BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ TP. HCM

---------------------------

LÊ THỊ NGÂN

CÁC YẾU TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN KIỂM SOÁT
CHI THƯỜNG XUYÊN QUA KHO BẠC NHÀ
NƯỚC TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH BÌNH PHƯỚC
LUẬN VĂN THẠC SĨ
Chuyên ngành : Kế toán
Mã số ngành: 60340301

TP. HỒ CHÍ MINH, Năm 2017


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ TP. HCM

---------------------------

LÊ THỊ NGÂN

CÁC YẾU TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN KIỂM SOÁT
CHI THƯỜNG XUYÊN QUA KHO BẠC NHÀ
NƯỚC TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH BÌNH PHƯỚC
LUẬN VĂN THẠC SĨ
Chuyên ngành : Kế toán
Mã số ngành: 60340301
CÁN BỘ HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS MAI THỊ HOÀNG

C
ứ
d

Ủ
v

Xác nhận của Chủ tịch Hội đồng đánh giá Luận sau khi Luận văn đã
được sửa chữa .
Chủ tịch Hội đồng đánh giá LV


TRƯỜNG ĐH CÔNG NGHỆ TP. HCM
PHÒNG QLKH – ĐTSĐH

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập – Tự do – Hạnh phúc
TP. HCM, ngày..… tháng….. năm
2017

NHIỆM VỤ LUẬN VĂN THẠC SĨ
Họ tên học viên: LÊ THỊ NGÂN
Nữ

Giới tính:

Ngày, tháng, năm sinh: 21/03/1987
Phước


vụ:

IV- Ngày hoàn thành nhiệm
vụ:
V- Cán bộ hướng dẫn: PGS.TS Mai Thị Hoàng
Minh
CÁN BỘ HƯỚNG DẪN

PGS.TS Mai Thị Hoàng Minh


KHOA QUẢN LÝ CHUYÊN
NGÀNH


i

LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đề tài “Các yếu tố tác động đến kiểm soát chi thường
xuyên qua Kho bạc nhà nước trên địa bàn tỉnh Bình Phước” là công trình
nghiên cứu của riêng tôi với sự cố vấn, hỗ trợ của người hướng dẫn khoa học. Các
số liệu, kết quả nêu trong Luận văn là trung thực và chưa từng được ai công bố
trong bất kỳ công trình nào khác.
Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện và hoàn thiện Luận
văn này đã được cảm ơn và các thông tin trích dẫn trong Luận văn đã được chỉ rõ
nguồn gốc.

Học viên thực hiện Luận văn

Lê Thị Ngân

TÓM TẮT
Nâng cao chất lượng kiểm soát chi thường xuyên qua Kho bạc Nhà nước trên
địa bàn tỉnh Bình Phước hướng đến tính hữu hiệu là một vấn đề thời sự, khoa học
về lý luận, thực tiễn, cấp thiết hiện nay và tương lai.
Trên cơ sở những công trình nghiên cứu có liên quan, tác giả đã kế thừa, tiếp
cận theo một hướng riêng về các yếu tố tác động kiểm soát chi thường xuyên qua
Kho bạc Nhà nước tại tỉnh Bình Phước. Trong đề tài này, tôi không có tham vọng
nghiên cứu chuyên sâu về lý luận kiểm soát chi thường xuyên mà chỉ kế thừa, chọn
lọc những lý thuyết thích hợp để xây dựng cơ sở luận cho tiếp cận thực tiễn, đánh
giá thực tiễn để đề xuất giải pháp nâng cao chất lượng kiểm soát chi thường xuyên
qua Kho bạc Nhà nước tại tỉnh Bình Phước.
Nội dung của đề tài là tiếp cận, chọn lọc, xác lập cơ sở lý luận liên quan đến
các yếu tố tác động đến kiểm soát chi thường xuyên qua Kho bạc Nhà nước. Sau đó
tiến hành nghiên cứu thực trạng và đánh giá thực trạng để làm cơ sở đề xuất giải
pháp nhằm hoàn thiện và nâng cao chất lượng kiểm soát chi thường xuyên qua Kho
bạc Nhà nước tại tỉnh Bình Phước.
Thông qua đề tài, tác giả đã hệ thống hóa các cơ sở lý thuyết liên quan đến
kiểm soát chi thường xuyên qua Kho bạc Nhà nước. Đồng thời tóm tắt thực trạng để
từ đó giới thiệu các quan điểm và các giải pháp cụ thể nâng cao chất lượng kiểm
soát chi thường xuyên qua Kho bạc Nhà nước trên địa bàn tỉnh Bình Phước. Vì vậy,
tính ứng dụng của luận văn này có tính khả thi cao để áp dụng vào thực tế tại tỉnh
Bình Phước trong giai đoạn hiện nay.


4

ABSTRACT
Improving the quality of control over recurrent expenditures through the
State Treasury in Binh Phuoc province towards


MỤC

LỤC

...................................................................................................................v

BẢNG

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT ...................................................................... vii DANH
MỤC

CÁC

BẢNG......................................................................................

viii

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU ......................................1
1.1 Tính cấp thiết của đề tài
....................................................................................1
1.2 Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận văn
........................2
1.2.1 Các nghiên cứu trên thế giới......................................................................2
1.2.2 Các nghiên cứu trong nước .....................................................................3
1.4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận văn
...............................................7
1.5 Phương pháp nghiên cứu và ý nghĩa thực tiễn của đề tài
................................8
1.5.1 Phương pháp nghiên cứu: Phương pháp định lượng: ................................8
1.5.2 Ý nghĩa thực tiễn .......................................................................................8

...............26
2.4. Các nhân tố ảnh hưởng đến tính hữu hiệu của kiểm soát chi thường xuyên
NSNN qua KBNN.
................................................................................................29
Kết luận chương 2 .....................................................................................................33
CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU .....................................................34
3.1 Quy trình nghiên cứu
......................................................................................34
3.2 Mẫu nghiên cứu về các nhân tố tác động đến tính hữu hiệu công tác kiểm soát
chi qua KBNN trên địa bàn tỉnh Bình Phước:
......................................................35
3.2.1 Mẫu nghiên cứu ....................................................................................35
3.2.2 Thiết kế bảng câu hỏi và thu thập dữ liệu ...............................................36
3.2.3 Xử lý dữ liệu cho phân tích .....................................................................38
3.3 Giả thiết mô hình nghiên cứu
..........................................................................42
3.4 Mô hình nghiên cứu.
.......................................................................................45
Kết luận chương 3 .....................................................................................................51
CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ BÀN LUẬN ....................................52
4.1 Thực trạng kiểm soát chi thường xuyên qua KBNN tại tỉnh Bình Phước
......52
4.2 Kết quả nghiên cứu định lượng
.......................................................................53
4.3 Kiểm định các giả thiết nghiên cứu về các nhân tố ảnh hưởng đến.... hiệu quả
........................................................................................................
.......................64
Kết luận chương 4 ....................................................................................................66
CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ ............................................................68
5.1 Kết luận:

TK
P
M
L
N
S
N
S
N
S
Q
L

B
ảo
B
ảo
K
ho
Ki
ể
Ki
nh
Ki
nh
M
ục
N
gâ
N

nhiều hạn chế, tình hình bội chi ngân sách liên tục diễn ra thì việc kiểm soát chặt
chẽ các khoản chi nhằm đảm bảo các khoản chi ngân sách được sử dụng đúng mục
đích, chế độ, đảm bảo tiết kiệm và hiệu quả có ý nghĩa hết sức quan trọng.
Chi ngân sách nhà nước bao gồm hai bộ phận chính là chi đầu tư phát triển
và chi thường xuyên, trong đó chi thường xuyên chiếm tỉ trọng lớn và có vị trí, vai
trò rất quan trọng đối với việc phát triển KT-XH đất nước. Chi ngân sách nhà nước
là công cụ chủ yếu của Đảng, Nhà nước và cấp uỷ, chính quyền cơ sở để thực hiện
nhiệm vụ chính trị, phát triển kinh tế - xã hội , đảm bảo an ninh, tổ quốc và thúc
đẩy sự nghiệp xây dựng, phát triển đất nước. Thời gian qua Đảng và Nhà nước đã
có nhiều biện pháp tích cực nhằm nâng cao tính hữu hiệu quản lý nhà nước trong
lĩnh vực chi ngân sách nhà nước nói chung và và lĩnh vực kiểm soát chi ngân sách
nhà nước qua kho bạc nói riêng. Kho bạc nhà nước phải thực sự trở thành một trong
những công cụ quan trọng của Chính phủ trong việc thực hiện công cuộc cải cách
hành chính nhà nước và đặc biệt là cải cách hành chính công theo hướng công khai,
minh bạch, từng bước phù hợp với các thông lệ và chuẩn mực quốc tế góp phần
thực hành tiết kiệm, chống tham nhũng, lãng phí nhằm nâng cao tính hữu hiệu quản
lý, sử dụng nguồn lực của Chính phủ, chất lượng hoạt động quản lý tài chính vĩ mô,
giữ vững ổn định và phát triển nền tài chính quốc gia.
Bên cạnh đó những năm gần đây khi thu NSNN sụt giảm thì nhu cầu chi
NSNN vẫn liên tục tăng. Không chỉ nhu cầu chi đầu tư phát triển (ĐTPT) mà nhu
cầu chi thường xuyên (chi cho quốc tổ, an ninh; chi sự nghiệp giáo dục, đào tạo, y
tế, dân số, khoa học và công nghệ, sự nghiệp kinh tế, quản lý hành chính...) cũng
luôn ở mức tăng trưởng nóng.(Báo cáo chi NSNN hàng năm trên trang
www.mof.gov.vn). Đây chính là nguyên nhân dẫn tới lạm phát.
Những năm qua, công tác kiểm soát chi ngân sách nhà nước qua Kho bạc
Nhà nước của nước ta nói chung và tỉnh Bình Phước nói riêng đã có những chuyển
biến tích cực, cơ chế kiểm soát chi qua kho bạc Nhà nước đã từng bước được hoàn


2

viết bài báo nỗi tiếng “The lack of a Budgetary Theory” - Sự thiếu hụt một lý thuyết


3

ngân sách. V.O. Key đã chỉ ra các vấn đề khi không có lý thuyết ngân sách và phân
tích tầm quan trọng của nó trong quản lý kinh tế vĩ mô cũng như gia tăng tính hữu
hiệu phân bổ ngân sách của chính phủ.
Đề cập đến cơ cấu chi đầu tư công trong điều kiện ngân sách hạn chế, bài
viết “Fiscal Austerity and Public Investment"- thắt chặt tài chính và đầu tư công
(2011) của Wolfgang Streeck and Daniel Mertens đã khảo sát thực tiễn đầu tư công
của ba nước: Mỹ, Đức và Thụy Điển từ năm 1981 đến năm 2007, và kết luận ba
nước này có xu hướng tăng cho đầu tư cho giáo dục, nghiên cứu và phát triển, hỗ
trợ cho gia đình, chính sách thị trường lao động. Trong nghiên cứu này các tác giả
cũng chỉ ra mối quan hệ giữa đầu tư công và đầu tư vào các chính sách xã hội,
trong điều kiện tài chính bị hạn chế thì nên thực hiện đầu tư công như thế nào để
đạt tính hữu hiệu cao, hạn chế nợ công và thâm hụt NSNN.
Nhìn chung, các nghiên cứu ngoài nước đã đặt nền móng cho các lý thuyết
về chi NSNN, trong đó cơ bản là chi NSNN và đã trang bị các cơ sở lý luận và thực
tiễn cho việc phân tích và đánh giá quản lý chi NSNN. Các nghiên cứu của các nhà
khoa học ngoài nước đã phát triển theo từng thời kỳ, nó góp phần làm cơ sở lý luận
quan trọng cho quản lý chi NSNN cho các quốc gia ở trong hiện tại và tương lai.
Tuy nhiên, việc ứng dụng để đánh giá thực trạng và đưa ra các giải pháp quản lý
chi NSNN ở Việt Nam hoặc ở từng địa phương ở Việt Nam thì cần phải vận dụng
linh hoạt và có những điều kiện nhất định.
1.2.2 Các nghiên cứu trong nước
Chi NSNN có vai trò rất quan trọng trong ổn định, tăng trưởng kinh tế và
giải quyết các vấn đề xã hội và nó càng quan trọng hơn khi nguồn lực ngân sách bị
thiếu hụt nhưng đòi hỏi các khoản chi đó phải hiệu quả; các nhà nghiên cứu lĩnh
vực quản lý chi NSNN cũng chứng minh rằng nếu quản lý chi NSNN không hiệu

sâu vào nghiên cứu công tác kiểm soát chi NSNN qua KBNN Khánh Hoà trên cơ
sở tiếp cận công tác kiểm soát chi theo yêu cầu đổi mới cải cách tài chính công và
kiểm soát chi tiêu công của các nước tiên tiến để đưa ra các giải pháp nhằm hoàn
thiện công tác kiểm soát chi NSNN qua KBNN theo hướng hiệu quả, đáp ứng yêu
cầu cải cách hành chính trong lĩnh vực quản lý nhà nước, tạo điều kiện thuận lợi
nhất cho các đơn vị sử dụng Ngân sách nhà nước, đồng thời phù hợp với xu hướng
hội nhập quốc tế.
Sách chuyên khảo: “Quản lý chi tiêu công ở Việt Nam - Thực trạng và giải
pháp” của tác giả GS.TS Dương Thị Bình Minh, năm 2005. Tài liệu đã hệ thống
được tổng quan về quản lý chi tiêu công như: Khái niệm, đặc điểm, nội dung chi
tiêu công, quản lý chi tiêu công. Trong phần phân tích thực trạng, tác giả đã khái
quát tình hình kinh tế xã hội Việt Nam giai đoạn 1991-2004, phân tích thực trạng


5

quản lý chi tiêu công mà điển hình là chi NSNN Việt Nam giai đoạn 1991-2004,
nêu được quá trình kiểm soát chi NSNN qua kho bạc nhà nước và đã đánh giá quản
lý chi NSNN ở Việt Nam giai đoạn 1991-2004, từ đó chỉ ra những kết quả đạt được,
hạn chế và nguyên nhân của hạn chế làm cơ sở cho các đề xuất giải pháp. Tuy
nhiên, sách chuyên khảo đã đề cập đến các vấn đề chung của Việt Nam mà chưa
gắn với thực trạng của từng địa phương - nhân tố cơ bản để phát triển một quốc gia
vững mạnh trong giai đoạn hiện nay.
Đóng góp thêm cho vấn đề nghiên cứu này, Luận án tiến sỹ kinh tế: “Đổi
mới quản lý chi NSNN trong điều kiện kinh tế thị trường ở Việt Nam'" của Nguyễn
Thị Minh, năm 2008 đã hệ thống hoá và làm rõ thêm được các vấn đề lý luận về
NSNN, chi và quản lý chi NSNN trong nền kinh tế thị trường; mối quan hệ phân
cấp quản lý kinh tế và phân cấp ngân sách, cơ chế quản lý chi NSNN, sự cần thiết
phải đổi mới phương thức chi. Đặc biệt, khẳng định được vai trò của chi NSNN
trong nền kinh tế thị trường thông qua việc điều tiết vĩ mô nền kinh tế. Luận án

quá trình kiểm soát các khoản chi như việc thanh toán trực tiếp, tạm ứng và sử dụng
tiền mặt trong chi ngân sách; về điều kiện có dự toán; chuẩn chi các khoản thanh
toán. Tác giả đã đề xuất một số kiến nghị trong tổ chức kiểm soát chi để công tác
kiểm soát chi NSNN chặt chẽ, đúng chế độ định mức, đúng mục đích hơn.
Vũ Đức Hiệp (2014) với nghiên cứu “ Công tác kiểm soát chi NSNN năm
2014 – Những nội dung cần quan tâm” trên tạp chí Ngân quỹ quốc gia số 143 đã
đưa ra một số nội dung cơ bản cần quan tâm, chú trọng trong công tác kiểm soát chi
trong năm 2014 như kiểm soát chi NSNN trong việc phát huy hiệu quả sử dụng vốn
NSNN và vốn trái phiếu chính phủ, tránh nợ đọng trong xây dựng cơ bản; rà soát,
quản lý chặt chẽ các khoản chi NSNN đảm bảo đúng dự toán được duyệt, tiết kiệm
chi cho bộ máy Nhà nước, cắt giảm tối đa kinh phí tổ chức hội nghị, hội thảo, chi
công tác nước ngoài, chi cho lễ hội, lễ kỷ niệm, khởi công, khánh thành, tổng kết và
các khoản chi chưa cần thiết…; tăng cường kiểm soát chi đầu tư XDCB từ nguồn
NSNN và nguồn trái phiếu chính phủ; kiểm soát chặt chẽ việc mua sắm ô tô; tăng
cường theo dõi, kiểm soát chi chặt chẽ tạm ứng vốn đầu tư, thu hồi vốn tạm ứng kịp
thời, không để tồn đọng kéo dài.
Ở những công trình này, các tác giả đã nêu những lý luận cơ bản nhất về ngân
sách nhà nước, đánh giá thực trạng quản lý chi ngân sách nhà nước trong thời gian
qua và đưa ra những giải pháp rất quan trọng về quản lý nhà nước đối với chi ngân
sách nhà nước. Hầu hết các công trình này thường đi sâu vào nghiên cứu về ngân


7

sách nhà nuớc cấp trung ương gắn với các giải pháp, mục tiêu, chính sách kinh tế vĩ
mô; tập trung vào một lĩnh vực, cơ quan Nhà nước có thẩm quyền thực hiện chức
năng quản lý ngân sách Nhà nước như Quốc hội, Kiểm toán Nhà nước...; quản lý
ngân sách Nhà nước gắn với việc thực hiện các mục tiêu KT-XH, định hướng phát
triển nền kinh tế thị trường, mục tiêu cân đối ngân sách Nhà nước, hay giải quyết
vấn đề hàng hóa công cộng; hoặc đi sâu vào một khâu trong chu trình ngân sách,


8

1.5 Phương pháp nghiên cứu và ý nghĩa thực tiễn của đề tài
1.5.1 Phương pháp nghiên cứu: Phương pháp định lượng:
Trên cơ sở phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến công tác KSC thường xuyên
qua kho bạc nhà nước và qua các nghiên cứu trước đây; tác giả đã xây dựng mô
hình nghiên cứu các nhân tố tác động đến công tác KSC thường xuyên của KBNN
trên địa bàn tỉnh Bình Phước.Từ đó lập bảng hỏi và sử dụng phần mềm thống kê
SPSS 20 để phân tích hồi quy và thực hiện các kiểm định liên quan. Trên kết quả
nghiên cứu tác giả đề xuất giải pháp phù hợp.
1.5.2 Ý nghĩa thực tiễn
- Hệ thống hóa một cách khoa học về các lý luận có liên quan đến chi thường
xuyên qua KBNN và công tác KSC thường xuyên qua KBNN.
- Đề tài đi sâu nghiên cứu công tác KSC thường xuyên qua KBNN trên địa
bàn tỉnh Bình Phước trên cơ sở tiếp cận công tác KSC thường xuyên theo yêu cầu
đổi mới cải cách tài chính công và kiểm soát chi tiêu công. Qua đó, phân tích và
đánh giá tính hữu hiệu công tác KSC thường xuyên qua KBNN trên địa bàn tỉnh
Bình Phước.
- Nhận diện và phân tích các các nhân tố ảnh hưởng đến công tác KSC thường
xuyên qua KBNN trên địa bàn tỉnh Bình Phước
Thông qua việc nghiên cứu, phân tích và đánh giá các nhân tố tác động đến công
tác KSC thường xuyên qua KBNN, đề xuất những biện pháp nhằm nâng cao tính
hữu hiệu công tác KSC thường xuyên qua KBNN trên địa bàn tỉnh Bình Phước
Kết cấu luận văn
Nội dung của luận văn được cấu trúc thành 5 chương
Chương 1: Tổng quan về vấn đề nghiên cứu
Chương 2: Cơ sở lý luận về KSC thường xuyên qua KBNN
Chương 3: Phương pháp nghiên cứu
Chương 4: Kết quả nghiên cứu và bàn luận

năng đó Nhà nước đã cung cấp một lượng hàng hóa công cộng khổng lồ cho nền kinh
tế.
- Chi NSNN luôn gắn liền với bộ máy Nhà nước và những nhiệm vụ kinh tế,
chính trị, xã hội mà Nhà nước thực hiện. Các khoản chi NSNN do chính quyền Nhà
nước các cấp đảm nhận theo nội dung đã được quy định trong phân cấp quản lý NSNN
và các khoản chi tiêu này nhằm đảm bảo cho các cấp chính quyền thực hiện chức năng
quản lý, phát triển KT-XH. Song song đó, các cấp của cơ quan quyền lực Nhà nước là


10

chủ thể duy nhất quyết định cơ cấu, nội dung, mức độ của các khoản chi NSNN nhằm
thực hiện các mục tiêu, nhiệm vụ kinh tế, chính trị, xã hội của quốc gia.
- Chi NSNN cung cấp các khoản hàng hóa công cộng như đầu tư xây dựng cơ
sở hạ tầng, quốc tổ, bảo vệ trật tự xã hội,... đồng thời đó cũng là những khoản chi cần
thiết, phát sinh tương đối ổn định như: chi lương cho công chức, viên chức bộ máy
Nhà nước, chi hàng hóa dịch vụ công đáp ứng nhu cầu tiêu dùng công cộng của các
tầng lớp dân cư...
- Các khoản chi NSNN mang tính không hoàn trả hay hoàn trả không trực tiếp.
Điều này thể hiện ở chỗ không phải mọi khoản thu với mức độ và số lượng của những
địa chỉ cụ thể đều được hoàn lại dưới các hình thức các khoản chi NSNN. Điều này
được quyết định bởi những chức năng tổng hợp về KT-XH của Nhà nước.
Tóm lại, chi NSNN thực hiện vai trò của nhà nước, là công cụ để nhà nước điều
hành nền kinh tế theo mục đích của mình, góp phần thúc đẩy kinh tế, giải quyết những
vấn đề xã hội và khắc phục các khiếm khuyết của thị trường.



Phân loại và nội dung chi ngân sách nhà nước
Chi NSNN diễn ra trên phạm vi rộng, dưới nhiều hình thức. Trong quản lý tài