ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y - DƯỢC

ĐÀO TRỌNG TUYÊN

ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ NONG HẸP BAO QUY ĐẦU KẾT
HỢP BÔI BETAMETHASONE 0,05% CHO HỌC SINH
TỪ 6 - 10 TUỔI TẠI 2 XÃ CỦA HUYỆN PHÚ LƯƠNG
THÁI NGUYÊN
Chuyên ngành: Ngoại khoa
Mã số: 60 72 01 23

LUẬN VĂN THẠC SỸ Y HỌC

HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. VŨ THỊ HỒNG ANH

THÁI NGUYÊN - 2015
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu ĐHTN

tnu.edu.vn/


LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của tôi. Các số liệu, kết
quả nêu trong luận văn là trung thực và chưa từng được ai công bố trong
bất kỳ một công trình nghiên cứu nào khác.

Thái Nguyên, tháng 7 năm 2015
Tác giả luận văn

Đào Trọng Tuyên

con đường nghiên cứu khoa học sau này.
Xin được bày tỏ lòng biết ơn của tôi đến những người thân trong gia đình
và bạn bè đã luôn động viên, khích lệ tôi trong suốt quá trình học tập
và nghiên cứu.
Thái Nguyên, tháng 7 năm 2015
Tác giả luận văn
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu ĐHTN

http://www.lrctnu.edu.vn/


Đào Trọng Tuyên

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu ĐHTN

tnu.edu.vn/


MỤC LỤC
ĐẶT VẤN ĐỀ ................................................................................................................................................................................................ 1
Chương 1. TỔNG QUAN .............................................................................................................................................................. 3
1.1. Phôi thai học, giải phẫu và sinh lý bao quy đầu ................................................................................ 3
1.1.1. Phôi thai học và tiến triển tự nhiên của bao quy đầu............................................................
3
1.1.2. Giải phẫu bao quy đầu...................................................................................................................................................... 5
1.1.3. Một số đặc điểm mô học của bao quy đầu ..........................................................................................
6
1.1.4. Sinh lý bao quy đầu.............................................................................................................................................................. 9
1.2. Hẹp bao quy đầu ............................................................................................................................................................... .......... 10
1.3. Biến chứng của hẹp bao quy đầu ........................................................................................................................ 12

3.2. Kết quả nong hẹp bao quy đầu kết hợp bôi Betamethasone 0,05% ..................
44
Chương 4. BÀN LUẬN ................................................................................................................................................................ 48
4.1. Thực trạng hẹp bao quy đầu ở học sinh từ 6 - 10 tuổi tại 2 xã Hợp Thành
và Tức Tranh của huyện Phú Lương - Thái Nguyên ......................................................................... 48
4.2. Kết quả nong hẹp bao quy đầu kết hợp bôi Betamethasone 0,05% ..................
54
KẾT LUẬN ..................................................................................................................................................................................................... 64
KHUYẾN NGHỊ ............................................................................................... ...................................................................................... 65
TÀI LIỆU THAM KHẢO.......................................................................................................................................................... 66
PHỤ LỤC ............................................................................................................................................................................................... ...................

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu ĐHTN

tnu.edu.vn/


DANH MỤC HÌNH

Hình 1.1. Hẹp bao quy đầu sinh lý ................................................................................................................................ 11
Hình 1.2. Viêm xơ chít hẹp bao quy đầu ............................................................................................... ............... 11
Hình 1.3. Thắt nghẹt bao quy đầu ................................................................................................................................... 14
Hình 1.4. Hình ảnh Ung thư dương vật................................................................................................................... 15
Hình 1.5. Hình vẽ trên bia mộ Ankhmahor ở Saqquara, Ai Cập (2345-2182
trước Công Nguyên) đại diện cho buổi lễ cắt bao quy dầu người
lớn................................................................................................................................................................................................... 16
Hình 2.1. Đọc kết quả xét nghiệm nước tiểu bằng que thử 10 thông số ..................
27
Hình 2.2. Phân loại bao quy đầu ....................................................................................................................................... 30
Hình 3.1. Hình ảnh bao quy đầu trước và sau khi can thiệp ..................................................... 45



1

ĐẶT VẤN ĐỀ

Bao quy đầu là một nếp mô nhỏ, cấu tạo mặt ngoài là da, mặt trong là
niêm mạc, có tác dụng che phủ và bảo vệ quy đầu, giúp làm giảm nhẹ các yếu
tố kích thích và gây bệnh từ bên ngoài ở trẻ trai [7],[16]. Bình thường, trong
thời kỳ bào thai mặt trong bao quy đầu và quy đầu được phủ một lớp biểu
mô làm cho quy đầu dính vào mặt trong bao quy đầu. Lớp biểu mô này tan
đi trước ngày sinh hoặc trong năm đầu tiên sau khi sinh giúp bao quy đầu
dần tách khỏi quy đầu. Sau khi sinh, khoảng 54% trường hợp trẻ trai lộ được
đỉnh quy đầu nhưng chỉ 4% bao quy đầu lộn được ra hoàn toàn. Bao quy
đầu vẫn chưa lộn ra hoàn toàn trong 80% các trường hợp lúc 6 tháng tuổi,
50% lúc 12 tháng tuổi, 20% lúc 2 tuổi và 10% trước 3 tuổi [10], [16], [19].
Trong quá trình phát triển, bao quy đầu sẽ dãn dần ra và tiếp tục tách dính
khỏi quy đầu, đến 16 tuổi thì chỉ còn lại 1% là không lộn được hoàn toàn [19].
Hẹp bao quy đầu là tnh trạng thường gặp ở trẻ trai, xảy ra khi lỗ mở của
bao quy đầu bị hẹp, không thể lộn bao quy đầu để hở quy đầu ra được.
Hẹp bao quy đầu có thể là hẹp sinh lý hoặc bệnh lý. Hẹp sinh lý (hẹp tên
phát) là hẹp do dính, bao quy đầu dính với quy đầu để bảo vệ quy đầu và lỗ
sáo lúc trẻ mới sinh ra. Còn hẹp bệnh lý (hẹp thứ phát, mắc phải) là hẹp
thật sự, khi có sự hiện diện của sẹo xơ. Sẹo xơ được hình thành thường là do
viêm nhiễm tái đi tái lại ở bao quy đầu, cũng có thể do những lần nong bao
quy đầu trước đó mà thủ thuật nong quá thô bạo [18], [36]. Hẹp bao quy
đầu nếu không được xử trí có thể dẫn đến các biến chứng như viêm bao quy
đầu và quy đầu, nhiễm khuẩn tiết niệu, ảnh hưởng tới sự phát triển của
dương vật, thậm chí có thể dẫn đến ung thư dương vật… [4].


lỗ sáo, dò niệu đạo, sẹo xấu..., đồng thời chi phí điều trị cũng thấp hơn
[51], [54], [59], [61], [65].
Phú Lương là một huyện miền núi của tỉnh Thái Nguyên. Đây là huyện
có nhiều xã thuộc vùng sâu, vùng xa, đường xá đi lại còn khó khăn nên dịch
vụ chăm sóc sức khỏe cho người dân đặc biệt là chăm sóc sức khỏe lứa tuổi
học đường còn chưa được quan tâm, chú trọng. Để tránh được các biến chứng
do phẫu thuật, đồng thời giảm bớt chi phí trong điều trị hẹp bao quy đầu
cho các trẻ trai ở vùng kinh tế còn khó khăn của huyện Phú Lương, chúng tôi
tiến hành nghiên cứu đề tài: “ Đánh giá kết quả nong hẹp bao quy đầu kết
hợp bôi Betamethasone 0,05% cho học sinh từ 6 - 10 tuổi tại 2 xã của
huyện Phú Lương - Thái Nguyên” nhằm mục tiêu:
1. Mô tả thực trạng hẹp bao quy đầu của học sinh nam từ 6 - 10 tuổi tại
2 xã Hợp Thành và Tức Tranh của huyện Phú Lương - Thái Nguyên.
2. Đánh giá kết quả nong hẹp bao quy đầu kết hợp bôi
Betamethasone
http://www.lrcSố hóa bởi Trung tâm Học liệu ĐHTN
tnu.edu.vn/


4

0,05% cho học sinh nam từ 6 - 10 tuổi tại 2 xã Hợp Thành và Tức Tranh của
huyện Phú Lương - Thái Nguyên

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu ĐHTN

tnu.edu.vn/


5


6

Vào tháng thứ 5, biểu mô lát tầng của quy đầu và biểu mô của bao quy
đầu đang phát triển hòa vào nhau, không có khoảng tách biệt giữa chúng. Do
đó “dính bao quy đầu” là đặc trưng của sự phát triển bình thường, không
phải

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu ĐHTN

tnu.edu.vn/


7

là quá trình bệnh lý. Sự tách bao quy đầu về cơ bản là quá trình sừng hóa và
bong vảy của biểu mô giữa mặt trong bao quy đầu và quy đầu. Quá trình này
bắt đầu từ phía trước và sau quy đầu vào cùng một thời gian và hướng về
phía giữa. Khoảng tháng thứ 6 của thai nhi, sự hình thành tâm điểm trung
tâm sừng hóa được nhìn thấy đầu tiên trong vùng phình phía sau cuối của
bao quy đầu (vị trí rãnh quy đầu ở người lớn). Lúc đầu, khi tế bào biểu mô
sừng hóa, bong vảy, các tế bào sừng hình thành nên các vòng xoắn tế bào
niêm mạc đồng tâm, nhưng sau đó từ trung tâm chúng bắt đầu thoái triển
(trung tâm khối tế bào sừng bắt màu đậm eosin - một bằng chứng của sự
thoái triển). Sự thoái triển này sẽ tạo nên các khe giữa quy đầu và bao quy
đầu. Kích thước của khe này tăng dần tạo nên khoang bao quy đầu, làm cho
quy đầu tách dần khỏi bao quy đầu. Các đám tế bào bong vảy và sừng hóa
hình thành nên chất trắng (smegma) nằm dưới bao quy đầu, ở những nơi mà
bao quy đầu chưa tách khỏi quy đầu [16], [19], [27].
Khi mới sinh, sự phân tách giữa bao quy đầu và quy đầu không hoàn

bao gồm ba phần chính là: gốc, thân và quy đầu dương vật. Quy đầu
của dương vật được bao bọc bởi một nếp mô nhỏ và mỏng, mặt ngoài là da,
mặt trong là niêm mạc, gọi là bao quy đầu (prepucium).
Bao quy đầu có chức năng bảo vệ và duy trì độ ẩm của lớp niêm mạc
quy đầu. Bình thường, quy đầu được bao bọc hoàn toàn hoặc một phần
bởi bao quy đầu. Việc vệ sinh hằng ngày bên trong lớp da bao
các chất cặn bã (mảng trắng hay smegma), đồng
thời tránh các biến chứng viêm nhiễm bao quy đầu và quy đầu, nhiễm
khuẩn tết niệu… [3].
Mặt dưới bao quy đầu có một nếp da nhỏ (nếp hãm), rất co giãn, có tác
dụng cố định da bao quy đầu với mặt dưới quy đầu. Khi dương vật cương
cứng thì nếp hãm này căng ra. Chức năng của nếp hãm này là giúp giữ da bao
quy đầu khỏi bị tuột quá xa vị trí của nó và do đó bảo đảm quy đầu được che
phủ trở lại sau khi cương cúng.
* Hệ thống mạch máu và thần kinh
Động mạch
Có hai nguồn: Nông là các nhánh nhỏ nằm trong tổ chức dưới da, có
nguồn gốc từ động mạch thẹn ngoài và động mạch đáy chậu nông; sâu là các
nhánh động mạch thẹn trong cấp máu cho tạng cương bao gồm động
mạch dương vật sâu và động mạch mu dương vật[3].
Tĩnh mạch
Máu thoát ra từ bao quy đầu và các hang mạch máu đổ vào các
tnh mạch nhỏ rồi từ đó vào tĩnh mạch lớn hơn (tnh mạch lưng dương vật)

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu ĐHTN

http://www.lrctnu.edu.vn/


10

đầu. Biểu mô niêm mạc bao quy đầu và biểu mô quy đầu hợp nhất với nhau
từ khi mới sinh và có các dây thần kinh. Hai lớp biểu mô không tách biệt
nhau cho đến khi có các yếu tố kích thích và tăng trưởng thích hợp [16].
* Lớp mô liên kết
Lớp mô liên kết rất giàu mạch máu, gây biến chứng chảy máu khi cắt
bao quy đầu. Bao quy đầu có collagen lỏng lẻo hơn so với lớp mô liên kết dày
đặc collagen của quy đầu. Lớp mô liên kết không có nang lông, tuyến mồ hôi
và tuyến bã nhờn. Tuy nhiên, Tyson lại mô tả trong mô liên kết có những
tuyến bã nhờn và chúng tiết ra bựa trắng (smegma). Trong mô tả vĩ mô của
Cowper năm 1964 khẳng định không có các tuyến này và thực chất các tuyến
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu ĐHTN

http://www.lrctnu.edu.vn/


12

của Tyson là những sẩn trắng ở vành quy đầu, đó là những cấu trúc biểu mô
sợi, không phải cấu trúc tuyến. [16]

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu ĐHTN

tnu.edu.vn/


13

* Lớp cơ trơn Dartos
Lớp cơ trơn Dartos chuyên biệt cho cơ quan sinh dục ngoài của nam và
phần lớn cơ Dartos của dương vật nằm bên trong bao quy đầu. Từ bao

Biểu mô bên ngoài của bao quy đầu bao gồm các tế bào biểu mô lát
tầng sừng hóa. Những tế bào sắc tố hiện diện ở các lớp đáy. Các tế bào
Langerhans và tế bào Merkel cũng có mặt. Các tế bào Langerhans là hàng rào
đầu tiên của hệ thống miễn dịch của cơ thể và cần thiết cho chức năng
miễn dịch thông

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu ĐHTN

tnu.edu.vn/


15

thường. Tế bào Merkel được biệt hóa thành các tế bào thần kinh nội tiết, giúp
cảm giác xúc giác và làm sậm màu các cytokeratn. Các tế bào Merkel cấu tạo
gồm lớp màng đặc biệt, bên trong là nhân tế bào có chứa nhiều hạt
nhân. Chức năng và sự tập trung các tế bào Merkel trong cơ quan sinh
dục ngoài đến nay vẫn chưa được nghiên cứu rộng rãi [16].
* Túi bao quy đầu
Túi bao quy đầu được làm ẩm bằng dịch tết từ tuyến tiền liệt, túi tinh
và tuyến niệu đạo của lớp Littre. Nước tiểu không phải là thành phần làm ẩm
ướt bao quy đầu. Đám rối giàu mạch máu của niêm mạc bao quy đầu có thể
tiết ra chất dịch tương tự dịch tiết của niêm mạc âm đạo, âm hộ, nhưng người
ta không biết liệu nó có góp phần vào độ ẩm của bao quy đầu khi kích thích
hay không. Túi bao quy đầu là nơi cư trú của nhiều loại vi khuẩn như:
Mycobacterium, vi khuẩn kỵ khí gram âm (đặc biệt có Bacteroides
melaninogennicus), Entrerococci, Enterobacteria và Staphylococci. Trong
nghiên cứu của Neubert và Lentze, vi khuẩn kháng axit được nhìn thấy khi
nhuộm Ziehl – Nielsen, nhưng không thể nuôi cấy trong môi trường
Lowenstein-Jensen. Do đó, các sinh vật kháng axit tìm thấy trong bao quy đầu