ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM
––––––––––––––––––––––

TRẦN THỊ THU

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN HÓA HỌC
Ở TRƯỜNG THPT THÀNH PHỐ CẨM PHẢ, TỈNH
QUẢNG NINH

THÁI NGUYÊN - 2014
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu

/>

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM
––––––––––––––––––––––

TRẦN THỊ THU

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN HÓA HỌC
Ở TRƯỜNG THPT THÀNH PHỐ CẨM PHẢ, TỈNH
QUẢNG NINH

: 60.14.01.14

: TS. PHAN HỮU THAM

THÁI NGUYÊN - 2014
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu

.

Xin cảm ơn Ban giám đốc Sở GD&ĐT Quảng Ninh; Ban giám hiệu,
CBGV- NV trường THPT Cẩm Phả- Quảng Ninh; các chuyên gia sư phạm, các
đồng chí cán bộ quản lý ở một số cơ sở giáo dục trên địa bàn thành phố Cẩm
Phả đã tạo điều kiện và cung cấp các thông tin, tư liệu quý giá để nghiên cứu.
Xin trân trọng gửi lời cảm ơn tới bạn bè; cảm ơn các anh chị, các bạn
trong lớp K20- Cao học Quản lý giáo dục đã sát cánh, động viên và giúp đỡ tôi
trong quá trình học tập và nghiên cứu đề tài.
,
.
Quá trình làm đề tài là quá trình tôi được học hỏi và trưởng thành rất nhiều
trong lĩnh vực khoa học. Bản thân tôi đã có những cố gắng nhưng không thể
tránh khỏi những thiếu sót. Kính mong được các thầy cô giáo, bạn bè đồng
nghiệp góp ý để kết quả nghiên cứu được hoàn chỉnh hơn.
Tôi xin trân trọng cảm ơn.
,

8 năm 2014
luận văn

Trần Thị Thu

Số hóa bởi Trung tâm Học
liệu

2

tnu.edu.vn/


Số hóa bởi Trung tâm Học
liệu

3

/>

1.3.2. Quản lý hoạt động dạy học môn Hóa học trong trường THPT ............... 12

Số hóa bởi Trung tâm Học
liệu

4

tnu.edu.vn/


1.3.3. Quản lý hoạt động dạy học môn Hóa học theo các tiêu chí đánh giá
chất lượng giáo dục phổ thông .......................................................................... 22
1.4. Yếu tố tác động đến quản lý hoạt động dạy học bộ môn Hóa học ............. 24
1.4.1. Các quan điểm chỉ đạo............................................................................. 24
1.4.2. Nguồn lực và các điều kiện đảm bảo chất lượng dạy học môn Hóa học ......
25
1.4.3. Điều kiện kinh tế- xã hội ở địa phương .................................................. 26
Kết luận chương 1.............................................................................................. 27
Chương 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
MÔN HÓA HỌC Ở CÁC TRƯỜNG THPT THÀNH PHỐ CẨM PHẢ
TỈNH QUẢNG NINH...................................................................................... 28
2.1. Khái quát tình hình kinh tế xã hội và Giáo dục- Đào tạo thành phố
Cẩm Phả, tỉnh Quảng Ninh................................................................................ 28

2.4.1. Ưu điểm ................................................................................................... 57
2.4.2. Hạn chế .................................................................................................... 58
2.4.3. Nguyên nhân ............................................................................................ 60
Kết luận chương 2.............................................................................................. 62
Chương 3: BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN
HÓA HỌC Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG THÀNH PHỐ
CẨM PHẢ TỈNH QUẢNG NINH.................................................................. 63
3.1. Định hướng chung về quản lý hoạt động dạy học môn Hóa học ở
trường THPT...................................................................................................... 63
3.1.1. Nghị quyết Hội nghị Trung ương 8 khóa XI về đổi mới căn bản, toàn
diện giáo dục và đào tạo .................................................................................... 63
3.1.2. Mục tiêu chiến lược phát triển giáo dục và đào tạo trong thời kì công
nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước ..................................................................... 63
3.1.3. Tuân theo qui chế quản lý của Bộ Giáo dục và Đào tạo ......................... 64
3.1.4. Định hướng, mục tiêu và nhiệm vụ của các trường THPT trên địa bàn
thành phố Cẩm Phả đến năm 2020 .................................................................... 64
3.2. Nguyên tắc đề xuất biện pháp .................................................................... 65
3.2.1. Đảm bảo tính khoa học ............................................................................ 65
3.2.2. Đảm bảo tính toàn diện............................................................................ 65
3.2.3. Đảm bảo tính kế thừa............................................................................... 66
3.2.4. Đảm bảo tính thực tiễn và khả thi ........................................................... 66
3.3. Các biện pháp đề xuất................................................................................. 67
3.3.1. Phân cấp trong công tác quản lý, chú trọng phát huy vai trò của tổ
chuyên môn trong quản lý hoạt động dạy môn Hóa học ...................................
67
3.3.2. Chỉ đạo hoạt động bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ cho giáo viên
Hóa nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động dạy học bộ môn ................................. 71

Số hóa bởi Trung tâm Học
liệu

2.2. Đối với UBND Tỉnh Quảng Ninh .............................................................. 97
2.3. Đối với Sở GD&ĐT Quảng Ninh............................................................... 97
2.4. Đối với cán bộ quản lý trường Trung học phổ thông ................................. 97
TÀI LIỆU THAM KHẢO............................................................................... 99
PHỤ LỤC


Số hóa bởi
Trung tâm Học
liệu
vi


c-tnu.edu.vn/


DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT TRONG LUẬN VĂN

STT

CHỮ
VIẾT TẮT

CỤM TỪ VIẾT TẮT

STT

CHỮ
VIẾT TẮT


Cán bộ- Giáo viên

22

LQĐ

Lê Quý Đôn

4

CC

Cao cấp

23

NCKH

Nghiên cứu khoa học

5

CP

Cẩm Phả

24

PPCT


Công nghiệp hóaHiện đại hóa

27

PTDH

9

CSVC

Cơ sở vật chất

28

SKKN

Sáng kiến kinh nghiệm

10

CÔ

Cửa Ông

29

SL

Số lượng



THCS

Trung học cơ sở

14

GV

Giáo viên

33

THPT

Trung học phổ thông

15

HĐGD

Hội đồng giáo dục

34

TrC

Trung cấp

16


UBND

Ủy ban nhân dân

19

KT- ĐG

Kiểm tra- Đánh giá

38

[a]

Tài liệu thứ a.

Phương tiện dạy học

Thiết bị dạy học


Số hóa bởi
Trung tâm Học
liệu
iv


-tnu.edu.vn/


Bảng 3.1. Kết quả đánh giá mức độ cần thiết của các biện pháp đề xuất ......... 90
v
Số hóa bởi Trung tâm Học
liệu
tnu.edu.vn/


Bảng 3.2. Kết quả đánh giá tính khả thi của các biện pháp đề xuất .................. 92

Số hóa bởi Trung tâm Học
liệu

v

tnu.edu.vn/


DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ
Biểu đồ 3.1. Kết quả đánh giá mức độ cần thiết của các biện pháp .................. 91
Biểu đồ 3.2. Kết quả đánh giá tính khả thi của các biện pháp .......................... 93

Số hóa bởi Trung tâm Học
liệu

vi

tnu.edu.vn/


MỞ ĐẦU

1

tnu.edu.vn/


chiếm lĩnh tri thức. Vì vậy, vấn đề nâng cao chất lượng giảng dạy của đội ngũ
giáo viên hết sức quan trọng, có ý nghĩa quyết định chất lượng HĐDH trong
nhà trường.
Ở thành phố Cẩm Phả, tỉnh Quảng Ninh có 5 trường THPT công lập.
Chất lượng tuyển sinh ở các trường không đồng đều, có những trường ở khu
vực xa trung tâm có điểm tuyển sinh rất thấp. Học sinh chủ yếu là con em công
nhân vùng mỏ và làm nông nghiệp. Tình hình kinh tế xã hội trên địa bàn còn
phức tạp, còn có những tụ điểm ăn chơi, điện tử, cờ bạc, ma túy mại dâm…
Một số trường như là khâu trung gian để giáo viên chuyển đổi về các trường
nội thành và về thành phố Hạ Long. Việc quản lý học sinh cũng như quản lý
hoạt động dạy học bộ môn trong các trường THPT trên địa bàn thành phố
không phải là vấn đề đơn giản. Trong các môn học ở chương trình trung học
phổ thông, môn Hóa học là một môn khoa học thực nghiệm quan trọng. Trong
thi Đại học và cao đẳng, môn Hóa có mặt trong các môn thi của cả hai khối A
và B. Cho đến nay chưa có công trình nghiên cứu quản lý hoạt động dạy học
môn Hóa học ở các trường THPT trong thành phố Cẩm Phả. Đề tài này cũng là
một vấn đề quan trọng mà những người quản lý các trường THPT của thành
phố muốn tìm hiểu, nghiên cứu nhằm nâng cao chất lượng giáo dục môn Hóa
học trong nhà trường góp phần nâng cao chất lượng Giáo dục- Đào tạo của mỗi
nhà trường. Bản thân tôi là phó hiệu trưởng phụ trách chuyên môn trường
THPT Cẩm Phả, đã tốt nghiệp đại học sư phạm Việt Bắc khoa Hóa học năm
1991 nên muốn quản lý môn Hóa thật tốt, để trên cơ sở đó quản lý các bộ môn
khác trong nhà trường thu được hiệu quả cao.
Vì vậy việc chọn đề tài “Quản lý hoạt động dạy học môn Hóa học ở
trường THPT thành phố Cẩm Phả, tỉnh Quảng Ninh” là việc làm có tính

5.1. Giới hạn về nội dung nghiên cứu
Đề tài nghiên cứu một số biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn Hóa
học trong các trường THPT thành phố Cẩm Phả, Tỉnh Quảng Ninh.
5.2. Địa bàn nghiên cứu
Đề tài nghiên cứu trong 3 trường THPT công lập trên địa bàn thành phố
Cẩm
Phả, bao gồm: Trường THPT Cẩm Phả, THPT Lê Quý Đôn, THPT Cửa Ông.
6. Giả thuyết khoa học
Chất lượng giáo dục của trường phổ thông phụ thuộc nhiều vào hoạt
động dạy học. Chính vì vậy, việc nghiên cứu nhằm đưa ra một số biện pháp
Số hóa bởi Trung tâm Học
liệu

3

tnu.edu.vn/


quản lý hoạt động dạy học của bộ môn trong trường trung học phổ thông là cần
thiết. Nếu đề xuất được một số biện pháp quản lý hoạt động dạy môn Hóa học
phù hợp và có tính khả thi thì sẽ nâng cao được chất lượng dạy học môn Hóa
học ở các trường THPT thành phố Cẩm Phả, tỉnh Quảng Ninh.
7. Phương pháp nghiên cứu
7.1. Nhóm phương pháp nghiên cứu lí thuyết: Nghiên cứu tài liệu, phân tích,
khái quát hóa, so sánh, tổng hợp các thông tin, tư liệu có liên quan đến nội
dung nghiên cứu.
7.2. Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn:
- Phương pháp quan sát.
- Phương pháp điều tra.
- Lấy ý kiến chuyên gia.

triển lí luận giáo dục và dạy học.
Dựa trên cơ sở lí luận của Chủ nghĩa Mác- Lênin và tư tưởng Hồ Chí
Minh, các nhà khoa học Việt Nam đã tiếp cận quản lý giáo dục và quản lý
trường học chủ yếu dựa trên nền tảng lí luận giáo dục học. Ở Việt Nam, từ thập
kỷ 90 của thế kỷ XX đến nay đã phát triển nhiều những công trình nghiên cứu
các vấn đề về quản lý giáo dục. Trong phạm vi quản lý hoạt động dạy học, có
thể kể đến các công trình nghiên cứu của tác giả Phạm Minh Hạc, Nguyễn
Minh Đạo, Nguyễn Văn Lê, Đặng Quốc Bảo, Trần Kiểm, Lê Hồng Quang, ...
Trong các công trình nghiên cứu, các tác giả đã nêu lên những nguyên tắc
chung của việc quản lý hoạt động dạy học, từ đó chỉ ra các biện pháp quản lý
vận dụng trong quản lý giáo dục, quản lý trường học.
Trong các nhà trường phổ thông, hoạt động dạy học là hoạt động trọng
tâm. Chính vì vậy rất nhiều tác giả rất quan tâm đến các nội dung nghiên cứu
có liên quan đến quản lý nhà trường, quản lý hoạt động dạy học nói chung,
quản lý hoạt động dạy học của từng bộ môn trong đó có môn Hóa học trên các
địa bàn trong các tỉnh, các địa phương trong cả nước…
Kết quả nghiên cứu giúp cho các nhà quản lý nói chung, đặc biệt là Hiệu
trưởng các trường THPT có thể tham khảo và vận dụng trong việc quản lý hoạt
động dạy học môn Hóa học để nâng cao chất lượng GD- ĐT trong nhà trường.
Số hóa bởi Trung tâm Học
liệu

5

tnu.edu.vn/


1.2. Một số khái niệm có liên quan đến nghiên cứu đề tài
1.2.1. Quản lý hoạt động dạy học trong nhà trường
Nhiều nhà khoa học đã tiếp cận khái niệm dạy học từ cơ sở của lí luận

tnu.edu.vn/


Hoạt động dạy của giáo viên thực chất gồm hai hoạt động:
- Giáo viên nghiên cứu nội dung sách giáo khoa, trình độ học sinh, điều
kiện của giáo viên, tài liệu tham khảo, nắm vững các phương pháp dạy, lựa
chọn phương pháp dạy phù hợp với các điều kiện trên. Trên cơ sở đó giáo viên
xây dựng một phương án thích hợp nhất để dạy từng bài cụ thể cho từng lớp.
- GV phối hợp hoạt động với học sinh trên lớp. Đây là quá trình giảng
dạy của GV. Giáo viên nêu vấn đề, giảng dạy kiến thức mới, rèn luyện kỹ năng,
củng cố kiến thức, hướng dẫn HS tự học. Trong quá trình giảng dạy, các hoạt
động của GV được phối hợp nhịp nhàng với hoạt động của HS. GV càng tăng
cường việc hướng dẫn chỉ đạo thì HS càng có nhiều thời gian hoạt động tìm
hiểu kiến thức, rèn luyện kỹ năng thực hành.
* Hoạt động học
Hoạt động học là quá trình tự điều khiển tối ưu sự chiếm lĩnh khái niệm
khoa học, bằng cách đó hình thành cấu trúc tâm lí mới, phát triển nhân cách
toàn diện. Vai trò tự điều khiển của hoạt động học thể hiện ở sự tự giác, tích cực
tự lực, sáng tạo của học sinh để đạt được 3 mục đích: tri thức- kỹ năng- thái độ.
Hoạt động học có hai chức năng thống nhất là lĩnh hội và tự điều khiển.
Nội dung của hoạt động học bao gồm toàn bộ hệ thống khái niệm khoa học của
từng bộ môn, với phương pháp phù hợp để biến kiến thức nhân loại thành học
vấn của bản thân.
Hoạt động học của học sinh bao gồm
- Phối hợp hoạt động với giáo viên trên lớp, học sinh tiếp thu các kiến
thức, kỹ năng mới.
- Học sinh tự học ở nhà để hiểu sâu, mở rộng kiến thức, vận dụng kiến
thức mới để giải các bài tập. Học sinh ghi nhớ các kiến thức, kỹ năng cơ bản để
có thể biểu đạt thành lời nói, chữ viết cho giáo viên và người khác hiểu được.
Quá trình học là quá trình học sinh biến kinh nghiệm xã hội lịch sử loài

Hóa học là một ngành khoa học thực nghiệm và lý thuyết, một nhánh
của khoa học tự nhiên. Là ngành nghiên cứu về thành phần, cấu trúc, tính chất,
và sự thay đổi của vật chất. Hóa học nói về các nguyên tố, hợp chất, nguyên
tử, phân tử, và các phản ứng hóa học xảy ra giữa những thành phần đó.
1.2.2.2. Môn Hóa học
* Môn Hóa học là môn khoa học nghiên cứu sự biến đổi của các chất
trên cơ sở lí thuyết hóa học và thực nghiệm hóa học.
Số hóa bởi Trung tâm Học
liệu

8

tnu.edu.vn/