ......................................................................... 61
4.1 Giới thiệu khái quát về các công ty xây dựng trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh . 61
4.2 Kết quả nghiên cứu ...................................................................................................... 61
4.2.1 Dữ liệu nghiên cứu.................................................................................................... 61
4.2.2 Đánh giá thang đo ..................................................................................................... 62
4.2.2.1 Đánh giá độ tin cậy của thang đo qua hệ số Cronbach alpha ............................... 62
4.2.2.2 Đánh giá độ tin cây thang đo biến độc lập ............................................................ 63
4.2.2.3 Đánh giá độ tin cậy thang đo biến phụ thuộc........................................................ 65
4.2.3 Phân tích hồi quy đa biến ......................................................................................... 66
4.2.3.1 Mô hình hồi quy tổng thể. ..................................................................................... 66
4.2.3.2 Kiểm định mức độ phù hợp của mô hình .............................................................. 67
4.2.3.3 Kiểm định trọng số hồi quy ................................................................................... 68


4.2.4.4 Kiểm định hiện tượng đa cộng tuyến. ...................................................................
69
4.2.4.5 Kiểm định hiện tượng tự tương quan của phần dư. .............................................. 69
4.2.4.6 Kiểm định về phân phối chuẩn của phần dư. ........................................................
69
4.2.4.7 Kiểm định giải định phương sai của sai số (phần dư) không đổi .........................
71
4.2.4.8 Kiểm định các giả thuyết nghiên cứu. ...................................................................
72
4.3 Bàn luận kết quả nghiên cứu ....................................................................................... 73
KẾT LUẬN CHƯƠNG 4 .................................................................................................. 76
CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ .................................................................... 77

72


DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

P P
hầ M
D D
oa N
C C
ô N
H H
ệ T


DANH MỤC BẢNG BIỂU
Bảng 2.1: Tổng hợp các nhân tố tác động đến chất lượng thông tin kế toán theo các nghiên cứu
trước ..............................................................................................................................................42
Bảng 3.1: Thang đo chính thức được mã hóa ...............................................................................49
Bảng 3.3: Kết quả thống kê mô tả mẫu khảo sát theo giới tính ....................................................54
Bảng 3.2: Thống kê kết quả gửi và thu về phiếu khảo sát .............................................................54
Bảng 3.4: Kết quả thống kê mô tả mẫu khảo sát theo công việc .................................................. 55
Bảng 3.5: Kết quả thống kê mô tả mẫu khảo sát theo thâm niên.................................................. 56
Bảng 3.6: Các giả thuyết nghiên cứu ............................................................................................57
Bảng 4.1 Kết quả phân tích Crobach’s Alpha cho thang đo biến độc lập .....................................63
Bảng 4.2 Kết quả phân tích Crobach’s Alpha cho thang đo biến phụ thuộc .................................65
Bảng 4.3 Bảng tóm tắt mô hình hồi quy ........................................................................................67
Bảng 4.4 Bảng ANOVA ................................................................................................................68
Bảng 4.5 Bảng trọng số hồi quy.....................................................................................................68
Bảng 5.1. Bảng sắp xếp thứ tự quan trọng theo hệ số Beta của các nhân tố ................................78


1


Nhận thức được tầm quan trọng này nên tôi đã chọn đề tài “Các nhân tố ảnh
hưởng đến chất lượng thông tin kế toán trên báo cáo tài chính của các công ty xây dựng
trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh” để làm đề tài nghiên cứu cho luận văn này.
2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU:
Mục tiêu nghiên cứu tổng quát: Các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng thông tin
kế toán trên báo cáo tài chính của các công ty xây dựng trên địa bàn thành phố Hồ Chí
Minh.
Mục tiêu cụ thể:
(1) Xác định các nhân tố tác động đến chất lượng thông tin kế toán trên báo cáo tài
chính của các công ty.
(2) Đo lường mức độ tác động của các nhân tố đến chất lượng thông tin kế toán
trên báo cáo tài chính của các công ty xây dựng trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh.
(3) Đề xuất các kiến nghị nhằm nâng cao chất lượng thông tin kế toán trên báo cáo
tài chính của các công ty xây dựng trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh.
Để đạt được các mục tiêu nghiên cứu, nghiên cứu cần trả lời được các câu hỏi sau:
(1) Các nhân tố nào ảnh hưởng đến chất lượng thông tin kế toán trên báo cáo tài
chính của các công ty xây dựng trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh?
(2) Mức độ ảnh hưởng của các nhân tố đó đến chất lượng thông tin kế toán trên
báo cáo tài chính của các công ty xây dựng trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh như thế
nào?
(3) Các biện pháp nào để nâng cao chất lượng thông tin kế toán trên báo cáo tài
chính của các công ty xây dựng trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh?
3. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
- Đối tượng nghiên cứu: Các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng thông tin kế toán
trên báo cáo tài chính của các công ty xây dựng trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh.
- Phạm vi nghiên cứu:

- Phương pháp định tính: Tổng kết các lý thuyết có liên quan, xây dựng dàn bài
thảo luận và tiến hành các cuộc thảo luận tay đôi (phỏng vấn các chuyên gia có liên quan
đến vấn đề nghiên cứu), phân tích dữ liệu định tính, từ đó đưa ra giả thuyết nghiên cứu.
Những giả thuyết được xây dựng trong phần này sẽ được kiểm định bằng nghiên cứu
thực nghiệm trong tương lai.
- Phương pháp định lượng: Dựa vào các lý thuyết và những nghiên cứu trước đây
để đưa ra các giả thuyết nghiên cứu, xây dựng mô hình nghiên cứu. Từ đó xây dựng
thang đo, bảng câu hỏi, thu thập dữ liệu. Dữ liệu thu thập được sẽ được xử lý, phân tích
bởi phần mềm thống kê SPSS.
5. Ý NGHĨA ĐỀ TÀI
Ý n g h ĩa kh oa họ c
- Khái quát hóa và phát triển những vấn đề lý luận về chất lượng thông tin kế
toán, báo cáo tài chính của các công ty, đóng góp về mặt lý luận xây dựng mô hình các
nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng thông tin kế toán trên báo cáo tài chính của các công
ty xây dựng trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh.
- Vận dụng phương pháp kiểm định mô hình hồi quy đa biến để đo lường mức độ
ảnh hưởng của các nhân tố đến chất lượng thông tin kế toán trên báo cáo tài chính của các
công ty xây dựng trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh.
Ý n g h ĩa th ực tiễn
Xác định các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng thông tin kế toán trên báo cáo tài
chính của các công ty xây dựng trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh, đồng thời, đo lường
được mức độ của các nhân tố đến chất lượng thông tin kế toán trên báo cáo tài chính của
các công ty xây dựng trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh. Từ đó, đề xuất các kiến nghị
nhằm nâng cao chất lượng thông tin kế toán trên báo cáo tài chính của các công ty xây
dựng trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh.

4


6. BỐ CỤC CỦA LUẬN VĂN

phá này để kiểm định lại tại các quốc gia khác, chẳng hạn như tại Việt Nam.
Theo mô hình nghiên cứu của Stoderstrom và Sun (2007), các nhân tố tác động tới
chất lượng TTKT đó là: Hệ thống pháp luật và chính trị, chuẩn mực kế toán, việc trình
bày BCTC. Trong đó, chuẩn mực kế toán là nhân tố chịu sự chi phối của hệ thống pháp
luật và chính trị, vì pháp luật quy định các chuẩn mực kế toán được ban hành. Việc trình
BCTC bao hàm bốn yếu tố ảnh hưởng tới chất lượng TTKT: thị trường tài chính, chủ sở
hữu, cấu trúc vốn và hệ thống thuế. Bốn đặc tính chất lượng của TTKT theo chuẩn mực
là: tính phù hợp, tính trung lập, đáng tin cậy, và có thể hiểu được.
Ferdy van Beest và cộng sự (2009), nhóm nghiên cứu đã dựa vào các đặc tính của
chất lượng nêu trong “Khung lý thuyết hoàn thiện cho báo cáo tài chính” của IASB và
6


FASB (2008) để thực hiện nghiên cứu. Các đặc điểm về chất lượng trong nghiên cứu bao
gồm: thích hợp, trình bày trung thực, dễ hiểu, có thể so sánh được, kịp thời. Các đặc tính
đó được xem là hợp lý khi lấy làm căn cứ trong việc hình thành các công cụ đánh giá về
chất lượng BCTC.
Các báo cáo thường niên ở Mỹ, Anh và Hà Lan được đem ra để sử dụng cho
nghiên cứu (231 báo cáo), nhóm nghiên cứu đã xây dựng bảng khảo sát với 21 biến quan
sát dựa vào hai đặc tính chất lượng cơ bản và bốn đặc tính chất lượng nâng cao. Sau quá
trình nghiên cứu, nhóm tác giả đã đưa ra kết quả nghiên cứu với đặc tính thích hợp là yếu
tố quan trọng đứng đầu khi đánh giá chất lượng thông tin, sau đó mới đến hợp lệ, đáng tin
cậy. Kết quả nghiên cứu từ việc kiểm định mô hình hồi quy tuyến tính bội của Ferdy van
Beest và cộng sự cũng đưa ra kết luận về sự ảnh hưởng của chuẩn mực kế toán, môi
trường pháp lý, quy mô công ty, ảnh hưởng của ngành công nghiệp tới chất lượng BCTC
của các công ty niêm yết được khảo sát.
Komala (2012) với nghiên cứu “The influence of the accounting managers
knowledge and the top managements support on the accounting information system and
its impact on the quality of accounting information: a case of zakat institutions in
bandung”, nghiên cứu sự tác động của yếu tố trình độ hiểu biết của kế toán trưởng

kế toán

(Nguồn: Komala (2012))
Nghiên cứu thực nghiệm tại 31 cơ quan tại Zakat, Indonesia với đối tượng khảo
sát là các nhà lãnh đạo của các cơ quan này, kết quả nghiên cứu cho thấy rằng sự hiểu
biết của kế toán trưởng và hỗ trợ của ban quản trị cấp cao ảnh hưởng đáng kể (63%) đến
HTTTKT. HTTTKT có ảnh hưởng (77.9%) đến chất lượng TTKT. Bên cạnh đó, nghiên
cứu cũng đã chỉ ra yếu tố sự hiểu biết của kế toán trưởng và hỗ trợ của ban quản trị cấp
cao tác động đáng kể đến chất lượng TTKT gián tiếp thông qua HTTTKT với mức ảnh
hưởng lần lượt là 45.3% và 31.0%.
Rapina, Padjadjaran University (2014), “Factors Influencing The Quality of
Accounting Information System and Its Implications On The Quality of Accouting
Information”–“Các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng của hệ thống thông tin kếtoán và
những hàm ý của nó đối với chất lượng thông tin kế toán”. Mục tiêu của nghiên cứu này
là để xác định ảnh hưởng của các yếu tố tổ chức (cam nhà quản trị, văn hóa tổ chức và cơ
cấu tổ chức) đến chất lượng của hệ thống TTKT và những tác động của nó đến chất
lượng của TTKT. Các đối tượng tham gia trong nghiên cứu này là các nhân viên kế toán
của 33 hợp tác xã ở Bandung, Indonesia. Khung lý thuyết nghiên cứu được trình bày theo
hình dưới đây:

9


Nhà quản trị