TRƯỜNG ĐẠI HỌC QUẢNG NAM
KHOA TIỂU HỌC – MẦM NON

----------

TRẦN THỊ TƯỜNG VY

SỬ DỤNG ÂM NHẠC TRONG DẠY HỌC
PHÂN MÔN ĐỊA LÝ LỚP 4

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Quảng Nam, tháng 04 năm 2018


LỜI CẢM ƠN
Trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu, tôi đã nhận được rất nhiều sự
quan tâm, giúp đỡ, học hỏi được nhiều kinh nghiệm từ các thầy cô giáo ở trường
Đại học cũng như tại trường Tiểu học.
Lời đầu tiên, bằng sự kính trọng và lòng biết ơn sâu sắc, tôi xin bày tỏ
lòng biết ơn đến cô giáo, Thạc sĩ Lê Thị Bình, giảng viên khoa Tiểu học – Mầm
non. Nhờ sự giúp đỡ tận tình, những lời góp ý đầy chân thành, động viên, nhắc
nhở của cô trong suốt quá trình thực hiện khóa luận là động lực rất lớn để tôi có
thể hoàn thành khóa luận tốt nghiệp này theo đúng thời gian quy định.
Tôi cũng xin chân thành cảm ơn các thầy cô giáo trong khoa Tiểu học –
Mầm non trường Đại học Quảng Nam đã giảng dạy tôi trong suốt thời gian học
tập ở trường, đã tạo mọi điều kiện thuận lợi để tôi học tập, nghiên cứu và hoàn
thành bài khóa luận tốt nghiệp.
Cuối cùng, tôi xin chân thành cảm ơn trường Tiểu học Trần Quốc Toản,
thành phố Tam Kỳ, tỉnh Quảng Nam và các thầy cô giáo khối lớp 3, 4, 5 cùng các
học sinh thân yêu của khối lớp 4. Đặc biệt là các cô Trần Lê Thu Thủy, Huỳnh

DANH MỤC CÁC BẢNG
ST
T
1

Tên
Bảng 1.1

2

Bảng 1.2

3

Bảng 1.3

4

Bảng 1.4

5

Bảng 1.5

6

Bảng 1.6

7


Bảng 1.15

16

Bảng 1.16

17

Bảng 1.17

18
19

Bảng 2
Bảng 3.1

20

Bảng 3.2

21

Bảng 3.3

Nội dung

Trang

Đánh giá của giáo viên về tầm quan trọng của việc
dạy học phân môn Địa lý cho học sinh lớp 4.

thông qua Âm nhạc.
Nội dung bài học có thể sử dụng Âm nhạc

21

Mức độ hứng thú, thích thú của học sinh khi giáo
viên vào bài học.
Mức độ hiểu và ghi nhớ kiến thức Địa lý sau bài học.
Kết quả làm bài tập của học sinh

22
22
23
23
24
24
25
25
27
27
28
29
29
29
30
31
58
69
70
70


Biểu đồ 1.3

4

Biểu đồ 1.4

5

Biểu đồ 1.5

6

Biểu đồ 1.6

7

Biểu đồ 1.7

Thầy (cô) đã từng sử dụng Âm nhạc trong dạy
học phân môn Địa lý lớp 4 chưa?
Hoạt động dạy học thầy (cô) sử dụng Âm nhạc
trong dạy học phân môn Địa lý
Tác dụng của việc sử dụng Âm nhạc trong dạy
học phân môn Địa lý lớp 4.
Mức độ hứng thú của học sinh khi học phân môn
Địa lý
Mức độ nhận thức của học sinh khi học các kiến
thức Địa lý.
Mức độ mong muốn được thầy (cô) sử dụng Âm

27
28
30
31
69
70
71
72


MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Sự phát triển của kinh tế thị trường và toàn cầu hóa xã hội đã tạo thành
dòng chảy trong công cuộc đổi mới đất nước trên toàn thế giới. Do vậy, nền giáo
dục phổ thông phải đào tạo những con người phát triển toàn diện, phục vụ cho sự
nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.
Trong Nghị quyết số 88/2014/QH 13 ngày 28/11/2014 của Quốc hội về đổi
mới chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông, phần nội dung đổi mới đã
nhấn mạnh: “Tiếp tục đổi mới phương pháp giáo dục theo hướng: phát triển
toàn diện năng lực và phẩm chất người học, phát huy tính tích cực, chủ động,
sáng tạo, bồi dưỡng phương pháp tự học, hứng thú học tập, kỹ năng hợp tác, làm
việc nhóm và khả năng tư duy dạy học”. Hay Luật Giáo dục đã chỉ rõ: “Phương
pháp giáo dục phổ thông phải phát huy tính tích cực, chủ động, tự giác, sáng tạo
của học sinh, phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, môn học, bồi dưỡng
phương pháp tự học, rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn, tác
động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh”.
Môn Địa lý ở trường phổ thông nói chung, lớp 4 nói riêng có vai trò quan
trọng trong việc giúp học sinh biết được vị trí địa lý của nước ta cũng như các
nước trong khu vực, biết được bản sắc văn hóa, đặc trưng riêng của từng vùng….
Đó sẽ là những viên gạch đầu tiên giúp cho việc học tập, nghiên cứu và định

Biện pháp sử dụng âm nhạc trong dạy học Địa lý lớp 4.
3.2. Khách thể nghiên cứu
Quá trình dạy học phân môn Địa lý lớp 4.
4. Nhiệm vụ nghiên cứu
- Nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn của việc sử dụng Âm nhạc trong
dạy học Địa lý lớp 4.
- Nghiên cứu thực trạng của việc sử dụng Âm nhạc trong dạy học phân môn
Địa lý lớp 4.
- Đề xuất một số biện pháp sử dụng Âm nhạc trong dạy học phân môn Địa
lý lớp 4.
- Tiến hành thực nghiệm sự phạm về sử dụng Âm nhạc trong dạy học phân
môn Địa lý lớp 4.

8


5. Phương pháp nghiên cứu
5.1. Nhóm phương pháp nghiên cứu lí luận
5.1.1. Phương pháp phân tích, tổng hợp lý thuyết
Thu thập, đọc, nghiên cứu, xử lý các sách báo, tạp chí, bài nghiên cứu,
mạng internet, các tài liệu có liên quan đến nội dụng của đề tài. Từ đó, chọn lọc
các tư liệu phù hợp với nội dụng , mục tiêu, nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài, sau
đó tiến hành phân tích, tổng hợp, đánh giá, áp dụng tư liệu vào nội dung của đề
tài.
5.1.2. Phương pháp phân loại, hệ thống hóa lý thuyết
Sắp xếp các tài liệu khoa học thành một hệ thống logic chặt chẽ theo từng
mặt, từng đơn vị kiến thức, từ đó làm cơ sở hệ thống hóa lý luận cho đề tài.
5.2. Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn
5.2.1. Phương pháp quan sát
Quan sát, dự giờ các tiết dạy để tìm hiểu quy trình, cách dạy, phương pháp

giác, chủ động, sáng tạo, rèn luyện khả năng và thói quen tự học, tinh thần hợp
tác, kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn, tạo hứng thú học tập cho học sinh.
- Nghiên cứu của Nguyễn Thị Vân về “Sử dụng thiết bị dạy học Địa lý ở
Tiểu học theo hướng dạy học tích cực”, Luận văn thạc sỹ, Trường Đại học sư
phạm Hà Nội, năm 2014: Đề tài nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn việc sử
dụng thiết bị dạy học Địa lý ở Tiểu học theo hướng dạy học tích cực. Từ đó
nghiên cứu đưa ra cách thức và quy trình sử dụng một số thiết bị dạy học Địa lý
ở Tiểu học theo hướng dạy học tích cực. Đề xuất phương hướng xây dựng các
thiết bị dạy học Địa lý ở Tiểu học.
- Nghiên cứu của Đặng Thị Nguyệt về “Quy trình hình thành biểu tượng
Địa lý cho học sinh Tiểu học”, Luận văn thạc sỹ, Đại học Vinh, Nghệ An, năm
2014: Đề tài nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn của quy trình hình thành biểu
tượng Địa lý cho học sinh Tiểu học. Từ đó đề xuất và thử nghiệm quy trình hình
thành biểu tượng Địa lý cho học sinh Tiểu học, nhằm nâng cao hiệu quả dạy học
môn Địa lý ở Tiểu học.
- Nghiên cứu của Tống Thị Hằng về “Hướng dẫn học sinh lớp 4 sử dụng
bản đồ Việt Nam trong tiết học Địa lý”, Sáng kiến kinh nghiệm, Trường Tiểu học
Lam Sơn, Bỉm Sơn, năm 2011: Đề tài nghiên cứu cơ sở lý luận, thực trạng của
10


việc dạy học môn Địa lý nói chung, sử dụng bản đồ nói riêng. Từ đó đưa ra các
biện pháp hướng dẫn học sinh lớp 4 sử dụng bản đồ Việt Nam trong tiết dạy học
Địa lý.
- Nghiên cứu của Trần Thị Thúy Nga về “Phát huy tính tích cực của học
sinh khi dạy môn Địa lý lớp 5”, Sáng kiến kinh nghiệm, Trường Tiểu học Trưng
Vương, thành phố Hồ Chí Minh, năm 2014: Đề tài nghiên cứu cơ sở lý luận và
thực trạng của việc phát huy tính tích cực của học sinh lớp 5 khi học môn Địa lý.
Từ đó đưa ra các biện pháp và thiết kế giáo án cụ thể nhằm phát huy tính tích cực
của học sinh khi dạy môn Địa lý lớp 5.

Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo, phụ lục thì khóa luận gồm
có 3 chương:
Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn của việc sử dụng Âm nhạc trong dạy
học phân môn Địa lý lớp 4.
Chương 2: Một số biện pháp sử dụng Âm nhạc trong dạy học phân môn Địa
lý lớp 4.
Chương 3: Thực nghiệm sư phạm.

12


NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
CHƯƠNG 1. CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC SỬ DỤNG ÂM
NHẠC TRONG DẠY HỌC PHÂN MÔN ĐỊA LÝ LỚP 4.
1.1. Cơ sở lý luận
1.1.1. Một số lý luận về âm nhạc
1.1.1.1. Khái niệm âm nhạc
Theo Từ điển Bách khoa toàn thư: “Âm nhạc là một bộ môn nghệ
thuật dùng âm thanh để diễn đạt. Các yếu tố chính của nó là cao độ (điều chỉnh
giai điệu), nhịp điệu (và các khái niệm liên quan của nó: tempo, tốc độ), âm
điệu, và những phẩm chất âm thanh của âm sắc và kết cấu bản nhạc”.
Theo Thạc sĩ Nguyễn Thanh Hà, tác giả cuốn “ Khoa học Âm nhạc”: Âm
nhạc là môn nghệ thuật chứa đựng tình cảm, âm nhạc có hòa hợp với con người
hay không là do khả năng và thói quen cảm thụ âm nhạc của mỗi người, do chủ
quan từng người suy xét.
Theo Nguyễn Văn Huân, tác giả cuốn “Âm nhạc Việt Nam những điều cần
biết”: Âm nhạc là một loại hình nghệ thuật đặc biệt, xuất hiện rất sớm trên thế
giới, sử dụng âm thanh làm phương tiện để biểu đạt tâm lý, tình cảm của con
người cũng như hoàn cảnh xã hội.
1.1.1.2. Các thể loại âm nhạc trên thế giới

- Nhạc Pop: là loại nhạc có giai điệu đơn giản dễ nghe, cùng với một số
đoạn trong bài hát được lặp đi lặp lại. Ca từ trong nhạc Pop thường nói tới tình
yêu, xúc cảm và sự nhảy múa. [2;374]
- Nhạc Country: loại nhạc này thường có giai điệu trầm buồn. Nội dung các
bài hát thường nói về những triết lý nhỏ trong cuộc sống, sự cô đơn hay niềm tin
trong cuộc sống, nói về cuộc đời của những người lao động và các mối quan hệ
trong gia đình. [2;371]
- Nhạc Jazz: là sự kết hợp giữa nhạc tế thần và bài ca lao động của những
nô lệ trên ruộng đồng. Giai điệu và chất nhạc của Jazz mang phong cách sầu bi,
thê thảm. Nội dung là cả một câu chuyện về những phong tục, di sản và cả triết
học. [2;369]
- Nhạc Rock: là nhạc có tiết tấu mạnh và nhanh, thường sử dụng các loại
nhạc cụ điện tử. Rock chú ý tới hiệu ứng âm thanh của các nhạc cụ hơn là giọng
hát. [2;376]

14


- Nhạc Blues: nhạc Blues khá buồn, vì thế nên có tên Blues (buồn), thường
được biểu diễn bằng kèn, giai điệu réo rắt. Blues có thể rất buồn, hạnh phúc,
chậm, nhanh, không lời, ca khúc…và thậm chí là bất cứ nét nhạc nào do các nghệ
sỹ viết ra. [2;380]
- Nhạc Rap: là loại nhạc nói hoặc đọc thanh, được đệm bằng những nhịp
mạnh, dồn dập. Rap vì thế chú ý đến nhịp hơn giai điệu, biểu hiện cho sức mạnh
dữ dội, cuồng nhiệt và tạo cảm giác giận dữ, bạo lực. [2;384]
- Nhạc Opera: là loại nhạc thể hiện cảm xúc của nhân vật, được bày tỏ qua
những tổ hợp giai điệu trầm bổng. Opera là một loại hình nghệ thuật biểu diễn,
cũng là một dạng của kịch mà những hành động diễn xuất của nhân vật hầu hết
được truyền đạt toàn bộ qua âm nhạc và giọng hát. [2;63]
1.1.1.3. Âm nhạc Việt Nam

văn...Tuy nhiên, chỉ có một vài thể loại âm nhạc dân gian phù hợp để sử dụng
trong dạy học Địa lý lớp 4, cụ thể có:
- Xẩm là một loại hình dân ca của khu vực miền Bắc Việt Nam, phổ biến ở
đồng bằng và trung du Bắc Bộ. Hát xẩm vốn là loại ca nhạc truyền đời của những
người mù lòa, nghèo đói ở Việt Nam. Xẩm đa số được biểu diễn ở chợ, đường
phố, nơi đông người qua lại, rất ít được biểu diễn ở những sân khấu lớn nên ít
người biết đến loại nhạc truyền thống này. Lời ca hết sức mộc mạc chân thành,
song nó cũng chứa đựng những nội dung tư tưởng sâu sắc. Những ca từ của xẩm
hàm chứa những triết lý, những lời răn dạy đạo lý ở đời. Lời ca trong hát xẩm
không chỉ phong phú về thể loại như ca dao, tục ngữ, thơ của các tác giả nổi
tiếng..., mà còn rất đa dạng về mặt nội dung. Các bài xẩm thu thập được hầu hết
là những sáng tác truyền miệng, không ai nhớ tên tác giả. [11;108]
- Dân ca ví giặm Nghệ Tĩnh là một loại hình nghệ thuật trình diễn dân ca
chiếm vị trí quan trọng trong đời sống văn hóa của người dân 2 tỉnh Nghệ
An và Hà Tĩnh thuộc miền Trung Việt Nam. Loại hình nghệ thuật này phổ biến
trong đời sống của các cộng đồng xứ Nghệ, được hát trong hầu hết mọi hoạt
động đời thường, từ ru con, dệt vải, trồng lúa... Lời ca của dân ca ví giặm ca ngợi
những giá trị sâu sắc và truyền thống như sự tôn trọng với các bậc cha mẹ, lòng

16


chung thủy, tận tụy vì người khác cũng như ngợi ca đức tính thật thà và cách cư
xử tử tế giữa con người với con người. [5;114]

+ Âm nhạc đại chúng Việt Nam
Âm nhạc phương Tây xuất hiện ở Việt Nam vào thế kỷ 18, nhưng đến giai
đoạn Pháp thuộc cuối thế kỷ 19 mới đặc biệt góp phần giúp âm nhạc Việt Nam
được tiếp xúc với những phong cách và văn hóa của phương Tây, đồng thời tiếp
tục phát triển với những nét đặc trưng riêng. Nền âm nhạc đại chúng của Việt

kiến thức hơn. Ngoài ra còn gián tiếp giúp các em hiểu, cảm nhận được cuộc
sống qua ngôn từ, giúp cho các em phát triển năng khiếu văn học ngay từ nhỏ.
Cụ thể:
- Để hướng đến một bài học hay hơn, sinh động, sôi nổi, ấn tượng với học
sinh, giáo viên có thể sử dụng bài hát: “Gửi nắng cho em”, sáng tác Phạm Tuyên
để dạy về sự phân hóa khí hậu theo chiều Bắc – Nam (quy luật địa đới).
“Anh ở trong này chưa thấy mùa đông. Nắng vẫn đỏ, mận, hồng, đào cuối
vụ. trời Sài Gòn xanh cao như quyến rũ. Thật diệu kỳ là mùa đông phương nam.
Muốn gửi ra em một chút nắng vàng, thương cái rét của thợ cày, thợ cấy. Nên cứ
muốn chia nắng ra ngoài ấy.”
“Gửi nắng cho em” đã khéo léo nói lên sự phân hóa khí hậu theo chiều Bắc
– Nam ở nước ta. Vào mùa đông, miền Bắc nước ta (từ đèo Hải Vân) trở ra, có
mùa đông lạnh. Càng đi vào Nam thì nhiệt độ càng tăng. Thậm chí từ đèo Cù
Móng trở vào khu vực miền Nam, không có mùa đông lạnh. Nguyên nhân chính
do nước ta trải dài trên nhiều vĩ độ, miền Nam gần xích đạo hơn nên thời gian
chiếu sáng lớn hơn nên khí hậu trong Nam luôn ấm, nóng hơn. Và do ở miền Bắc
thường có những đợt không khí lạnh tràn về, còn miền Nam thì không.
Tương tự như vậy, bài hát “Sợi nhớ sợi thương”, sáng tác Phan Huỳnh Điểu
nói về khí hậu phân hóa theo chiều đông, tây của dãy Trường Sơn (qui luật phi
địa đới). Cùng một dãy núi nhưng khí hậu ở Trường Sơn Đông khác với Trường
Sơn Tây là “bên nắng đốt, bên mưa quay”. Nguyên nhân hiện tượng này là do
Gió Tây Nam ở phía Lào hoạt động, di chuyển qua Việt Nam nên được gọi là gió
Lào (gió phơn Tây Nam), thường xuất hiện vào tháng 4 và tháng 5. Khi bị núi
Trường Sơn chắn thì gió phải vượt lên cao, khiến hơi nước ngưng tụ, làm khí hậu
ẩm, mát, mưa nhiều bên sườn đón gió là khu vực Trường Sơn Tây, (Lào,

18


Campuchia). Khi vượt qua Trường Sơn, gió sẽ thành một luồng khí khô, đi từ



điệu trầm bổng, sự phong phú của âm hình tiết tấu, sự đa dạng của các thể loại
âm nhạc đưa trẻ em vào thế giới của cái đẹp một cách hấp dẫn và lý thú. [2;24]
- Âm nhạc tạo ra những cảm xúc, khơi gợi ở trẻ tất cả những cái tốt đẹp,
hưng phấn và có sức thuyết phục mạnh mẽ. [2;24]
- Các nghiên cứu khoa học cho hay, âm nhạc có tác dụng giúp trẻ thông
minh hơn. Đây là kết luận rút ra từ cuộc nghiên cứu do Bộ Giáo dục nước Mỹ
thực hiện trong 10 năm, với khoảng 25000 trẻ. Kết quả nghiên cứu cho thấy các
môn nghệ thuật, nhất là âm nhạc đã giúp trẻ em có những tiến bộ rõ rệt trong
môn Toán, Lịch sử, Địa lý, Ngoại ngữ,… Những đứa trẻ có kỹ năng âm nhạc tốt
sẽ xuất sắc hơn trong việc giải quyết vấn đề, đánh giá và phân tích. Những bản
giao hưởng ngắn mang âm hưởng nhẹ nhàng, thuần túy có thể làm phát triển trí
não trẻ. [2;15]
- Nhạc viết về quê hương, đất nước mang tính giáo dục trẻ biết yêu quý quê
hương, biết giữ gìn tổ quốc. [2;20]
- Âm nhạc tạo cơ hội cho những trẻ rụt rè, nhút nhát được tỏa sáng, thể hiện
mình với niềm đam mê âm nhạc. Ngoài ra, một đứa trẻ dành hết thời gian của
mình ngoài giờ học với âm nhạc sẽ tránh được những thói hư, tật xấu. [2;20]
- Âm nhạc tăng sự hiểu biết của trẻ về văn hóa, đặc trưng các vùng miền,
hiện tượng địa lý, hoạt động sản xuất của người dân.
Tất cả những minh chứng trên nhằm khẳng định vai trò quan trọng không
thể thiếu của Âm nhạc trong đời sống, đặc biệt là với việc giáo dục trẻ và dạy học
phân môn Địa lý. Và còn có vô số chức năng khác ngoài giáo dục trẻ nữa, nhưng
với phạm vi của đề tài, chúng tôi chưa có dịp để đề cập đến. Cho nên, có thể
khẳng định rằng, với trẻ, giáo dục bằng con đường Âm nhạc là con đường dễ
chịu, dễ tiếp cận, gần gũi và khoa học.
1.1.3. Đặc điểm về tâm lý của học sinh giai đoạn lớp 4 – 5
1.1.3.1. Đặc điểm nhận thức của học sinh giai đoạn lớp 4 - 5
- Tri giác

trình dạy, giáo viên nên thông qua các bài hát, nghe và tìm hiểu các điểm cần lưu
ý để vận dụng vào bài học. Bên cạnh đó, nên cho học sinh về tự tìm hiểu, nghe
nhạc nhiều hơn về các địa danh, hiện tượng mà các em đã học. Mỗi ngày một ít,
qua mỗi lần nghe và lặp lại một cách dễ dàng, nhẹ nhàng, kích thích các em nhớ
bài tốt hơn.
- Tưởng tượng

21


Tưởng tượng là một trong những quá trình nhận thức quan trọng của học
sinh tiểu học. Nếu tưởng tượng của học sinh phát triển yếu, không đầy đủ sẽ gặp
khó khăn trong hoạt động, trong học tập. Nó được hình thành và phát triển trong
quá trình học tập của các em. Càng gần cuối bậc tiểu học (lớp 4, 5), tưởng tượng
của học sinh càng gần hiện thực hơn. Trí tưởng tượng của các em trong giai đoạn
này bị chi phối mạnh mẽ bởi các xúc cảm, tình cảm, những hình ảnh, sự việc,
hiện tượng đều gắn liền với các rung động tình cảm của các em. Giáo viên cần
căn cứ vào đặc điểm này mà trong quá trình dạy học, giáo viên phải sử dụng
nhiều hình thức khác nhau để khơi gợi hứng thú tham gia cho học sinh bằng cách
biến các kiến thức khô khan thành những hình ảnh có cảm xúc, nhạc điệu, đặt ra
cho các em những câu hỏi mang tính gợi mở, thu hút các em vào các hoạt động
nhóm, hoạt động tập thể.
- Tư duy
Quá trình học tập theo phương pháp nhà trường tạo cho học sinh tiểu học có
sự phát triển về tư duy, từng bước chuyển từ cấp độ nhận thức các sự vật và hiện
tượng chỉ vẻ bề ngoài, các biểu tượng dễ nhận biết bằng cảm tính đến nhận thức
được dấu hiệu bản chất của chúng. Giai đoạn cuối bậc tiểu học (lớp 4,5) các em
có thể phân tích đối tượng mà không cần tới những hành động trực tiếp đối với
đối tượng, các em có khả năng phân biệt những dấu hiệu, những khía cạnh khác
nhau của đối tượng dưới dạng ngôn ngữ. Do đó để các em học tập tốt hơn thì

gợi ý, tạo hứng thú để các em có nhu cầu tìm hiểu các bài hát liên quan đến kiến
thức địa lý, nhu cầu nghe nhạc để học tập. Qua mỗi lần học, sẽ tạo sự hưng phấn,
gần gũi mà học sinh muốn tìm hiểu.
1.2. Cơ sở thực tiễn
1.2.1. Mục tiêu và nội dung dạy học phân môn Địa lý lớp 4
1.2.1.1. Mục tiêu dạy học phân môn Địa lý lớp 4
- Kiến thức: Cung cấp cho học sinh một số kiến thức cơ bản, thiết thực về:
các sự vật, hiện tượng và các mối quan hệ địa lí đơn giản ở các vùng chính trên
đất nước ta.
- Kĩ năng: Bước đầu rèn luyện và hình thành cho học sinh các kĩ năng:
+ Quan sát sự vật, hiện tượng; thu thập, tìm kiếm tư liệu địa lý từ các nguồn
khác nhau.
+ Nêu thắc mắc, đặt câu hỏi trong quá trình học tập và chọn thông tin để
giải đáp.
+ Nhận biết đúng các sự vật, hiện tượng, sự kiện địa lý.
23


+ Trình bày lại kết quả học tập bằng lời nói, bài viết, hình vẽ, sơ đồ,….
+ Vận dụng các kiến thức đã học vào thực tiễn đời sống.
- Thái độ: Góp phần bồi dưỡng và phát triển ở học sinh những thái độ và
thói quen:
+ Ham học hỏi, tìm hiểu để biết về môi trường xung quanh các em.
+ Yêu thiên nhiên, con người, quê hương, đất nước.
+ Tôn trọng, bảo vệ cảnh quan thiên nhiên và văn hóa gần gũi với học sinh. [4;3]
1.2.1.2. Nội dung dạy học phân môn Địa lý lớp 4
Nội dung phần Địa lý trình bày các đặc điểm tiêu biểu về thiên nhiên, con
người của các vùng chính trên đất nước Việt Nam. Bao gồm 3 vùng chính, với
các nội dung liên quan như sau:
+ Nói về thiên nhiên và hoạt động sản xuất của con người ở miền núi và

đã tiến hành điều tra một số lớp của khối 4 trường Tiểu học Trần Quốc Toản, tại
thành phố Tam Kỳ, tỉnh Quảng Nam. Từ đó xác định căn cứ thực tiễn cho việc đề
xuất các giải pháp sử dụng Âm nhạc trong dạy học phân môn Địa lý lớp 4.
1.2.2.2. Đối tượng và địa bàn điều tra
Trong phạm vi của đề tài, đối tượng của chúng tôi tiến hành điều tra là giáo
viên và học sinh lớp 4 tại trường Tiểu học Trần Quốc Toản. Tất cả giáo viên mà
chúng tôi điều tra đều đạt chuẩn, đều tốt nghiệp Đại học Sư phạm, chỉ 1 giáo viên
tốt nghiệp Trung học Sư phạm. Hầu hết giáo viên có điều kiện để tìm hiểu về xu
hướng đổi mới trong dạy học nói chung, đổi mới phương pháp, hướng đi, sự tiếp
cận nói riêng. Thâm niên giảng dạy ít nhất của các giáo viên là 16 năm, nhiều nhất
là 34 năm. Như vậy, thành phần giáo viên tham gia khảo sát đảm bảo yêu cầu.
1.2.2.3. Nội dung điều tra
Tìm hiểu mức độ hiểu biết, tầm quan trọng của dạy học phân môn Địa lý
nói chung, sử dụng Âm nhạc trong dạy học phân môn Địa lý lớp 4 nói riêng.
Thực trạng, vị trí của việc sử dụng Âm nhạc trong dạy học Địa lý lớp 4.
* Về phía giáo viên
Để tham khảo ý kiến của giáo viên, chúng tôi tiến hành điều tra với 9 câu
hỏi, nội dung như sau:
+ Mẫu phiếu điều tra (phụ lục)
- Câu 1, 2: Tìm hiểu sự đánh giá của giáo viên về việc dạy học phân môn
Địa lý cho học sinh lớp 4.
- Câu 3: Tìm hiểu những thuận lợi và khó khăn trong dạy học phân môn Địa lý.

25