BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ TP. HCM
---------------

LÊ NGUYỄN TRƯỜNG AN

MỘT SỐ GIẢI PHÁP
HOÀN THIỆN HỆ THỐNG KIỂM SOÁT NỘI
BỘ CỦA TRƯỜNG CAO ĐẲNG KINH TẾ - KỸ
THUẬT THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ
Chuyên ngành Kế toán
Mã số ngành: 06 34 30 01

TP. HỒ CHÍ MINH, tháng 08 năm 2017


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ TP. HCM
---------------

LÊ NGUYỄN TRƯỜNG AN

MỘT SỐ GIẢI PHÁP
HOÀN THIỆN HỆ THỐNG KIỂM SOÁT NỘI
BỘ CỦA TRƯỜNG CAO ĐẲNG KINH TẾ - KỸ
THUẬT
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
LUẬN VĂN THẠC SĨ
Chuyên ngành Kế toán

PGS.TS Huỳnh Đức Lộng

Phản biện 1

3

TS. Trần Ngọc Hùng

Phản biện 2

4

TS. Phạm Ngọc Toàn

Ủy viên

5

TS. Nguyễn Quyết Thắng

Ủy viên, Thư ký

Xác nhận của Chủ tịch Hội đồng đánh giá Luận sau khi Luận văn đã được
sửa chữa (nếu có).

Chủ tịch Hội đồng đánh giá LV


TRƯỜNG ĐH CÔNG NGHỆ TP. HCM
PHÒNG QLKH – ĐTSĐH

IV- Ngày hoàn thành nhiệm vụ: 31/8/2017
V- Cán bộ hướng dẫn: TS. Phạm Thị Phụng

CÁN BỘ HƯỚNG DẪN

KHOA QUẢN LÝ CHUYÊN NGÀNH


i

LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết
quả nêu trong Luận văn là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ
công trình nào khác.
Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện Luận văn này đã
được cảm ơn và các thông tin trích dẫn trong Luận văn đã được chỉ rõ nguồn gốc.
Học viên thực hiện Luận văn

Lê Nguyễn Trường An


ii

LỜI CÁM ƠN
Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến TS Phạm Thị Phụng người đã tận tình
hướng dẫn, giúp đỡ và khích lệ tôi trong suốt quá trình tôi thực hiện luận văn này,
cũng như đã giúp đỡ tôi hoàn thiện kiến thức chuyên môn của bản thân. Tôi xin trân
trọng cám ơn đến Ban Giám hiệu, Viện Đào tạo sau đại học, Khoa Kế toán – Tài
chính – Ngân hàng, Phòng Tổ chức – Hành chính và toàn thể các Quý Thầy, Cô
tham gia giảng dạy của trường Đại học Công nghệ Tp. HCM đã quản lý, truyền đạt

sử dụng phương pháp nghiên cứu định lượng, kết hợp định tính, khảo sát ý kiến
đánh giá của các cán bộ giảng viên, nhân viên, tác giả đã hoàn thiện luận văn thạc
sĩ của mình với các nội dung chính:
Thứ nhất, hệ thống hóa lý luận HT KSNB trong lĩnh vực giáo dục
Thứ hai, đánh giá thực trạng HT KSNB bằng thực tế hoạt động KSNB tại
Trường và kết hợp với các số liệu khảo sát được qua xử lý phần mềm SPSS 22.0.
Thứ ba, dựa trên các ưu nhược điểm đưa ra từ thực trạng tại trường, tác giả
đề xuất các giải pháp từ định hướng đến cụ thể nhằm hoàn thiện hệ thống kiểm
soát nội bộ tại Trường Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật TP.HCM


4

ABSTRACT
In the public domain, internal control is very important, it is an object of
special interest to the state auditors.
Some countries, such as the United States and Canada, have made official
announcements about internal controls applicable to administrative agencies.
In Vietnam, internal control has existed and developed, but many
weaknesses still exist, not bringing into full play the role and management tools of
the State. Therefore, the study of the experience of countries in the world to apply
is essential for Vietnam today. On the one hand, it brings us closer to the modern
view of the risk of advanced countries so that we can manage risks in a planned
and effective way. On the other hand, it gives us a new way of looking at internal
controls in new ways in advanced countries, thereby perfecting our internal control
system to better serve our work manage.
The state has been transforming the financial management and payroll of
administrative agencies and public service delivery agencies. Therefore, the
completion of internal control at the HO CHI MINH City Technical and Economic
college is essential.

1..4.2 Phạm vi nghiên cứu ................................................................................ 3
1.5 Phương pháp nghiên cứu ................................................................................. 3
1.5.1 Nghiên cứu định tính .............................................................................. 3
1.5.2 Nghiên cứu định lượng ........................................................................... 4
1.6 Ý nghĩa khoa học và ý nghĩa thựa tiễn ............................................................ 4
1.6.1 Ý nghĩa khoa học ..................................................................................... 4
1.6.2 Ý nghĩa thực tiễn ..................................................................................... 4
1.7 Đóng góp mới ............................................................................................. 4
1.8 Kết cấu đề tài .............................................................................................. 5
Tóm tắt chương 1 .................................................................................................. 6
CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN ......................................................................... 7
2.1 Lịch sử ra đời và phát triển của KSNB ........................................................... 7
2.1.1 Lịch sử ra đời và phát triển của các lý thuyết KSNB .............................. 7
2.1.2 Lịch sử ra đời và phát triển KSNB trong khu vực công ......................... 9
2.2 Định nghĩa và các yếu tố của KSNB theo INTOSAI ...................................... 9
2.2.1 Định nghĩa ............................................................................................... 9


6

2.2.2 Các yếu tố của hệ thống KSNB theo INTOSAI ...................................... 11
2.2.2.1 Môi trường kiểm soát ....................................................................... 11
2.2.2.2 Đánh giá rủi ro ................................................................................ 13
2.2.2.3 Hoạt động kiểm soát ....................................................................... 14
2.2.2.4 Thông tin truyền thông..................................................................... 16
2.2.2.5 Giám sát .......................................................................................... 17
2.3 Mục tiêu nghiên cứu ........................................................................................ 17
Tóm tắt chương 2 ................................................................................................... 19
CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU .............................................. 20
3.1 Thiết kế nghiên cứu ......................................................................................... 20

4.2.3 Tổ chức bộ máy quản lý tại Trường ........................................................ 34
4.2.3.1 Sơ đồ tổ chức ................................................................................... 34
4.2.3.2 Chức năng nhiêm vụ và mối quan hệ giữa các bộ phận ................. 35
4.3 Thực trạng hệ thống KSNB tại Trường .......................................................... 39
4.3.1 Nhân tố môi trường kiểm soát ................................................................. 39
4.3.2 Nhân tố đánh giá rủi ro ............................................................................ 42
4.3.3 Nhân hoạt động kiểm soát ....................................................................... 44
4.3.4 Nhân tố hoạt động thông tin truyền thông .............................................. 44
4.3.5 Nhân tố hoạt động giám sát ..................................................................... 46
4.4 Phân tích nhân tố khám phá (EFA) .................................................................. 47
4.4.1 Phân tích nhân tố khám phá ảnh hưởng đến hoạt động KSNB
tại Trường .............................................................................................................. 48
4.4.1.1 Kết quả EFA các biến độc lập lần 1 ............................................... 48
4.4.1.2 Kết quả EFA biến phụ thuộc ........................................................... 50
4.5 Phân tích mô hình hồi quy tuyến tính bội ....................................................... 53
Tóm tắt chương 4 .................................................................................................. 56
CHƯƠNG 5: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN HT KSNB .................................... 57
5.1 Căn cứ để hoàn thiện ....................................................................................... 57
5.2 Mục tiêu để hoàn thiện .................................................................................... 58
5.3 Các nguyên tắc cần tuân thủ xác định các giải pháp ....................................... 58
5.4 Giải pháp hoàn thiện HT KSNB ..................................................................... 59
5.4.1 Giải pháp hoàn thiện nhân tố môi trường kiểm soát ............................... 59
5.4.2 Giải pháp hoàn thiện nhân tố giám sát .................................................... 61
5.4.3 Giải pháp hoàn thiện nhân tố hoạt động kiểm soát ................................. 62


8

5.4.4 Giải pháp hoàn thiện nhân tố đánh giá rủi ro .......................................... 62
5.4.5 Giải pháp hoàn thiện nhân tố thông tin truyền thông .............................. 63

BGH

Tổ chức – Hành chính

TC-HC

Học sinh sinh viên

HSSV

Quản trị thiết bị và cơ sở vật chất

QTTB&CSVC


10

DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU
Bảng 3.1

Thang đo lường nhân tố môi trường kiểm soát

Bảng 3.2

Thang đo lường nhân tố đánh giá rủi ro

Bảng 3.3

Thang đo lường nhân tố hoạt động kiểm soát


hành chính và Nghị định số 43/2006/NĐ-CP ngày 25/4/2006 của Chính phủ quy
định quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm về thực hiện nhiệm vụ, tổ chức bộ máy,
biên chế.
Những năm gần đây, cũng giống như thực trạng chung của các Trường Cao
đẳng, TCCN khác, cộng với vị trí địa lý không thuận lợi, tình hình tuyển sinh của
Trường gặp nhiều khó khăn, ảnh hưởng rất lớn đến tài chính cũng như hoạt động
của Nhà trường. Để vượt qua khó khăn hiện tại, Nhà trường ý thức rất rõ điều kiện
tiên quyết là phải cũng cố nội lực Nhà trường thật vững mạnh, phải xây dựng và
duy trì hệ thống KSNB hữu hiệu và hiệu quả.
1.2 TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
Trong lĩnh vực công, KSNB rất được xem trọng, nó là một đối tượng được
quan tâm đặc biệt của kiểm toán viên nhà nước.
Một số quốc gia như Mỹ, Canada đã có những công bố chính thức về
KSNB áp dụng cho các cơ quan hành chính sự nghiệp. Chuẩn mực về kiểm toán
của Tổng kế toán nhà nước Hoa Kỳ (GAO) 1999 có đề cập đến vấn đề KSNB đặc
thù trong tổ chức hành chính sự nghiệp. GAO đưa ra 5 yếu tố về KSNB bao gồm
các quy định về môi trường kiểm soát, đánh giá rủi ro, các hoạt động kiểm soát,
thông tin và truyền thông, giám sát.
Năm 1992, bản hướng dẫn về chuẩn mực KSNB của INTOSAI đã hình
thành một tài liệu đề cập đến việc nâng cấp các chuẩn mực KSNB, hỗ trợ cho việc
thực hiện và đánh giá KSNB.
Năm 2001, bản hướng dẫn của COSO 1992 và INTOSAI 1992 đã cập nhật
thêm về các chuẩn mực KSNB để phù hợp với tất cả các đối tượng và phù hợp với


2

sự phát triển gần đây trong KSNB. Điều cần lưu ý là tài liệu này đã tích hợp các lý
luận chung về KSNB của báo cáo COSO và INTOSAI.
Ở Việt Nam, KSNB đã tồn tại và phát triển nhưng phần lớn còn tồn tại

1.3 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
Đề tài được nghiên cứu nhằm các mục tiêu chủ yếu sau:
- Hệ thống hóa lý luận về hệ thống KSNB tại các đơn vị sự nghiệp công lập.
- Đánh giá thực trạng hệ thống KSNB tại trường Cao đằng Kinh tế - Kỹ
thuật Thành phố Hồ Chí Minh.
- Xác định các nhân tố và mức độ ảnh hưởng đến HT KSNB tại Trường Cao
đẳng Kinh tế - Kỹ thuật TP.HCM.
- Đề xuất các giải pháp góp phần hoàn thiện HT KSNB tại Trường Cao
đẳng Kinh tế - Kỹ thuật Tp.HCM.
1.4 NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
1.4.1 Đối tượng nghiên cứu:
- Đối tượng nghiên cứu: Là hệ thống KSNB tại đơn vị trực thuộc.
- Đối tượng khảo sát: Là các đơn vị trực thuộc trong Trường, tập trung vào
cán bộ lãnh đạo, CBCV, người lao động có am hiểu về HTKSNB.
1.4.2 Phạm vi nghiên cứu:
- Về không gian: đề tài khảo sát thực trạng và hoàn thiện hệ thống KSNB tại
Trường Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật Tp.HCM
- Về thời gian: Số liệu thứ cấp chủ yếu lấy từ năm 2014-2016. Số liệu sơ
cấp được điều tra trong tháng 2 – 6/2017.
1.5 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU:
- Phương pháp nghiên cứu lý luận: dựa trên sự vận dụng nền tảng khuôn
mẫu lý thuyết về hệ thống KSNB COSO 1992; INTOSAI 1992 và các lý thuyết có
liên quan trên thế giới và Việt Nam
- Phương pháp nghiên cứu thực trạng:
1.5.1. Nghiên cứu định tính
Quan sát tổ chức hệ thống KSNB, nghiên cứu các văn bản KSNB như quy
chế chi tiêu nội bộ tại Trường. Mặc khác thông qua tiếp xúc thực hiện các bảng câu
hỏi để khảo sát hệ thống KSNB từ các trường trong phạm vi nghiên cứu, gồm 2
bảng:


các nhân tố ảnh hưởng đến KSNB.
Đề tài nêu được thực tế những mặt đã đạt được, những vấn đề còn tồn tại
của công tác KSNB tại đơn vị, từ đó đề xuất những giải pháp nhằm giảm thiểu
những sai


5

sót, gian lận để góp phần vào sự phát triển của đơn
vị.
1.8 KẾT CẤU ĐỀ TÀI
Nội dung chính của đề tài được kết cấu trong năm chương như sau:
- Chương 1: Tổng quan về đề tài nghiên cứu
- Chương 2: Cơ sở lý luận.
- Chương 3: Phương pháp nghiên cứu
- Chương 4: Thực trạng và kết quả nghiên cứu hệ thống kiểm soát nội bộ
tại Trường.
- Chương 5: Giải pháp hoàn thiện


6

TÓM TẮT CHƯƠNG 1
Trong chương 1, tác giả đã đề cập tới sự cần thiết phải xây dựng hệ thống
KSNB tại Việt Nam nói chung và tại Trường Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật TP.HCM
nói riêng. Trong quá trình làm việc, tôi nhận thấy rằng nếu đơn vị xây dựng được hệ
thống KSNB tốt thì có thể khắc phục những sai sót, giúp ngăn ngừa và phát hiện
những sai phạm, yếu kém, giảm thiểu tổn thất, nâng cao hiệu quả hoạt động giúp
đơn vị hoàn thành nhiệm vụ được giao. Hệ thống KSNB là một công cụ quản lý hữu
hiệu để kiểm soát và điều hành hoạt động của đơn vị nhằm đảm bảo đạt được các

tổ chức.
So với định nghĩa của báo cáo COSO và hướng dẫn năm 1992, khía cạnh
giá trị đạo đức được thêm vào. Mục tiêu của KSNB được nhấn mạnh thêm, đó
chính là tầm quan trọng của hành vi đạo đức cũng như sự ngăn chặn và phát hiện
sự gian trá và tham nhũng trong khu vực công.
Ngân sách nhà nước được phân bố rộng rãi. Chính vì vậy cần có các
kiểm soát nhằm đảm bảo ngân sách được sử dụng đúng mục đích, các tài sản
không bị thất thoát hay lãng phí. Vì vậy, việc bảo vệ nguồn lực cần được nhấn
mạnh thêm tầm quan trọng trong KSNB đối với khu vực công.


8

Mục tiêu của tài liệu này là thiết lập và duy trì KSNB hữu hiệu trong khu
vực công. Vì vậy, các lãnh đạo của Chính phủ rất quan tâm đến tài liệu này.
Các nhà lãnh đạo các tổ chức của nhà nước xem tài liệu này là một nền tảng để
thực hiện và giám sát KSNB trong tổ chức.
2.1.2 Các yếu tố của hệ thống KSNB
Tương tự như báo cáo COSO, INTOSAI đưa ra năm yếu tố của KSNB,
gồm: môi trường kiểm soát; đánh giá rủi ro; các hoạt động kiểm soát; thông tin
truyền thông; và giám sát. Đây là kết quả làm việc của Ban soạn thảo sau rất nhiều
cân nhắc và xem xét ý kiến đóng góp từ nhiều nguồn khác nhau và hthể hiện rõ các
yếu tố cơ bản đã trình bày, và cụ thể là:
+ Môi trường kiểm soát, bao gồm việc tạo lập một cơ cấu và kỷ cương trong
toàn hoạt động của đơn vị.
+ Đánh giá rủi ro, liên quan đến việc nhận biết, phân tích và đánh giá các sự
kiện bất lợi cho đơn vị trong việc thực hiện các mục tiêu.
+ Các hoạt động kiểm soát bao gồm các phương thức cần thiết để kiểm soát
như: duyệt, kiểm tra, phần quyền … trong từng hoạt động cụ thể.
+ Thông tin và truyền thông liên quan đến việc tạo lập một hệ thống thông

thái độ của nhà lãnh đạo khi điều hành. Nếu nhà lãnh đạo cấp cao cho rằng
KSNB là quan trọng thì những thành viên khác trong tổ chức cũng sẽ cảm nhận
được điều đó và sẽ theo đó mà tận tâm xây dựng hệ thống KSNB. Tinh thần này
biểu hiện ra thành những quy định đạo đức ứng xử trong cơ quan. Ví dụ như
việc xây dựng kiểm toán nội bộ trong KSNB thể hiện sự quan tâm của lãnh đạo
đến KSNB.
Ngược lại, nếu các thành viên trong tổ chức cho rằng KSNB không
quan trọng có nghĩa là lãnh đạo chưa quan tâm đúng mức đến KSNB. Kết quả là
KSNB chỉ còn là hình thức chứ không có ý nghĩa thật sự, dẫn đến mục tiêu,
nhiệm vụ của đơn vị không còn đạt được như mong muốn.

Cơ cấu tổ chức:
Một cơ cấu tổ chức hợp lý sẽ đảm bảo cho sự thông suốt trong việc ủ y
quyền và phân công trách nhiệm. Cơ cấu tổ chức được thiết kế tổ chức sao cho có
thể ngăn ngừa được sự vi phạm các qu y chế KSNB và loại được những hoạt động
không phù hợp. Hoạt động được xem là không phù hợp là những hoạt động mà
sự kết hợp của chúng có thể dẫn đến sự vi phạm và che dấu sai lầm và gian lận.

Chính sách nhân sự:
Chính sách nhân sự bao gồm việc tuyển dụng, huấn luyện, giáo dục,
đánh giá, bổ nhiệm, khen thưởng hay kỷ luật, hướng dẫn nhân viên.


10

Mỗi cá nhân đóng vai trò quan trọng trong KSNB. Khả năng, sự tin cậy
của nhân viên rất cần thiết để kiểm soát được hữu hiệu. Vì vậy, cách thức tuyển
dụng, huấn luyện, giáo dục, đánh giá, bổ nhiệm, khen thưởng hay kỷ luật là một
phần quan trọng trong môi trường kiểm soát. Nhân viên được tuyển dụng phải
bảo đảm được về tư cách đạo đức cũng như kinh nghiệm để thực hiện công việc