ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

NGUYỄN THỊ THANH BÌNH

QUẢN LÝ AN TOÀN – VỆ SINH LAO ĐỘNG
TẠI CÁC DOANH NGHIỆP Ở TỈNH KON TUM

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ

Đà Nẵng - Năm 2017


ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

NGUYỄN THỊ THANH BÌNH

QUẢN LÝ AN TOÀN – VỆ SINH LAO ĐỘNG
TẠI CÁC DOANH NGHIỆP Ở TỈNH KON TUM

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ
Mã số: 60.34.04.10

N ƣờ

ƣớn

n

o

1.1.3. Đặc điểm của quản lý nhà nƣớc về an toàn - vệ sinh lao động
trong các doanh nghiệp................................................................................................................ 16
1.1.4. Vai trò của quản lý nhà nƣớc về an toàn - vệ sinh lao động trong
các doanh nghiệp............................................................................................................................. 18
1.1.5. Đảm bảo sự tham gia của tổ chức công đoàn trong lĩnh vực an
toàn, vệ sinh lao động................................................................................................................... 20
1.1.6. Ý nghĩa và tính chất của quản lý an toàn, vệ sinh lao động................20
1.2. NỘI DUNG VÀ TIÊU CHÍ QUẢN LÝ AN TOÀN - VỆ SINH LAO
ĐỘNG TRONG DOANH NGHIỆP..................................................................................... 24


1.2.1. Ban hành và quản lý thống nhất các quy định của pháp luật về an
toàn - vệ sinh lao động trong các doanh nghiệp.............................................................. 24
1.2.2. Tổ chức tuyên truyền quy định của pháp luật về an toàn - vệ sinh
lao động trong các doanh nghiệp............................................................................................ 25
1.2.3. Tổ chức đào tạo và tập huấn về quản lý an toàn - vệ sinh lao
động trong các doanh nghiệp.................................................................................................... 26
1.2.4. Tổ chức thanh kiểm tra về thực hiện an toàn - vệ sinh lao động
tại các doanh nghiệp...................................................................................................................... 27
1.2.5. Điều tra, thống kê tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp....................28
1.2.6. Xử lý các vi phạm về an toàn - vệ sinh lao động...................................... 29
1.3. CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƢỞNG ĐẾN QUẢN LÝ AN TOÀN - VỆ
SINH LAO ĐỘNG TẠI DOANH NGHIỆP..................................................................... 30
1.3.1. Điều kiện tự nhiên và phát triển kinh tế xã hội......................................... 30
1.3.2. Quản lý Nhà nƣớc.................................................................................................... 31
1.3.3. Nhân tố ngƣời sử dụng lao động, ngƣời quản lý..................................... 33
1.3.4. Nhân tố ngƣời lao động tại doanh nghiệp................................................... 34
1.4. KINH NGHIỆM QUẢN LÝ ATVSLĐ CẤP TỈNH CỦA MỘT SỐ
ĐỊA PHƢƠNG VÀ BÀI HỌC CHO TỈNH KON TUM........................................... 34
1.4.1. Kinh nghiệm quản lý ATVSLĐ cấp tỉnh của một số địa phƣơng .. 34

2.3.1. Kết quả đạt đƣợc....................................................................................................... 68
2.3.2. Những hạn chế............................................................................................................ 69
2.3.3. Nguyên nhân................................................................................................................ 71
KẾT LUẬN CHƢƠNG 2.......................................................................................................... 73
CHƢƠNG 3. PHƢƠNG HƢỚNG VÀ GIẢI PHÁP QUẢN LÝ AN
TOÀN - VỆ SINH LAO ĐỘNG TẠI CÁC DOANH NGHIỆP Ở TỈNH
KON TUM......................................................................................................................................... 74


3.1. CƠ SỞ ĐỂ ĐƢA RA GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUẢN LÝ
ATVSLĐ TẠI DOANH NGHIỆP Ở TỈNH KON TUM............................................. 74
3.1.1. Những quan điểm và sự chỉ đạo của Đảng, Nhà nƣớc về bảo hộ
lao động................................................................................................................................................ 74
3.1.2. Định hƣớng của việc nâng cao năng lực an toàn, vệ sinh lao
động........................................................................................................................................................ 77
3.2. CÁC GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUẢN LÝ AN TOÀN - VỆ SINH
LAO ĐỘNG TẠI DOANH NGHIỆP Ở TỈNH KON TUM..................................... 79
3.2.1. Cải tiến việc ban hành và quản lý thống nhất các quy định của
pháp luật về an toàn - vệ sinh lao động trong các doanh nghiệp............................ 79
3.2.2. Tổ chức tốt việc tuyên truyền quy định của pháp luật về an toàn vệ sinh lao động trong các doanh nghiệp........................................................................... 82
3.2.3. Tổ chức tốt việc đào tạo và tập huấn về quản lý an toàn - vệ sinh
lao động trong các doanh nghiệp............................................................................................ 85
3.2.4. Tổ chức tốt thanh kiểm tra về thực hiện an toàn - vệ sinh lao
động tại các doanh nghiệp.......................................................................................................... 87
3.2.5. Cải thiện việc công tác điều tra, thống kê tai nạn lao động và
bệnh nghề nghiệp............................................................................................................................ 91
3.2.6. Xử lý các vi phạm về an toàn, vệ sinh lao động....................................... 94
3.3. MỘT SỐ KIẾN NGHỊ VẬN DỤNG MÔ HÌNH CẢI THIỆN ĐIỀU
KIỆN LAO ĐỘNG........................................................................................................................ 95
3.3.1. Vận dụng mô hình phƣơng pháp quản lý 5 S của Nhật Bản..............96

Doanh nghiệp.

ĐKLĐ:

Điều kiện lao động.

QLNN:

Quản lý nhà nƣớc.

TNLĐ:

Tai nạn lao động.

VSLĐ:

Vệ sinh lao động.


DANH MỤC CÁC BẢNG
Số ệu
bản

Tên bản

Trang

2.1.

Tăng trƣởng GTSX các DN trên địa bàn tỉnh Kon Tum


Tình hình thực hiện một số thông tƣ của Bộ Y tế

49

2.7.

Biết về văn bản an toàn vệ sinh lao động

50

2.8.

Biết về Chƣơng trình QG về ATVSLĐ.

51

2.9.

Tuyên truyền quy định pháp luật về công tác ATVSLĐ

52

2.10.

Nhận định sau khi tuyên truyền về ATVSLĐ

55

2.11.


2.16.

Số cơ sở sản xuất có khám sức khỏe định kỳ

64

2.17.

Phân loại sức khỏe giai đoạn 2010 - 2016

65

2.18.

Kết quả phát phiếu và xử lý phiếu điều tra doanh
nghiệp.

66


DANH MỤC BIỂU ĐỒ
Số ệu
b ểu đồ

Tên b ểu đồ

2.1.

Tình hình thanh tra an toàn - vệ sinh lao động tại các

nghiệp có thể xảy ra trong quá trình lao động sản xuất.
Quản lý nhà nƣớc về an toàn - vệ sinh lao động trong các doanh nghiệp
ở tỉnh Kon Tum đã thu đƣợc những kết quả nhất định nhƣ: tổ chức bộ máy
làm công tác an toàn - vệ sinh lao động từng bƣớc hoàn thiện, nhiều doanh
nghiệp đã tăng cƣờng công tác tự kiểm tra, chấn chỉnh những thiếu sót trong
công tác an toàn – vệ sinh lao động. Nhƣng nhìn chung, quản lý nhà nƣớc về


2

an toàn - vệ sinh lao động trong các doanh nghiệp còn nhiều hạn chế rõ nhất
là: thiếu các văn bản pháp luật hoặc đã có nhƣng chƣa phù hợp với thực tiễn;
chủ doanh nghiệp chƣa coi trọng công tác an toàn - vệ sinh lao động; chƣa tổ
chức bộ máy làm công tác ATVSLĐ; hoặc có nhƣng đa phần là kiêm nhiệm,
hoặc không đúng chuyên môn (phần lớn các doanh nghiệp vừa và nhỏ giao
nhiệm vụ làm công tác ATVSLĐ cho thủ quỹ, văn thƣ, kế toán... kiêm
nhiệm); thiếu trang bị phƣơng tiện bảo vệ cá nhân; ít đầu tƣ đƣa vào sử dụng
máy móc, thiết bị có công nghệ tiên tiến, sử dụng lao động thủ công, chƣa
qua đào tạo... Chƣa quản lý công tác an toàn - vệ sinh lao động ở các làng
nghề; các doanh nghiệp cho thuê lại lao động; Không quản lý đƣợc công tác
chăm sóc sức khỏe ngƣời lao động đối với các doanh nghiệp theo mùa vụ,
ngắn hạn. Công tác thanh tra, kiểm tra còn ít, các qui định xử phạt còn nhẹ
không đủ sức răn đe.
Với mong muốn góp phần giải quyết những vấn đề tồn tại của quản lý
nhà nƣớc về an toàn - vệ sinh lao động trong các doanh nghiệp; giảm thiểu tai
nạn lao động, bệnh nghề nghiệp nên em đã chọn đề tài “Quản lý an toàn - vệ
sinh lao động tại các doanh nghiệp ở tỉnh Kon Tum”.
2 Mụ t êu n

ên ứu


ên ứu

4.1. Đối tượng nghiên cứu
Là những vấn đề lý luận và thực tiễn công tác quản lý nhà nƣớc về an
toàn - vệ sinh lao động tại các doanh nghiệp ở tỉnh Kon Tum.
4.2. Phạm vi nghiên cứu
- Về nội dung: Đề tài nghiên cứu vấn đề quản lý nhà nƣớc an toàn - vệ
sinh lao động tại các doanh nghiệp ở tỉnh Kon Tum.
- Về không gian: Các nội dung trên đƣợc nghiên cứu vấn đề này trong
các doanh nghiệp ở tỉnh Kon Tum.
- Về thời gian: Đề tài nghiên cứu nội dung quản lý nhà nƣớc an toàn vệ sinh lao động tại các doanh nghiệp tỉnh Kon Tum trong giai đoạn từ năm
2010 – 2015, đề xuất giải pháp đến năm 2020.
5. P ƣơn p áp n
Cá

ên ứu

t ếp ận

+ Tiếp cận vĩ mô: phân tích chính sách quản lý nhà nƣớc an toàn - vệ
sinh lao động trong doanh nghiệp;
+ Cách tiếp cận thực chứng: tìm hiểu thực tế để thấy đƣợc nguyên
nhân, thực trạng quản lý nhà nƣớc an toàn - vệ sinh lao động tại các doanh


4

nghiệp ở tỉnh Kon Tum.
P ƣơn p áp phân tích:

Kon Tum, các phòng Lao động – Thƣơng binh và Xã hội cấp huyện, thành
phố; Trung tâm y tế dự phòng và các số liệu do Bộ Lao động – Thƣơng binh
và Xã hội công bố.
Số liệu sơ cấp
Trên cơ sở khảo sát bằng phát phiếu điều tra doanh nghiệp trên địa bàn
tỉnh Kon Tum. Mẫu điều tra đã thực hiện điều tra là 100 phiếu, việc lựa chọn
đối tƣợng điều tra đƣợc thực hiện theo phƣơng pháp ngẫu nhiên. Các câu hỏi
đƣợc thiết kế nhằm thu thập ý kiến của ngƣời lao động trong doanh nghiệp về
quản lý công tác an toàn vệ sinh lao động.
6. Ý n

ĩ

o

ọ và t ự t ễn ủ đề tà

- Phân tích, làm rõ những vấn đề cơ bản về bản chất, vai trò, đặc điểm,
nguyên tắc và nhân tố ảnh hƣởng đến quản lý nhà nƣớc an toàn - vệ sinh lao
động tại các doanh nghiệp ở tỉnh Kon Tum.
- Qua đề tài nghiên cứu này mong rằng có thể giúp các nhà hoạch định
chính sách, đồng thời hỗ trợ các doanh nghiệp có định hƣớng hoàn thiện thực
hiện tốt công tác quản lý an toàn - vệ sinh lao động.
- Trên cơ sở nghiên cứu kinh nghiệm của các địa phƣơng trong nƣớc,
vận dụng linh hoạt, mềm dẻo, rút ra bài học kinh nghiệm để thúc đẩy sản xuất
kinh doanh trong các doanh nghiệp ở tỉnh Kon Tum; đồng thời phải đảm bảo
an sinh xã hội, bảo vệ môi trƣờng.
7 Tổn qu n tìn

ìn n

động, người làm công tác an toàn và người lao động làm việc trong các công
việc liên quan”.
Nội dung chính của sách nhằm giới thiệu về an toàn vệ sinh lao động
trong 4 ngành có nguy cơ cao về an toàn lao động (sản xuất cơ khí, thi công
xây dựng, khai thác mỏ, sử dụng điện). Đƣa ra kiến thức chung, cơ bản về an
toàn cho từng ngành, lĩnh vực làm cơ sở cho việc biên soạn bài giảng cho các
đối tƣợng có liên quan. Tùy theo từng đối tƣợng cần huấn luyện để có thể
tham khảo, chọn lọc những nội dung thiết yếu và bố trí thời lƣợng phù hợp


7

với từng đối tƣợng huấn luyện.
- GS.TS Lê Vân Trình (2015), "Cuốn sách quản lý môi trường lao
động”, đây là cuốn sách phục vụ nghiên cứu, giảng dạy cho sinh viên các
trường Đại học kỹ thuật.
Nội dung cơ bản đƣợc tác giả đi sâu nghiên cứu về môi trƣờng lao động
và quản lý môi trƣờng lao động nói chung, với đặc điểm, nội dung và tiêu chí cụ
thể nhằm đảm bảo quản lý tốt môi trƣờng lao động cho ngƣời lao động.

Thông qua cuốn sách giúp ngƣời đọc có thể hiểu đƣợc phần nào về
môi trƣờng lao động tại các khu vực làm việc, các nhân tố ảnh hƣởng đến
môi trƣờng làm việc của ngƣời lao động. Từ đó, có thể nhận biết đƣợc các
nguy cơ có thể gây ra TNLĐ, BNN, các yếu tố gây hại tới sức khỏe cho
ngƣời lao động và đƣa ra các giải pháp khắc phục để đảm bảo cho ngƣời lao
động có đƣợc môi trƣờng làm việc tốt nhất.
- N à xuất bản Đạ

ọ Quố
(2013),

- Cụ An toàn l o độn – ộ LĐT &XH (2007), Đề tài cấp Bộ “Nghiên
cứu những biện pháp tuyên truyền, phổ biến về an toàn vệ sinh lao động tại
các doanh nghiêp” có mã số CB 2007-02-02, Hà Nội.
Đề xuất những biện pháp tuyên truyền, phổ biến an toàn vệ sinh lao
động gắn với xây dựng văn hóa an toàn trong các doanh nghiệp, nhằm nâng
cao nhận thức, kiến thức về an toàn vệ sinh lao động của ngƣời sử dụng lao
động và ngƣời lao động, góp phần giảm thiểu tai nạn lao động, bảo vệ sức
khỏe ngƣời lao động. Đề tài đã phân tích, đánh giá thực tiễn công tác thông
tin, tuyên truyền về an toàn vệ sinh lao động trong các doanh nghiệp và nhận
thức, ý thức của ngƣời sử dụng lao động, ngƣời lao động, làm cơ sở xây dựng
biện pháp tuyên truyền, phổ biến an toàn vệ sinh lao động hữu hiệu, góp phần
quan trọng nâng cao nhận thức, ý thức của ngƣời sử dụng lao động và ngƣời
lao động tại các doanh nghiệp trong giai đoạn hội nhập.
- Cụ An toàn L o độn (2010), Đề tài nghiên cứu “Xây dựng quy
trình quản lý an toàn - vệ sinh lao động trong các loại hình doanh nghiệp”.
Đánh giá thực trạng quá trình thực hiện hệ thống quản lý ATVSLĐ tại
cơ sở và các doanh nghiệp; khuyến nghị xây dựng quy trình quản lý ATVSLĐ


9

trong các cơ sở và doanh nghiệp. Đề tài cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn
nhằm xây dựng quy trình quản lý công tác ATVSLĐ ngày một tốt hơn, giúp
các cơ sở sản xuất và doanh nghiệp hạn chế những rủi ro, chết ngƣời trong
quá trình lao động sản xuất, nâng cao hiệu quả sản xuất; kiến nghị các giải
pháp bảo đảm ATVSLĐ trong các cơ sở và doanh nghiệp.
- Hộ K o

ọ



10

Với mong muốn góp phần giải quyết những vấn đề tồn tại của quản lý
nhà nƣớc về ATVSLĐ trong các doanh nghiệp khai thác đá xây dựng, ngăn
chặn và giảm thiểu TNLĐ, BNN ở Việt Nam.
- Tá

ả Vũ M n

T ến, Đại học Quốc gia Hà Nội (2011), Luận án

Tiến sỹ “Quản lý nhà nước về lao động trong các doanh nghiệp ở Việt Nam”.
Với mục đích đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nƣớc,
chủ yếu bằng pháp luật, về lao động trong các doanh nghiệp ở Việt Nam giai
đoạn hiện nay nhƣ khắc phục những yếu kém hiện hành, xác lập phạm vi,
phƣơng thức quản lý đáp ứng yêu cầu mới của quản lý nhà nƣớc về lao động
trong các doanh nghiệp.
- Tá ả N uyễn T ị Hả Yến, Đại học Quốc gia Hà Nội (2012), Luận văn
thạc sỹ “Quản lý nhà nước trong lĩnh vực an toàn - vệ sinh lao động theo
pháp luật lao động Việt Nam”.
Nhằm nghiên cứu làm rõ những nội dung cơ bản của quản lý nhà nƣớc
trong lĩnh vực an toàn và vệ sinh lao động, đặc biệt là nội dung pháp luật
trong lĩnh vực an toàn - vệ sinh lao động theo pháp luật lao động Việt Nam;
Phân tích, đánh giá thực trạng pháp luật trong lĩnh vực an toàn vệ sinh lao
động và việc thực thi trên thực tế nhằm đề xuất một số giải pháp nâng cao
hiệu quả, hiệu lực của quản lý nhà nƣớc trong lĩnh vực an toàn, vệ sinh lao
động.
- Tác giả Phan Thị Hải Yến (2013), Luận văn thạc sỹ “Một số giải
pháp nâng cao công tác an toàn vệ sinh lao động và phòng chống cháy nổ tại

công tác quản lý Nhà nước về an toàn vệ sinh lao động trong các doanh
nghiệp trên địa bàn các khu công nghiệp Đà Nẵng”.
Làm rõ lý luận về quản lý Nhà nƣớc về an toàn- vệ sinh lao động trong
các doanh nghiệp; Đánh giá đƣợc thực trạng quản lý nhà nƣớc về an toàn - vệ
sinh lao động trong các doanh nghiệp trên địa bàn các khu công nghiệp Đà
Nẵng; Đồng thời, kiến nghị một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản


12

lý nhà nƣớc về an toàn vệ sinh lao động trong các doanh nghiệp.
- Tá ả N uyễn T ắn Lợ (2015), “Nghiên cứu và áp dụng thử mô hình
quản lý rủi ro trong sản xuất nhằm góp phần nâng cao hiệu quả công tác an
toàn - vệ sinh lao động ở các cơ sở sản xuất vừa và nhỏ”.
Đã chỉ ra rằng: Để nâng cao hiệu quả quản lý ATVSLĐ cần phải áp
dụng đồng thời nhiều biện pháp khác nhau:
+ Ở tầm vĩ mô, cần phải có các biện pháp nâng cao hiệu lực, hiệu quả
của hệ thống quản lý nhà nƣớc đối với ATVSLĐ;
+ Ở tầm vi mô, cần phải có các biện pháp nâng cao hiệu quả quản lý
của doanh nghiệp đối với ATVSLĐ.
Tóm lại, các nghiên cứu trên đã có rất nhiều đóng góp cho các nhà quản
lý trong việc tăng cƣờng quản lý an toàn vệ sinh lao động tại các doanh
nghiệp. Nhìn chung các công trình, đề tài nghiên cứu tuy xuất phát từ nhiều
góc độ nghiên cứu khác nhau, đối tƣợng nghiên cứu riêng, nhƣng, hầu hết
các tác giả đều tập trung nghiên cứu quản lý nhà nƣớc về an toàn vệ sinh lao
động đối với các doanh nghiệp trên các góc độ chủ yếu nhƣ: bản chất, nội
dung, nguyên tắc của quản lý nhà nƣớc, đảm bảo an toàn vệ sinh lao động
trong quá trình sản xuất; thực trạng quản lý an toàn vệ sinh lao động tại các
doanh nghiệp và đƣa ra các giải pháp để hoàn thiện quản lý an toàn vệ sinh
lao động tại các doanh nghiệp trong khuôn khổ với những đặc điểm khác nhau

Chƣơng 2. Thực trạng quản lý an toàn - vệ sinh lao động tại các doanh
nghiệp ở tỉnh Kon Tum.
Chƣơng 3. Phƣơng hƣớng và giải pháp quản lý an toàn - vệ sinh lao
động tại các doanh nghiệp ở tỉnh Kon Tum.


14

CHƢƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ AN TOÀN - VỆ SINH LAO
ĐỘNG TRONG DOANH NGHIỆP
1.1. KHÁI NIỆM, ĐẶC ĐIỂM VÀ VAI TRÒ CỦA QUẢN LÝ NHÀ
NƢỚC VỀ AN TOÀN - VỆ SINH LAO ĐỘNG TRONG CÁC DOANH
NGHIỆP
1.1.1. Một số khái niệm về an toàn - vệ s n l o động
- An toàn lao động: Tình trạng điều kiện lao động không gây ra sự nguy
hiểm trong sản xuất.
-Vệ sinh lao động: Hệ thống các biện pháp và phƣơng tiện tổ chức về
vệ sinh và kĩ thuật vệ sinh nhằm phòng ngừa sự tác động của các yếu tố có hại
trong lao động, sản xuất đối với ngƣời lao động.
- Điều kiện lao động: là tổng thể các yếu tố kỹ thuật, tổ chức lao động,
kinh tế, xã hội, tự nhiên, thể hiện qua quá trình công nghệ, công cụ lao động,
đối tƣợng lao động, năng lực của ngƣời lao động và sự tác động qua lại giữa
các yếu tố đó tạo nên điều kiện làm việc của con ngƣời trong quá trình lao
động sản xuất.
- Môi trƣờng lao động: Bao gồm toàn thể các yếu tố sinh học, y học,
vật lí, tâm lí xã hội, kĩ thuật ảnh hƣởng đến ngƣời lao động ở nơi làm việc
hoặc xung quanh nơi làm việc.
- Tai nạn lao động: Tai nạn gây tổn thƣơng cho bất kì bộ phận, chức

Để đánh giá hiệu lực và hiệu quả của hoạt động QLNN về ATVSLĐ
trong các DN phải căn cứ vào các yếu tố sau:
- Tăng trƣởng và phát triển kinh tế - xã hội: Khi công tác quản lý
ATVSLĐ đƣợc triển khai, thực hiện tốt ở các DN thì TNLĐ, BNN sẽ giảm đi,
thiệt hại về kinh tế cho doanh nghiệp giảm xuống và quan trọng hơn là nâng
cao đƣợc hiệu quả sản xuất - kinh doanh của doanh nghiệp.