BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2

NGUYỄN THỊ KIM DUNG

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC NGÔN NGỮ
QUA TRÒ CHƠI CỦA TRẺ Ở CÁC TRƯỜNG
MẦM NON QUẬN NAM TỪ LIÊM - HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SỸ KHOA HỌC GIÁO DỤC

HÀ NỘI, NĂM 2017


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2

NGUYỄN THỊ KIM DUNG

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC NGÔN NGỮ
QUA TRÒ CHƠI CỦA TRẺ Ở CÁC TRƯỜNG
MẦM NON QUẬN NAM TỪ LIÊM - HÀ NỘI
Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
Mã số

: 60.14.01.14

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS. Nguyễn Th ị Yến Phương


nào khác. Các số liệu và trích dẫn trong Luận văn đảm bảo tính chính xác và
trung thực. Tôi đã hoàn thành tất cả các môn học và đã thanh toán tất cả
các nghĩa vụ tài chính theo quy định của Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2.
Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn này
đã được cảm ơn và các thông tin trích dẫn trong luận văn đã được chỉ rõ
nguồn gốc.
Vậy tôi viết Lời cam đoan này kính đề nghị Trường Đại học Sư phạm
Hà Nội 2 xem xét để tôi được bảo vệ Luận văn theo đúng thời gian.
Tôi xin chân thành cảm ơn!

Tác giả

Nguyễn Thị Kim Dung


MỤC LỤC
PHẦN MỞ ĐẦU .........................................................................................................1
1. Lý do chọn đề tài .....................................................................................................1
2. Mục đích nghiên cứu...............................................................................................3
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu ........................................................................4
4. Giả thuyết khoa học ................................................................................................4
5. Nhiệm vụ nghiên cứu ..............................................................................................4
6. Giới hạn và phạm vi nghiên cứu của đề tài .............................................................4
7. Phương pháp nghiên cứu.........................................................................................5
8. Cấu trúc luận văn ....................................................................................................6
CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC ...........7
NGÔN NGỮ QUA TRÒ CHƠI CỦA TRẺ Ở CÁC TRƯỜNG MẦM NON QUẬN NAM TỪ
LIÊM ..........................................................................................................7
1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề ...............................................................................7
1.1. 1. Một số công trình nghiên cứu ở nước ngoài ....................................................7

trẻ

Kết
luận
chương
.....................................................................................................41

1

CHƯƠNG 2. THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC NGÔN NGỮ QUA TRÒ
CHƠI CỦA TRẺ Ở CÁCTRƯỜNG MẦM NON QUẬN NAM TỪ LIÊM, HÀ
NỘI.........................................................................................................45
2.1.
Vài
nét
về
địa
............................................................................43

bàn

nghiên

cứu

2.1.1. Điều kiện kinh tế văn hóa - xã hội của Quận Nam Từ Liêm, Hà Nội ............43
2.1.2.Tình hình giáo dục Quận Nam Từ Liêm ..........................................................44
2.1.3. Đặc điểm giáo dục mầm non của Quận nam Từ liêm, Hà Nội .......................45
2.2
Tổ


Nam

Từ

Liêm,

Hà

Nội..............................................................................53
2.3.1. Thực trạng hoạt động giáo dục ngôn ngữ qua trò chơi đóng vai theo chủ
để.53
2.3.2. Thực trạng hoạt động giáo dục ngôn ngữ qua trò chơi học tập
......................59
2.3.3. Thực trạng hoạt động giáo dục ngôn ngữ qua trò chơi dân gian
....................64
2.3.4. Thực trạng hoạt dộng giáo dục ngôn ngữ qua trò chơi vận động
...................67
2.3.5. Đánh giá chung thực trạng hoạt động giáo dục ngôn ngữ qua trò chơi của
trẻ


ở
các
trường
non...............................................................................................70

mầm

2.4. Thực trạng quản lý hoạt động giáo dục ngôn ngữ qua trò chơi của trẻ ở

CHƯƠNG 3 BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC NGÔN NGỮ QUA TRÒ CHƠI
CỦA TRẺ Ở CÁC TRƯỜNG MẦM NON QUẬN NAM TỪ LIÊM, HÀ NỘI
............................................................................................................................93
3.1. Nguyên tắc đề xuất các biện
pháp......................................................................93
3.1.1. Đảm bảo tnh kế thừa
......................................................................................93
3.1.2. Đảm bảo tnh thực tiễn
....................................................................................93
3.1.3. Đảm bảo tnh hệ thống
....................................................................................93
3.1.4. Đảm bảo tnh khả thi
.......................................................................................94
3.2. Các biện pháp quản lý giáo dục ngôn ngữ qua trò chơi của trẻ ở các trường
Mầm non quận Nam Từ Liêm Hà Nội. .....................................................................94
3.2.1. Triển khai đa dạng hóa nội dung, hình thức tổ chức các hoạt động giáo dục
ngôn ngữ qua trò chơi của
trẻ....................................................................................94
3.2.2. Tổ chức bồi dưỡng nâng cao năng lực, kĩ năng giáo dục ngôn ngữ qua trò
chơi của trẻ cho giáo viên. ........................................................................................96
3.2.3. Chỉ đạo tăng cường đầu tư mua sắm trang thiết bị phục vụ cho hoạt động
giáo dục ngôn ngữ qua trò chơi của trẻ.
..........................................................................100
3.2.4. Xây dựng cơ chế và môi trường làm việc thuận lợi cho giáo viên thực hiện
hoạt động giáo dục ngôn ngữ qua trò chơi của trẻ.
.................................................102
3.3. Mối quan hệ giữa các biện pháp ......................................................................104
3.4. Kết quả khảo nghiệm về tnh cần thiết và khả thi của biện pháp quản lý hoạt
động giáo dục ngôn ngữ qua trò chơi của trẻ
..........................................................105

Bảng 2.7. Kết quả thực hiện GDNN qua trò chơi học tập ........................................62
Bảng 2.8. Mức độ thực hiện GDNN qua trò chơi dân gian ......................................65
Bảng 2.9. Kết quả thực hiện GDNN qua trò chơi dân gian ......................................66
Bảng 2.10. Mức độ thực hiện GDNN qua trò chơi vận động ...................................68
Bảng 2.11. Kết quả thực hiện GDNN qua trò chơi vận động ...................................69
Bảng 2.12. Đội ngũ hiệu trưởng................................................................................72
Bảng 2.13. Đội ngũ giáo viên....................................................................................73
Trực tiếp giảng dạy lớp mẫu giáo 3- 5 tuổi năm học 2016 – 2017 ...........................73
Bảng 2.14.Mức độ thực hiện lập kế hoạch và thiết kế chương trình giáo dục ngôn
ngữ qua trò chơi của
trẻ.............................................................................................76
Bảng 2.15. Mức độ thực hiện tổ chức triển khai chương trình giáo dục ngôn ngữ qua
trò chơi của
trẻ...........................................................................................................78
Bảng 2.16. Mức độ thực hiện bồi dưỡng chuyên môn cho đội ngũ giáo viên ..........80
Bảng 2.17. Mức độ thực hiện đầu tư cơ sở vật chất, thiết vị, các học liệu trong giáo
dục ngôn ngữ qua trò chơi của trẻ
.............................................................................82


Bảng 2.18. Mức độ thực hiện kiểm tra, đánh giá quá trình giáo dục ngôn ngữ qua trò
chơi của trẻ
................................................................................................................85


Bảng 2.19. Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến quá trình giáo dục ngôn ngữ qua
trò chơi của trẻ..........................................................................................................88
Bảng 3.1. Mức độ về sự cần thiết của các biện pháp quản lý giáo dục ngôn ngữ qua
trò chơi của
trẻ.........................................................................................................107

Trò chơi đóng vai theo chủ đề

TCĐVTCĐ

Nhà xuất bản
Trung học cơ sở

NXB
THCS

Trung học phổ thông

THPT

Giáo dục thường xuyên

GDTX

Quản lý giáo dục

QlGD

Nghiên cứu khoa học
Học sinh
Hội đồng nhân dân
ban nhan dân
bộ quản lý

NCKH
HS

phương tiện "không mất tiền mua " này để trao đổi thông tin cho nhau một cách
nhanh nhất, nhiều nhất đầy đủ nhất. Từ đó, có thể dễ dàng hiểu nhau, thông cảm
chia sẻ liên kết hay hợp tác với nhau. Nhờ ngôn ngữ mà con người từ khắp năm
châu bốn bể, con người ở các thời đại khác nhau, các thế hệ khác nhau có thể tìm
hiểu nhau hoặc giao lưu với nhau. Hơn thế nữa ngôn ngữ là công cụ để chúng ta tư
duy, là chìa khóa vạn năng, thông minh nhất để chúng ta mở kho tàng tri thức
khổng lồ của nhân loại để tha hồ mà chiếm lĩnh nó, đưa nó đến với mọi người. Cứ


2

như thế, cá nhân ngày càng hoàn thiện hơn, xã hội ngày càng văn minh hơn, hiện
đại hơn. Khi nói về ngôn ngữ,


nhà giáo dục nổi tiếng người Nga E.I.Tikheenva đã khẳng định "Tiếng mẹ đẻ là cơ
sở phát triển trí tuệ và là nguồn gốc để chiếm lĩnh kho tàng kiến thức của dân tộc
và nhân loại"[15].
Hoạt động giáo dục ngôn ngữ là một trong 5 lĩnh vực của chương trình giáo
dục Mầm non. Hoạt động giáo dục ngôn ngữ đã thực sự trở thành một nội dung
quan trọng trong các hoạt động của chương trình chăm sóc giáo dục trẻ ở
trường Mầm non. Hoạt động giáo dục ngôn ngữ cho trẻ mầm non được thực
hiện bằng nhiều hình thức phong phú sinh động thông qua họat động làm quen
với văn học, hoạt động làm quen với chữ cái, thông qua các trò chơi. Hoạt động
giáo dục ngôn ngữ qua trò chơi trong trường Mầm non là một phương tiện phát
triển ngôn ngữ cho trẻ rất hữu hiệu. Thông qua trò chơi trẻ được giúp trẻ phát
triển trí tuệ, tư duy và khả năng giao tiếp.
Thực tiễn trong các trường Mầm non chưa quan tâm nhiều đến hoạt
động giáo dục ngôn ngữ qua trò chơi của trẻ. Trong quá trình tổ chức hoạt động
trò chơi giáo viên ít khi chú ý đến làm thế nào giúp trẻ phát triển ngôn ngữ của

đổi mới giáo dục hiện nay. Chính bởi vậy mỗi, cơ sở giáo dục mầm non cần thiết
phải có người hiệu trưởng biết cách quản lý toàn diện các hoạt động nhà trường
một cách linh hoạt, phù hợp, chặt chẽ thông qua các biện pháp hữu hiệu, nhằm
nâng cao chất lượng chăm sóc – nuôi dưỡng – giáo dục trẻ đáp ứng mục tiêu giáo
dục mầm non trong thời kỳ mới.
Hiện nay đã có một số công trình nghiên cứu về giáo dục phát triển ngôn
ngữ ở trường mầm non như: Luận án tiến sĩ của tác giả Nguyễn Huy Cẩn Các quá
trình hình thành và phát triển ngôn ngữ trẻ em, luận án tiến sĩ của tác giả Lưu Thị
Lan, Những bước phát triển ngôn ngữ trẻ em 1-6 tuổi, giáo trình của tác giả Đinh
Hồng Thái Phương pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ em và còn nhiều công trình
nghiên cứu về giáo dục Mầm non. Tuy nhiên đến nay chưa có công trình nào nghiên
cứu về quản lý hoạt động giáo dục ngôn ngữ qua trò chơi của trẻ ở trường mầm
non.
Xuất phát từ lý do trên tôi đã tiến hành nghiên cứu và chọn đề tài “Quản lý
hoạt động giáo dục ngôn ngữ qua trò chơi của trẻ ở các trường mầm non Quận
Nam Từ Liêm, Hà Nội” làm đề tài luận văn của mình.
2. Mục đích nghiên cứu


Luận văn đề xuất một số biện pháp nhằm nâng cao chất lượng hoạt
động giáo dục ngôn ngữ qua trò chơi của trẻ ở các trường mầm non quận Nam Từ
Liêm, Hà Nội.
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu
3.1. Khách thể nghiên cứu: Hoạt động giáo dục ngôn ngữ qua trò chơi của
trẻ ở các trường mầm non quận Nam Từ Liêm, Hà Nội.
3.2. Đối tượng nghiên cứu: Biện pháp quản lý hoạt động giáo dục ngôn ngữ
qua trò chơi của trẻ ở các trường mầm non quận Nam Từ liêm, Hà Nội.
4. Giả thuyết khoa học
Nếu đề xuất được các biện pháp quản lý khả thi, phù hợp với tìm kiếm thực
tế thì hiệu quả quản lý hoạt động giáo dục ngôn ngữ qua trò chơi của trẻ ở các

Phương pháp nghiên cứu được sử dụng bao gồm các nhóm sau:
7.1. Nhóm các phương pháp nghiên cứu lý luận
Bao gồm thu thập, tổng hợp và phân tích các tài liệu, sách báo, đề tài, công
trình nghiên cứu, văn bản, quy định đã công bố liên quan đến đề tài để xây dựng
cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý hoạt động giáo dục ngôn ngữ qua trò chơi của
trẻ ở các trường mầm non.
7.2. Nhóm các phương pháp thực tiễn
7.2.1. Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi
- Mục tiêu: tìm hiểu mức độ nhận thức về tầm quan trọng của việc giáo dục
ngôn ngữ và kĩ năng vận dụng nhận thức đó vào công tác quản lý hoạt động giáo
dục.
- Đối tượng: Cán bộ quản lý (Hiệu trưởng, Phó Hiệu trưởng)
- Nội dung: Các phiếu hỏi được xây dựng với từng nhóm tìm hiểu với hệ
thống câu hỏi cho các đối tượng trả lời.
7.2.2. Phương pháp quan sát
- Mục tiêu: Tìm hiểu thông tin của công tác quản lý giáo dục ngôn ngữ qua
trò
chơi của trẻ trong thực tế từ khâu chuẩn bị đến khâu tổ chức bằng phương pháp
quan sát.
- Đối tượng: Tham dự và quan sát trực tiếp việc triển khai các kế hoạch hoạt
động, hoạt động của giáo viên trong qua trình giáo dục ngôn ngữ qua trò chơi của
trẻ, kế hoạch sinh hoạt chủ điểm...


- Nội dung: Việc quản lý tổ chức giáo dục ngôn ngữ qua trò chơi của trẻ ở
trường mầm non. Nhận định về việc thể hiện ngôn ngữ của trẻ qua trò chơi.
7.2.3. Nhóm các phương pháp hỗ trợ khác
- Phương pháp chuyên gia: tham vấn các chuyên gia trong lĩnh vực có liên
quan đến quản lý giáo dục ngôn ngữ qua trò chơi của trẻ.
- Phương pháp thực nghiệm sư phạm: Nhằm kiểm chứng sự cần thiết và tnh

kể chuyện nhằm phát triển lời nói độc thoại cho trẻ: kể lại chuyện, kể chuyện theo
tri giác, kể chuyện theo trí nhớ và kể chuyện theo tưởng tượng.
Tác giả Lưu Thị Lan trong luận án tiến sĩ: "Những buớc phát triển ngôn ngữ
của trẻ em từ 1-6 tuổi" đã nêu lên những buớc phát triển ngôn ngữ về các mặt:
ngữ âm, từ vựng, ngữ pháp... Từ đó, tác giả đã xây dựng được nội dung, các biện
pháp giáo dục nhằm nâng cao chất lượng sử dụng ngôn ngữ trong giao tiếp. Qua
nghiên cứu, tác giả cho rằng: "Sự phát triển ngôn ngữ của trẻ chịu ảnh hưởng rất
lớn của yếu tố gia đình và tích cực giao tiếp của trẻ với mọi người xung quanh".[33]
Luận án tiến sĩ của tác giả Nguyễn Huy Cẩn "Các quá trình hình thành và
phát triển ngôn ngữ trẻ em" tác giả đã tập trung mô tả khá tỉ mỉ các hiện tượng
xuất hiện ngôn ngữ tự nhiên của trẻ về mặt ngữ âm, ngữ pháp, từ vựng. Công trình
này cung cấp tài liệu về những bước phát triển ngôn ngữ trẻ em Việt Nam, đóng
góp trong lĩnh vực nghiên cứu ngôn ngữ trẻ em trước tuổi học, đưa ra những cơ sở
khoa học định huớng cho việc nghiên cứu tiếp chương trình phát triển ngô ngữ cho
trẻ mầm non và đào tạo giáo viên mầm non.
Luận án tiến sĩ "Các biện pháp phát triển lời nói mạch lạc cho trẻ mẫu giáo
lớn 5-6 tuổi" của tác giả Nguyễn Thị Oanh đã nghiên cứu kĩ lưỡng về lời nói mạch
lạc của trẻ mẫu giáo, từ đó dề xuất 9 biện pháp tác động nhằm phát triển lời
nói mạch lạc cho trẻ 5- 6 tuổi. Cũng trong luận án tác giả khẳng định trò chơi diễn
kịch là phương tiện để phát triển ngữ âm rất tốt cho trẻ 5-6 tuổi. Trong quá
trình chơi đóng kịch, để thực hiện được vai chơi của mình, tẻ chủ động sử dụng lời
nói để diễn đạt những sắc thái tình cảm khác nhau như: vui sướng, tự hào, lo lắng,
buồn rầu, dịu dàng, giận dữ...[43]
Trong luận án tiến sĩ " Một số đặc điểm giao tiếp của trẻ mẫu giáo trong
nhóm chơi không cùng độ tuổi", tác giả Lê Xuân Hồng đã nêu lên đặc điểm phát
triển ngôn ngữ của trẻ về các mặt và lần đầu tiên vấn đề giao tiếp bằng ngôn
ngữ


được đề cập đến với những biểu hiện cụ thể và được xem là một nhiệm vụ độc lập