BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ TP.HCM
---------------------------

HOÀNG THỊ LIÊN PHƯƠNG

CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CHẤT
LƯỢNG THÔNG TIN KẾ TOÁN CỦA CÁC
TRƯỜNG ĐẠI HỌC TỰ CHỦ TÀI CHÍNH TẠI
KHU VỰC TP.HCM
LUẬN VĂN THẠC SĨ
Chuyên ngành: Kế toán
Mã số ngành: 60340301

TP. HỒ CHÍ MINH, tháng 10 năm
2017


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ TP.HCM
---------------------------

HOÀNG THỊ LIÊN PHƯƠNG

CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CHẤT
LƯỢNG THÔNG TIN KẾ TOÁN CỦA CÁC
TRƯỜNG ĐẠI HỌC TỰ CHỦ TÀI CHÍNH TẠI
KHU VỰC TP.HCM
LUẬN VĂN THẠC SĨ
Chuyên ngành: Kế toán
Mã số ngành: 60340301

P
b
P
b
Ủ
v

Xác nhận của Chủ tịch Hội đồng đánh giá Luận văn sau khi Luận văn đã
được sửa chữa (nếu có)
Chủ tịch Hội đồng đánh giá Luận văn



TRƯỜNG ĐH CÔNG NGHỆ TP. HCM

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA
VIỆT NAM

PHÒNG QLKH –ĐTSĐH

Độc lập-Tự do-Hạnh phúc
TP.HCM, ngày..… tháng…..năm 2017
NHIỆM VỤ LUẬN VĂN THẠC SĨ

Họ : G :
tên H iớ N
Ng : N :
ày, 1 ơ T
Ch : M :
uy K S 1

Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện Luận văn này đã
được cảm ơn và các thông tin trích dẫn trong Luận văn đã được chỉ rõ nguồn gốc.

Học viên thực hiện luận văn

Hoàng Thị Liên Phương


ii
LỜI CẢM ƠN
Đầu tiên, Tác giả xin gửi lời cảm ơn sâu sắc đến PGS.TS Trần Phước, người
hướng dẫn khoa học đã tận tình giúp đỡ, hướng dẫn tôi từ trong suốt quá trình học
tập và làm luận án.
Tác giả xin chân thành cảm ơn quý Thầy, Cô Trường Đại học Công nghệ
TP.HCM đã tận tình giảng dạy và truyền đạt rất nhiều kiến thức quý báu cho bản
thân tác giả và cho khóa học cao học kế toán 15SKT21.
Tác giả muốn gửi lời cảm ơn đến Ban giám hiệu, lãnh đạo Viện đào tạo sau
đại học, Ban chủ nhiệm khoa và quý giảng viên Khoa Kế toán trường Đại học Công
nghệ TP.HCM đã tạo mọi điều kiện tốt nhất trong suốt quá trình học tập, nghiên
cứu, thực hiện và bảo vệ luận.
Tác giả xin chân thành cảm ơn toàn thể Ban Giám hiệu Trường Đại học Công
nghiệp Thực phẩm TP.HCM, quý Thầy/cô chuyên gia cùng toàn thể các cán bộ,
giảng viên tại Trường Đại học Kinh tế TP.HCM, Trường Đại học Công nghiệp
TP.HCM,Trường Đại học Tài chính Marketing TP.HCM, Trường Đại học Ngân
hàng TP.HCM, Trường Đại học Tôn Đức Thắng, Trường Đại học Mở TP.HCM đã
dành thời gian quý báu để trả lời phiếu khảo sát và cung cấp thông tin hữu ích để tác
giả có thể thực hiện được nghiên cứu này.
Sau cùng xin gửi lời cảm ơn đến gia đình và các bạn bè đã động viên, giúp đỡ
tác giả trong quá trình làm luận văn.
Học viên thực hiện luận văn

06 yếu tố mà tất cả đều có ảnh hưởng tích cực (+) đến chất lượng thông tin kế toán
tại các trường Đại học tự chủ tài chính tại TP. HCM. Trong số đó, 02 yếu tố gây ảnh
hưởng mạnh mẽ là môi trường pháp lý (β= 0,378) và môi trường chính trị (β =
0.249) các yếu tố còn lại cũng có tác động nhưng không ở mức cao: môi trường
kinh tế (β = 0.221), môi trường kiểm soát ((β = 0.151), môi trường giáo dục (β =
0,149) và môi trường văn hoá (β = 0.106).


4

Từ kết quả nghiên cứu, tác giả đã đề xuất một số giải pháp có ảnh hưởng trực
tiếp đến các yếu tố nhằm nâng cao chất lượng thông tin kế toán trong các trường
Đại học tự chủ tài chính tại TP. HCM. Tuy nhiên, các khuyến nghị này nói chung
là về bản chất, không cụ thể và đi vào mọi khía cạnh của các yếu tố góp phần. Và
đây là một trong những hạn chế của chủ đề. Một hạn chế khác là phạm vi nghiên
cứu không đa dạng, chỉ tập trung vào các trường Đại học tự chủ tài chính tại TP.
HCM, số lượng mẫu không cao, và kết quả không nhiều. Vì vậy, trong nghiên cứu
tiếp theo, tác giả sẽ nghiên cứu về xây dựng cơ chế tăng cường kiểm soát nội bộ,
kiểm toán nội bộ cho các đơn vị tự chủ Tài chính để tăng cường hiệu quả sử dụng
nguồn lực tại các đơn vị khác ngoài công lập cũng như các trường Đại học, Cao
đẳng được giao quyền thí điểm đổi mới cơ chế hoạt động trong cả nước.


5

ABSTRACT
An Objective to improve the quality of information in general and the quality
of accounting information in the state educational institutions in particular is
increasingly a general concern of the whole society. Therefore, there have been
quite a few researches on this issue both Viet Nam and around the world. However,


CÁC
XV

PHẦN

MỞ

ĐẦU................................................................................................... XV
1.
VẤN
ĐỀ
NGHIÊN
....................................................................................1

CỨU

1.1. Đặt vấn đề ..........................................................................................................1
1.2. Tính cấp thiết của đề tài .....................................................................................1
2.
MỤC
TIÊU
...............................................................................2

NGHIÊN

CỨU

2.1 Mục tiêu chung ...................................................................................................2
2.2 Mục tiêu cụ thể: ..................................................................................................2

Quality Of Accounting Information System And Its Implications On The Quality Of
Accounting Information” ............................................................................................6
1.1.5. Nghiên cứu của Syaifulla (2014) “Influence Organizational Commitment on
The Quality of Accounting Information System” ........................................................7
1.1.6. Nghiên cứu của Eppler và Wittig (Eppler and Wittig, 2000) Conceptualizing
Information Quality: A review of information quality frameworks from the last ten
years (2000
..................................................................................................................7
1.2. Nghiên cứu trong nước.........................................................................................9
1.2.1.Nghiên cứu của Phan Minh Nguyệt (2014) “Xác định và đo lường mức độ
ảnh hưởng của các nhân tố đến chất lượng TTKT trình bày trên BCTC của các
công ty niêm yết ở Việt Nam” ...................................................................................10
1.2.2. Nghiên cứu của Nguyễn Thị Thu Hiền (2014) “Hoàn thiện báo cáo tài chính
khu vực công – nghiên cứu cho các đơn vị hành chính sự nghiệp tại Việt Nam ......10
1.2.3.Nghiên cứu của Trần Thị Tùng (2015) “ Các nhân tố ảnh hưởng đến chất
lượng TTKT tại các đơn vị sự nghiệp giáo dục trên địa bàn tỉnh Bình Dương ........11
1.3. Khoảng trống nghiên cứu. ..................................................................................12
CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT………………………………………….… 15
2.1. Những quy định chung về chất lượng thông tin kế toán. ...................................15
2.1.1. Tổng quan về kế toán trong đơn vị hành chính sự nghiệp..........................15
2.1.1.1. Bản chất của kế toán trong đơn vị hành chính sự nghiệp......................15
2.1.1.2. Phân loại kế toán. ..................................................................................15
2.1.2. Tổng quan về kế toán hành chính sự nghiệp theo cơ chế tự chủ tài chính. .16
2.1.2.1. Khái niệm về đơn vị hành chính sự nghiệp theo cơ chế tự chủ tài chính.
............................................................................................................................16
2.1.2.2. Đặc điểm kế toán đơn vị hành chính sự nghiệp theo cơ chế tự chủ tài
chính. ..................................................................................................................16
2.1.3. Pháp luật và cơ chế tài chính áp dụng cho đơn vị HCSN theo cơ chế tự chủ.
...............................................................................................................................17


2.3.3. Lý thuyết thông tin hữu ích .........................................................................32
2.4. Mô hình nghiên cứu đề xuất và các giả thuyết. .................................................33
2.4.1. Xây dựng giả thuyết.....................................................................................33
2.4.2. Mô hình nghiên cứu đề xuất. .......................................................................34
CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ..................................................38
3.1. Thiết kế nghiên cứu............................................................................................38
3.1.1. Phương pháp nghiên cứu. ............................................................................38
3.1.2. Quy trình nghiên cứu. ..................................................................................39
3.1.3. Thiết kế bảng câu hỏi...................................................................................42


10

3.2. Phương pháp phân tích dữ liệu. .........................................................................42
3.2.1. Phương pháp chọn mẫu. ..............................................................................42
3.2.2. Thu thập dữ liệu. ..........................................................................................42
3.2.3. Xử lý và phân tích bảng dữ liệu...................................................................43
3.3. Kết quả nghiên cứu và hiệu chỉnh thang đo. ......................................................44
3.4. Các giả thuyết nghiên cứu ..................................................................................45
CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU..............................................................47
4.1. Thực trạng về chất lượng TTKT của các trường Đại học Tự chủ tại khu vực Tp.
HCM. .........................................................................................................................4
7
4.1.1. Thông tin trên BCTC ...................................................................................53
4.1.2. Đánh giá về Ý thức tuân thủ các chuẩn mực kế toán ..................................53
4.1.3. Đánh giá về sự Giám sát chặt chẽ của cơ quan quản lý nhà nước...............54
4.1.4. Đánh giá về trình độ tin học hóa trong công tác kế toán. ............................54
4.1.5. Đánh giá về kiểm soát nội bộ trong đơn vị..................................................55
4.1.6. Đánh giá về áp lực giải trình........................................................................55
4.2. Đánh giá thang đo và kết quả nghiên cứu ..........................................................62

5.2.6. Hoàn thiện nhân tố môi trường giáo dục: ....................................................87
5.2.7. Hoàn thiện nhân tố môi trường văn hóa: .....................................................88
5.3. Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp theo:............................................................89
5.3.1. Hạn chế của luận văn ...................................................................................89
5.3.2. Hướng nghiên cứu tiếp theo ........................................................................90
TÀI LIỆU THAM KHẢO ......................................................................................91
PHỤ LỤC


xii
DANH MỤC BẢNG BIỂU
Bảng 1.1. Tóm tắt các nghiên cứu ở nước ngoài liên quan đến đề tài ........................8
Bảng 1.2. Tóm tắt các nghiên cứu trong nước liên quan đến đề tài..........................12
Bảng 2.1. Tổng hợp đặc tính chất lượng thông tin của Knight và Burn (2005) .......20
Bảng 2.2. Đặc tính chất lượng của BCTC theo quan điểm hội tụ IASB - FASB ...22
Bảng 2.3. Bảng tổng hợp các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng ttkt của các trường
đại học tự chủ tài chính tại khu vực TP. HCM . .......................................................35
Bảng 4.1. Kết quả khảo sát thực trạng chất lượng thông tin kế toán trên BCTC .....52
Bảng 4.2. Kết quả khảo sát thực trạng chất lượng ý thức tuân thủ các chuẩn mực kế
toán ............................................................................................................................57
Bảng 4.3. Kết quả khảo sát thực trạng chất lượng sự giám sát chặt chẽ của cơ quan
quản lý nhà nước .......................................................................................................58
Bảng 4.4. Kết quả khảo sát thực trạng chất lượng trình độ tin học hóa trong công tác
kế toán. ......................................................................................................................59
Bảng 4.5. Kết quả khảo sát thực trạng chất lượng kiểm soát nội bộ trong đơn vị ....49
Bảng 4.6. Kết quả khảo sát thực trạng chất lượng áp lực giải trình..........................61
Bảng 4.7. Cronbach’s alpha của thang đo nhân tố môi trường pháp lý ....................62
Bảng 4.8. Cronbach’s alpha của thang đo nhân tố môi trường chính trị ..................63
Bảng 4.9. Cronbach’s alpha của thang đo nhân tố môi trường kinh tế.....................64
Bảng 4.10. Cronbach’s alpha của thang đo nhân tố môi trường giáo dục ................64

BCTC: Báo cáo tài chính
HCSN: Hành chính sự nghiệp
NSNN: Ngân sách Nhà nước
TNHH: Trách nhiệm hữu hạn
CBVC: Cán bộ viên chức
GDĐT: Giáo dục Đào tạo
SNGD: Sự nghiệp giáo dục
ĐHCL: Đại học công lập


15

DANH MỤC CÁC HÌNH
Hình 3.1. Quy trình nghiên cứu đề xuất ...................................................................35
Hình 3.1. Quy trình nghiên cứu ...............................................................................41
Hình 4.1. Đồ thị phân tán giữa giá trị dự đoán và phần dư từ hồi quy .....................75
Hình 4.2. Đồ thị P-plot của phần dư .........................................................................76
Hình 4.3. Đồ thị Histogram của phần dư đã chuẩn hóa ............................................77


1

PHẦN MỞ ĐẦU
1. VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
1.1. Đặt vấn đề
Cùng với sự phát triển về quy mô và yêu cầu nâng cao chất lượng đào tạo
đối với trường Đại học thì áp lực về tài chính ngày càng tăng và đòi hỏi cao hơn về
hiệu quả quản lý tài chính. Trong những năm gần đây, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã
tiến hành giao quyền tự chủ cho một số Trường đại học trọng điểm. Trong tương
lai, sẽ có rất nhiều các trường Đại học công lập sẽ được quyền tự chủ tài chính,

quận và 5 huyện với các lĩnh vực giáo dục, truyền thông, thể thao và giải trí, Thành
phố Hồ Chí Minh đều giữ vai trò quan trọng bậc nhất.
Theo xu thế tất yếu trong tương lai, sẽ có rất nhiều các trường Đại học được
quyền tự chủ tài chính, kèm theo đó là trách nhiệm tự chủ nặng nề trong quản lý tài
chính, nhằm phát huy tốt chat lượng TTKT thì chất lượng thông tin kế toán phải
phù hợp và đáng tin cậy để lãnh đạo ra quyết định hiệu quả.
Do vậy, nghiên cứu về các nhân tố liên quan đến môi trường hoạt động ảnh
hưởng như thế nào đến chất lượng thông tin kế toán trong điều kiện tự chủ tài chính
là cấp thiết hiện nay. Câu hỏi được đặt ra là chất lượng TTKT tại các Trường khi
được giao quyền tự chủ sẽ như thế nào và các nhân tố nào sẽ ảnh hưởng đến chất
lượng thông tin kế toán đó?
Xuất phát từ thực tiễn trên, đề tài “ Các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng
thông tin kế toán của các Trường Đại học tự chủ tài chính tại khu vực TP.
HCM ” được lựa chọn làm đề tài nghiên cứu.
2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
2.1 Mục tiêu chung
Đề tài nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng và đo lường mức độ ảnh hưởng của
các nhân tố này đến chất lượng TTKT của các trường Đại học tự chủ tài chính tại
khu vực TP. HCM. Từ đó đề xuất một số ý kiến nhằm nâng cao chất lượng TTKT
của các trường Đại học tự chủ tài chính tại khu vực TP. HCM.
2.2 Mục tiêu cụ thể:
- Tìm hiểu và đánh giá thực trạng chất lượng TTKT của các trường Đại học tự
chủ tài chính tại khu vực TP.HCM.
- Nhận diện và xác định các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng TTKT của các
trường Đại học tự chủ tài chính tại khu vực TP. HCM.
- Khám phá thêm nhân tố mới tác động đến chất lượng TTKT của các trường
Đại học tự chủ tài chính tại khu vực TP. HCM


3

vực TP. HCM.


4

5. NỘI DUNG VÀ KẾT CẤU CỦA LUẬN VĂN
Ngoài phần mở đầu và kết luận, luận văn có kết cấu 5 chương:
CHƯƠNG 1:TỔNG QUAN VỀ CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY
Tóm tắt các công trình nghiên cứu có liên quan đến đề tài.
CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT
Hệ thống hóa các cơ sở lý luận liên quan đến thông tin kế toán, cơ sở xây
dựng mô hình và lý thuyết nền
CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
Trình bày thiết kế nghiên cứu, khung và phương pháp nghiên cứu.
CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ BÀN LUẬN
Sử dụng SPSS 20.0 đề kiểm định giả thuyết và phân tích hồi quy. Bàn luận
kết quả mô hình.
CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
Tóm tắt kết quả nghiên cứu của đề tài và hàm ý chính sách
6. ĐÓNG GÓP CỦA LUẬN VĂN
- Xây dựng mô hình các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng TTKT của các
Trường Đại học Tự chủ Tài chính tại khu vực TP.HCM;
- Kết quả mô hình hồi quy cho thấy có 6 nhân tố là Môi trường pháp lý
(MTPL), Môi trường chính trị (MTCT), Môi trường kinh tế (MTKT), Môi trường
giáo dục (MTGD), Môi trường văn hóa (MTVH), Môi trường kiểm soát (MTKS) có
ảnh hưởng tỷ lệ thuận đến chất lượng TTKT của các Trường Đại học Tự chủ Tài
chính tại khu vực TP.HCM, chi tiết mức độ tác động thông qua phương trình sau:
CLTTKT = 0,378 * MTPL + 0,249* MTCT + 0.221 * MTKT + 0,149 * MTGD
+ 0.106 * MTVH + 0,151 * MTKS
- Hàm ý năm giải pháp liên quan đến mô hình để nâng cao chất lượng TTKT

- Môi trường văn hoá
- Môi trường giáo dục, nghề nghiệp, phát triển nghề nghiệp (Zhang, 2005).
Mặc dù các nghiên cứu của Choi và Mueller (1984) giải quyết các vấn đề liên quan
đến sự phát triển của hệ thống kế toán nhưng suy cho cùng sự phát triển hệ thống kế
toán bao giờ cũng hướng đến việc tạo ra hệ thống thông tin đầu ra có tính hữu ích
cao, đáp ứng nhu cầu của người sử dụng và được sự thừa nhận rộng rãi của các
quốc gia, tổ chức kinh tế lớn trên thế giới.