ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ
---------------------

VŨ THỊ DOAN

QUẢN LÝ VỐN ĐẦU TƯ KHOA HỌC CÔNG NGHỆ
TỪ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CỦA THÀNH PHỐ HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ
CHƯƠNG TRÌNH ĐỊNH HƯỚNG THỰC HÀNH

Hà Nội – 2015


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ
---------------------

VŨ THỊ DOAN

QUẢN LÝ VỐN ĐẦU TƯ KHOA HỌC CÔNG NGHỆ TỪ
NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CỦA THÀNH PHỐ HÀ NỘI
Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
Mã số: 60340410

LUẬN VĂN THẠC SỸ QUẢN LÝ KINH TẾ
CHƯƠNG TRÌNH ĐỊNH HƯỚNG THỰC HÀNH

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. TRẦN KIM HÀO


Kinh tế, phòng đào tạo sau đại học, đặc biệt là TS Trần Kim Hào đã trực tiếp
hướng dẫn, dìu dắt, giúp đỡ tác giả với những chỉ dẫn khoa học quý giá trong
suốt quá trình triển khai, nghiên cứu và hoàn thành đề tài "Quản lý vốn
đầu tư KHCN từ NSNN của Thành phố Hà Nội"
Xin chân thành cảm ơn các Thầy Cô giáo - Các nhà khoa học đã trực tếp
giảng dạy truyền đạt những kiến thức khoa học chuyên ngành quản lý kinh
tế cho bản thân tác giả trong những năm tháng qua.
Xin gửi tới Sở KHCN Hà Nội lời cảm tạ sâu sắc vì đã tạo mọi điều kiện
thuận lợi giúp tác giả thu thập số liệu ngoại nghiệp cũng như những tài liệu
nghiên cứu cần thiết liên quan tới đề tài tốt nghiệp.
Một lần nữa tác giả xin chân thành cảm ơn các đơn vị và cá nhân đã hết
lòng quan tâm tới sự nghiệp đào tạo đội ngũ cán bộ ngành quản lý kinh
tế. Tác giả rất mong nhận được sự đóng góp, phê bình của quý Thầy Cô, các
nhà khoa học, độc giả và các bạn đồng nghiệp.
Xin chân thành cảm ơn!
Hà Nội, ngày 23 tháng 04 năm 2015
Tác giả

Vũ Thị Doan

ii


TÓM TẮT LUẬN VĂN
Tên luận văn: Quản lý vốn đầu tư khoa học công nghệ từ ngân sách Nhà
nước của thành phố Hà Nội
Tác giả: Vũ Thị Doan
Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
Bảo vệ năm: 2015
Giáo viên hướng dẫn: TS. Trần Kim Hào

học cho các nhà quản lý tham khảo để đưa ra các quyết sách phù hợp về quản
lý vốn đầu tư và phát triển KHCN ở thành phố Hà Nội.

4


MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN ....................................................................................................... i
LỜI CẢM ƠN ............................................................................................................ ii
TÓM TẮT LUẬN VĂN ........................................................................................... iii
MỤC LỤC...................................................................................................................v
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT ........................................................................ viii DANH
MỤC CÁC BẢNG........................................................................................ ix MỞ ĐẦU
.....................................................................................................................1
1. Tính cấp thiết của đề tài
..........................................................................................1
2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu ..........................................................................2
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu...........................................................................3
4. Đóng góp của luận văn............................................................................................4
5. Kết cấu của luận văn ...............................................................................................4
CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN
VỀ QUẢN LÝ VỐN ĐẦU TƯ KHOA HỌC CÔNG NGHỆ TỪ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC
.......................................................................................5
1.1. Tổng quan tnh hình nghiên cứu .......................................................................5
1.2. Cơ sở lý luận về quản lý vốn đầu tư khoa học công nghệ từ ngân sách Nhà
nước .........................................................................................................................
8
1.2.1. Khái niệm quản lý vốn đầu tư khoa học công nghệ từ NSNN.....................8
1.2.2. Đặc điểm của vốn đầu tư KHCN ..............................................................10
1.2.3. Sự cần thiết quản lý vốn đầu tư KHCN từ NSNN .....................................15

3.1. Tình hình đầu tư khoa học công nghệ trên địa bàn Thành phố Hà Nội .........48
3.1.1. Khái quát đặc điểm tự nhiên, kinh tế, xã hội cua thành phố Hà Nội........48
3.1.2. Tình hình vốn đầu tư cho thành phố Hà Nội ............................................53
3.2. Thực trạng quản lý vốn đầu tư KHCN từ NSNN của Sở Khoa học và Công nghệ
Thành phố Hà Nội.........................................................................................55
3.2.1. Xây dựng quy hoạch, kế hoạch trong đầu tư KHCN từ vốn NSNN ..........55
3.2.2. Các văn bản và các chính sách liên quan đến quản lý vốn đầu tư KHCN
từ NSNN ..............................................................................................................57
3.2.3. Tổ chức thực hiện đầu tư ..........................................................................58
3.2.4. Giám sát, kiểm tra, thanh tra trong đầu tư KHCN ...................................63
3.3. Đánh giá chung về thực trạng quản lý vốn đầu tư KHCN từ NSNN ............64
3.3.1. Những thành tựu đạt được
........................................................................64
3.3.2. Những hạn chế ..........................................................................................66
3.3.3. Nguyên nhân của hạn chế .........................................................................67
CHƯƠNG 4: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUẢN LÝ VỐN ĐẦU TƯ KHOA HỌC CÔNG NGHỆ
TỪ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CỦA THÀNH PHỐ HÀ NỘI ......69
4.1. Quan điểm và định hướng hoàn thiện quản lý vốn đầu tư khoa học công nghệ
từ ngân sách Nhà nước ..........................................................................................69
7


4.1.1. Quan điểm quản lý vốn đầu tư ..................................................................69
4.1.2. Mục tiêu đầu tư KHCN của Thành phố Hà Nội........................................71

8


4.1.3. Định hướng quản lý vốn đầu tư phát triển KH&CN ở thành phố Hà Nội
thời gian tới

2

CNH, HĐH

3

ĐTKHCN

Nguyên nghĩa
Bộ khoa học công nghệ - Kế hoạch tài chính
Công nghiệp hóa, hiện đại hóa
Đầu tư khoa học công nghệ

4

GDP

Tổng sản phẩm quốc nội

5

GRDP

Tông san phâm trên địa bàn

6

HĐND

Hội đồng nhân dân


Khoa học và công nghệ

Quỹ hỗ trợ sáng tạo kỹ thuật Việt Nam
Xây dựng cơ bản

viii


DANH MỤC CÁC BẢNG
STT

Bảng

1

Bảng 3.1

2

Bảng 3.2

Nội dung
Chỉ tiêu tăng trưởng Kinh tế - xã hội Hà Nội
Kế hoạch vốn đầu tư cho lĩnh vực Khoa học Công
nghệ Hà Nội

ix

Trang

1


Trong thời gian qua, Nhà nước và thành phố Hà Nội đã có nhiều văn bản
pháp luật, chính sách và cơ chế góp phần tạo môi trường pháp lý cho
việc quản lý vốn đầu tư KHCN từ Ngân sách nhà nước. Tuy nhiên, việc quản
lý Nhà nước nói chung và của tành phố Hà Nội nói riêng còn nhiều hạn chế,
bất cập như một số luật pháp, chính sách, cơ chế không còn phú hợp, chồng
chéo, thiếu và chưa đồng bộ; tình trạng buông lỏng quản lý dẫn đến lãng phí,
thất thoát, tham nhũng vốn của Nhà nước. Những nguyên nhân đó dẫn
tới tnh trạng hiệu quả ĐTKHCN từ nguồn vốn NSNN còn thấp, chưa đáp ứng
được yêu cầu chuyển đổi kinh tế và hội nhập quốc tế trong thời kỳ mới, đặc
biệt là giai đoạn đẩy mạnh CNH, HĐH đất nước.
Đây thực sự là một vấn đề rất quan trọng cần được nghiên cứu làm rõ
cả về lý luận và thực tễn. Chính vì vậy đề tài “Quản lý vốn đầu tư khoa học
công nghệ từ ngân sách Nhà nước của thành phố Hà Nội " được học viên
chọn làm đề tài luận văn thạc sĩ, chuyên ngành quản lý kinh tế.
Câu hỏi nghiên cứu của Luận văn: Thành phố Hà Nội cần quản lý vốn
đầu tư khoa học công nghệ từ ngân sách Nhà nước như thế nào để có thể
ứng dụng những thành tựu khoa học và công nghệ vào thực tế?
2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
2.1. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở làm rõ những vấn đề lý luận chung và phân tích thực trạng
quản lý vốn đầu tư khoa học công nghệ từ ngân sách Nhà nước của thành
phố Hà Nội để đề xuất những phương hướng, giải pháp hoàn thiện công tác
quản lý vốn đầu tư khoa học công nghệ từ ngân sách Nhà nước của thành
phố Hà Nội trong thời gian tới
2.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
- Hệ thống hóa những vấn đề lý luận chung về quản lý vốn đầu tư khoa
học công nghệ từ ngân sách nhà nước dưới góc độ địa phương.



4. Đóng góp của luận văn
- Hệ thống hóa các vấn đề lý luận cơ bản của quản lý vốn đầu tư khoa
học công nghệ và bổ sung thêm một số lý luận về quản lý vốn đầu tư khoa
học công nghệ dưới góc độ địa phương.
- Tổng kết kinh nghiệm của một số địa phương về quản lý vốn đầu tư
khoa học công nghệ, từ đó rút ra một số bài học có thể vận dụng cho Hà Nội.
- Đánh giá tương đối toàn diện thực trạng quản lý vốn đầu tư khoa học
công nghệ của thành phố Hà Nội theo khung lý thuyết đã phân tch, đề xuất.
- Đề xuất được một số phương hướng, giải pháp nâng cao hiệu quả
quản lý vốn đầu tư khoa học công nghệ ở thành phố Hà Nội, làm cơ sở khoa
học cho các nhà quản lý tham khảo để đưa ra các quyết sách phù hợp về quản
lý vốn đầu tư và phát triển KHCN ở thành phố Hà Nội.
- Kết quả nghiên cứu của luận văn có thể làm tài liệu tham khảo cho
cán bộ quản lý của thành phố, nhất là cán bộ công chức của Sở KH & CN.
Qua đó, góp phần nâng cao nhận thức, nâng cao chất lượng hoạt động quản
lý và tác nghiệp cho cán bộ để có hiệu quả cao hơn.
5. Kết cấu của luận văn
Ngoài phần Mở đầu và Kết luận, luận văn có kết cấu gồm 4 chương:
Chương 1: Tổng quan tnh hình nghiên cứu, cơ sở lý luận và thực tiễn về
quản lý vốn đầu tư khoa học công nghệ từ ngân sách Nhà nước
Chương 2: Phương pháp và thiết kế nghiên cứu
Chương 3: Thực trạng quản lý vốn đầu tư khoa học công nghệ từ ngân
sách nhà nước của thành phố Hà Nội
Chương 4: Phương hướng và giải pháp hoàn thiện quản lý vốn đầu tư
khoa học công nghệ từ ngân sách nhà nước của thành phố Hà Nội

4



học và Công nghệ, Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội
thực hiện dưới dạng đề tài cấp Nhà nước.
Trong những năm gần đây, Viện nghiên cứu chiến lược và chính sách
KH&CN đã có những nghiên cứu bàn luận về nguồn vốn đầu tư cho phát
triển KH&CN trong điều kiện nền kinh tế nhiều thành phần. Trong đó có đề
tài cấp Bộ nghiên cứu về “Chia sẻ kinh phỉ giữa nhà nước và cơ sở cho dự án
triển khai và đổi mới công nghệ” do Nguyễn Thanh Hà làm chủ nhiệm,
nghiên cứu tình hình và cơ chế hoạt động của hệ thống các quỹ hỗ trợ
tài chính cho hoạt động KH&CN ở Việt Nam. Hay những đề tài cấp cơ sở như:
“Nâng cao hiệu quả một sổ chỉnh sách thuế và tín dụng khuyến khích các
doanh nghiệp đổi mới công nghề'’ do Hoàng Văn Tuyên làm chủ nhiệm,
nghiên cứu về chính sách thuế và tín dụng cùng một số nỗ lực của Nhà nước
tạo điều kiện cho các doanh nghiệp trong nghiên cứu và ứng dụng KH&CN
vào sản xuất kinh doanh, trên cơ sở đó đề xuất một số biện pháp chính
sách về tài chính đối với doanh nghiệp; đề tài về; “Nghiên cứu xây dựng các
hình thức hợp tác và cơ chế khuyến khích hợp tác viện — doanh nghiệp phát
triển sản phẩm và công nghệ của doanh nghiệp” do Hoàng Thanh Hương làm
chủ nhiệm nhằm phân tch mối quan hệ giữa hoạt động KH&CN và hoạt động
sản xuất nhằm tm ra và kiến nghị các hình thức hợp tác và cơ chế khuyến
khích hợp tác cho mối quan hệ này.
Đã có một số bài viết như: “Thị trường khoa học và công nghệ; đặc
trưng của kỉnh tể tri thức” của GS Vũ Đình Cự bàn về nhiệm vụ do Đại hội
IX của Đảng đặt ra là phải phát triển thị trường KH&CN ở Việt Nam nhưng
thực tế thị trường đó như thế nào, đã làm được gì và kiến nghị giải pháp thúc
đẩy phát triển; bài: “Phát triển thị trường khoa học và công nghệ Việt Nam”
của TS Hồ Ngọc Luật nhằm phân tích các yếu tố cung, cầu, môi trường pháp
lý, xã hội cho thị trường này hoạt động trôi chảy, đưa ra đánh giá bước đầu
6



1.2. Cơ sở lý luận về quản lý vốn đầu tư khoa học công nghệ từ ngân sách
Nhà nước
1.2.1. Khái niệm quản lý vốn đầu tư khoa học công nghệ từ NSNN
1.2.1.1. Vốn đầu tư
Vốn đầu tư cùng với lao động và đất đai là một trong những yếu tố đầu
vào cơ bản của mọi quá trình sản xuất. Lý thuyết kinh tế hiện đại ngày nay đề
cập vốn đầu tư theo quan điểm rộng hơn, đầy đủ hơn, bao gồm cả đầu tư để
nâng cao tri thức, thậm chí bao gồm cả đầu tư để tạo ra nền tảng, tiêu chuẩn
đạo đức xã hội, môi trường kinh doanh (nguồn vốn xã hội) cũng là những đầu
tư quan trọng của quá trình sản xuất.
1.2.1.2. Vốn đầu tư khoa học công nghệ
Theo Luật Đầu tư của Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam
số 59/2005/QH11 ngày 29 tháng 11 năm 2005, tại Điều 3 - Giải thích từ ngữ,
khái niệm đầu tư được hiểu:
“Đầu tư là việc nhà đầu tư bỏ vốn bằng các loại tài sản hữu hình hoặc
vô hình để hình thành tài sản tiến hành các hoạt động đầu tư theo quy
định của Luật này và các quy định khác của pháp luật có liên quan”.
Đầu tư có nhiều loại: Đầu tư trực tếp, đầu tư gián tiếp (cho vay); đầu tư
ngắn hạn, trung hạn và dài hạn. Đầu tư dài hạn thường gắn với đầu tư
khoa học công nghệ. Do vậy, có thể hiểu như sau:
Đầu tư KHCN là một bộ phận của hoạt động đầu tư nói chung, đó là
việc bỏ vốn để tiến hành các hoạt động nghiên cứu khoa học để phát hiện ra
những cái mới về bản chất sự vật, về thế giới tự nhiên và xã hội, và để
sáng tạo phương pháp và phương tiện kỹ thuật mới cao hơn, giá trị hơn.
1.2.1.3. Vốn đầu tư khoa học công nghệ từ ngân sách Nhà nước
* Ngân sách nhà nước
Điều 1 Luật của Quốc hội Nước cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam số
01/2002/QH11 ngày 16 tháng 12 năm 2002 về ngân sách nhà nước: “Ngân
8

9


nghệ từ ngân sách Nhà nước một cách có hiệu quả đảm bảo việc đầu tư phát
triển KH&CN nhằm tăng năng lực KH&CN của một đơn vị và của quốc gia,
thúc đẩy tăng năng suất lao động và hiệu quả kinh tế.

10


1.2.2. Đặc điểm của vốn đầu tư KHCN
Khoa học là hoạt động khám phá để sinh ra tri thức. Công nghệ là tập
hợp các phương pháp, quy trình, kỹ năng, bí quyết, công cụ, phương tiện để
biến đổi các nguồn lực thành hàng hóa và dịch vụ mong muốn
Trước đây, do có không ít người cho rằng khoa học là hầu như không
biên giới, còn công nghệ thì phải mua bán khá tốn kém, cho nên việc đầu tư
kinh doanh chỉ chú ý vào lĩnh vực công nghệ. Thế nhưng hiện nay, khoảng
cách giữa KH&CN ngày càng được rút ngắn, thậm chí rất ngắn. Ranh giới
giới giữa khoa học và công nghệ khó tách bạch. Do vậy, đầu tư vào công nghệ
hay đầu tư vào khoa học đều mang ý nghĩa như nhau. Chúng ta phải có cách
nhìn động đối với đầu tư cho KH&CN và đặt hoạt động đầu tư này trong bối
cảnh tổng thể của đầu tư phát triển nói chung và do vậy khẳng định mối
liên hệ mật thiết, sự phụ thuộc chặt chẽ của đầu tư cho KH&CN vào các hoạt
động đầu tư khác trong phát triển kinh tế xã hội.
Vốn đầu tư cho KH&CN là một loại đầu tư phát triển. Nó là nguồn vốn
được bỏ ra để thực hiện mục đích đầu tư phát triển KH&CN nhằm tăng năng
lực KH&CN của một đơn vị và của quốc gia, thúc đẩy tăng năng suất lao
động và hiệu quả kinh tế. Hoạt động KH&CN bao gồm nghiên cứu khoa học,
nghiên cứu và phát triển công nghệ, dịch vụ khoa học và công nghệ,
hoạt động phát huy sáng kiến, cải tiến kỹ thuật, hợp lý hóa sản xuất và các